I OSK 401/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki w sprawie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, uznając, że zrzeczenie się odszkodowania przez pierwotnych właścicieli było skuteczne.
Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę gminną. WSA uchylił decyzję organów administracji, uznając, że przejście nieruchomości na własność gminy nie nastąpiło z mocy prawa w 2008 r. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że decyzja podziałowa z 2008 r. skutecznie przeniosła własność działek na gminę z mocy prawa, a późniejsze zrzeczenie się odszkodowania przez pierwotnych właścicieli było prawnie wiążące. W konsekwencji skarga spółki została oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Wojewody Śląskiego i Starosty Tarnogórskiego w sprawie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną przez Gminę. Sąd uznał, że przejście własności działek na gminę nie nastąpiło z mocy prawa w 2008 r., mimo decyzji zatwierdzającej podział, ponieważ późniejsze akty notarialne wskazywały na obrót nieruchomościami. NSA, rozpoznając skargi kasacyjne Gminy i Wojewody, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działki wydzielone pod drogi publiczne przechodzą na własność gminy z mocy prawa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. W ocenie NSA, decyzja podziałowa z 2008 r. jednoznacznie wskazywała, które działki zostały wydzielone pod drogi publiczne, a skutek prawnorzeczowy nastąpił z mocy prawa. Kluczowe znaczenie miało również oświadczenie pierwotnych właścicieli z 2011 r. o zrzeczeniu się odszkodowania, które NSA uznał za prawnie wiążące. Sąd kasacyjny stwierdził, że późniejszy obrót nieruchomościami nie wpływa na prawo do odszkodowania, które przysługuje pierwotnym właścicielom lub ich następcom prawnym. W konsekwencji NSA oddalił skargę spółki, uznając, że nie jest ona uprawniona do odszkodowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja podziałowa z 2008 r. skutecznie przeniosła własność działek na gminę z mocy prawa z dniem jej ostateczności, a zrzeczenie się odszkodowania przez pierwotnych właścicieli było prawnie wiążące.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje przejście własności działek na gminę z mocy prawa z dniem ostateczności decyzji podziałowej, niezależnie od późniejszych zmian decyzji czy obrotu nieruchomościami. Oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania złożone przez pierwotnych właścicieli było skuteczne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Za te działki przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA uchyla zaskarżone orzeczenie i rozpoznaje skargę, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjna ochrona własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja podziałowa z 2008 r. skutecznie przeniosła własność działek na gminę z mocy prawa. Zrzeczenie się odszkodowania przez pierwotnych właścicieli było prawnie wiążące. Późniejszy obrót nieruchomościami nie wpływa na prawo do odszkodowania.
Odrzucone argumenty
WSA uznał, że przejście własności nie nastąpiło z mocy prawa w 2008 r. z powodu późniejszego obrotu nieruchomościami i zmiany decyzji podziałowej.
Godne uwagi sformułowania
działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne [...] przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy [...] z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna za działki gruntu [...] przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem [...] a właściwym organem skutek ten następuje z mocy samego prawa, a zatem dla swej ważności nie potrzebuje jakichkolwiek dalszych działań
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przejściu własności nieruchomości pod drogi publiczne z mocy prawa oraz skutków zrzeczenia się odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania decyzji podziałowej i zrzeczenia się odszkodowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z własnością nieruchomości i odszkodowaniami za drogi publiczne, z elementem zrzeczenia się roszczeń.
“Własność drogi gminnej: czy zrzeczenie się odszkodowania przez poprzedniego właściciela jest wiążące?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 401/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-05-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-02-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Iwona Bogucka /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Gl 627/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-09-21 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 65 art. 98 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Gminy [...] i Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 627/20 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 marca 2020 r. nr NWXIV.7581.2.43.2019 w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz Gminy [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 września 2020 r. sygn. II SA/Gl 627/20 po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 marca 2020 r. nr NWXIV.7581.2.43.2019 w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tarnogórskiego z dnia 8 października 2019 r. nr GN.683.9.2016 (pkt I) oraz zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej Spółki kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II). Wyrok zapadł w następujących ustaleniach faktycznych i prawnych. Decyzją z dnia 17 maja 2018 r. nr NWXIV7581.2.13.2018 Wojewoda Śląski uchylił decyzję Starosty Tarnogórskiego z dnia 9 stycznia 2018 r., nr GN.683.9.2016 o ustaleniu i wypłacie na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach odszkodowania w wysokości [...] zł za przejęte na własność Gminy [...] nieruchomości o wskazanych numerach przeznaczone na pasy drogowe dróg gminnych i poszerzenie pasów drogowych dróg gminnych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W związku z wniesionym przez [...] Sp. z o. o. sprzeciwem, rozpatrujący sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 522/18 sprzeciw ten oddalił. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w świetle zebranego materiału dowodowego oraz mając na uwadze treść art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, decyzją z dnia 8 października 2019 r. nr GN.683.9.2016 Starosta Tarnogórski odmówił ustalenia na rzecz spółki [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] odszkodowania za wskazane nieruchomości. Decyzją z dnia 20 marca 2020 r. Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję Starosty Tarnogórskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpatrując wniesioną na tę decyzję skargę ocenił, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślił, że w okolicznościach sprawy kluczowe było ustalenie daty przejścia prawa własności działek wydzielonych na poszerzenie pasa drogowego drogi gminnej na własność Gminy. Podkreślił, że choć treść art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi gminne przechodzą z mocy prawa na własność gminy, to z treści decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 29 października 2008 r. Nr GG.7430/24/08 zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości stanowiących własność K. S., W. i T. B. oraz E. i R. J. nie można jednoznacznie wnioskować, że wydzielone działki stanowić będą drogę gminną. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, że wprawdzie z dołączonego do akt sprawy protokołu z rokowań z dnia 2 września 2011r. wynika, że pomiędzy pierwotnymi właścicielami dzielonych nieruchomości a Gminą odbyły się rokowania, ustalono odszkodowanie i strony się go zrzekły, ale jednocześnie do akt sprawy dołączony został akt notarialny z dnia [...] czerwca 2012 r. Rep. [...], w którym strony te (R. i E. J. oraz K. S.) sprzedały wskazane (te same) nieruchomości M. G., działającemu we własnym imieniu i w imieniu i na rzecz [...] Sp. z o.o. w Katowicach. Z kolei kolejnym aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2012 r. Rep. A nr [...] nieruchomości te sprzedano [...] Sp. z o.o. w Katowicach. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że już po wydaniu decyzji z 2008 r. nastąpił obrót dzielonymi nieruchomościami, co miało potwierdzać fakt, iż nie przeszły one na własność Gminy. A dopiero następnie wydana została decyzja z dnia 30 października 2014 r., którą Wójt Gminy [...] zmienił własną decyzję z 2008 r., precyzując dokładnie, które działki przeznaczone na poszerzenie pasa drogi gminnej przeszły, z mocy prawa, na własność Gminy [...]. W tym czasie jednak przedmiotowe działki pozostawały własnością poprzedniczki prawnej strony skarżącej, tj. [...] Sp. z o.o. w Katowicach, która faktycznie dopiero umową z [...] listopada 2016 r. sprzedała wierzytelność przysługującą za wywłaszczone nieruchomości położone w [...], gmina [...]. W konsekwencji powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił uznania skuteczności zrzeczenia się prawa do odszkodowania za wydzielone nieruchomości objęte decyzją z dnia 29 października 2008 r. przez pierwotnych właścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, ze skoro charakter działki w powiązaniu z brzmieniem decyzji podziałowej nie przewiduje jej przejścia z mocy art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na własność gminy - to brak było podstaw do żądania odszkodowania. Skoro zaś dopiero decyzja z 30 października 2014 r. sprecyzowała, że wskazane działki przeszły na własność Gminy na poszerzenie drogi gminnej, to dopiero wtedy ich własność przeszła na Gminę. Dopóki ta decyzja pozostaje w obrocie prawnym, konieczne było jej uwzględnienie przy rozstrzygnięciu sprawy. W konsekwencji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżone decyzje należało uznać za naruszające przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargi kasacyjne od opisanego wyroku wywiedli Gmina [...] oraz Wojewoda Śląski. Gmina [...] zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 30 października 2014 roku została wydana jedynie ku temu, aby umożliwić Sądowi wieczystoksięgowemu dokonanie precyzyjnego wpisu w księgach wieczystych, co nie zmienia faktu, iż przejście prawa własności nieruchomości objętych bezpośrednio treścią skargi [...] Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nastąpiło już bezpośrednio z mocy prawa na mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2008 r.; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię w sytuacji, gdy bezpośrednio z treści materiału dowodowego wynika, że pomiędzy stronami doszło do uzgodnień w zakresie odszkodowania, zgodnie z którymi dotychczasowi właściciele spornych nieruchomości zrzekli się prawa do odszkodowania; 3. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c zw. z art, 135 p.p.s.a., poprzez niezasadne uchylenie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2020 r, oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Tamogórskiego z dnia [...] października 2019 r., podczas gdy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przed organem I i II instancji nie doszło do naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Wniesiono o przeprowadzenie rozprawy. Wojewoda Śląski zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2020r. poz. 65 - dalej Ugn) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż skutek w postaci przejścia na gminę własności działek powstałych w wyniku podziału, zajętych pod gminną drogę publiczną, nie zachodzi, jeżeli w decyzji o zatwierdzeniu podziału nie wskazano, że skutek taki zachodzi, tzn. w decyzji tej nie ma wzmianki lub rozstrzygnięcia o przejściu konkretnych działek na własność gminy; 2) art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, iż ustalone i zrealizowane na podstawie rokowań odszkodowanie za nieruchomości, które przeszły w trybie art. 98 ust. 1 na własność gminy, nie stanowi przeszkody dla wszczęcia i orzeczenia o odszkodowaniu przez właściwy organ na rzecz nowego nabywcy nieruchomości objętych podziałem. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz wniesiono o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zrzeczono się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego Gmina [...] wniosła o jej uwzględnienie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także opłaty od pełnomocnictwa. Jednocześnie, w razie uznania że Gmina [...] nie jest uprawniona do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną ze względu na fakt, iż sama jest skarżącą kasacyjnie, Gmina [...] wniosła o potraktowanie odpowiedzi na skargę kasacyjną jako pisma stanowiącego nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych przez nią zgłoszonych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne mają usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę nieważność postępowania. Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw wniesionych skarg kasacyjnych prowadzi do wniosku, że złożone skargi kasacyjne zasługują na uwzględnienie, albowiem podniesione w nich zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach są trafne. Istota sprawy dotyczy zasadności ustalenia odszkodowania za działki przeznaczone pod drogi publiczne, powstałe w wyniku podziału dokonanego decyzją, w sytuacji gdy decyzja podziałowa z 2008 r. została zmieniona decyzją z 2014 r. wydaną na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2013, poz. 267 – dalej jako: "k.p.a.", pierwotni właściciele zrzekli się dnia [...] września 2011 r. prawa do odszkodowania za wydzielone działki, a następnie dnia [...] czerwca 2012 r. sprzedali te same działki. Dla oceny zasadności zarzutów obydwu skarg kasacyjnych przesądzające znaczenie miała kwestia skutków prawnorzeczowych decyzji podziałowej z 2008 r. oraz decyzji zmieniającej z 2014 r. a także oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, złożonego w 2011 r. Dla prawidłowego odczytania skutków decyzji podziałowej z dnia [...] października 2008 r. konieczne jest uwzględnienie pełnego kontekstu uregulowań prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, jak również zastrzeżeń zawartych w rozstrzygnięciu decyzji podziałowej z 2008 r., a odnoszących się do poszczególnych wydzielonych działek drogowych. Dla porządku, na początku należy wskazać, że podstawę materialnoprawną zgłaszanego żądania odszkodowawczego stanowi art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 65, aktualnie: Dz.U. z 2023, poz. 344 – dalej jako: "u.g.n."). Zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jednocześnie, na podstawie art. 93 ust. 1 u.g.n. warunkiem dopuszczalności podziału nieruchomości jest zgodność z ustaleniami planu miejscowego. Analiza akt sprawy wskazuje, że decyzją z dnia 29 października 2008 r. Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 93 ust. 1 u.g.n. oraz art. 98 ust. 1 u.g.n. zatwierdził podział wskazanej w tej decyzji nieruchomości Jak wskazano w uzasadnieniu tej decyzji podziałowej, "jej część składową stanowi uchwała Rady Gminy [...] z dnia 27 października 2006 r. nr XXXVIII/611/06 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] dla części obszaru sołectwa Boniowice i Karchowie" (Dz. Urz. Woj.Śl. z 2006 nr 145, poz. 4197 – dalej jako: Plan). W decyzji podziałowej z 2008 r., poszczególne nowo wydzielone działki opisano symbolami, którymi posługuje się ten Plan. I tak, w odniesieniu do działki nr: [...] "droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol [...]", [...] "droga/symbol [...]", [...] "droga/symbol [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...]"droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...] "droga/symbol planu [...]", [...]"droga/symbol planu [...]", [...]"droga/symbol planu [...]", [...]"droga/symbol planu [...]".Analiza § 3 Planu wskazuje, że przedmiot jego ustaleń stanowiły tereny oznaczone na rysunku Planu m.in.: G drogi główne, Z drogi zbiorcze, L drogi lokalne. Jakkolwiek, ustawa o drogach publicznych nie posługiwała się w dacie uchwalania Planu pojęciem drogi głównej, zbiorczej, ani lokalnej, to wykładnia systemowa obowiązujących ówcześnie przepisów (ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2007 nr 15, poz.115); rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dniem 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich użytkowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430) nie pozostawia wątpliwości co do tego, że drogi te odpowiadały kategorii dróg publicznych. Wbrew zatem stanowisku Sądu pierwszej instancji, decyzja podziałowa z 2008 r. nie pozostawia wątpliwości, co do tego które działki wydzielone zostały pod drogi publiczne. Jakkolwiek, w rozpatrywanym przypadku decyzja podziałowa nie precyzowała literalnie, pod którą z kategorii dróg publicznych wydzielono poszczególne działki, to proste zestawienie treści decyzji podziałowej z 2008 r. z Planem nie pozostawia miejsca na wątpliwości, co do tego, które działki zostały wydzielone pod drogi publiczne. To z kolei powoduje, że nie może być również uzasadnionych wątpliwości, że to tego, że to z dniem, w którym decyzja podziałowa z 2008 r. stała się ostateczna - z mocy prawa - nastąpił skutek prawnorzeczowy, poprzez przeniesienie na podmiot publicznoprawny wydzielonych pod drogi publiczne działek. Zauważyć trzeba, że przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi, że skutek ten następuje z mocy samego prawa, a zatem dla swej ważności nie potrzebuje jakichkolwiek dalszych działań, w szczególności potwierdzenia w treści orzeczenia organów administracji lub sądów. A zatem, utrata własności (użytkowania wieczystego) działek wydzielonych pod drogi publiczne pozostaje konsekwencją decyzji podziałowej. Dlatego też nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że to dopiero decyzja zmieniająca z 30 października 2014 r. , na skutek zawartych w niej zastrzeżeń "przechodzi z mocy prawa na własność Gminy [...]" spowodowała, że wskazane działki przeszły na własność Gminy. Skutek polegający na przejściu nowo wydzielonych działek gruntu (przeznaczonych pod budowę lub poszerzenie drogi publicznej), na własność odpowiedniego podmiotu publicznego nie wynika bowiem z treści decyzji, ale dokonał się z mocy prawa (ex lege) z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Z uwzględnieniem tego stanu rzeczy, oceniać należy zatem oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania, które zostało złożone przez dotychczasowych właścicieli gruntu w dniu 2 września 2011 r. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy było możliwe, złożenie przez dotychczasowych właścicieli, w dniu 2 września 2011 r. prawnie wiążącego oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, za działki wydzielone pod drogi publiczne. Z art. 98 ust. 1 u.g.n. wynika, iż własność nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną przechodzi z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, według zaś art. 98 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania jest uzgadniana między właścicielem a właściwym organem. Przepis art. 98 ust. 3 u.g.n. przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania i ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy drugi polega na ustaleniu odszkodowania przez organ administracji w drodze decyzji administracyjnej. Co do zasady niekwestionowana pozostaje dopuszczalność złożenia oświadczenia woli o zrzeczeniu odszkodowania. A zatem, wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania jest możliwe, gdy wysokość odszkodowania nie zostanie ustalona w wyniku uzgodnień (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., I OSK 596/13, wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018 r., sygn. V CSK 261/17, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. I OSK 270/21). W rozpatrywanej sprawie nie ma sporu, co do tego, że takie oświadczenie zostało złożone. Niekwestionowana pozostaje jego treść, jak i to, że sytuacja prawna osób to oświadczenie składających, była w sposób odpowiedni i wystarczający skonkretyzowana. Ma to rozstrzygające znaczenie dla oceny zasadności wniosku Spółki o odszkodowanie za wydzielone pod drogi decyzją podziałową z 2008 r. działki. Kwestią pozostającą poza granicami tej sprawy pozostaje sprawa późniejszego obrotu spornymi działkami. Zaakcentować jednak należy, że z literalnej treści art. 98 ust. 3 u.g.n. wynika, że odszkodowanie jest ustalane na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod ich poszerzenie. Konstytucyjna ochrona własności i prawa dziedziczenia, wyrażona w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, nakazuje uznać za uprawnionych do uzyskania odszkodowania także spadkobierców właścicieli i użytkowników wieczystych (por. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a, jest bowiem norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego (por. uchwała NSA z 30 czerwca 2022 r. sygn. I OPS 1/22). Zważywszy zatem na powyższe, błędna okazała się ocena Sądu pierwszej instancji, co do tego, że Wojewoda oraz organ I instancji naruszyły prawo w sposób, który uzasadniał uchylenie decyzji. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji stan faktyczny ustalony na podstawie prawidłowo zebranego, rozpatrzonego i ocenionego materiału dowodowego wypełniał hipotezę w zakresie uznania, że Spółka nie jest uprawniona do uzyskania odszkodowania za przedmiotowe działki. W konsekwencji zasadny okazał się również zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż w świetle przedstawionej wykładni prawa materialnego, Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonych decyzji. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ze wskazanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga Spółki jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 2 i 3 wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI