I OSK 417/22

I OSK 417/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 884/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-05
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Dawid Nowotka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. C. i R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 884/20 w sprawie ze skargi R. C. i R. C. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 12 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 884/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. C. i R. C. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 12 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zarzucając:
1) obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a.. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd I instancji, kontroli legalności działalności administracji publicznej w sprawie skargi na decyzję organu wskutek wydania orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem bez zbadania całokształtu okoliczności sprawy, co spowodowało bezpodstawne oddalenie skargi, przy czym Sąd a quo, w szczególności;
a) nie uwzględnił, że na przestrzeni, o której mowa w zaskarżonym wyroku Powiat Pułtuski nie sprawował władztwa nad nieruchomością w części wykraczającej poza obrys jezdni ([...]) wymaganego przez art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - czemu nie poświęcono ani słowa w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Prawidłowo stosując powyższe przepisy Sąd I instancji doszedłby do przekonania, że brak władztwa nad tą nieruchomością przesądza o braku jednej z 3 wymaganych kumulatywnie przesłanek koniecznych do nabycia na własność nieruchomości na podstawie Przepisów wprowadzających. Powstrzymanie się od poprawnego ustalenia przestrzennego zakresu władztwa publicznoprawnego nad nieruchomością, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
b) pominął brak w materiale sprawy środków dowodowych a tym samym pominął niewykazanie przez Powiat Pułtuski sprawowania przezeń władztwa nad nieruchomością w części wykraczającej poza obrys drogi ([...]) w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376 ze zm.) co stanowi jedną z 3 przesłanek sine qua non zastosowania art. 73 Przepisów wprowadzających. Powstrzymanie się od oparcia ustaleń faktycznych także o tę kwestię przesądza o niezbadaniu wszystkich przesłanek nabycia własności nieruchomości ([...]), co mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Stwierdzenie bowiem, że Powiat Pułtuski nie wykazał sprawowania, w dniu wejścia w życie Przepisów wprowadzających, władztwa nad nieruchomością w granicach określonych dla działki gruntu nr [...] musiałoby prowadzić do odmowy stwierdzenia nabycia przezeń na własność tej nieruchomości;
c) zaniechał ustaleń mających na celu określenie - na podstawie dostępnych w aktach sprawy środków dowodowych - jaka część działki gruntu zajęta została faktycznie pod drogę publiczną m.in. wobec treści dowodu z dokumentów w postaci:
- protokołu ustalenia granic z dnia 17 listopada 2007 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr. inż. K. K.;
- pisma z dnia 30 września 2013 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr. inż. K. K. Poprawnie stosując powyższe przepisy Sąd I instancji winien ustalić przestrzenne granice władztwa publicznoprawnego w rozumieniu art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających. Zaniechanie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania;
d) ustalił zakres władztwa publicznoprawnego w na dzień wejścia w życie Przepisów wprowadzających, w oparciu o protokół ustalenia granic nieruchomości wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 15 października 2018 r. nr [...], pomimo że dokument ten sporządzony został w oparciu o stan rzeczy, który miał miejsce w odległej przyszłości względem wejścia w życie ustawy, przez co nie jest przydatny do ustalenia władztwa publicznoprawnego na dzień 31 grudnia 1998 r. Okoliczność ta jest prawnie relewantna, wobec czego poczynienie przez Sąd I instancji ustaleń w oparciu o taki dokument naraża je na zarzut wadliwości mogącej mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia;
2) obrazę przepisów postępowania, która może mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1376 ze zm.) oraz art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 2352 § 2 k.p.c. i 2432 k.p.c. przez pominięcie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku (bez wydania postanowienia o pominięciu tych środków dowodowych), następujących dokumentów i płynących z ich oceny kwestii, tj.:
a) protokołu ustalenia granic z dnia 17 listopada 2007 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr. inż. K. K., wskazującego na brak władztwa Powiatu Pułtuskiego nad działką gruntu nr [...], brak w zasobach Starostwa Powiatowego w Pułtusku, POGDiK w Pułtusku, dokumentów wskazujących na sprawowanie władztwa nad nieruchomością w części przekraczającej obrys drogi ([...]), brak podstaw by twierdzić, że władztwo Starostwa Powiatowego przekraczało granicę, drogi w granicach określających działkę nr [...] w miejscowości C., gm. [...], pow. pułtuski;
b) pisma z dnia 30 września 2013 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr. inż. K. K., wskazującego na brak władztwa Powiatu Pułtuskiego nad nieruchomością w granicach określonych dla działki gruntu nr [...], braku w zasobach Starostwa Powiatowego w Pułtusku, POGDiK w Pułtusku, dokumentów wskazujących na sprawowanie władztwa nad nieruchomością w części przekraczającej obrys drogi ([...]); oraz stan na gruncie z którego wynika, że "stan drogi nie wskazywał na to, iż powinna ona mieć większą szerokość, niż wynika to z mapy ewidencyjnej (brak zjazdów, przepustów i w niewyraźne rowy)" - co wskazuje, że Sąd I instancji nie rozważył materiału sprawy wszechstronnie i pominął nie tylko twierdzenia skarżących ale również ich wnioski dowodowe.
Mając na względzie powyższe przepisy i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, Sąd a quo nie doszedłby do przekonania, że użytkowanie działki [...] rozciąga się na przyległe do niej grunty, w tym na nieruchomości skarżących kasacyjnie (w granicach określonych dla działek nr [...] i nr [...], ani też, że "skarżący kwestionują wartość dowodową ww. dowodu (mapa sporządzona przez uprawnionego geodetę Z. K., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...]), ale ich twierdzenie w tym zakresie są gołosłowne i nie zostały poparte żadnymi materialnymi dowodami". Przeciwnie, Sąd a quo, czyniąc zadość obowiązkom płynących z powyższych przepisów uznałby twierdzenia skarżących kasacyjnie za wykazane i stwierdziłby, że z akt sprawy wynika, że organy administracji publicznej obu instancji dopuściły się uchybień, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchyliłby obie zaskarżone decyzje zgodnie z wnioskiem skarżących;
Ponadto z ostrożności procesowej skarżący kasacyjnie zarzucili:
3) naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 172 § 1 k.c., art. 176 § 1 i 2 k.c. przez pominięcie faktu posiadania działki nr [...] położonej w jednostce ewid. [...] obręb [...] zgodnie z proj. podziału działki nr [...] i wykazem zmian danych ewid. będących częścią dok. geodezyjnej nr [...] jako działka nr [...] o pow. [...]ha, przez skarżących i ich poprzedników prawnych w dobrej wierze od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji (5 marca 2020 r.). Poprawnie stosując powyższe przepisy Sąd I instancji doszedłby do przekonania, że nawet jeśli - co skarżący kwestionują - w dniu wejścia w życie Przepisów wprowadzających Powiat Pułtuski władał nieruchomością, to skarżący mając podstawy by - wobec braku w zasobach geodezyjnych dokumentów wskazujących na zajęcie tej nieruchomości w kwestionowanych granicach - przypuszczać, że do posiadanej przez nich nieruchomości mają tytuł prawny, zasiedzieli ją z dniem 1 stycznia 2019 r. Okoliczność ta winna zostać zbadana przesłankowo w toku postępowania w obu instancjach postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o:
1) zmianę zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskami skargi oraz orzeczenie o uchyleniu decyzji organów administracji publicznej obu instancji w całości;
2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W myśl art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Natomiast zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli.
Na wstępie należy zaznaczyć, że na rozprawach w dniu 26 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarówno przedmiotową sprawę I OSK 417/22 w której skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 884/20 wnieśli R. C. i R. C. oraz sprawę I OSK 418/22 również ze skargi kasacyjnej R. C. i R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 885/20. Przedmiotem obu spraw było stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Pułtuski własności nieruchomości stanowiącej w sprawie I OSK 417/22 część działki nr [...] położonej w jednostce ewidencyjnej [...] Obręb [...], zgodnie z projektem podziału działki nr [...] jako działka nr [...] o pow. [...]ha, wchodzącej w dniu 31 grudnia 1998 r. w skład drogi wojewódzkiej nr [...] "[...] (od 1 stycznia 1999 r. – drogi powiatowej, która obecnie w wykazie dróg powiatowych ma numer [...]), natomiast w sprawie I OSK 418/22 stanowiącej część działki nr [...] położonej w tej samej jednostce ewidencyjnej, w tym samym obrębie, zgodnie z projektem podziału działki nr [...] jako działka [...] o pow. [...]ha wchodzącej w skład tej samej drogi. Obie działki oznaczone numerami ewidencyjnymi [...] i [...] stanowią nieruchomość objętą jedną księgą wieczystą, której aktualnymi właścicielami na podstawie umowy sprzedaży zawartej w 2007 r. są małżonkowie R. C. i R. C., a na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości była W. Z.. Mając na uwadze, że postępowanie administracyjne dotyczyło obu działek, a wydane przez organy decyzje oparte są na tej samej podstawie prawnej i faktycznej, a także okoliczność, że w obu sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi z tożsamym uzasadnieniem, jak również tożsamość skarg kasacyjnych wniesionych w obu sprawach, które zostały oddalone, uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jest tożsame w obu sprawach.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały przede wszystkim zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a także z ostrożności procesowej jeden zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego. Stąd też w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego.
W zarzucie dotyczącym naruszenia prawa materialnego opartym o podstawę z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 172 § 1 k.c., art. 176 § 1 i 2 k.c. przez pominiecie faktu posiadania działki nr [...] położonej w jednostce ewid. [...] obręb [...] zgodnie z projektem podziału działki nr [...] jako działka nr [...] o pow. [...]ha przez skarżących i ich poprzedników prawnych w dobrej wierze od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji (5 marca 2020 r.), co pozwala przypuszczać, że do posiadanej działki mają tytuł prawny, albowiem zasiedzieli ją z dniem 1 stycznia 2019 r. Okoliczność ta winna zostać zbadana w toku postępowania w obu instancjach.
Zarzut ten jest niezasadny, do tego zarzutu odnosił się już Sąd I instancji prawidłowo wskazując, że kwestia zasiedzenia przez skarżących spornej działki nie mogła być przedmiotem oceny przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, gdyż ta kwestia leży poza ich kognicją, może być przedmiotem oceny jedynie przed sądem powszechnym. A dodatkowo należy zwrócić uwagę, że sam fakt podnoszenia przez skarżących kwestii dotyczącej nabycia prawa własności części działki nr [...], tj. [...] w drodze zasiedzenia wskazuje, że z dniem 1 stycznia 1999 r. doszło z mocy prawa do zmian własnościowych, gdyby taka zmiana nie miała miejsca odwoływanie się do instytucji zasiedzenia byłoby bezprzedmiotowe. Niezależnie od podstawowej zasady, że problematyka zasiedzenia nie należy do kompetencji organów administracji, a do sądu powszechnego, to zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia 15 listopada 2013 r. (k. 5) adresowane do Wojewody organy działaniami zmierzającymi do wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., a dotyczącej części działki nr [...] i nr [...], a także protokół z przyjęcia granic nieruchomości z dnia 26 sierpnia 2013 r., w czynnościach których uczestniczyli skarżący (k. 40-31), co nie potwierdza zawartego wyżej stwierdzenia, że skarżący do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji, tj. 5 marca 2020 r. byli posiadaczami w dobrej wierze. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 172 § 1 k.c. i art. 176 § 1 i 2 k.c. jest nietrafny. Dodać przy tym należy, że zarzutem prawa materialnego nie objęto art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, tym samym prawidłowość jego wykładni jest niesporna i nie jest kwestionowana.
W zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania sformułowanych w pkt 1 zarzucono obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez Sąd I instancji kontroli legalności działalności administracji publicznej, a w szczególności poprzez nieodniesienie się czy została spełniona jedna z przesłanek z art. 73 dotycząca władztwa nad nieruchomością w części wykraczającej poza obrys drogi. Odnosząc się do powyższego zarzutu, to przede wszystkim zauważyć należy, że w zarzucie tym zarzucając Sądowi nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli działalności organów nie wskazano jakie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego, zebranych dowodów, oceny tych dowodów naruszyły organy, a Sąd w ramach kontroli nie dostrzegł ich naruszenia, ponadto wbrew twierdzeniom skarżących Sąd odniósł się w uzasadnieniu wyroku do przesłanki dotyczącej władania.
Mianowicie Sąd I instancji wskazał że trafne jest również stanowisko organów, że w niniejszej sprawie została spełniona ostatnia z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., dotycząca władania gruntem przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1981 r. (tu oczywisty błąd powinno być 1998 r.) Dla jej spełnienia istotne jest bowiem jedynie to, by jednostka ta wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp., a nie posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Taką wykładnię użytego w ww. przepisie zwrotu normatywnego "pozostające we władaniu" konsekwentnie akceptuje orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2002 r. sygn. akt I SA 1441/00 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 375/09). Przy czym w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizacji czynności związanych z zarządem drogi, istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Z kolei wykonywanie przez zarządcę drogi czynności potwierdzających publicznoprawne władanie nieruchomością w realiach niniejszej sprawy potwierdzają dodatkowo przywołane przez organ odwoławczy, a znajdujące się w aktach dokumenty w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 30 grudnia 1998 r., zgodnie z którym Powiat Pułtuski przejął zarząd według załączonego wykazu (w wykazie została wymieniona droga nr [...]), opis liniowy drogi z dnia 3 grudnia 1998 r. oraz wykaz stanu drogi. Powyższe dokumenty jednoznacznie wskazują, że w dacie 31 grudnia 1998 r. to podmiot publiczny, a nie była właścicielka nieruchomości, był odpowiedzialny i zobowiązany - w myśl ustawy o drogach publicznych - za prawidłowe utrzymywanie drogi, jak też koordynowanie wszelkich robót w tym pasie oraz ich finansowanie (por. art. 23 ust. 4 i 6 ustawy o drogach w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych o władztwie publicznoprawnym nad nieruchomościami zajętymi pod drogi świadczą właśnie prace wykonywane na nieruchomościach przez podmiot władający, w tym polegające na utrzymaniu dróg, na ich konserwacji, modernizacji, odśnieżaniu. Taką wykładnię użytego w ww. przepisie zwrotu normatywnego "pozostające we władaniu" konsekwentnie akceptuje orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2002 r. sygn. akt I SA 1441/00 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 375/09). Skoro część działki objętej zaskarżoną decyzją znajdowała się w pasie drogi publicznej – nr [...] (obecny nr [...]) [...], nie sposób jest uznać, aby władztwo publicznoprawne nie rozciągało się również na sporną działkę.
Dodatkowo należy jeszcze wskazać, że przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, do których odnosi się art. 73 ust. 1 powołanej ustawy determinuje stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji pasa drogowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Pasem drogi jest zaś zgodnie z tym przepisem wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Zważyć przy tym należy, że w świetle ww. przepisu analogicznie jak "pas drogi" zdefiniowane zostało pojęcie "droga". Zatem stan faktyczny istniejący na gruncie w dniu 31 grudnia 1998 r. winien być oceniany przez pryzmat tej definicji. W rozpoznawanej sprawie dokumentami obrazującym stan zajęcia nieruchomości drogą publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. jest mapa, sporządzone przez geodetę uprawnionego, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z mapy tej wynika, że działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]) była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną. Dokument ten potwierdza, zdaniem Sądu, zajętość na koniec 1998 r. nieruchomości w ramach normatywnie zdefiniowanego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, pasa drogowego drogi publicznej.
Nadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy jeszcze raz odwołać się do dokumentów znajdujących w aktach sprawy, do których odwołuje się Sąd I instancji, ale odwołanie to ma dodatkowo pokazać, że prowadzone wówczas czynności obejmowały szereg nieruchomości położonych po obu stronach obecnej drogi powiatowej nr [...].
Mianowicie w aktach sprawy znajduje się Protokół ustalenia granic nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. (k. 47-44) który dotyczy ustalenia granic zajęcia nieruchomości pod drogę powiatową [...] według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. położonych w obrębie [...], powiat pułtuski na obszarze działek nr: [...]. Odnośnie działek należących do skarżących w protokole stwierdzono: działka nr [...] której granice przebiegają przez punkty [...] zajęta w całości pod drogę powiatową [...]. Punkty [...] wyznaczają północną granicę wyraźnego pobocza drogi powiatowej [...]; działka nr [...] której granice przebiegają przez punkty [...] zajęta w całości pod drogę powiatową [...]. Punkty [...] wyznaczają południową granicę wyraźnego pobocza drogi powiatowej [...], biegnącą krawędzią dołu skarpy. W powyższych czynnościach brali udział skarżący kasacyjnie, a w protokole znajduje się ich oświadczenie "iż nie wyrażają zgody na wydzielenie działki pod drogę, która do tej pory jest naszą własnością w trybie art. 73 bez stosownego odszkodowania za zabrany grunt". Tym samym brak zgody skarżących kasacyjnie nie jest związany z kwestionowaniem prawidłowości powyższych ustaleń dotyczących działek nr [...] i [...], a z faktem braku odszkodowania. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 4 ustawy, Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jednak pomimo treści art. 73 ust. 4 ustawy, ustawodawca nie ograniczył żadnym terminem możliwości stwierdzania w drodze decyzji przez wojewodę nabycia prawa własności na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy.
W aktach sprawy (k. 40-31) znajduje się również protokół przyjęcia granic nieruchomości sporządzony 26 sierpnia 2013 r. w związku z wydzieleniem części działek właścicieli gruntów przyległych do drogi powiatowej, który został podpisany przez większość osób biorących udział w tych czynnościach, natomiast nie został podpisany przez biorących udział w tych czynnościach skarżących kasacyjnie. Należy jednak zwrócić uwagę, że protokół został między innymi podpisany przez właścicieli działki nr [...] J. i J. P., działka nr [...] bezpośrednio graniczy z działką skarżących nr [...], jak również przez właścicieli działki nr [...] B. i S. Ł., która to działka bezpośrednio graniczy z działką skarżących nr [...], jak również przez właścicielkę działki nr [...] M. K., a ta działka również graniczy z drugiej strony z działką nr [...]. Tym samym właściciele działek bezpośrednio graniczących z działkami skarżących kasacyjnie nie kwestionowali poczynionych ustaleń, co nadto wynika z załączonego do protokołu szkicu granicznego (k. 32). Zaznaczyć należy, że na przedmiotowym szkicu znajduje się informacja: "Niniejszy szkic przebiegu granic jest nieodłączną częścią protokółu z wyznaczenia punktów granicznych, protokółu ustalenia granic nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r.".
Powyższe dokumenty wskazują, że prowadzone postępowanie w trybie art. 73 ustawy dotyczyło szeregu nieruchomości, które były przedmiotem prawa własności różnych osób fizycznych, a które na dzień 31 grudnia 1998 r. były zajęte pod drogę publiczną, co nie było kwestionowane przez właścicieli nieruchomości bezpośrednio graniczących z nieruchomościach skarżących.
Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie jest zasadny.
W drugim zarzucie dotyczącym naruszenia przepisów postępowania sformułowanym w pkt 2, zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. przez pominiecie w treści uzasadniania wyroku (bez wydania postanowienia o pominięciu tych środków dowodowych) następujących dokumentów i płynących z ich oceny kwestii: a) protokołu ustalenia granic z 17 listopada 2007 r., sporządzonego przez geodetę uprawnionego K. K. wskazującego na brak władztwa Powiatu Pułtuskiego nad działka nr [...], oraz pisma z 30 września 2013 r. sporządzonego przez tego samego geodetę, wskazującego na brak władztwa Powiatu Pułtuskiego nad nieruchomością w granicach określonych dla działki nr [...]. Odnosząc się do tego zarzutu, którego istota dotyczy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przede wszystkim należy wskazać, kiedy zarzut dotyczący tego przepisu można uznać za zasadny.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W wyroku NSA z dnia 25 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 273/22 wskazano, że z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy, to rzeczywiście Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do powoływanych w skardze dokumentów, jednak uchybienie to nie mogło prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, albowiem nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, a ponadto sporządzone uzasadnienie pozwalało na przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Mianowicie powoływany protokół ustalenia granic z dnia 17 listopada 2007 r., który został sporządzony po nabyciu przez skarżących kasacyjnie przedmiotowej nieruchomości, nie jest dowodem relewantnym w niniejszej sprawie. Ustalenie wówczas granic dokonywane było zgodnie z ówczesnym stanem prawnym ujawnionym w dokumentach, ustalenia te nie obejmowały i nie dotyczyły sytuacji uregulowanej w art. 73 ustawy, albowiem ten stan prawny nie był wówczas potwierdzony i ujawniony, decyzja Wojewody Mazowieckiego wydana na podstawie art. 73 ustawy, którą stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat Pułtuski części działki nr [...] oznaczonej jako nr [...] wydana została w niniejszym postępowaniu dopiero w dniu 28 czerwca 2019 r. Zaznaczyć przy tym należy, że stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną może nastąpić tylko w drodze decyzji wydanej przez Wojewodę.
Mając powyższe na uwadze sformułowany zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny, albowiem uchybienie Sądu I instancji nie miało wpływu, a tym bardziej jak wymaga art. 174 pkt 2 p.p.s.a. istotnego wpływu na wynik sprawy.
W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego z wskazanych wyżej przyczyn są niezasadne i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.