I OSK 421/23

I OSK 421/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 336/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-09
I OZ 410/22 - Postanowienie NSA z 2022-09-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1100
art. 78 ust 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 336/22 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 813/2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Sygn. I OSK 421/23
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 336/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 813/2021 w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej (k. 111, 123-125, 141-148 akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiodła Z. K. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez r. pr. K. M., zaskarżając wyrok II SA/Wa 336/22 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa przejawiające się w tym, że Sąd I instancji:
1. w wyniku niewłaściwej kontroli decyzji Wojewody Mazowieckiego nie zastosował środka określonego w ustawie w postaci uchylenia tej decyzji mimo tego, że zebrany przez organ i analizowany przez Sąd materiał dowodowy nie dawał podstaw do poczynienia ustaleń faktycznych, że skarżąca otrzymywała rentę w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji; wskazać należy, że z pisma ZUS z 5 sierpnia 2021 r., będącego główną podstawą uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika jedynie, że skarżąca nabyła "prawo do renty" bez wskazania z jakiego tytułu ani w jakiej wysokości; tym samym nie można z pisma tego domniemywać, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji skarżąca otrzymywała rentę z tytułu niezdolności do pracy i że była to renta w wysokości połowy wynagrodzenia za pracę;
2. uznał, że z uwagi na to, że skarżąca nie kwestionowała wysokości otrzymywanej renty może świadczyć o tym, że jej renta wynosi ponad połowę minimalnego wynagrodzenia, podczas gdy z akt sprawy nie wynika również, by skarżąca potwierdziła, że w dniu wydawania zaskarżonej decyzji przez organ I instancji otrzymywała rentę w wysokości powyżej minimalnego wynagrodzenia. Pełnomocnik wyznaczony z urzędu z uwagi na brak kontaktu ze strony skarżącej nie może zaprzeczyć ani potwierdzić tej okoliczności, zatem ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie należy poddać sądowej kontroli instancyjnej;
3. uznał, że z uwagi na to, że w aktach sprawy znajduje się pismo ZUS informujące o wysokości świadczenia skarżącej na dzień 1 stycznia 2022 r. w wysokości [...] zł i biorąc pod uwagę wskaźnik waloryzacji emerytur i rent można uznać, że skarżąca w dniu wydania decyzji I instancji otrzymywała rentę w wysokości powyżej minimalnego wynagrodzenia; pełnomocnik skarżącej wskazał, że ww. pismo ZUS o wysokości świadczenia w 2022 r., zostało wystawione i otrzymane przez organ I instancji w 2022 r. - po wydaniu decyzji; ten materiał dowodowy nie mógł być brany pod uwagę przez organ I instancji, co świadczyć może o pozbawieniu skarżącej prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, w tym do oceny materiału dowodowego przez organy administracji obu instancji; podobnie fakt, że skarżąca we wniosku o przyznanie pomocy dnia [...] maja 2022 r. wskazała, że otrzymuje rentę w wysokości [...] zł nie potwierdza, by takie dochody otrzymywała w dniu wydania decyzji I instancji.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, utrzymującą w mocy decyzję z 17 sierpnia 2021 r. nr [...] Prezydenta [...] o utracie przez Z. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2021 r.; przeprowadzenie rozprawy; zasądzenie na rzecz r. pr. K. M. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu według norm przepisanych prawem, oświadczając że pełnomocnik jest płatnikiem podatku VAT a koszty zastępstwa procesowego nie zostały uiszczone w najmniejszej części; powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20.12.2022 r. SK 78/21, wniósł o zastosowanie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265; k. 153-155v akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 183 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ppsa, w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 i 3 ppsa).
Zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez wskazanie podstaw kasacyjnych. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które - jej zdaniem - zostały naruszone przez Sąd I instancji (art. 174 i 176 ppsa). Przytoczenie podstaw kasacyjnych winno polegać na wskazaniu konkretnych przepisów, konkretnego aktu normatywnego i stopnia ich naruszenia. Ma to istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ppsa sąd II instancji jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania (postanowienie NSA z 24. 11.2004 r. OSK 948/04; wyrok NSA z 19.1.2012 r. II GSK 1449/10, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 897, nb 19).
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na drugiej (art. 174 pkt 2 ppsa) podstawie kasacyjnej. Wśród przepisów stanowiących wzorce kontroli skarżąca kasacyjnie nie wskazała art. 77 § 4 kpa ani art. 106 § 4 ppsa.
Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa, z uwagi na ich charakter, należało rozpoznać łącznie. Zarzuty te, w części zasadne (wobec małej precyzji informacji ZUS z 5 sierpnia 2021 r.), z uwagi na prawidłowe wzięcie pod uwagę przez organy obu instancji (art. 77 § 4 kpa), a następnie Sąd I instancji (art. 106 § 4 kpa), faktów powszechnie znanych, naruszenia te nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
Dnia [...] sierpnia 2021 r. do Urzędu Pracy [...] (dalej Urząd Pracy) wpłynęło pismo z 5 sierpnia 2021 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] (dalej ZUS) wskazujące: "Dotyczy: wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy Pani Z. K. PESEL [...]", informujące, że skarżąca od [...] listopada 2020 r. nabyła prawo do renty; ZUS wniósł o wstrzymanie zasiłku [dla bezrobotnych] i podanie kwoty nadpłaty i numeru konta, na które należy przekazać nadpłatę; odpowiedzi należy udzielić w terminie 3 dni od daty otrzymania pisma (k. 14 akt administracyjnych).
Decyzją z 17 sierpnia 2021 r. nr [...] (dalej decyzja z 17 sierpnia 2021 r.) Prezydent [...] (dalej Prezydent) orzekł o utracie przez Z. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2021 r.; nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzję z 17 sierpnia 2021 r. doręczono do rąk własnych skarżącej dnia 7 września 2021 r. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że "nabyła Pani prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej, renty szkoleniowej, renty rodzinnej przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę" (k. 15, 15a akt administracyjnych).
Trafnie skarżąca kasacyjnie podnosi, w dniu wydania decyzji I instancji (17 sierpnia 2021 r.), Urząd Pracy [...] dysponował tylko informacją ZUS z 5 sierpnia 2021 r. W kontrolowanej sprawie niesporne jest, że skarżącej przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy (zdanie pierwsze pisma z 5 sierpnia 2021 r.). Okolicznością kwestionowaną na etapie postępowania przed Sądem I instancji przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, była wysokość przyznanej renty.
W odwołaniu skarżąca nie kwestionowała przyznania jej renty z tytułu niezdolności do pracy; kwestionowała brak wykazania umocowania przez organ osoby, która "rzekomo wydała i podpisała decyzję"; niemożność wydania decyzji z mocą wsteczną; brak skutecznego doręczenia decyzji. Uwierzytelniony odpis upoważnienia dla pracownika organu, który wydał decyzję znajduje się na k. 15; dowód doręczenia decyzji z osobistym podpisem skarżącej na k. 15a akt administracyjnych.
Decyzją z 1 grudnia 2021 r. nr 813/2021 Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję decyzja z 17 sierpnia 2021 r. (k. 23 akt administracyjnych).
Pismem z 14 stycznia 2022 r. ZUS Oddział w [...] poinformował Urząd Pracy i skarżącą, że od 1 stycznia 2022 r. wysokość świadczenia wynosi [...] zł (k. 24 akt administracyjnych).
Trafnie Sąd I instancji uznał, że brak jest realnych podstaw do kwestionowania, że wysokość przyznanej skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy przekraczała połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, skoro sama skarżąca tego nie kwestionowała w odwołaniu ani w skardze, a jej pełnomocnik zarzut ten wysunął bez wcześniejszego skontaktowania się ze skarżącą, co wynika z jego pisma procesowego z 31 października 2022 r. (k. 98-99 akt sądowych).
Sąd I instancji słusznie biorąc pod uwagę procentowy wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2021 r., który zgodnie z komunikatem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2021 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2021 r. (M.P. z 2021 r. poz. 167) wynosił od 1 marca 2021 r. 104,24%, nie sposób przyjąć, by wysokość renty, przyznanej skarżącej od 2 listopada 2020 r., na dzień 20 listopada 2020 r. była niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2020 r. Znajduje to pośrednio potwierdzenie w oświadczeniu samej skarżącej z 30 maja 2022 r., złożonym w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała, że jej dochodem jest renta, która "po potrąceniach zajęć wynosi około [...] zł netto" (k. 5v akt II SPP/Wa 102/22).
W tych okolicznościach faktycznych sam brak informacji o wysokości renty na dzień utraty statusu bezrobotnego w zawiadomieniu ZUS pismem z 5 sierpnia 2022 r. o potrzebie wstrzymania zasiłku dla bezrobotnych w związku z nabyciem przez skarżącą prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z dniem [...] listopada 2020 r. nie podważa skutecznie podstaw utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej. Według danych ZUS, najniższa renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w 2020 r. wynosiła brutto 1200,00 zł; w 2021 r. - 1250,88 zł; w 2022 r. - 1338,44 zł, natomiast z tytułu częściowej niezdolności do pracy odpowiednio: 900,00 zł; 938,16 zł; 1003,83 zł brutto. Minimalne wynagrodzenie brutto wynosiło w 2020 r. 2600,00 zł; w 2021 r. - 2800,00 zł; w 2022 r. - 3010,00 zł (art. 77 § 4 kpa; art. 106 § 4 ppsa).
Organ I instancji miał podstawy faktyczne i prawne by wydać decyzję o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej za okres, za który skarżąca otrzymała rentę z tytułu niezdolności do pracy, bowiem przepisy prawa uniemożliwiają łączenie statusu rencisty z tytułu niezdolności do pracy ze statusem bezrobotnego (art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz.U. z 2020 r. poz. 1409 ze zm.). Skarżąca kasacyjnie nie postawiła zarzutów z pierwszej (art. 174 pkt 1 ppsa).
Mimo zatem, że informacje kierowane przez ZUS do Urzędu Pracy nie były dostatecznie precyzyjne, przy uwzględnieniu faktów powszechnie znanych organom obu instancji (art. 77 § 4 kpa), nie wymagały prowadzenia dalszych dowodów dla ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd I instancji trafnie nie dopatrzył się naruszenia po stronie organów zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązku w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), ani swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). W doktrynie trafnie wskazuje się, że "Z art. 7 i 77 § kpa wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza że nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony" (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2022, s. 86-91, nb 9-11). Zaskarżony wyrok nie naruszał zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa.
Skarżąca, mimo że składa pisma znamionujące ich przygotowanie przez osobę znającą prawo, korzystająca przy odbiorze części korespondencji ze wsparcia M. K., któremu udzieliła pełnomocnictwa pocztowego nr [...] (k. (k. 18, 20, 21a; 22a, 23a akt administracyjnych; k. 3, 9 akt II SPP/WA 102/22; k. 4, 14, 15, 16, 26, 30, 32, 40-42, 79 akt sądowych), a od 9 sierpnia 2022 r. z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu (k. 56, 59-62, 64-65, 98-99, 101, 110-110v, 118, 134, 152-155v, 170 akt sądowych), na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani sądowego nie złożyła odpisu decyzji o przyznaniu renty, choć była to czynność łatwa do dokonania.
Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.
Z odrębnym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wraz z właściwym oświadczeniem, pełnomocnik z urzędu winien wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).