I OSK 433/14

I OSK 433/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Joanna Runge - Lissowska
Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1090/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-10-09
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1090/13 w sprawie ze skargi M. S. na rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. S. na rzecz Komendanta Stołecznego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1090/13 oddalił skargę M. S. na rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy.
Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt [...] przedstawił M. S., policjantowi [...] Komendy Powiatowej Policji w [...], zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, tj. przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., polegającego na tym, że w dniu 4 grudnia 2012 r. przy ul. [...] w stanie nietrzeźwości kierował samochodem marki Seat Leon i doprowadził do uszkodzenia innego pojazdu.
Komendant Powiatowy Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz art. 108 § 1 k.p.a., zwolnił M. S. ze służby w Policji z dniem 26 lutego 2013 r., nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Komendant Stołeczny Policji – po rozpatrzeniu odwołania M. S. – rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny organu I instancji z dnia [...] lutego 2013 r. Organy Policji w motywach swych decyzji wskazały, że zgodnie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji można rozwiązać stosunek służbowy z policjantem, gdy kumulatywnie zostały spełnione dwie przesłanki, a mianowicie popełnienie czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste oraz niemożliwe jest pozostawienie policjanta w służbie. W sprawie stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. S. został zatrzymany "na gorącym uczynku" przez pieszy patrol Policji w momencie, gdy po uderzeniu w samochód marki Jeep usiłował odjechać z parkingu przy ul. [...]. Zatrzymał się dopiero wówczas, gdy inny pojazd zatarasował mu drogę. Ponadto podczas próby oddalenia się M. S. z miejsca zdarzenia interweniujący policjant zmuszony był użyć wobec niego siły fizycznej w postaci chwytu przytrzymującego. M. S. znajdował się wówczas pod wpływem alkoholu, co potwierdziło przeprowadzone w Komisariacie Policji [...] badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Popełnienie przez M. S. zarzucanego czynu jest oczywiste, mimo że wymieniony nie przyznał się do winy. Przedstawiona przez niego wersja wydarzeń jest niewiarygodna, gdyż jest sprzeczna z obszernym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Stanowi ona jedynie próbę uniknięcia przez policjanta odpowiedzialności. Charakter popełnionego czynu uniemożliwia dalsze pozostawienie policjanta w służbie. Policja jest zorganizowaną formacją powołaną do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz porządku publicznego. Jej funkcjonariusze muszą rygorystycznie przestrzegać obowiązującego prawa oraz cieszyć się nieposzlakowaną opinią. Natomiast policjant, któremu postawiono zarzut popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, traci wymóg nieposzlakowanej opinii niezbędnej do pełnienia służby publicznej. Pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki kwalifikowane do pełnienia służby w Policji, jest niemożliwe, gdyż godziłoby w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej formacji. W sprawie spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a zatem zaistniały uzasadnione podstawy do zwolnienia M. S. w tym trybie ze służby w Policji.
Decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2013 r. M. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozkazu, domagał się przywrócenia go do służby w Policji. Jego zdaniem samo przedstawienie mu zarzutów nie mogło przesądzać o oczywistości popełnienia przypisywanego mu czynu. Podstawy do zwolnienia ze służby w Policji nie może również stanowić fakt pozostawania pod wpływem alkoholu. Skarżący przebywał w takim stanie we wnętrzu pojazdu, ale samochodu nie prowadził. W związku z tym nie naruszył obowiązującego prawa i zasad etyki oraz nie uchybił godności funkcjonariusza Policji, ani nie stracił autorytetu niezbędnego do wykonywania zawodu policjanta. Tym samym pozostawienie go w służbie nie naruszyłoby interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W odpowiedzi na skargę organ, uznając skargę za niezasadną, wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę M. S.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I podkreślił, że istota sprawy sprowadzała się do oceny tego, czy organ wykazał istnienie przesłanek przemawiających za zwolnieniem funkcjonariusza ze służby w Policji w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Stosownie do treści tego przepisu policjanta można zwolnić ze służby, gdy: 1) popełnienie przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego jest oczywiste i 2) czyn popełniony przez policjanta uniemożliwia mu dalsze pozostawanie w służbie. Rozważając zaistnienie pierwszej z tych przesłanek, organ zwolnieniowy winien w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe, ale nie może wkraczać w kompetencje organów ścigania ani sądu karnego. Celem organu administracji nie jest bowiem ustalenie winy funkcjonariusza. Wystarczającym jest zebranie materiału dowodowego, świadczącego o fakcie popełnienia przez funkcjonariusza czynu o znamionach przestępstwa. Organ zwolnieniowy prowadząc postępowanie dowodowe, może przy tym opierać się na ustaleniach poczynionych przez organy ścigania lub sąd karny, gdyż dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby, z uwagi na oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego. Analizując drugą z przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, tj. brak możliwości pozostawania policjanta w służbie, należy natomiast mieć na względzie to, jaką formacją jest Policja oraz jakie zadania i cele ma ona realizować. Przez pryzmat zadań i celów omawianej formacji należy bowiem oceniać charakter i stopień naganności czynu popełnionego przez funkcjonariusza, kierując się przede wszystkim szeroko rozumianym dobrem służby. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1886/10, w którym NSA wskazał, że z uwagi na cele realizowane przez Policję, służbę w niej może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii. Podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu" służby.
WSA w Warszawie stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie mają zbieżne, spójne i wzajemnie uzupełniające się zeznania policjantów, którzy w dniu 4 grudnia 2012 r. podjęli interwencję podczas zdarzenia z udziałem skarżącego. Wynika z nich, iż M. S. prowadził samochód marki Seat Leon i doprowadził do uszkodzenia innego pojazdu. Okolicznością niesporną w sprawie jest też to, że wykonane po zajściu badanie alkotestem dało wynik pozytywny. W świetle powyższego należy przychylić się konkluzji organu, że wydając zaskarżoną decyzję miał on podstawy, by uznać, że funkcjonariusz w sposób oczywisty dopuścił się popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 178a § 1 k.k. Fakt ten potwierdzili bowiem obiektywni, niezainteresowani wynikiem postępowania świadkowie, to jest interweniujący funkcjonariusze Policji. Wbrew twierdzeniom M. S., o braku oczywistości popełnienia zarzucanego mu czynu nie może przesądzać to, że skarżący nie przyznał się do popełnienia tego czynu. Okoliczności podnoszone przez stronę nie znalazły bowiem potwierdzenia w relacjach naocznych świadków zdarzenia. Taką wersję przedmiotowego zajścia można zatem uznać jedynie za element linii obrony przyjętej przez skarżącego. Na powyższe wskazuje także to, że sam M. S. nie był konsekwentny w swoich twierdzeniach. Podczas przesłuchania najpierw podał, że jego samochód nie chciał "odpalić", a następnie stwierdził, że mogło się zdarzyć, że jednak "odpalił samochód". Takiego rodzaju, wewnętrznie sprzeczne relacje strony nie mogą więc w sposób skuteczny podważyć wiarygodności pozostałego materiału dowodowego. Nie mogą też być skuteczną podstawą dla sformułowania wątpliwości, co do oczywistości popełnienia zarzucanego skarżącemu czynu. Oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu karalnego dopatrzył się również Prokurator Prokuratury Rejonowej [...], gdyż postawił wymienionemu zarzut popełnienia czynu opisanego w art. 178a §1 k.k., a następnie skierował w tej sprawie do sądu akt oskarżenia.
W ocenie Sądu I instancji organ trafnie również wskazał, że naruszenie porządku prawnego przez skarżącego jest oczywistym sprzeniewierzeniem się obowiązkom policjanta, prowadzącym do utraty przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii. Zasadnie też organ wywiódł, że pozostawanie w służbie funkcjonariusza, który popełnił czyn karalny powodowałoby obniżenie zaufania obywateli do Policji. W realiach sprawy nieuprawnione jest przy tym odwoływanie się przez M. S. do konstytucyjnej zasady prawa do pracy. Funkcjonariusz Policji pełni bowiem służbę. Z tym faktem wiążą się nie tylko przywileje, ale także obostrzenia, wynikające ze specyfiki formacji zbrojnej, jaką jest Policja. Każdy kto wstępuje w szeregi Policji musi mieć świadomość, a co najmniej godzić się na to, że jego działania i zaniechania, zarówno na służbie, jak i poza nią, będą podlegały bardziej restrykcyjnej ocenie niż innego obywatela, zatrudnionego na podstawie umowy o pracę.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1090/13 złożył M. S., reprezentowany przez adwokata. W podstawie skargi kasacyjnej jej autor zarzucił błędne ustalenie, że organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że Sąd I instancji oraz organy Policji błędnie przyjęły, że popełnienie przez M. S. czynu jest oczywiste. Tymczasem skarżący nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, a co ważniejsze, jego twierdzenia znajdują oparcie w zeznaniach świadków. Postępowanie karne jest w toku oraz do czasu jego zakończenia i ewentualnego skazania nie może być mowy o oczywistości popełnienia przestępstwa. Popełnienie przestępstwa jest oczywiste, jeżeli nienasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na pewne stwierdzenie, że policjant dopuścił się czynu przestępczego zagrożonego sankcją karną przez ustawę. W niniejszej sprawie istnieją poważne wątpliwości, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego, skoro istnieją świadkowie, którzy potwierdzają podaną przez M. S. wersję zdarzeń, że nie doszło nawet do uruchomienia silnika w jego pojeździe. Podstawy do zwolnienia ze służby nie może stanowić sam fakt pozostawania skarżącego pod wpływem alkoholu i przebywania w takim stanie we wnętrzu własnego pojazdu. Nie stanowi to bowiem naruszenia przepisów prawa. M. S. nie kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w żaden sposób nie uchybił również godności zawodu funkcjonariusza Policji, nie naruszył etyki zawodu, nie stracił autorytetu niezbędnego do wykonywania zawodu, jak również nie stracił możliwości kompetentnego i rzetelnego wypełniania swoich obowiązków. Nie naraził też Policji na utratę dobrego imienia i autorytetu. Sam fakt przedstawienia zarzutów, nawet w przypadku przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k., nie może przesądzać o oczywistości popełnienia czynu. Policjantów obowiązują szczególne wymagania w zakresie przestrzegania prawa oraz dbałość o zaufanie społeczne do przedmiotowej instytucji, jednakże wniesienie aktu oskarżenia czy samo podejrzenie o popełnienia przestępstwa, budzące przy tym wątpliwości z uwagi na wyjaśnienia oskarżonego i zeznania świadków, nie może przesądzać o oczywistości popełnienia czynu. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, wystarczające powinno być jedynie jego zawieszenie w czynnościach służbowych a nie zwolnienie ze służby. Dodatkowo skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę, że podczas pełnienia służby był wielokrotnie nagradzany, odznaczał się wysoką kulturą i przydatnością do służby. Miał nieposzlakowaną opinię, przełożeni byli zadowoleni z jego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono kwestionowane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym są także podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie (art. 176 P.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego z dokładnym oznaczeniem jednostek redakcyjnych – artykułu, ustępu, paragrafu czy punktu, które miały być naruszone zaskarżonym orzeczeniem. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej musi zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, w czym strona skarżąca kasacyjnie dopatruje się złamania przez Sąd I instancji każdej wytykanej mu normy prawnej.
Prawidłowe sformułowanie i uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma istotne znaczenie z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. Oznacza to, że kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia sądowego, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej. Sąd kasacyjny może więc uwzględnić tylko te przepisy, których złamanie wyraźnie w skardze kasacyjnej zarzucono. Nie jest on natomiast uprawniony do wyręczania strony skarżącej kasacyjnie oraz formułowania za nią, konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych. Tym samym NSA z własnej inicjatywy nie może rozpatrywać innych wad lub w innym zakresie niż naruszenia określone w skardze kasacyjnej. Zakres zaskarżenia, podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie muszą odnosić się wprost do zaskarżonego orzeczenia sądu. Ponadto należy je sformułować precyzyjnie, nie pozostawiając miejsca na przypuszczenia i domysły co do rzeczywistych intencji strony skarżącej kasacyjnie. Zadaniem autora skargi kasacyjnej jest więc dokładne wyjaśnienie prezentowanych racji i precyzyjne wykazanie wytkniętych uchybień procesowych i (lub) materialnoprawnych.
Z uwagi na omówione wymogi dotyczące sporządzenia skargi kasacyjnej ustawodawca zdecydował się na ustanowienie tzw. przymusu radcowsko-adwokackiego, czyli wprowadzenie obowiązku sporządzenia omawianego środka zaskarżenia przez profesjonalnych pełnomocników. Ich doświadczenie i umiejętności miały z założenia chronić stronę nieposiadajacą wiedzy prawniczej przed negatywnymi konsekwencjami niewłaściwie skonstruowanej skargi kasacyjnej.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna w sposób oczywisty odbiega od opisanych wyżej wymogów. Autor skargi kasacyjnej powołując się na art. 174 § 1 P.p.s.a. (powinno być art. 174 pkt 1), ograniczył się bowiem wyłącznie do zarzutu błędnego ustalenia, że organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy. Takiego wytyku nie powiązano jednak z żadnym przepisem. W podstawach kasacyjnych nie wskazano zatem jakiegokolwiek przepisu, który - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie - miał naruszyć Sąd I instancji. Na odkodowanie intencji pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie nie pozwala również uzasadnienie rozpatrywanej skargi kasacyjnej.
Niewłaściwy sposób zredagowania skargi kasacyjnej wyklucza możliwość kasacyjnej oceny zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego przez M. S. na rzecz Komendanta Stołecznego Policji orzeczono na podstawie art.204 pkt.1 P.p.s.a.