I OSK 429/21

I OSK 429/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
II SA/Gd 43/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-08-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 23 maja 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant: asystent sędziego Piotr Radziejewicz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 43/20 w sprawie ze skargi P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 października 2019 r. nr SKO Gd/3070/19 w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 43/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej także: "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej także: "organ II instancji", "kolegium") z 22 października 2019 r. nr SKO Gd/3070/19, oddalił skargę.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca 15 kwietnia 2014 r. złożyła do Prezydenta Miasta G. (dalej także: "organ I instancji", "prezydent") wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w G. przy ulicy (...) wraz z własnością posadowionych na tych działkach budynków i budowli. Jako podstawę prawną wskazano art. 2 ust. 1- 3 w zw. z art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464 ze zm., dalej: "ustawa zmieniająca").
Organ I instancji decyzją z 11 czerwca 2014 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na likwidację Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego nr 1, którego ogólnym następcą prawnym jest Gmina Miasta G. natomiast P.W.P. Sp. z o.o. jest nowym, odrębnym podmiotem gospodarczym, założonym w oparciu o przepisy prawa handlowego i nie jest następcą prawnym zlikwidowanego przedsiębiorstwa komunalnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 7 października 2014 r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że wnioskująca posiada status strony, zaś prezydent ma obowiązek rozpoznać wniosek merytorycznie.
Rozpoznając ponownie wniosek, Prezydent Miasta G. decyzją z 7 stycznia 2015 r. odmówił stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego Nr 1 w G. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków z uwagi na brak następstwa prawnego P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. po zlikwidowanym przedsiębiorstwie komunalnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 30 marca 2016 r. uchyliło tą decyzję, uznając, że dowody znajdujące się w aktach wskazują, że Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. posiadało z mocy prawa status komunalnej osoby prawnej od dnia 27 maja 1990 r. i w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało mu prawo zarządu nieruchomości wskazanych we wniosku strony odwołującej się. Ponadto, kolegium podkreśliło, że w sprawie został spełniony kolejny warunek niezbędny dla uwłaszczenia przedsiębiorstwa, a mianowicie jego istnienie w obu wymaganych prawem datach: 5 grudnia 1990 r. oraz 24 grudnia 1992 r. Fakt otwarcia likwidacji wskazanego przedsiębiorstwa nie spowodował bowiem utraty jego osobowości prawnej.
Prezydent decyzją z 27 czerwca 2016 r. ponownie odmówił stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków i budowli, mając na uwadze art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r, poz. 1774 ze zm., dalej: "ugn") w związku z art. 2a ustawy zmieniającej, w brzmieniu ustalonym w ustawie z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 91, poz. 455).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z 12 stycznia 2017 r. uchyliło decyzję organu I instancji podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia 30 marca 2016 r., w szczególności co do warunków wymaganych wyłącznie przepisami prawa materialnego, których istnienie stanowi uzasadnienie dla wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania na rzecz posiadającej prawo zarządu komunalnej osoby prawnej. Ponadto, Kolegium wskazało, że organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 2 ust. 1-3 oraz 6 i 9 ustawy zmieniającej.
Decyzją z 8 maja 2017 r. Prezydent Miasta G. odmówił stwierdzenia nabycia przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego we wnioskowanym zakresie. Organ wskazał m.in., że umowa prywatyzacyjna nie doprowadziła do następstwa prawnego, a tylko wraz z sukcesją pod tytułem ogólnym przechodzi na następcę pełnia praw i obowiązków poprzednika prawnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 11 grudnia 2018 r. uchyliło powyższą decyzję. Kolegium wskazało, że w całości podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z 12 stycznia 2017 r. i z 30 marca 2016 r. oraz wobec ujawnienia się nowych dowodów w sprawie złożonych do akt, do których organ I instancji się nie odniósł, zasadne było uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem kolegium, prezydent nie odniósł się do wniosku z 28 stycznia 1991 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a także, powinien rozpoznać ten wniosek w kontekście jego tożsamości lub ewentualnych rozbieżności z treścią wniosku odwołującej się spółki z 15 kwietnia 2014 r. Organ powinien także ustalić, czy w sprawie ma zastosowanie przepis art. 30 ust. 4 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "kpa").
Decyzją z 30 kwietnia 2019 r. organ I instancji odmówił stwierdzenia nabycia przez P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. z dniem 5 grudnia 1990 r. wskazanych wyżej nieruchomości gruntowych. Organ ustalił, że postępowanie wszczęte wnioskiem powyższego podmiotu z 28 stycznia 1991 r. zostało umorzone odrębną decyzją organu I instancji z 12 kwietnia 2019 r. z powodu niewystępowania przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku – likwidację strony wnioskującej i wykreślenie jej z rejestru sądowego. Ponadto, ustalono, że wniosek z dnia 28 stycznia 1991 r. jest w zasadzie tożsamy z obecnie rozpatrywanym wnioskiem P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. z 15 kwietnia 2014 r. w zakresie nieruchomości położonych przy ul. (...). Natomiast w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. (...) wydana została decyzja z 19 stycznia 1993 r. potwierdzająca nabycie prawa wieczystego użytkowania przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1.
Decyzją z 22 października 2019 r. kolegium utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji prześledził chronologicznie proces prywatyzacji likwidacyjnej Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w G. jak również cały przebieg postępowania wszczętego wnioskiem z 2014 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Porównując treść wniosku PBK nr 1 w G. z 28 stycznia 1991 r. do treści wniosku skarżącej kolegium stwierdziło, że obecny wniosek dotyczy nieruchomości opisanych w pkt 2 i 3 wniosku PBK nr 1 w G. W stosunku do tych nieruchomości organ I umorzył postępowanie z wniosku PBK nr 1 decyzją z 12 kwietnia 2019 r. z uwagi na utratę bytu prawnego strony wnioskującej i braku następcy prawnego po tym przedsiębiorstwie komunalnym. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji, że skarżąca nie jest następcą prawnym zlikwidowanego PBK nr 1 w G. zarówno pod tytułem ogólnym, jak i szczególnym.
Wyrokiem z 26 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę od powyższej decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie, tj. 5 grudnia 1990 r., w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego z zachowaniem praw osób trzecich. Jednocześnie art. 2 ust. 2 tej ustawy stanowił, że budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach, będących 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stały się od tego dnia z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie nastąpiło odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Przepis art. 2 ust. 3 ustawy zmieniającej stanowił, że nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w ust. 1, oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, o których mowa w ust. 2, stwierdza się decyzją wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzją zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Decyzje te miały charakter deklaratoryjny i określone w nich miały być także warunki i okres użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad przewidzianych w art. 236 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145, dalej: "kc") oraz kwota należna za nabycie własności budynków, lokali i urządzeń (o ile było ono odpłatne).
Następnie Sąd Wojewódzki podał, że konsekwencją możliwości nabywania przez państwowe osoby prawne mienia na własność, w tym nieruchomości, na podstawie ustawy zmieniającej było przekształcenie przysługującego takim osobom zarządu częścią mienia ogólnonarodowego. Przepisy tej ustawy utraciły moc obowiązującą 1 stycznia 1998 r., tj. wraz z wejściem w życie ugn (na mocy art. 241 pkt 1 ugn), jednak art. 200 ust. 1 ugn wprost nawiązuje do jej przepisów. Przepis art. 200 ust. 1 ugn odnosi się także do komunalnych osób prawnych Podstawą ich uwłaszczenia był art. 2a ustawy zmieniającej w brzmieniu nadanym ustawą z 7 października 1992 r. Zgodnie z tym przepisem do komunalnych osób prawnych należało stosować odpowiednio art. 2 ust. 1-3 oraz 7-9 ustawy zmieniającej przy czym nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali następowało z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. Przepis art. 2a nadał więc komunalnym osobom prawnym uprawnienia, których nie miały one przed wejściem w życie ustawy z 7 października 1992 r. (tj. przed 24 grudnia 1992 r.).
W tej sytuacji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku aby komunalna osoba prawna mogła zostać uwłaszczona, musiała istnieć zarówno w 5 grudnia 1990 r., jak i 24 grudnia 1992 r., a ponadto spełniać przewidziane ustawą warunki umożliwiające uwłaszczenie, czyli mieć 5 grudnia 1990 r. grunty w zarządzie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 11 stycznia 1995 r., III AZP 10/94). Decyzja uwłaszczeniowa wydana w trybie art. 200 ugn jak i w trybie art. 2 i art. 2a ustawy zmieniającej ma charakter deklaratoryjny. Decyzja ta nie kreuje nowego stanu prawnego, bowiem stan ten powstał z mocy ustawy, ale potwierdza formalnie nabycie prawa do gruntu i znajdujących się na nim naniesień. Ani przepisy art. 2 i art. 2a ustawy zmieniającej ani rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) nie normują expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania we wskazanych sprawach. W takiej sytuacji należało przyjąć, że wszczęcie postępowania następuje na wniosek jednostki, która zabiega o ustalenie jej sytuacji prawnej w zakresie uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem. W sytuacji zgłoszenia przez skarżącą Spółkę roszczenia o wydanie deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z 5 grudnia 1990 r. przez zlikwidowane Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości pozostających w jego zarządzie w 5 grudnia 1990 r. z powołaniem się na jej interes prawny, głównym zadaniem organów było zweryfikowanie istnienia tego interesu w toku postępowania administracyjnego. Jeżeli bowiem wnoszący podanie powołuje się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu jednostce wnoszącej prawa do czynnego udziału. Rozważenie przez organ administracji publicznej interesu prawnego poza formami postępowania administracyjnego jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego jedną z podstawowych wartości jest prawo do obrony w toku postępowania. Nie oznacza to, że organ administracji publicznej jest związany twierdzeniem jednostki co do podstaw wyprowadzenia interesu prawnego. Oceny zasadności żądania jednostki może dokonać wyłącznie w formach procesowych.
Sąd I instancji wywiódł następnie, że istnienie interesu prawnego wywodzonego z przepisów prawa materialnego warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, jeśli dotyczy sfery prawnej tego podmiotu. Stroną w rozumieniu art. 28 kpa będzie osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 lub przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu Wojewódzkiego uprawnienie do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przysługiwało niewątpliwie Przedsiębiorstwu Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. Materiał zgromadzony w sprawie potwierdza, że Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G., którego dotyczy wniosek uwłaszczeniowy skarżącej było 5 grudnia 1990 r. jako komunalna osoba prawna zarządcą nieruchomości zlokalizowanych przy ul. (...), wskazanych we wniosku. Przedsiębiorstwo to istniało również w dacie wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej z 1992 r., za których przyczyną wprowadzono do systemu prawnego przepis art. 2a stanowiący podstawę uwłaszczenia komunalnych osób prawnych. W konsekwencji, w odniesieniu do Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia, w trybie art. 200 ust. 1 ugn oraz art. 2 i art. 2a ustawy zmieniającej nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów będących w ich zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r., czyli wskazanych wyżej nieruchomości. Wobec tego, mogło się ono ubiegać samodzielnie o wydanie wskazanej decyzji. Powyższe okoliczności orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. PBK nr 1 zakończyło jednak swój byt prawny z dniem 31 marca 1994 r. z chwilą z wykreślenia z rejestru.
Dalej Sąd Wojewódzki wskazał, że warunkiem wystąpienia podmiotu innego niż przedsiębiorstwo komunalne o realizację przysługującego zlikwidowanemu przedsiębiorstwu uprawnienia może być wyłącznie sukcesja uniwersalna albo syngularna w odpowiednim zakresie przedmiotowym po zlikwidowanym przedsiębiorstwie komunalnym. Ustawodawca nie przewidział bowiem szczególnego przepisu prawa mogącego być podstawą do samoistnej legitymacji w postępowaniach administracyjnych podmiotów, które korzystały z mienia likwidowanych przedsiębiorstw komunalnych, na podstawie umów o oddanie tego mienia do odpłatnego korzystania stosowanie do art. 37 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 45 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U Nr 51, poz. 298, dalej: "ustawa prywatyzacyjna"). W tej sytuacji interes prawny skarżącej jest pochodną ustalenia następstwa prawnego po PBK nr 1. Stwierdzenie wystąpienia następstwa prawnego po zlikwidowanym przedsiębiorstwie komunalnym potwierdzałoby bowiem przejście na spółkę uprawnień poprzednika, z których wywodzi ona swój wniosek.
W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo wyeliminowały prywatyzację likwidacyjną jako źródło następstwa pod tytułem ogólnym po zlikwidowanym przedsiębiorstwie komunalnym, w orzecznictwie nie wyraża się wątpliwości co do tego, że w wyniku prywatyzacji likwidacyjnej przedsiębiorstwa państwowego czy komunalnego nie dochodzi do sukcesji uniwersalnej po stronie nowo powstałej spółki. Brak jest bowiem przepisu prawa materialnego, który stanowiłby konieczną podstawę wstąpienia nowego podmiotu w ogół sytuacji prawnej likwidowanego przedsiębiorstwa. Po zakończeniu likwidacji w momencie wykreślenia przedsiębiorstwa państwowego (komunalnego) przez sąd z rejestru przestaje ono istnieć w sensie prawnym (ustaje jego osobowość prawna). Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej mienie przedsiębiorstwa pozostałe po jego likwidacji przejmuje Skarb Państwa. W przypadku przedsiębiorstw komunalnych – gmina. Spółka, która zgodnie z art. 38 i 39 powyższej ustawy ma odpłatnie korzystać z mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa nie powstaje w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego, lecz jest nowym, odrębnym podmiotem prawa, zakładanym w oparciu o przepisy prawa handlowego przy uwzględnieniu wymogów wskazanych w powyższej ustawie przez osoby, które inwestują własne środki finansowe w przedsiębiorstwo ich własnej spółki w celu otrzymania zysków od zainwestowanych kapitałów. Zawarcie umowy prywatyzacyjnej, w każdej z trzech postaci określonych w art. 37 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej nie powoduje bowiem transformacji przedsiębiorstwa państwowego, w inny podmiot, który jest stroną tej umowy, niezależnie od tego, czy stroną tej umowy jest nabywca przedsiębiorstwa (rozumianego jako funkcjonalnie zorganizowany kompleks majątkowy - art. 551 kc), czy też leasingobiorca uprawniony z mocy tej umowy do odpłatnego korzystania z niego na czas oznaczony. W przypadku oddania mienia przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania na czas określony spółce pracowniczej (art. 38 i 39 ustawy prywatyzacyjnej), do czego doszło w niniejszej sprawie - gmina pozostaje nadal właścicielem, zaś warunki korzystania z niego określone są w umowie zawartej przez gminę oraz spółkę pracowniczą.
Nadto Sąd Wojewódzki przywołał, że treść przywołanych postanowień umowy prywatyzacyjnej potwierdza, że przedmiot tej umowy w postaci mienia oddanego do odpłatnego korzystania na czas oznaczony został precyzyjnie określony, w ocenie Sądu, w taki sposób, który wyklucza możliwość jakiegokolwiek rozszerzenia jego zakresu o inne składniki, nawet jeżeli funkcjonalnie należały do przedsiębiorstwa likwidowanego podmiotu. Ponadto przedmiotem umowy mogło być tylko mienie (a więc własność i inne prawa majątkowe), do którego przedsiębiorstwo komunalne posiadało tytuł prawny w momencie zawierania umowy prywatyzacyjnej. W skład mienia zlikwidowanego przedsiębiorstwa, które umową notarialną z 30 października 1992 r. zostało przez Gminę Miasta G. przekazane do odpłatnego korzystania skarżącej nie mogło wejść roszczenie które uzasadniłoby legitymację w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego gruntów będących w jego zarządzie ponieważ przedsiębiorstwo do momentu zawarcia umowy prawa takiego nie nabyło bo nabyć nie mogło.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku P.W.P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa"), poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, w tym niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że skarżąca ma interes prawny w rozstrzyganej sprawie oraz zostały w niej spełnione przesłanki do wydania wnioskowanej przez skarżącą decyzji;
b. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 i 11 kpa, poprzez uznanie, że brak wyjaśnienia przez kolegium przyczyn zmiany zajętego w zaskarżonej decyzji stanowiska w porównaniu z czterokrotnie wcześniej podejmowanymi rozstrzygnięciami kasacyjnymi podejmowanymi nie podważa zasady zaufania do działań organów państwa zasady wyjaśnienia zasadności przesłanek załatwienia sprawy, w sytuacji gdy w ramach kontroli legalności winno to skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa;
c. art. 151 ppsa, poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, kiedy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia;
2. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a. art. 28 kpa w zw. z art. 200 ust. 1 ugn w zw. z art. 2 i 2a ustawy zmieniającej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w żądaniu wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego Nr 1 w G. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego wskazanych we wniosku gruntów własnością posadowionych wraz z na nich budynków i budowli, zgodnie ze złożonym wnioskiem;
b. art. 28 kpa w zw. z art. 65 § 2 kc w zw. z art. 551 kc i art. 4 pkt 3 ustawy prywatyzacyjnej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w żądaniu wydania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego Nr 1 w G. prawa użytkowania wieczystego wskazanych we wniosku gruntów wraz z własnością posadowionych na nich budynków i budowli, podczas gdy rzetelna i wnikliwa analiza stanu faktycznego sprawy, świadczy o tym, że strony zawierając umowę leasingu dążyły do pozostawienia zorganizowanej części mienia likwidowanego przedsiębiorstwa w postaci całego funkcjonującego zakładu przy ul. (...). W skład tego zespołu bezspornie wchodziły przy tym przedmiotowe nieruchomości;
c. art. 28 kpa w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 3, art. 39 i art. 41 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2152 ze zm.) oraz art. 354 kc, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że skarżąca będąca spółką pracowniczą powstałą w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 38 ustawy prywatyzacyjnej nie posiada interesu prawnego w zgłoszeniu roszczenia o wydanie deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego Nr 1 w G. prawa użytkowania wieczystego wskazanych we wniosku gruntów wraz z własnością posadowionych na nich budynków i budowli, w sytuacji w której interes prawny skarżącej wynika z ww. przepisów prawa materialnego. Niniejsza sprawa administracyjna ma przy tym wpływ na zakres roszczeń i praw pomiędzy gminą a skarżącą, wynikających z ww. przepisów prawa materialnego, a nadto z postanowień aktu notarialnego z 30 października 1992 r. rep. A nr. (...).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumentację mającą przemawiać za jej uwzględnieniem. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów sądowych. Ponadto skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Co do zasady w takiej sytuacji jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty procesowe, gdyż dopiero po dokonaniu oceny, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest jednak interes prawny skarżącej kasacyjnie, który jest kategorią prawa materialnego, a przy tym determinuje kierunek postępowania w sprawie. Z tego względu uzasadnione jest rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Złożony w sprawie wniosek dotyczy wydania decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez komunalną osobę prawną – Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. – prawa użytkowania wieczystego wymienionych nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 1-3 w zw. z art. 2a ustawy zmieniającej. Zasadą jest, że w postępowaniach dotyczących uwłaszczenia państwowych osób prawnych, interes prawny oraz co za tym idzie legitymację strony – stosownie do art. 28 kpa – ma osoba prawna, ubiegająca się o uwłaszczenie oraz Skarb Państwa bądź jednostka samorządu terytorialnego jako właściciel gruntu. Ponadto stroną takiego postępowania może być również podmiot który wykazuje, że to jemu a nie osobie prawnej ubiegającej się o uwłaszczenie przysługiwało 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do gruntu, a także osoba, która – powołując się na własne, konkretne i aktualne uprawnienie skutecznie kwestionuje prawa właścicielskie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do gruntu objętego uwłaszczeniem (zob. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, Warszawa 2023 r., s. 379). Powyższe należy analogicznie odnieść do komunalnych (obecnie samorządowych) osób prawnych, z uwagi na treść art. 2a ustawy zmieniającej. Skarżąca kasacyjnie nie należy do żadnej z wymienionych kategorii. W szczególności należy zaznaczyć, że skarżąca kasacyjnie nie jest komunalną (samorządową) osobą prawną. Nie jest w sprawie sporne, że Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. – na rzecz którego miało nastąpić uwłaszczenie – zostało wykreślone z rejestru 31 marca 1994 r. i zakończyło w ten sposób swój byt prawny, a zatem nie istniało już w momencie złożenia wniosku o wydanie decyzji. Nie jest również sporne, że skarżąca kasacyjnie nie legitymuje się jakimkolwiek tytułem prawnym do gruntu co do którego domaga się wydania decyzji potwierdzającej ustanowienie użytkowania wieczystego na swoją rzecz. Skarżąca kasacyjnie wywodzi swój interes prawny w sprawie z następstwa prawnego po wskazanym powyżej przedsiębiorstwie komunalnym. Samo następstwo w ocenie skarżącej kasacyjnie ma wynikać z przeprowadzonej prywatyzacji likwidacyjnej ww. przedsiębiorstwa komunalnego, w następstwie czego w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 38 ustawy prywatyzacyjnej powstała spółka pracownicza, która następnie zawarła z gminą umowę leasingu, stosownie do wymogu przewidzianego w art. 39 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej.
Rozważając zagadnienie następstwa prawnego w realiach rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności zauważyć, że następstwo administracyjnoprawne jest instytucją zasadniczo odmienną od analogicznej instytucji prawa cywilnego. Z uwagi na specyfikę stosunku administracyjnoprawnego, w którym co do zasady uprawnienia i obowiązki podmiotu będącego adresatem działań administracji są ściśle związane z osobą wskazanego adresata, następstwo prawne w prawie administracyjnym ujmowane jest w kategoriach wyjątku od ogólnej zasady osobistego charakteru obowiązków i uprawnień publicznoprawnych. Wynikająca z zasady demokratycznego państwa prawnego zasada legalności działania administracji nie pozwala bowiem na władcze wkraczanie w swobodę działań podmiotów zewnętrznych względem administracji w sposób nieprzewidziany w przepisach prawa. Ponadto prawa i obowiązki podmiotów administrowanych określane są przez przepisy bezwzględnie obowiązujące, nie po to aby uczynić je przedmiotem obrotu gospodarczego, ale właśnie po to aby istniała pewność komu przysługuje uprawnienie publicznoprawne, względnie kogo obciąża obowiązek publicznoprawny. W ten sposób zasada legalizmu wymusza ścisłe powiązanie praw lub obowiązków administracyjnych z określonym podmiotem (zob. E. Szczygłowska, Sukcesja uprawnień i obowiązków administracyjnych. Wolters Kluwer, Warszawa 2009 r., s. 34-35).
Mając powyższe na uwadze nie może budzić wątpliwości, że sukcesja uniwersalna może nastąpić wyłącznie w oparciu o wyraźny przepis ustawy (zob. także wyrok Sądu Najwyższego z 20 listopada 2008 r. sygn. akt III SK 13/09). W przypadku ustawy prywatyzacyjnej sytuacja taka jest przewidziana w art. 8 ust. 2, zgodnie z którym spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego (w trybie opisanym w art. 5 i 6 tej ustawy) wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa. Analogiczne rozwiązanie nie zostało natomiast przewidziane w przypadku prywatyzacji likwidacyjnej, opisanej w art. 37 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ustawy prywatyzacyjnej, co oznacza że sukcesja uniwersalna w tym przypadku nie zachodzi, w żadnej bowiem sytuacji nie można jej domniemywać. W orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że następcą prawnym pod tytułem ogólnym przedsiębiorstwa państwowego zlikwidowanego w ww. trybie jest Skarb Państwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Wr 2911/99 i powołane tam orzecznictwo). W przypadku przedsiębiorstwa komunalnego przyjąć należy, że następcą takim jest właściwa gmina, albowiem zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej do komunalnych osób prawnych przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio, przy czym ust. 2 wskazanego przepisu przewiduje, że przewidziane w ustawie kompetencje Ministra Skarbu Państwa, Agencji Prywatyzacji lub organu założycielskiego wykonuje wobec prywatyzowanego przedsiębiorstwa komunalnego zarząd gminy albo zarząd związku komunalnego, z zastrzeżeniem kompetencji rady gminy albo zgromadzenia związku.
W następnej kolejności należy rozważyć czy w okolicznościach sprawy można mówić o sukcesji syngularnej w zakresie który pozwalałby przyjąć istnienie po stronie skarżącej kasacyjnie legitymacji strony w postępowaniu. Zasadą jest, że źródłem interesu prawnego w sprawach administracyjnych dotyczących nieruchomości może być prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego. Legitymacji strony nie dają natomiast prawa o charakterze obligacyjnym, o ile konkretna norma prawna nie przyznaje w sposób wyraźny takiej legitymacji posiadaczowi określonego prawa obligacyjnego (zob. P. Gołaszewski, Kodeks... s. 361-363). W postępowaniach tego rodzaju przepisy prawa materialnego wiążą zatem interes prawny z określonym prawem podmiotowym z zakresu prawa cywilnego, ich stronami są bowiem zawsze osoby posiadające jakiś tytuł prawny do nieruchomości której dotyczy to postępowanie, zaś utrata takiego prawa skutkuje utratą statusu strony. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju prawa mają charakter dziedziczny i zbywalny. Jednocześnie jednak z uwagi na indywidualny charakter interesu prawnego nie można przyjąć, aby w drodze sukcesji dochodziło do "nabycia" przez następcę interesu prawnego od swojego poprzednika. Następca prawny dla uznania go za stronę postępowania musi posiadać własny interes prawny w tym postępowaniu (E. Szczygłowska, Sukcesja... s. 55). Za utrwalone w orzecznictwie należy uznać stanowisko zgodnie z którym interes prawny strony musi wynikać z przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków w sprawie będącej przedmiotem postępowania (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 982/17). Musi więc istnieć norma prawna przewidująca – w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu – możliwość wydania wobec niego decyzji. Norma prawna stanowiąca podstawę interesu prawnego powinna zatem aktualnie i bezpośrednio dotyczyć sytuacji danego podmiotu, a zarazem nie można wywodzić interesu prawnego z interesów lub uprawnień innych podmiotów, nawet jeśli w konkretnej sprawie związki między tymi podmiotami byłyby silne i nawet, gdy związki te mają charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. A. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, CH. Beck., Warszawa 2008 r., s. 79). W takim razie interes prawny nie może być wyprowadzany z samego tylko faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego czy istnienia jakiejś instytucji prawnej, nie może również mieć charakteru hipotetycznego. Ponieważ o tym czy podmiot zewnętrzny wobec administracji będzie podmiotem określonych praw lub obowiązków administracyjnoprawnych każdorazowo rozstrzygają przepisy prawa materialnego, nie sposób uznać aby prawa lub obowiązki administracyjnoprawne miały charakter przenoszalny czy też zbywalny. Sama wola stron stosunku, z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów określających stosunek administracyjnoprawny, pozbawiona jest de facto znaczenia prawnego. Również fakt majątkowego charakteru określonego prawa lub obowiązku stanowiącego podstawę stosunku, wobec braku odpowiedniego przepisu prawa, nie jest wystarczający do wystąpienia skutku w postaci sukcesji (zob. E. Szczygłowska, Sukcesja... s. 37-38).
Konkludując powyższe zagadnienie przyjąć należy, że z uwagi na indywidualny charakter interesu prawnego oraz jego bezpośredni związek z normą prawną na której jest on budowany, źródłem interesu prawnego nie mogą być zdarzenia prawne mieszczące się w sferze stosowania prawa. Samoistnej legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym nie daje zatem czynność prawna z zakresu prawa cywilnego, a zatem również fakt powiązania określonych podmiotów stosunkiem cywilnoprawnym w postaci umowy zobowiązaniowej. Wynikające z umów cywilnoprawnych obligacyjne tytuły prawne do nieruchomości nie mogą stanowić źródła interesu prawnego strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż umowy te nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Aby czynność prawna z zakresu prawa cywilnego wywarła skutek w przestrzeni prawa administracyjnego, określona norma prawna musi bezpośrednio nawiązywać do tej czynności. Przeciwne rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że bezwzględnie wiążąca norma prawa administracyjnego i jej stosowanie mogłoby być kształtowane przez wolę stron umowy cywilnoprawnej, co jednak nie jest możliwe do pogodzenia z istotą stosunku administracyjnoprawnego. Zagadnienie to zostało wyczerpująco wyjaśnione w uchwałach składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 oraz z 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23. Wprawdzie w powyższych uchwałach Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygał konkretne zagadnienia prawne, nie mają ona zatem charakteru wiążącego w rozpoznawanej sprawie, ale stanowisko leżące u ich podstaw zasługuje na pełną aprobatę i odnosi się również do okoliczności rozpoznawanej sprawy.
W przedstawionych okolicznościach sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, że następcą prawnym pod tytułem ogólnym Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego nr 1 jest Gmina Miasto G., która jednocześnie jest właścicielem nieruchomości gruntowych stanowiących przedmiot postępowania i była nim również w datach istotnych w sprawie, tj. 5 grudnia 1990 r., jak i 24 grudnia 1992 r. – co nie było w sprawie kwestionowane. Skarżąca kasacyjnie wywodzi swój interes prawny z umowy z zakresu prawa cywilnego, zawartej z gminą 30 października 1992 r., której przedmiotem było oddanie jej do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków określonych składników mienia Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego nr 1 w G. Po pierwsze podkreślenia wymaga, że z umowy powyższej nie wynika jakikolwiek tytuł prawny do gruntu, gdyż dotyczy ona wyłącznie budynków i budowli wskazanych w jej § 12 ust. 2. Sytuacji tej nie zmienia treść § 14 ust. 3 ani § 15 ww. umowy, z których także nie wynika żadnego rodzaju tytuł prawny do gruntu, zaś określone w powyższych postanowieniach umowy stosunki zobowiązaniowe nie rodzą skutków na obszarze prawa administracyjnego, gdyż zawarta umowa nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego a jednocześnie ustawa nie wiąże tego rodzaju czynności prawnych z zakresu prawa cywilnego z jakimkolwiek skutkiem. Kwestią zasadniczą w sprawie jest fakt, że art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2a ustawy zmieniającej jednoznacznie określa podmiot na rzecz którego dochodzi do ustanowienia użytkowania wieczystego. Podmiotem tym jest komunalna osoba prawna, której 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy. Przepisy wskazanej ustawy nie przewidywały możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz jakiegokolwiek innego podmiotu, nie posiadającego wymienionych cech, jak również nie przewidywały możliwości przeniesienia uprawnienia do uwłaszczenia na inne podmioty ani nie wiązały jakichkolwiek skutków z czynnościami z zakresu prawa cywilnego. Jedyne określone w ustawie przypadki sukcesji uniwersalnej po przedsiębiorstwie komunalnym dotyczą spółki powstałej na podstawie art. 8 ust. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy prywatyzacyjnej, bądź właściwej gminy – na podstawie art. 39 ust. 1 i 3 w zw. z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy prywatyzacyjnej – co nie obejmuje skarżącej kasacyjnie.
Całkowicie nieuzasadnione w realiach sprawy jest wywodzenie następstwa prawnego po przedsiębiorstwie komunalnym z umowy o oddanie do odpłatnego korzystania i pobierania pożytków określonych składników mienia tego przedsiębiorstwa. Zważywszy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2a ustawy zmieniającej przesłanką uwłaszczenia było przysługiwanie przedsiębiorstwu komunalnemu prawa zarządu do gruntu, przyjęcie interesu prawnego na zasadzie następstwa po wskazanym przedsiębiorstwie musiałoby mieć postać sukcesji syngularnej w zakresie prawa zarządu. Tego rodzaju sukcesja nie jest jednak możliwa, gdyż na daty istotne w sprawie ustanowienie prawa zarządu następowało w trybie określonym w art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 30 nr 127), tj. w drodze wskazanych w tym przepisie decyzji lub umowy, zawsze jednak na rzecz państwowej bądź komunalnej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przez co nie było możliwe posiadanie prawa zarządu przez podmiot który nie jest tego rodzaju jednostką organizacyjną oraz nie legitymuje się określoną w powyższym przepisie decyzją lub umową. Z dniem wejścia w życie przepisów ugn doszło do przekształcenia dotychczasowego prawo zarządu w trwały zarząd (art. 199 ust. 2 ugn). W obecnym stanie prawnym trwały zarząd jest formą władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną, nieposiadającą osobowości prawnej (art. 43 ust. 1 ugn) i powstaje w drodze decyzji właściwego organu (art. 45 ust. 1 i art. 60 ust. 3 ugn). Wykluczona jest zatem możliwość sukcesji w zakresie prawa zarządu poprzez czynność prawną z zakresu prawa cywilnego, gdyż zarówno w ówczesnym jak i obecnym stanie prawnym, prawo zarządu (obecnie trwałego zarządu) mogło i może zostać ustanowione wyłącznie na rzecz ściśle określonego, indywidualnego podmiotu i wyłącznie w trybie unormowanym w ustawie. Nadto raz jeszcze należy podnieść, że umowa z 30 października 1992 r. w stosunku do gruntu zawiera wyłącznie postanowienia zobowiązujące do określonych czynności w przyszłości i w razie zaistnienia opisanych w § 14 ust. 3 i § 15 umowy warunków, co po pierwsze ma charakter przyszły i niepewny, samoistnie nie przyznając skarżącej kasacyjnie żadnego prawa rzeczowego, przede wszystkim jednak w świetle przedstawionych powyżej rozważań powyższe postanowienia nie wywierają żadnego skutku administracyjnoprawnego i nie mogą w takiej sytuacji stanowić o legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż ustawodawca w zakresie uwłaszczenia przedsiębiorstwa komunalnego nie powiązał czynności prawnych z zakresu prawa cywilnego z jakimkolwiek skutkiem administracyjnoprawnym. Zauważyć można jeszcze, że prawo korzystania i pobierania pożytków w żaden sposób nie może być utożsamiane z prawem zarządu, które stanowi całkowicie odrębną i niepowiązaną instytucję, a przy tym w rozpoznawanej sprawie prawo do korzystania i pobierania pożytków dotyczy wyłącznie określonych budynków i budowli, a nie gruntu.
Jedynie na marginesie można dodatkowo wskazać, że nawet gdyby możliwa była sukcesja syngularna w zakresie prawa zarządu to i tak nie byłoby możliwe ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz podmiotu który nie jest przedsiębiorstwem komunalnym (samorządowym), z uwagi na jednoznaczną treść art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2a ustawy zmieniającej.
Zarzuty materialnoprawne są zatem nieuzasadnione. W opisanych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie uznał, że skarżąca kasacyjnie nie jest uniwersalnym ani też syngularnym następcą prawnym Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego nr 1 w G., wobec czego nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o uwłaszczenie ww. przedsiębiorstwa. W opisanych okolicznościach sprawy skarżącej kasacyjnie można przypisać jedynie interes faktyczny w wydaniu decyzji o stwierdzeniu nabycia przez przedsiębiorstwo komunalne prawa użytkowania wieczystego wskazanych nieruchomości, który wobec braku oparcia w przepisach prawa materialnego nie jest jednak tożsamy z interesem prawnym i nie daje legitymacji strony w postępowaniu.
W konsekwencji nieuzasadnione są również zarzuty procesowe, gdyż zasadniczo sprowadzają się one do wskazywania na nieuzasadnione oddalenie skargi w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia. W tym kontekście wskazać można na błędną konstrukcję zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa oraz art. 151 ppsa. Przepisy tego rodzaju nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, mają one bowiem charakter wynikowy i regulują jedynie sam wynik rozstrzygnięcia, a nie proces dochodzenia do tego rozstrzygnięcia. Naruszenie tego rodzaju przepisu jest zawsze konsekwencją naruszenia innych przepisów. Strona kwestionująca odrzucenie skargi zobowiązana jest zatem bezpośrednio powiązać taki zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Skarżąca kasacyjnie nie powiązała zarzutu naruszenia art. 151 ppsa z żadnym innym przepisem. Co do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa skarżąca kasacyjnie wprawdzie powiązała ten zarzut z przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, jednak należy zauważyć, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c nie były w sprawie stosowane przez Sąd I instancji, albowiem podstawą zaskarżonego wyroku oddalającego skargę był art. 151 ppsa, zaś w ramach podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ppsa nie jest dopuszczalne formułowanie zarzutu w formie "niezastosowania" czy też "pominięcia" danego przepisu.
W zakresie naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 i 11 kpa poza analogiczną jak powyżej uwagą co do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa należy dodatkowo zauważyć, że przepis art. 3 § 1 ppsa ma charakter ustrojowy, który jedynie w sposób ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Do jego naruszenia mogłoby dojść jedynie w sytuacji, gdyby sąd rozpoznający sprawę nie dokonał kontroli zaskarżonego aktu bądź przeprowadził kontrolę aktu nie objętego właściwością sądu administracyjnego. Do sytuacji takiej nie doszło w rozpoznawanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał bowiem kontroli decyzji objętej właściwością sądu administracyjnego. Zarzutem naruszenia art. 3 § 1 ppsa nie można natomiast kwestionować prawidłowości dokonanej przez sąd wojewódzki kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Odnośnie rozpatrywanego zarzutu należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną jedynie wtedy, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poprzez "istotny wpływ na wynik sprawy" należy rozumieć związek przyczynowy, pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem. Wykazanie wpływu na wynik sprawy sprowadza się do podania stosownej argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia, to w sprawie mogłoby zostać wydane inne rozstrzygnięcie, niż kwestionowane skargą kasacyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2103/12 oraz z 20 lutego 2014 r., sygn. II GSK 1933/12). Trafnie Sąd Wojewódzki wskazał, że w okolicznościach sprawy nawet ewentualne przyjęcie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w uzasadnieniu swojej decyzji nie sprostało wymogom zasady zaufania do władzy publicznej oraz zasady przekonywania – stosownie do wymogów art. 8 i art. 11 kpa – pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżącej kasacyjnie – który to brak można stwierdzić na podstawie ustaleń poczynionych przez organy obu instancji – w sprawie nie mógł zapaść inny wyrok.
W odniesieniu do zarzutów procesowych można jeszcze zauważyć, że przepisy art. 77 i art. 8 kpa składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych, co oznacza, że prawidłowo postawiony zarzut kasacyjny musi obejmować także mniejsze jednostki redakcyjne każdego z ww. przepisów, wskazanych jako naruszone przez Sąd I instancji. Wskazanie jako naruszonych wyłącznie "art. 77 kpa" i "art. 8 kpa" należy uznać za wadliwe sformułowanie zarzutu.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu i dlatego na podstawie art. 184 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.