I OSK 408/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-02-07
NSAnieruchomościWysokansa
nieruchomościopłata adiacenckawzrost wartości nieruchomościinfrastruktura technicznabudowa drogitermin przedawnieniagospodarka nieruchomościamiprawo administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie opłaty adiacenckiej, uznając, że termin do jej ustalenia biegnie od daty odbioru całej inwestycji drogowej, a nie jej poszczególnych etapów.

Sprawa dotyczyła opłaty adiacenckiej naliczonej współwłaścicielom nieruchomości po wybudowaniu utwardzonej nawierzchni jezdni i chodników. Skarżący kwestionowali decyzję, podnosząc zarzut przedawnienia i argumentując, że termin powinien być liczony od daty odbioru częściowego odcinka drogi. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że opłata adiacencka może być wymierzona dopiero po zakończeniu całej inwestycji drogowej i stworzeniu warunków do korzystania z niej.

Sprawa rozstrzygnęła kwestię biegu terminu przedawnienia do ustalenia opłaty adiacenckiej w związku z budową infrastruktury technicznej, w tym przypadku drogi. Skarżący K. H., W. H. i E. H. domagali się uchylenia decyzji o opłacie adiacenckiej, argumentując, że organ przekroczył trzyletni termin do jej ustalenia, który ich zdaniem rozpoczął bieg od daty odbioru częściowego odcinka ulicy. Sąd pierwszej instancji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, oddaliły skargę kasacyjną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie momentu, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia. NSA, opierając się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz definicjach z ustawy o drogach publicznych, uznał, że opłata adiacencka może być wymierzona dopiero po stworzeniu warunków do korzystania z całej wybudowanej drogi, a nie jej poszczególnych fragmentów czy etapów. Podkreślono, że wartość nieruchomości wzrasta w sposób pełny dopiero po zakończeniu całej inwestycji. W związku z tym, termin do ustalenia opłaty rozpoczął bieg od daty protokolarnego odbioru całej inwestycji drogowej, która w tej sprawie nastąpiła 26 listopada 2001 r., co oznaczało, że decyzja wydana w 2004 r. nie była przedawniona. Sąd odrzucił również argumentację skarżących dotyczącą ponoszonych przez nich nakładów na utrzymanie drogi, wskazując, że ustawa nie przewiduje takiej możliwości zaliczenia na poczet opłaty adiacenckiej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Termin do ustalenia opłaty adiacenckiej rozpoczyna bieg od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi w całości, a nie jej poszczególnych części lub etapów.

Uzasadnienie

Ustawa o gospodarce nieruchomościami oraz definicje z ustawy o drogach publicznych wskazują, że opłata adiacencka może być wymierzona po wybudowaniu drogi jako całości, co przekłada się na pełny wzrost wartości nieruchomości. Odbiór częściowy lub zakończenie prac na odcinku przylegającym do nieruchomości nie stanowi podstawy do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.g.n. art. 144 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich.

u.g.n. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

u.g.n. art. 145 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi.

Pomocnicze

u.g.n. art. 148

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Nie przewiduje możliwości zaliczenia na poczet opłaty adiacenckiej ewentualnych wydatków właścicieli nieruchomości ponoszonych na utrzymanie drogi.

u.d.p. art. 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicje pojęć 'droga', 'ulica', 'jezdnia', 'chodnik', 'budowa drogi'.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do ustalenia opłaty adiacenckiej biegnie od daty odbioru całej inwestycji drogowej, a nie jej poszczególnych etapów lub odcinków. Wartość nieruchomości wzrasta w pełni dopiero po zakończeniu całej inwestycji drogowej.

Odrzucone argumenty

Termin do ustalenia opłaty adiacenckiej rozpoczął bieg od daty odbioru częściowego odcinka ulicy. Skarżący ponosili nakłady na utrzymanie drogi, które powinny być zaliczone na poczet opłaty adiacenckiej.

Godne uwagi sformułowania

opłata adiacencka może zostać wymierzona po wybudowaniu drogi - w całości - a nie poszczególnych jej elementów. termin przedawnienia, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy więc liczyć od dnia następnego po dniu protokolarnego odbioru robót od wykonawcy. inna jest wartość nieruchomości położonej przy drodze częściowo urządzonej, inna zaś, gdy ulica została wybudowana na całym odcinku.

Skład orzekający

Anna Łuczaj

sprawozdawca

Jan Paweł Tarno

przewodniczący

Janina Antosiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia do naliczenia opłaty adiacenckiej w przypadku inwestycji drogowych realizowanych etapami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście budowy dróg i opłat adiacenckich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opłat adiacenckich i precyzyjnego ustalenia momentu, od którego biegnie termin przedawnienia, co ma praktyczne znaczenie dla właścicieli nieruchomości.

Kiedy gmina może naliczyć opłatę adiacencką? Kluczowa decyzja NSA o terminie przedawnienia.

Dane finansowe

WPS: 1895 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 408/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /sprawozdawca/
Jan Paweł Tarno /przewodniczący/
Janina Antosiewicz
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Ol 874/04 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2005-01-13
II SA/Ol 875/04 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2005-01-13
II SA/Ol 876/04 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2005-01-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Anna Łuczaj (spr.), Protokolant Joanna Szcześniak, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. H., W. H. i E. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Ol 874-876/04 w sprawie ze skargi K. H., W. H. i E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę K. H., W. H. i E. H.na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej.
W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że decyzją z dnia 11 sierpnia 2004 r. Prezydent Miasta Olsztyn ustalił K. H., W. H. i E. H., jako współwłaścicielom nieruchomości położonej w Olsztynie przy ulicy [...], oznaczonej jako działka nr 40, o powierzchni 669 m2 opłatę adiacencką w wysokości 1.895 zł. z tytułu wzrostu jej wartości na skutek wybudowania utwardzonej nawierzchni jezdni i chodników. Organ I instancji wydał powyższą decyzję w oparciu o przepisy art. 144 ust. 1, art. 145 i art. 148 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) oraz uchwalę Nr LIII/794/2001 Rady Miasta Olsztyn z dnia 14 listopada 2001 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wybudowaniu infrastruktury technicznej (Dz. U. Woj. Warm.- Maz. z 2001 r., Nr 135, poz. 1848).
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. H., W. H. i E. H. kwestionując rozstrzygnięcie oraz wnosząc o "umorzenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji". Skarżący podnieśli zarzut przedawnienia wskazując, iż odcinek ulicy [...], przy którym położona jest ich nieruchomość, został oddany do użytku 20 grudnia 2000 r., co wynika z podpisanego w tym dniu protokołu odbioru robót. Zarzucili również, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę ponoszonych przez nich przez 30 lat nakładów na utrzymanie drogi gruntowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Olsztyn. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Warunkiem wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania utwardzonej nawierzchni jezdni i chodników, jest stwierdzenie, że nastąpiła realizacja tej inwestycji, jak i że w związku z tym nastąpił wzrost wartości nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że komisyjny odbiór wykonywanych robót nastąpił w dniu 26 listopada 2001 r. i od tej daty, zdaniem Kolegium, winien rozpocząć bieg trzyletni okres przedawnienia. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów potwierdzających wniesienie przez nich opłat na rzecz budowy przy ulicy [...] utwardzonej nawierzchni jezdni oraz chodników. Oceniając operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania przez rzeczoznawcę majątkowego, organ II instancji stwierdził, że dokonana w nim wycena nieruchomości jest prawidłowa.
W skardze do sądu administracyjnego K. H., W. H. i E. H. wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Skarżący podnieśli zarzut przedawnienia wskazując, iż trzyletni okres do ustalenia opłaty adiacenckiej rozpoczął bieg w dniu 21 grudnia 2000 r., to jest po oddaniu do użytku odcinka ulicy [...], przy którym położona jest należąca do nich nieruchomość. Decyzja organu I instancji została wydana 11 sierpnia 2004 r., a więc po upływie terminu przewidzianego w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W treści skargi powołano się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 30 stycznia 2002 roku (sygn. akt I S.A. 1595/00), zgodnie z którym w przypadku urządzenia lub modernizacji drogi zaraz po zakończeniu prac przy danej nieruchomości istnieje możliwość korzystania z ulepszeń, bez względu na to w jakim czasie zostanie ukończona cała inwestycja.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie podnosząc dodatkowo, że powołany przez skarżących wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wydany w innym stanie faktycznym, w którym inwestycja była odbierana etapami. W rozpoznawanej sprawie inwestycja została odebrana w całości dnia 26 listopada 2001 roku; wcześniej nie odbierano, ani nie przekazywano do użytku żadnego fragmentu drogi.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd po przytoczeniu treści przepisów art. 143, art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) stwierdził, że organ administracji wydając rozstrzygnięcie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, że wybudowanie nawierzchni jezdni i chodników nastąpiło z funduszy Miasta Olsztyn. W decyzji przyjęto stawkę procentową opłaty adiacenckiej określoną na podstawie uchwały Rady Miasta Olsztyn z dnia 14 listopada 2001 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej (Dz. U. Woj. Warm.- Maz. z 2001 r., Nr 135, poz. 1848). W postępowaniu administracyjnym ustalono też, iż wskutek wybudowania utwardzonej nawierzchni drogi wzrosła wartość nieruchomości należących do skarżących, co wynika z operatu szacunkowego. W sprawie sporne jest natomiast od jakiego momentu należy liczyć trzyletni termin, w którym organy mogły ustalić opłatę adiacencką. W ocenie Sądu pierwszej instancji argumentacja skarżących, iż początek terminu należy liczyć od dnia podpisania pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą inwestycji protokołu z odbioru nawierzchni jezdni i chodników, nie jest zasadna. Z akt administracyjnych wynika, że odbiór urządzonej drogi przy ulicy [...] nastąpił dnia 26 listopada 2001 r. W tym dniu dokonano odbioru całej ulicy, przy której położona jest nieruchomość skarżących, tak więc dopiero z tym dniem powstała możliwość korzystania z urządzonej drogi. Z akt administracyjnych nie wynika, aby przedmiotowa inwestycja była realizowana etapami, przeciwnie urządzenie drogi przewidziano jako jedną inwestycję. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie fakt zrealizowania części inwestycji nie może oznaczać automatycznie, że od daty jej wykonania winien rozpocząć bieg trzyletni termin, w jakim należy ustalić opłatę adiacencką. Ustawodawca w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem początek biegu powyższego terminu uzależnił od możliwości korzystania przez właściciela nieruchomości z wybudowanej drogi, a nie jej części jako określonego odcinka, czy też zakończenia prac na odcinku drogi bezpośrednio przylegającym do nieruchomości właściciela. Wybudowanie drogi nastąpiło więc, jak wynika z protokołu inwestorskiego, dnia 26 listopada 2001 r. - od tej więc daty nastąpiła możliwość korzystania z drogi i od tego momentu winien rozpocząć bieg okres, w którym właściwy organ może ustalić opłatę adiacencką. Na poparcie powyższego stanowiska Sąd I instancji przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok z dnia 27 stycznia 2000 r. (sygn. akt I S.A. 273/99, LEX nr 57190), wyrok z dnia 5 grudnia 2000 r. (sygn. akt I S.A. 1712/99, LEX nr 55778), wyrok z dnia 5 grudnia 2000 r. (sygn. akt I S.A. 1684/99, LEX nr 55738). Termin przedawnienia, o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy więc liczyć od dnia następnego po dniu protokolarnego odbioru robót od wykonawcy. W ocenie Sądu, za takim rozumieniem przepisu art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przemawia treść art. 146 ust. 3 ustawy, który stanowi, iż wartość nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich wybudowaniu określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Należy zatem przyjąć, ze opłatę można naliczyć po urządzeniu drogi nie zaś jej części, co także wynika wprost z art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podniósł ponadto, iż inna jest wartość nieruchomości położonej przy drodze częściowo urządzonej, inna zaś, gdy ulica została wybudowana na całym odcinku.
Sąd I instancji stwierdził również, iż skarżący nie wykazali, że ponieśli wydatki w gotówce lub naturze na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Ustawodawca w art. 148 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidział możliwości zaliczenia na poczet opłaty adiacenckiej ewentualnych wydatków właścicieli nieruchomości ponoszonych na utrzymanie drogi, przed urządzeniem utwardzonej nawierzchni, czy też wybudowaniem chodników.
W skardze kasacyjnej K. H., W. H. i E. H. zaskarżyli powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w całości.
Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika – adw. W. P., zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 145 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że stworzenie warunków do korzystania przez skarżących z wybudowanej drogi nastąpiło dopiero z dniem 26 listopada 2001 r., a w konsekwencji uznanie, że nie upłynął trzyletni termin do naliczenia opłaty adiacenckiej.
W ocenie strony skarżącej, Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że odbiór urządzonej drogi przy ulicy [...] nastąpił dnia 26 listopada 2001 roku i w tym dniu dokonano odbioru całej ulicy, przy której położona jest nieruchomość skarżących i z tym dniem dopiero powstała dopiero możliwość korzystania z urządzonej drogi. Stanowisko to jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, ponieważ z protokołu z dnia 26 listopada 2001r. jednoznacznie wynika, że odbiór dotyczy części ulicy zawartej pomiędzy ulicą [...] a [...] oraz ulicą [...] a nowobudowaną ulicą [...]. W 2002 roku Gmina zawierała kolejne umowy na budowę kolejnego etapu ulicy [...]. Sąd nieprawidłowo przyjął również, że z akt administracyjnych nie wynika, iż ulica [...] była realizowana etapami, a fakt zrealizowania części inwestycji nie może oznaczać, że od tej daty winien rozpocząć bieg trzyletni termin do ustalenia opłaty adiacenckiej. Skarżący podnieśli, iż z § 6 umowy z dnia 3 kwietnia 2000 r., zawartej przez Gminę Olsztyn z wykonawcą na budowę przedmiotowej ulicy, jednoznacznie wynika, że rozlicznie wykonawcy za wykonanie przedmiotu umowy dokonywane będzie fakturami częściowymi za etapy robót, na podstawie protokołów odbioru częściowego, potwierdzonych przez inspektora nadzoru. Ponadto załącznik do umowy zawiera zestawienie etapów robót, z którego wynika, że w roku 2000 zrealizowana zostanie m. in. budowa nawierzchni jezdni, chodników i wjazdów - roboty te zostały odebrane protokołem z dnia 20 grudnia 2000 roku.
W ocenie autora skargi kasacyjnej już od chwili odbioru częściowego skarżący mieli możliwość korzystania z drogi i faktycznie z niej korzystali, wręcz zmuszeni byli z niej korzystać, gdyż innej drogi nie było. Od tego też momentu wzrosła wartość nieruchomości. Budowa dalszych odcinków ulicy nie zwiększała już wartości nieruchomości skarżących. Nie zostało też w żaden sposób dowiedzione, że wartość nieruchomości skarżących była inna po urządzeniu drogi do ich nieruchomości, a inna po oddaniu dalszych odcinków ulicy. Skarżący ponownie powołali się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 30 stycznia 2002 r. (sygn. akt I S.A. 1595/00).
Wskazując na przedstawione wyżej podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2005 r. i uwzględnienie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania przed Naczelnym Sadem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Obie te podstawy nie mogą zachodzić równocześnie.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucają zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i jednocześnie niewłaściwe zastosowanie art. 145 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, polegające na przyjęciu, że stworzenie warunków do korzystania przez skarżących z wybudowanej drogi nastąpiło dopiero z dniem 26 listopada 2001 r., a w konsekwencji uznanie, że nie upłynął trzyletni termin do naliczenia opłaty adiacenckiej.
Niezależnie od sposobu sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż zaskarżonemu wyrokowi nie można skutecznie przypisać naruszenia prawa w powyższym zakresie.
Stosownie do art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji organu II instancji - właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich.
Jak stanowi art. 145 ust. 1 tejże ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi - art. 145 ust. 2 ustawy.
Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych – art. 143 ust. 2.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera normatywnej definicji pojęcia "droga" jak też pojęcia "budowa drogi". Należy więc sięgnąć do aktu prawnego regulującego powyższą materię, a mianowicie do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.- aktualnie t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086). Definicję tych pojęć zawiera art. 4 ustawy o drogach publicznych.
I tak, "droga" oznacza budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym / art. 4 pkt 2 /, "ulica" - drogę na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe / pkt 3 /, "jezdnia" - część drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów / pkt 5 /, "chodnik" - część drogi przeznaczoną do ruchu pieszych / pkt 6 /.
A zatem, droga może składać się z szeregu elementów składowych. Jeśli określona droga ma składać się z jezdni i chodników, to urządzenia te stanowią części składowe tej drogi.
Ustawa o drogach publicznych w art. 4 pkt 17 wyjaśnia też co należy rozumieć pod pojęciem "budowa drogi" stanowiąc, że budowa drogi to wykonywanie połączenia drogowego między określonymi miejscami lub miejscowościami, a także jego odbudowa i rozbudowa.
W świetle powyższego należy uznać, że właścicieli nieruchomości można obciążyć opłatami adiacenckimi na podstawie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wówczas, kiedy droga została wykonana albo odbudowana lub rozbudowana i miało to wpływ na wzrost wartości nieruchomości.
Tym samym opłata adiacencka może zostać wymierzona po wybudowaniu drogi - w całości - a nie poszczególnych jej elementów. Pogląd jakoby opłaty mogły być wymierzane po wybudowaniu poszczególnych części składowych drogi jak, jezdnia, chodniki itp. czy też po wybudowaniu poszczególnych fragmentów drogi nie znajduje uzasadnienia prawnego, ponieważ opłaty adiacenckie mogą być wymierzone tylko za urządzenie drogi w całości.
/ por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 marca 2002 r., I SA 2032/00, LEX nr 82643, z dnia 5 grudnia 2000 r., I SA 1648/99, LEX nr 55738 /
Oznacza to, że dzień sporządzenia protokółu odbioru końcowego robót jest tym, od którego należy liczyć stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury. Wydanie decyzji w przedmiocie opłaty adiacenckiej może nastąpić nie wcześniej niż po zakończeniu budowy drogi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie pogląd dominujący w orzecznictwie i doktrynie.
/ por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 grudnia 2000 r., I SA 1648/99, LEX nr 55778, z dnia 5 grudnia 2000 r., I SA1684/99, LEX nr 55738, z dnia 27 stycznia 2000r. , I SA 273/99, LEX nr 57190, A. Łukaszewska [w:] Gospodarka nieruchomościami, Komentarz pod red. J. Szachułowicza, Warszawa 2003, s.382 /
Za prawidłowe zatem należy uznać stanowisko Sądu I instancji, iż ustawodawca w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnił początek biegu terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej od możliwości korzystania przez właściciela nieruchomości z wybudowanej drogi, a nie jej części jako określonego odcinka, czy też zakończenia prac na odcinku drogi bezpośrednio przylegającym do nieruchomości właściciela.
Jak trafnie też zauważył Sąd I instancji inna jest wartość nieruchomości położonej przy drodze częściowo urządzonej, inna zaś, gdy ulica została wybudowana na całym odcinku. W niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego wydana została w dniu 30 września 2004 r. podczas, gdy komisyjny odbiór wykonanych robót drogowych nastąpił w dniu 26 listopada 2001 r. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zasadnie uznał, iż bieg trzyletniego terminu przedawnienia należy liczyć od dnia protokolarnego odebrania robót od wykonawcy.
Z powyższych względów Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie nie można skutecznie zarzucić art. 145 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, iż w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania. To zaś oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny opiera się na stanie faktycznym ustalonym przez Sąd I instancji. Tym samym nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut, iż Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że z akt administracyjnych nie wynika, iż ulica [...] była realizowana etapami. Powyższe zarzuty zdają się wskazywać na kwestionowanie przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego lecz w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia określonych przepisów postępowania. Jeżeli zarzut kasacyjny polega w istocie na twierdzeniu, że Sąd I instancji oparł się na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, to wnoszący skargę kasacyjną powinien wykazać na czym polegały uchybienia procesowe, mające poprzez błędne ustalenia faktyczne istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI