I OSK 400/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-01
NSAAdministracyjneWysokansa
odszkodowanieterminal LNGprace geologicznebezczynność organuskarga kasacyjnaKodeks postępowania administracyjnegoprawo administracyjnenieruchomości

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając bezczynność organu w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody związane z budową terminalu LNG.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od wyroku WSA w Bydgoszczy, który stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w wyniku prac geologicznych związanych z budową terminalu LNG. Wojewoda zarzucał m.in. naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, kwestionując zasadność wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając bezczynność organu za rażące naruszenie prawa i prawidłowo zakwalifikował pismo strony jako ponaglenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe w wyniku prac geologicznych związanych z inwestycją w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego. Wojewoda zarzucał m.in. naruszenie prawa materialnego (ustawy o inwestycjach w zakresie terminalu) poprzez błędne przyjęcie, że odszkodowanie przysługuje automatycznie, a nie dopiero gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe. Kwestionował również prawidłowość procedury, twierdząc, że skarżący nie wniósł wymaganego ponaglenia i że pismo strony nie miało takiego charakteru. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, co stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że organ administracji ma obowiązek działać sprawnie i nie może uchylać się od rozpoznania wniosku, nawet jeśli ma wątpliwości co do jego zasadności merytorycznej. Pismo strony z 3 września 2023 r. zostało prawidłowo zakwalifikowane jako ponaglenie, a Wojewoda nie podjął wymaganych działań w ustawowych terminach, co uzasadniało stwierdzenie bezczynności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pismo to należy uznać za ponaglenie, a jego skierowanie do organu prowadzącego postępowanie (zamiast do organu wyższego stopnia) nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi na bezczynność, zwłaszcza gdy nie sporządził go profesjonalny pełnomocnik.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tytuł pisma oraz jego treść wskazują na jego charakter jako ponaglenia. Skierowanie go do organu prowadzącego postępowanie jest dopuszczalne w świetle art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. i nie jest przejawem nadmiernego formalizmu odrzucenie skargi z tego powodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

specustawa z 2009 r. art. 19c § 1

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu

specustawa z 2009 r. art. 19c § 2

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu

specustawa z 2009 r. art. 19c § 3

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.ś. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 19e § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.o.ś. art. 19f § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego. Bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismo strony z 3 września 2023 r. było ponagleniem w rozumieniu art. 37 k.p.a. Skierowanie ponaglenia do organu prowadzącego postępowanie nie wyklucza dopuszczalności skargi na bezczynność.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 19c specustawy) poprzez błędne przyjęcie, że odszkodowanie przysługuje automatycznie. Naruszenie przepisów postępowania (p.p.s.a. i k.p.a.) poprzez rozpoznanie skargi bez wymaganego ponaglenia. Nieprawidłowe ustalenie, że pismo z 3 września 2023 r. było ponagleniem. Stwierdzenie bezczynności organu w warunkach rażącego naruszenia prawa w oparciu o niewłaściwą wykładnię przepisów k.p.a. (wniosek nie wszczyna postępowania, gdy brakuje podstawy materialnoprawnej). Stwierdzenie bezczynności organu w warunkach rażącego naruszenia prawa w oparciu o niewłaściwą wykładnię przepisów k.p.a. (organ nie musi zawiadamiać o wszczęciu postępowania, gdy nie zostało skutecznie wszczęte).

Godne uwagi sformułowania

"Za niedopuszczalne należy natomiast uznać formułowanie przez organ wniosków i ocen dotyczących meritum sprawy poza ramami oficjalnie prowadzonego postępowania administracyjnego." "Bezpodstawne uchylanie się przez Wojewodę od nadania sprawie biegu i nierozpoznanie wniosku strony w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., świadczy o oczywistej bezczynności tego organu." "Sytuacja, w której strona oczekuje tak długo, jak w rozpatrywanym przypadku, na podjęcie jakiegokolwiek działania przez organ administracji publicznej [...] jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa i świadczy o rażącym naruszeniu ustawowego terminu załatwienia sprawy oraz ewidentnym naruszeniu zasady szybkości postępowania." "Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku."

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Maria Grzymisławska-Cybulska

członek

Marian Wolanin

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku organów administracji do działania w terminach, prawidłowej kwalifikacji ponaglenia i konsekwencji bezczynności organu, nawet w sprawach o skomplikowanym stanie prawnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z inwestycjami w zakresie terminalu LNG i ustalaniem odszkodowań za szkody, ale zasady dotyczące bezczynności i ponaglenia mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii bezczynności organów administracji i prawa obywatela do odszkodowania, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób. Pokazuje, jak sądowa kontrola może egzekwować obowiązki urzędników.

Organ milczy przez rok? Sąd: to rażące naruszenie prawa i zapłata za zwłokę!

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 400/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Marian Wolanin /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 192/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-11-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36, art. 37, art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 19 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Bd 192/23 w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkody poniesione w wyniku prac geologicznych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Bd 192/23, wydanym na skutek skargi A. K. (dalej: skarżący, strona) na bezczynność Wojewody Kujawsko-Pomorskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji, skarżący kasacyjnie), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: Sąd I instancji, WSA): w pkt 1) umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku skarżącego z 31 stycznia 2023 r. o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe w wyniku prac niezbędnych dla złożenia wniosku dotyczącego inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego; w pkt 2) stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego opisanego w punkcie 1 sentencji; w pkt 3) stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 4) oddalił skargę w pozostałej części; w pkt 5) zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej od przywołanego wyroku pełnomocnik Wojewody zaskarżył to orzeczenie w zakresie pkt 2, 3 i 5 zarzucając: (1) naruszenie prawa materialnego - art. 19c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przypadku wyrządzenia przez inwestora szkód na nieruchomości inwestor nie ma obowiązku przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a w związku z wyrządzeniem szkody automatycznie powstaje uprawnienie właściciela nieruchomości do uzyskania odszkodowania dochodzone w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy uprawnienie do odszkodowania powstaje dopiero, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie jest możliwe, a także (2) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 37 § 1, 2 i 3 k.p.a. poprzez rozpoznanie skargi i stwierdzenie bezczynności organu w sytuacji, gdy skarżący wniósł skargę na bezczynność organu bez zachowania wymogu wniesienia ponaglenia do właściwego organu; b) art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1, 2 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż pismo skarżącego z 3 września 2023 r. stanowiło ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a. w sytuacji, gdy pismo to nie posiadało takiego charakteru, albowiem nie było kierowane do organu wyższego stopnia ani nie nosiło cech rodzajowych ponaglenia jako środka prawnego służącego weryfikacji przez organ wyższego stopnia czy zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości, lecz było pismem (podaniem), którym strona żądała od Wojewody podjęcia konkretnych czynności w sprawie; c) art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 i art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 19c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu poprzez stwierdzenie bezczynności organu w warunkach rażącego naruszenia prawa w oparciu o niewłaściwą wykładnią i niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów k.p.a. w postaci uznania, iż wniosek strony wszczyna postępowanie administracyjne oraz rozpoczyna bieg terminu załatwienia sprawy również w przypadku, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa materialnego, tj. art. 19c ust. 1 ww. ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r.; d) art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 pkt 3 i §1a p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 oraz art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 19c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu poprzez stwierdzenie bezczynności organu w warunkach rażącego naruszenia prawa w oparciu o niewłaściwą wykładnią i niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów k.p.a., skutkujące przyjęciem, iż organ administracji winien zawiadamiać strony o wszczęciu postępowania na żądanie jednej ze stron oraz zawiadamiać strony o niezałatwieniu sprawy w terminie w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie zostało skutecznie wszczęte z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym; e) art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie bezczynności organu mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa w oparciu o błędną ocenę podejmowanych przez organ czynności i nieuwzględnienie szczególnych okoliczności konkretnej sprawy administracyjnej, w tym stanu prawnego regulującego tryb dochodzenia odszkodowania oraz niewykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, lecz operacie się prostym zestawieniu terminu złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania oraz terminów czynności podjętych w sprawie. Według autora skargi kasacyjnej z powyższych podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (pkt a-e) wypływa bezpośredni związek z treścią zaskarżonego wyroku, wyrażający się następującą zależnością: gdyby nie doszło do wymienionych wyżej naruszeń, nie zostałby wydany zaskarżony, wadliwy wyrok - stąd wniosek o istotnym wpływie wymienionych wyżej naruszeń przepisów postępowania na zaskarżony wyrok. Następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznaniem skargi poprzez jej oddalenie, a przypadku podzielenia zarzutu wskazanego w pkt 2 lit. a) skargi kasacyjnej za odrzuceniem skargi zgodnie z art. 189 p.p.s.a., ewentualnie za uchyleniem wyroku WSA w zaskarżonej części oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik strony skarżącej przedstawił stanowisko mające przemawiać za oddaleniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie zaskarżony wyrok, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Według art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy co do zasady bez zbędnej zwłoki. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia sprawy.
W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Stosownie do § 2 ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Przepisy regulujące termin załatwienia sprawy administracyjnej pozostają w ścisłym związku z przewidzianą w art. 12 § 1 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej mają działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Szybkość stosowania prawa administracyjnego pozwala na realizację zasady praworządności. Nie ma przy tym sprzeczności między kodeksowymi zasadami szybkości postępowania a działaniami organu na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania nie niweczy bowiem zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób sprawny, racjonalny i efektywny (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 916/15).
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. o bezczynności organu administracji można mówić wtedy, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, tylko brak ich podjęcia w określonej formie i w określonym terminie. Przy czym wniesienie tej skargi jest dopuszczalne nie tylko wtedy, gdy organ nie dotrzymuje terminu wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności, lecz także wówczas, gdy odmawia wydania aktu pomimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2023, s. 97 i powołane tam orzecznictwo). Okoliczność związana z upływem terminu ma obiektywny charakter.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 29 stycznia 2023 r. (data wpływu do organu administracji - 31 stycznia 2023 r.) o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomościach skarżącego powstałe w wyniku prac niezbędnych dla złożenia wniosku dotyczącego inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego. Postawę materialnoprawną tego żądania stanowił art. 19c ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz. U. z 2021 r., poz. 1836 ze zm.; dalej: specustawa z 2009 r.). Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu inwestor po zakończeniu pomiarów, badań lub innych prac niezbędnych do sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia lub raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji w zakresie terminalu, o których mowa w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub po przeprowadzeniu prac niezbędnych do sporządzenia wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w art. 5 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1 lub art. 19e ust. 1, lub dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 19f ust. 1, jest obowiązany przywrócić nieruchomość do stanu poprzedniego. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie jest możliwe, właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości przysługuje odszkodowanie. Natomiast według ust. 2 przywołanego przepisu decyzję w zakresie odszkodowania wydaje wojewoda, zaś obowiązek zapłaty odszkodowania obciąża inwestora.
Przepisy specustawy z 2009 r. nie przewidują szczególnego terminu załatwienia sprawy w przedmiocie ustalenia odszkodowania w trybie art. 19c.
Z ustalonego w sprawie bezspornego stanu faktycznego wynika, że Wojewoda przekroczył ustawowe terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a., jak i nie dochował terminu wyznaczonego zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej postępowanie w sprawie zostało skutecznie zainicjowane wnioskiem skarżącego, który to wniosek wpłynął do Wojewody - będącego organem właściwym do jego rozpatrzenia - 31 stycznia 2023 r. W tej sytuacji organ administracji zobligowany był do niezwłocznego zawiadomienia stron (tj. skarżącego i inwestora) o wszczęciu postępowania w sprawie (art. 61 § 4 k.p.a.) oraz procedowania wniosku, a w razie niemożności załatwienia sprawy w terminie - stosownie do art. 36 k.p.a. – organ powinien był zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ewentualnie, w przypadku uznania, że postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.).
Z akt sprawy wynika natomiast, że Wojewoda uchybił tym obowiązkom proceduralnym. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wystosowano do stron dopiero pismem z 24 listopada 2023 r., przy czym należy odnotować, że nie wskazano w nim informacji o tym kiedy postępowanie zostało wszczęte i że nastąpiło to na wniosek strony. W piśmie tym poinformowano jednocześnie strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. i wskazano przewidywany termin jej załatwienia na 29 lutego 2024 r. Także ten termin ten nie został jednak przez organ dotrzymany. Decyzje, na mocy których przyznano stronie odszkodowanie za szkody powstałe wskutek wejścia na teren jej nieruchomości zostały bowiem wydane dopiero 12 sierpnia 2024 r., czyli już po wniesieniu do WSA skargi na bezczynności Wojewody.
Skarżący kasacyjnie utrzymuje, że w niniejszej sprawie wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego stał na przeszkodzie przepis prawa materialnego - art. 19c specustawy z 2009 r. Zdaniem organu administracji, w dacie wniesienia przez skarżącego wniosku o ustalenie odszkodowania występowała w sprawie przesłanka blokująca wszczęcie postępowania administracyjnego, gdyż powstanie roszczenia odszkodowawczego uzależnione zostało od faktu zaistnienia szkód na nieruchomości wskutek wykonywania prac, na które zezwolono właściwą decyzją oraz braku możliwości przywrócenia nieruchomości przez inwestora do stanu poprzedniego. Według Wojewody wniosek skarżącego z 31 stycznia 2023 r. był bezskuteczny, ponieważ roszczenie odszkodowawcze, o którym mógłby orzekać organ administracji w dacie złożenia wniosku jeszcze nie powstało, albowiem właścicielowi nieruchomości przysługiwało w tym terminie roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, mogące być dochodzone na drodze cywilnej. Roszczenie odszkodowawcze powstało dopiero po upływie terminu przewidzianego na zajęcie nieruchomości i na przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego. W ocenie Wojewody w tym stanie rzeczy prowadzenie postępowania o ustalenie odszkodowania nie miało zarówno podstawy prawnej, jak i uzasadnienia faktycznego.
Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. Abstrahując od trafności poglądu skarżącego kasacyjnie o przedwczesności wniosku skarżącego o ustalenia odszkodowania – gdyż kwestia ta wykracza poza ramy postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność organu - przede wszystkim należy stwierdzić, że pogląd ten stanowi w istocie wyraz merytorycznej oceny żądania strony, która powinna zostać wyrażona przez organ w odpowiedniej formie procesowej (tj. w decyzji administracyjnej) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Uznanie, że stronie przysługuje lub nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze, albo że jest ono przedwczesne, stanowi bowiem ocenę zasadności żądania strony, a nie jego formalnej dopuszczalności. Za niedopuszczalne należy natomiast uznać formułowanie przez organ wniosków i ocen dotyczących meritum sprawy poza ramami oficjalnie prowadzonego postępowania administracyjnego. Zasadnie przyjął Sąd I instancji, że nie jest dopuszczalne przemilczanie, czy też pomijanie przez organ administracji żądania strony zmierzającego do wszczęcia postępowania administracyjnego w jej indywidualnej sprawie, opartej na normach materialnoprawnych i że w tym zakresie organ nie ma swobody, gdyż przewidziane prawem czynności w następstwie takiego żądania zostały wprost określone przepisami procedury administracyjnej.
Bezpodstawne uchylanie się przez Wojewodę od nadania sprawie biegu i nierozpoznanie wniosku strony w ustawowych terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a., świadczy o oczywistej bezczynności tego organu. Sytuacja, w której strona oczekuje tak długo, jak w rozpatrywanym przypadku, na podjęcie jakiegokolwiek działania przez organ administracji publicznej w sprawie, której przedmiotem jest odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości na potrzeby realizacji inwestycji publicznej w zakresie terminalu regazyfikacyjnego, jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa i świadczy o rażącym naruszeniu ustawowego terminu załatwienia sprawy oraz ewidentnym naruszeniu zasady szybkości postępowania. W tym kontekście chybiony jest zatem argument skarżącego kasacyjnie, jakoby wysokość ostatecznie przyznanego stronie odszkodowania miała świadczyć o tym, że ani zwłoka zarzucona organowi, ani przyznana rekompensata nie miały decydującego znaczenia dla interesów osobistych oraz majątkowych skarżącego, co miałoby przemawiać przeciwko przypisaniu bezczynności organu kwalifikowanego charakteru.
Sąd I instancji prawidłowo uznał, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazuje na to przede wszystkim okres bezczynności organu wynoszący: od dnia wpływu do organu administracji wniosku skarżącego inicjującego postępowanie w sprawie (31.01.2023 r.) do dnia zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (24.11.2023 r.) – 10 miesięcy, a do dnia wydania decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania (12.08.2024 r.) – rok i 7 miesięcy. Co znamienne, zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i ww. decyzje zostały wydane dopiero po wniesieniu do WSA skargi na bezczynność. W sprawie nie istniały żadne prawne czy faktyczne przeszkody, które uniemożliwiłyby nadanie jej biegu, wobec czego brak wymaganej aktywności Wojewody we wskazanym okresie nie znajduje żadnego uzasadnienia. Stwierdzona w sprawie bezczynność organu administracji jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. Skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnych argumentów, które pozwoliłyby na przyjęcie odmiennej oceny tej sytuacji, a prezentowane przez niego stanowisko stanowi jedynie nieuzasadnioną polemikę z ustaleniami i wnioskami zawartymi w zaskarżonym wyroku.
W świetle powyższego zarzuty kasacyjne sformułowane w punkcie 1 oraz w punkcie 2 lit. c) - e) petitum skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.
Za niezasadne należy uznać także zarzuty kasacyjne wskazujące na niezachowanie przez skarżącego - przewidzianego w art. 37 k.p.a. - wymogu wniesienia ponaglenia do właściwego organu wyższego stopnia, którego uprzednie spełnienie warunkuje dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji (punkt 2 lit. a) - b) petitum skargi kasacyjnej).
Wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował pismo skarżącego z 3 września 2023 r. "Ponaglenie w związku z nieterminowym załatwieniem sprawy", jako ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a., co sugeruje już sam tytuł pisma. Stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Analizowane pismo zostało skierowane i wniesione do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, zatem zachowano tryb wnoszenia ponaglenia (tj. za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie). Natomiast przejawem nadmiernego formalizmu procesowego, pozostającego w sprzeczności z istotą i celem instytucji ponaglenia, byłoby odrzucenie skargi na bezczynność z uwagi na wskazanie przez stronę w ponagleniu organu niewłaściwego do jego rozpatrzenia (tj. organu prowadzącego postępowanie zamiast organu wyższego stopnia) zwłaszcza w sytuacji, gdy pisma tego nie sporządził profesjonalny pełnomocnik tylko sama strona (zob. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2202/20). Także treść pisma wskazuje, że należało je uznać za ponaglenie i nadać mu właściwy bieg, czego Wojewoda zaniechał. Autor pisma wskazał w nim bowiem na brak reakcji organu na jego wniosek z 29 stycznia 2023 r. oraz wyraził niezadowolenie z niezałatwienia sprawy w terminie. Stwierdził też, że będzie się ubiegał o odszkodowanie od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w związku rażącym zaniedbaniem tego organu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI