I OSK 428/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-29
NSAAdministracyjneWysokansa
numer porządkowyadres nieruchomościzmiana miejscowościprawo geodezyjneewidencja adresówczynność materialno-technicznauzasadnieniepostępowanie administracyjneNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną burmistrza, uznając, że zmiana numeru porządkowego nieruchomości obejmująca zmianę miejscowości wymagała bardziej szczegółowego uzasadnienia i przeprowadzenia postępowania z udziałem strony.

Sprawa dotyczyła zmiany numeru porządkowego nieruchomości, która wiązała się ze zmianą miejscowości, w której nieruchomość jest zlokalizowana. WSA stwierdził bezskuteczność czynności burmistrza z powodu lakonicznego uzasadnienia i braku możliwości weryfikacji ustaleń. NSA oddalił skargę kasacyjną burmistrza, potwierdzając, że zmiana numeru porządkowego obejmująca zmianę miejscowości wymagała spełnienia wymogów formalnych, w tym odpowiedniego uzasadnienia i zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza Gminy C. polegającej na zmianie numeru porządkowego nieruchomości, która wiązała się również ze zmianą miejscowości jej położenia. Sąd I instancji uznał, że zawiadomienie o zmianie było lakoniczne, nie zawierało wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także nie umożliwiało weryfikacji ustaleń organu. Dodatkowo, WSA wskazał, że zmiana danych adresowych nieruchomości powinna być poprzedzona zapewnieniem stronie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną burmistrza, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że kompetencją gminy jest ustalanie numerów porządkowych, ale zmiana numeru obejmująca zmianę miejscowości wykracza poza te ramy i wymaga spełnienia dodatkowych wymogów formalnych. Sąd uznał, że zawiadomienie powinno zawierać pełne dane adresowe, a także wyczerpujące uzasadnienie, analogiczne do wymogów decyzji administracyjnej. NSA zwrócił uwagę na potrzebę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym, nawet jeśli dotyczy ono czynności materialno-technicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nawet czynność materialno-techniczna, jeśli ma istotne skutki dla strony, wymaga odpowiedniego uzasadnienia i zapewnienia możliwości wypowiedzenia się.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana numeru porządkowego obejmująca zmianę miejscowości jest czynnością o istotnych skutkach prawnych, która powinna być poprzedzona zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu i zawierać wyczerpujące uzasadnienie, analogiczne do wymogów decyzji administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.g.k. art. 47a § ust. 1 pkt 1 i ust. 5

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych oraz prowadzenie ewidencji adresów. Burmistrz ustala numery porządkowe i zawiadamia o tym właścicieli.

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi przez WSA.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

rozporządzenie MAiC § § 9 ust. 1 pkt 1 i 6

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

Określa przesłanki zmiany danych ewidencji, w tym zmianę miejscowości lub ujawnienie wady danych utrudniającej ich wykorzystywanie.

rozporządzenie MAiC § § 6

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

Określa wymogi, jakie powinno spełniać zawiadomienie o zmianie danych adresowych.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku przez WSA.

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut wydania wyroku na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

u.s.g. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Zarzut naruszenia poprzez bezpodstawne uznanie położenia nieruchomości.

p.g.k. art. 47a § ust. 3 pkt 4

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zarzut naruszenia poprzez uznanie kompetencji do ustalenia innej miejscowości.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut błędnego zastosowania do czynności materialno-technicznych.

rozporządzenie MAiC § § 3 ust. 3

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

Zarzut uznania, że ewidencja gruntów nie jest wystarczająca.

rozporządzenie MAiC § § 6 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

Zarzut uznania, że zawiadomienie winno zawierać dane, które nie uległy zmianie.

rozporządzenie MAiC § § 8 ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów

Zarzut uznania, że zawiadomienie winno zawierać uzasadnienie odpowiadające art. 107 § 3 K.p.a.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego jako podstawa prawa do wysłuchania.

EKDP art. 41 § ust. 2 lit. c

Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej

Prawo do uzasadniania decyzji.

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawiadomienie o zmianie numeru porządkowego było lakoniczne i nie zawierało wystarczającego uzasadnienia. Zmiana numeru porządkowego obejmująca zmianę miejscowości wymagała spełnienia wymogów formalnych, w tym zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Kompetencje gminy w zakresie ustalania numerów porządkowych nie obejmują zmiany miejscowości położenia nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Argumenty burmistrza dotyczące spełnienia przesłanek z § 9 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia MAiC. Twierdzenie, że nieruchomość od kilkudziesięciu lat znajdowała się w miejscowości C. Argumenty dotyczące naruszenia przez WSA przepisów P.p.s.a. (art. 141 § 4, art. 133 § 1), ustawy o samorządzie gminnym, P.g.k., k.p.a., rozporządzenia MAiC (§ 3 ust. 3, § 6 ust. 1, § 8 ust. 2 pkt 2).

Godne uwagi sformułowania

Zawiadomienie o zmianie numeru porządkowego nieruchomości i zameldowania nie umożliwia dostatecznego poznania dokładnych motywów oraz weryfikacji ustaleń i twierdzeń rzeczywistym przedmiotem czynności, której dotyczyło zawiadomienie, była nie tylko zmiana numeru porządkowego, ale także zmiana (aktualizacja) innych danych adresowych nieruchomości nie czyniło zadość wymogom określonym w § 6 rozporządzenia MAiC nie wykazał, że dotychczas stosowane dane adresowe nieruchomości skarżących stwarzają określone trudności w ich praktycznym wykorzystywaniu zasada zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz zasada przekonywania nie może przez tak długi czas utrzymywać stanu niezgodnego z prawem nie zawiera uzasadnionych podstaw nie obejmuje ono jedynie zmiany numeru porządkowego w ramach tej samej miejscowości, ale w istocie zmianę numeracji porządkowej, obejmującą dwie miejscowości nie mogą stanowić podstawy prawnej do tego rodzaju działań organu wykonawczego gminy prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia całej sprawy, obejmujące m.in. prawo do uzasadniania decyzji numer porządkowy budynku jest tylko jedną z jego części, trudno więc uznać, by dokonując zmiany w obrębie adresu budynku nie wskazywać jednocześnie jego pełnego brzmienia nawet w przypadku podejmowania działań wyjaśniających w postępowaniu poprzedzającym podjęcie kontrolowanej czynności materialno technicznej organ winien był zapewnić stronom możliwość czynnego w nich udziału

Skład orzekający

Iwona Bogucka

przewodniczący

Aleksandra Łaskarzewska

sprawozdawca

Maria Grzymisławska-Cybulska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi formalne dotyczące zmiany numerów porządkowych nieruchomości, zwłaszcza gdy wiąże się to ze zmianą miejscowości. Znaczenie uzasadnienia czynności administracyjnych i zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany numeru porządkowego i miejscowości, ale zasady dotyczące uzasadnienia i czynnego udziału strony mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet w pozornie prostych sprawach, takich jak zmiana adresu. Pokazuje też, jak sądy pilnują przestrzegania praw obywateli.

Czy zmiana numeru domu może być skomplikowana? Sąd wyjaśnia, dlaczego liczy się nie tylko nowy numer, ale i uzasadnienie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 428/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6129 Inne o symbolu podstawowym 612
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
II SA/Po 192/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2020-11-25
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 725
art. 47a ust. 1 pkt 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
Dz.U. 2012 poz 125
§ 6
Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Po 192/20 w sprawie ze skargi K. E. na czynność Burmistrza Gminy C. z dnia 30 grudnia 2019 r. nr RG.6624.49.2019 w przedmiocie zmiany numeru porządkowego nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 25 listopada 2020 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. E. na czynność Burmistrza Gminy C. z dnia 30 grudnia 2019 r. nr RG.6624.49.2019 w przedmiocie zmiany numeru porządkowego nieruchomości - I. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Pismem z 30 grudnia 2019 r. zatytułowanym "Zawiadomienie o zmianie numeru porządkowego" (zwanym dalej: zawiadomienie), Burmistrz Gminy C. (zwany dalej: Burmistrz, organ) zawiadomił K. E., że dla budynku usytuowanego na nieruchomości oznaczonej działką o numerze ewidencyjnym [...], obręb P., ustala się nowy numer porządkowy [...] w miejscowości P., w miejsce starego numeru porządkowego C., [...] w miejscowości C.. W zawiadomieniu tym wskazano, że wskutek dokonania szczegółowej analizy przebiegu granic administracyjnych miasta C. ustalono, że błędnie przyporządkowane zostały dane adresowe do przedmiotowego budynku, bowiem działka, na której jest on usytuowany, znajduje się na terenie miejscowości P. i jednocześnie obrębu P., a nie na terenie miejscowości C., obręb C.. Zatem – jak dalej wyjaśnił Burmistrz – w wyniku przyjęcia przez organ dla przedmiotowej działki, zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym, prawidłowej lokalizacji na terenie miejscowości P., doszło do zmiany danych, o której mowa w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. poz. 125; zwanego dalej: rozporządzenie MAiC), co stanowi podstawę do dokonania zmiany numeru porządkowego. Nadto organ zauważył, że numer porządkowy budynku stanowi jednocześnie podstawę do dokonania czynności z zakresu ewidencji ludności w zakresie przypisania osobom zamieszkującym ten budynek określonego adresu zameldowania, kwalifikującego mieszkańców tego budynku do liczby ludności zamieszkujących daną miejscowość. Zdaniem Burmistrza, wobec powyższego stanu faktycznego dotyczącego przedmiotowego budynku, istniejąca numeracja porządkowa budynków zawiera wady utrudniające jej wykorzystywanie, w szczególności w zakresie prawidłowej ewidencji ludności. Spełniona jest zatem przesłanka określona w § 9 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MAiC, co stanowi podstawę do dokonania zmiany numeru porządkowego.
K. E. (zwana dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "Skargę na czynność zmiany numeru porządkowego nieruchomości i zameldowania".
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy C. wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że "twierdzenie skarżącej, iż przedmiotowa nieruchomość od kilkudziesięciu lat znajduje się w miejscowości C. jest całkowicie bezpodstawne. Dokonaną czynnością Burmistrz Gminy C. nie dokonał jakichkolwiek przesunięć granic administracyjnych", bowiem nieruchomość nigdy nie została włączona do miasta C. i znajduje się do dzisiaj w miejscowości P. Według pełnomocnika organu, w toku przeprowadzonej analizy Burmistrz ustalił, iż "w bliżej nieokreślonym przedziale czasu doszło do błędnego nadania numerów porządkowych dla nieruchomości, które znajdują się poza granicami miasta C. przydzielając im adresy wskazujące na położenie na terenie miasta C.". W ocenie organu, wbrew twierdzeniom skarżącej, w świetle § 9 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia MAiC zostały spełnione zarówno przesłanka zmiany danych, o których mowa w § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 oraz § 6 ust. 3 rozporządzenia MAiC, jak i przesłanka istnienia wad numeracji porządkowej utrudniających jej wykorzystywanie. Pełnomocnik organu zaznaczył, że w toku prowadzonych analiz Burmistrz rozważał możliwość zachowania dotychczasowego numeru [...] z prawidłowym wskazaniem miejscowości P., jednak uznano tę koncepcję za chybioną, bowiem numer [...] położony jest w odległości około 1,5 km od przedmiotowej nieruchomości, co powodowałoby dalsze utrudnienia w posługiwaniu się ustaloną numeracją. Organ przyznał, że celem finalnego uporządkowania wszelkich błędów w ustalonych numerach porządkowych nieruchomości na terenie gminy, Rada Miejska w C. przystąpiła do procedury zmiany granic administracyjnych miasta C. uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., jednak z uwagi na złożoność i długotrwałość tej procedury oraz jej niepewny wynik, organ doszedł do przekonania, iż nie może przez tak długi czas utrzymywać stanu niezgodnego z prawem. Poza tym pełnomocnik organu zaprzeczył, jakoby Burmistrz dokonał czynności wymeldowania i zameldowania Skarżącej
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.). W pierwszej kolejności Sąd I Instancji stwierdził, że uzasadnienie, jakie w odniesieniu do zaskarżonej czynności zostało zawarte w Zawiadomieniu wystosowanym przez Burmistrza do skarżącej nie umożliwia dostatecznego poznania dokładnych motywów oraz weryfikacji ustaleń i twierdzeń, które legły u podstaw zaskarżonej czynności, w szczególności z uwagi na jego nadmierną lakoniczność i fragmentaryczność. Dokumenty i inne materiały, na podstawie których organ podejmował analizy, ustalenia i wyjaśnienia zostały wskazane dopiero na etapie odpowiedzi na skargę. Wprawdzie przy wydaniu zaskarżonej czynności nie znajdowały (wprost) zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym jego art. 107 § 3 normujący wymogi, jakie winno spełniać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej, ale wcale to nie oznacza, iż Zawiadomienie o zaskarżonej czynności nie musiało należytego uzasadnienia (faktycznego i prawnego) zawierać.
Dalsze wątpliwości Sądu I instancji wzbudziło ustalenie rzeczywistego przedmiotu czynności Burmistrza, której dotyczyło zawiadomienie. W tytule tego pisma wskazano bowiem, że jest to "Zawiadomienie o zmianie numeru porządkowego". Natomiast w podstawie prawnej tego zawiadomienia powołano - obok art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725, z późn. zm.; w skrócie "p.g.k.") - także przepisy § 9 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia MAiC, które dotyczą aktualizacji, uzupełnienia lub zmiany danych ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Mając na względzie powyższe oraz okoliczność, że z treści zawiadomienia wynika, iż w odniesieniu do nieruchomości skarżącej na skutek dokonania spornej czynności zmianie uległ nie tylko numer porządkowy nieruchomości (z: "[...]", na: "[...]"), ale także inne dane adresowe, tj. nazwa miejscowości (z: "C.", na: "P.") oraz nazwa ulicy (ze: "[...]" na: brak oznaczenia ulicy), Sąd I instancji doszedł do wniosku, że rzeczywistym przedmiotem czynności, której dotyczyło zawiadomienie, była nie tylko zmiana numeru porządkowego, ale także zmiana (aktualizacja) innych danych adresowych nieruchomości skarżącej, tj. w istocie zmiana (względnie aktualizacja) danych ewidencji w rozumieniu § 9 ust. 1 rozporządzenia MAiC. Zawiadomienie o tego rodzaju zmianie powinno zaś odpowiadać wymogom określonym w § 6 rozporządzenia MAiC. Sąd I instancji uznał, że wymogom tym nie czyniło zadość zawiadomienie z 30 grudnia 2019 r., gdyż nie podawało wszystkich elementów wskazanych w ww. przepisie, a w szczególności nazwy województwa, powiatu, gminy i ich identyfikatorów TERYT oraz kodu pocztowego. Poza tym zawiadomienie o zmianie (aktualizacji) danych adresowych powinno zawierać wskazanie przesłanek - spośród wymienionych w § 9 ust. 1 rozporządzenia MAiC - jakie przemawiały za dokonaniem takiej zmiany w danym przypadku, wraz z ich uzasadnieniem. Z treści zawiadomienia oraz z odpowiedzi na skargę wynika, że organ upatrywał podstaw do dokonania zaskarżonej czynności w przesłankach, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia MAiC, przy czym przez wzmiankowaną w § 9 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia "zmianę danych" rozumiał poczynione przez siebie spostrzeżenie, "iż nieruchomość na dzień dokonania skarżonej czynności położona była w innej miejscowości niż przyporządkowany jej adres". Sąd I instancji stwierdził, że uzasadnienie zawiadomienia nie daje możliwości weryfikacji twierdzeń organu w kwestii rzeczywistego przebiegu granicy pomiędzy miejscowościami C. i P. na spornym odcinku oraz położenia nieruchomości Skarżącej względem tej granicy - czy mianowicie nieruchomość ta leży w granicach C., czy P. Dokumenty, które mają – w ocenie organu – wskazywać rzeczywiste położenie nieruchomości zostały zebrane i przedstawione dopiero na etapie odpowiedzi na skargę. Sąd i instancji zauważył przy tym, że na jednym z nich widnieje wyraźna informacja, że nie stanowi on dokumentu w rozumieniu przepisów prawa, a ponadto - świetle § 3 ust. 3 rozporządzenia MAiC do określenia przebiegu granic miejscowości powinno się w pierwszej kolejności wykorzystać dane państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju oraz ewidencji gruntów i budynków. Sąd I instancji wskazał, że dostrzeżenie ewentualnej rozbieżności pomiędzy rzeczywistym położeniem danej nieruchomości, a jej danymi adresowymi wcale nie świadczy o zaistnieniu "zmiany danych", o której mowa w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MAiC, lecz ewentualnie o ujawnieniu się "wady" danych ewidencji w rozumieniu § 9 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MAiC (danych rozumianych szerzej, tj. nie ograniczających się tylko do wad samej numeracji porządkowej). Ten ostatni przepis ustanawia zaś dalszą jeszcze, istotną przesłankę warunkującą dokonanie w takim przypadku zmiany (aktualizacji) danych ewidencji - wyrażającą się mianowicie w tym, że ujawniona wada ma utrudniać ich wykorzystywanie. W ocenie Sądu I instancji, ani w samym zawiadomieniu, ani w odpowiedzi na skargę, organ w sposób przekonujący nie wykazał, że dotychczas stosowane dane adresowe nieruchomości skarżących stwarzają określone trudności w ich praktycznym wykorzystywaniu. W szczególności - po pierwsze - Burmistrz błędnie nie wziął w dostatecznym stopniu pod uwagę faktu, że przez dłuższy czas (być może nawet przez kilkadziesiąt lat - organ tego dokładniej nie wyjaśnił) nieruchomość skarżących funkcjonowała w obrocie prawnym jako położona w miejscowości C.
Ma to zaś istotne znaczenie zwłaszcza z perspektywy fundamentalnych zasad, na jakich opierać się powinny wszelkie działania organów administracji w ogóle, a administracji samorządowej (tu: gminnej) w szczególności, tj. zasady zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz zasady przekonywania. Po drugie, zdaniem Sądu I instancji, jako nie bez znaczenia przy ocenie zasadności dokonywania zmiany (aktualizacji) danych ewidencji na podstawie przesłanki z § 9 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MAiC, jawi się bezsporna w kontrolowanej sprawie okoliczność zainicjowania przez organy Gminy C. działań zmierzających do zmiany przebiegu granic miasta C., zmierzających - jak można rozumieć - m.in. do przesądzenia o położeniu nieruchomości skarżących w granicach tego miasta. Wprawdzie ostateczny wynik tej procedury jest niepewny - gdyż kompetencja w omawianym zakresie służy wyłącznie Radzie Ministrów - ale, zważywszy na istnienie dobrze uzasadnionych przesłanek do zmiany przebiegu granic miejskich w obszarze ul. [...], można w sposób uprawniony, z dużą dozą prawdopodobieństwa, przypuszczać, że niedługo (np. w perspektywie jednego roku lub dwóch), dojdzie jednak do zamierzonej zmiany przebiegu granic. To z kolei rodzi pytanie o zasadność pośpiesznego dokonywania zmiany adresowych nieruchomości Skarżących z powołaniem się na istnienie wady, która może zostać wkrótce usunięta właśnie w ramach zainicjowanej procedury zmiany granic miasta C..
Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ skompletuje akta sprawy oraz należycie rozważy i oceni cały zebrany w nich materiał. O ile w wyniku tej oceny - uwzględniającej także powyższe stanowisko i wskazania Sądu - Burmistrz dojdzie do przekonania, że adres, jakim dotąd posługiwała się skarżąca na oznaczenie swej nieruchomości, jest jednak błędny i winien zostać zmieniony, to przed skierowaniem do skarżącej zawiadomienia o prawidłowych danych adresowych ich nieruchomości i ustaleniu jej numeru porządkowego, umożliwi skarżącej zapoznanie się, w stosownym terminie, z materiałem zebranym w aktach sprawy oraz wypowiedzenie się co do niego. Z kolei samo zawiadomienie - o ile tylko jego wystosowanie, po zapoznaniu się ze stanowiskiem skarżącej (jeżeli ci takowe przedstawi w zakreślonym terminie), Burmistrz będzie nadal uznawał za zasadne - swą treścią winno odpowiadać wymogom określonym w § 6 ust. 1 rozporządzenia MAiC, przy czym Organ winien w nim wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko, w sposób analogiczny do przewidzianego w art. 107 § 3 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Burmistrz Gminy C. wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w każdym przypadku – o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a w szczególności:
1. prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niesporządzenie należyte uzasadnienia odnoszącego się do stanu niniejszej sprawy a jedynie literalne powtórzenie uzasadnienia do wyroku wydanego przez ten Sąd w dniu 11 września 2020 r. w sprawie IV SA/Po 214 /20,
2. prawa procesowego, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku na podstawie niepełnego i nieprawidłowo zebranego materiału dowodowego w postępowaniu sądowo-administracyjnym,
3. prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2020 r. poz. 713 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne uznanie, iż nieruchomość skarżącej funkcjonowała w obrocie prawnym jako położona w miejscowości C.,
4. prawa materialnego, tj. art. 47a ust. 3 pkt 4 p.g.k. poprzez uznanie, iż Burmistrz miał kompetencję ustalenia innej miejscowości położenia nieruchomości, niż wynikająca z podziału terytorialnego kraju,
5. prawa procesowego, tj. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, iż ma zastosowanie również do czynności materialno-technicznych,
6. prawa materialnego, tj. § 3 ust. 3 rozporządzenia MAiC poprzez uznanie, iż ewidencja gruntów i budynków nie jest wystarczająca do ustalenia przebiegu granic administracyjnych miasta C.,
7. prawa materialnego, tj. § 6 ust. 1 rozporządzenia MAiC poprzez uznanie, iż zawiadomienie winno zawierać wszelkie dane składające się na adres budynku, włącznie z nazwą województwa, powiatu i gminy, w sytuacji gdy dane te nie uległy zmianie,
8. prawa materialnego, tj. § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MAiC poprzez bezpodstawne uznanie, iż zawiadomienie o ustaleniach dotyczących numerów porządkowych budynków winno zawierać szerokie uzasadnienie odpowiadające art. 107 § 3 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Ocenę zarzutów kasacyjnych należy rozpocząć od wskazania, iż stosownie do art. 47a ust. 1 pkt 1 p.g.k., do zadań gminy należy ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Z kolei art. 47a ust. 5 p.g.k. wskazuje, iż wójt (burmistrz, prezydent miasta) ustala numery porządkowe, z urzędu lub na wniosek zainteresowanych i zawiadamia o tych ustaleniach właścicieli nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tymi nieruchomościami władają. Ugruntowane jest stanowisko, że nadanie numeru porządkowego dokonywane jest w formie czynności z zakresu administracji publicznej (vide: wyroki NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 6/07; wyrok NSA z 18 stycznia 2002 r., sygn. akt SA/Bk 1074/01; wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 30/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołana regulacja prawna stanowiła podstawę zaskarżonej czynności materialno-technicznej.
W niniejszej sprawie rozważyć należało, czy zakwestionowana przez stronę skarżącą czynność materialno-techniczna stanowi wyłącznie ustalenie dla nieruchomości nowego (zmianę dotychczasowego) numeru porządkowego, czy też, obok zmiany numeru porządkowego, stanowi także zmianę przynależności tej nieruchomości do innej niż dotychczas miejscowości.
Nie jest przy tym kwestionowane, że kompetencją wójta (burmistrza, prezydenta miasta), stosownie do treści art. 47a ust. 5 p.g.k., pozostaje wyłącznie ustalanie numerów porządkowych nieruchomości.
Analiza treści spornego zawiadomienia nie pozostawia wątpliwości, że nie obejmuje ono jedynie zmiany numeru porządkowego w ramach tej samej miejscowości, ale w istocie zmianę numeracji porządkowej, obejmującej dwie miejscowości.
W takiej sytuacji należy wskazać, iż przepisy art. 47a ust. 1 pkt 1 i ust. 5 p.g.k. nie mogły stanowić podstawy prawnej do tego rodzaju działań organu wykonawczego gminy. Kwestie te trafnie ocenił Sąd I instancji.
Za niezasadne uznać należało zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 47a ust. 3 pkt 4 p.g.k., a także § 3 ust. 3 rozporządzenia MAiC. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił jaki ma wpływ brzmienie wskazanych regulacji na ocenę legalności kontrolowanej czynności. Nie odniósł ich do przepisów, stanowiących podstawę prawną zmian danych adresowych nieruchomości. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji stron oraz samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować poszczególne zarzuty kasacyjne.
Nie budzi wątpliwości Sądu II instancji, że z treści kontrolowanego zawiadomienia o zmianie numeru porządkowego winna wynikać przyczyna zmiany. Zasadnie celem poparcia tego poglądu kontrolowany Sąd przywołał Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej który w art. 41 statuuje tzw. prawo dobrej administracji, rozumiane w tym przypadku jako prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia całej sprawy, obejmujące m.in. prawo do uzasadniania decyzji ( art. 41 ust.2 lit.c KPPUE). Wbrew stanowisku autora kasacji Kontrolowany Sąd nie naruszył jednak art. 107 § 3 K.p.a. skoro normy tej nie wskazał jako podstawę prawną koniecznego, acz pominiętego uzasadnienia podjętej czynności. Sąd podkreślił jedynie wagę uzasadnienia zaskarżonej czynności, tak dla strony jak i Sądu, którego sporządzenie jest konieczne by sprawiedliwie osądzić skargę wniesioną do Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, który za celowe uznał wskazywanie w treści zawiadomienia o zmianie numeru porządkowego wszystkich danych składających się na adres budynku, o czym stanowi § 6 rozporządzenia MAiC. Numer porządkowy budynku jest tylko jedną z jego części, trudno więc uznać, by dokonując zmiany w obrębie adresu budynku nie wskazywać jednocześnie jego pełnego brzmienia, numer porządkowy nie istnieje przecież w oderwaniu od pozostałej części danych składających się na adres budynku.
Wbrew stanowisku autora kasacji kontrolowane uzasadnienie Sądu nie narusza art. 141 § 1 P.p.s.a. Zawiera bowiem w niezbędnym zakresie przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia, jej wyjaśnienie, zawiera także wskazania co do dalszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia w sposób staranny i wyczerpujący, w stopniu umożliwiającym przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Wyrok Sądu I instancji nie narusza także art. 133 § 1 P.p.s.a. Przy ocenie legalności kontrolowanej czynności wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności, które z akt wynikają.
Wbrew autorowi kasacji Kontrolowany Sąd nie stanął na stanowisku, że Burmistrz Gminy C. naruszył art. 10 K.p.a.
W uzasadnieniu wyroku zostało to w sposób wyraźny podkreślone.
Ze stanowiskiem Sądu należy się zgodzić. Nie zmienia to jednak faktu, jak słusznie wywiódł Sąd I instancji, że nawet w przypadku podejmowania działań wyjaśniających w postępowaniu poprzedzającym podjęcie kontrolowanej czynności materialno technicznej organ winien był zapewnić stronom możliwość czynnego w nich udziału.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazywano, że obowiązek taki należy wyprowadzić z art. 2 Konstytucji RP statuującego zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz z art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień.
Tego wymogu nie może zastąpić gromadzenie koniecznych dokumentów na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może zaś prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu, czynności, a nie prowadzenie czynności wyjaśniających w ich całokształcie.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI