I OSK 397/22

I OSK 397/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 563/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-03
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188 w zw. z art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 563/20 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 marca 2021 r. I SA/WA 563/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.K. na decyzję Ministra Rozwoju (Minister) z [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2019 r. nr [...].
Wyrok wydany został w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda Mazowiecki (Wojewoda), działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej "ustawa z 13 października 1998 r."), decyzją z [...] października 2019 r., nr [...], stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę B., prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 336 m2, w obrębie [...], zajętej pod część ul. [...].
Minister po rozpoznaniu odwołania uczestniczki A.Z. decyzją z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności, ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego - 31 grudnia 1998 r. jak i obecnie współwłaścicielkami nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] (Zd. [...]) były Skarżąca i uczestniczka. Nieruchomość ta 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną (ul. [...] w B.) co ustalono na podstawie:
- uchwały nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz do dróg gminnych (Dz. Urz. Województwa Stołecznego Warszawskiego z 1988 r, Nr 17, poz. 186)
- zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą gminną,
- mapy sytuacyjnej nieruchomości, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2018 r. pod nr [...], z której wynika, że działka nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną,
- protokołu z ustalenia granic zajętości nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego – K.C.,
Organ stwierdził również, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, o czym świadczy:
- inwentaryzacja oświetlenia ulicznego i drogowego na ternie Gminy B., obejmująca ul. [...] (w dniu 8 lutego 1996 r.),
- umowa z 12 maja 1997 r. zawarta pomiędzy Zarządem Miasta i Gminy a J.S. - prowadzącym działalność gospodarczą pn. W., dotycząca remontów cząstkowych nawierzchni bitumicznych dróg i ulic lokalnych na terenie Gminy B., obejmująca ul. [...],
- opis stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia ulicy [...] na dzień 1 stycznia 1999 r., z którego wynika, że ulica [...] w B. była drogą o nawierzchni bitumicznej i posiadała chodnik. Na tej ulicy było wykonywane corocznie równanie i profilowanie nawierzchni po sezonie zimowym. Ponadto wskazano, że w tamtym okresie, zgodnie z przeprowadzoną inwentaryzacją oświetlenia ulicznego i drogowego na terenie Gminy B. na ul. [...] (na dzień 8 lutego 1996 r.) znajdowało się 14 latarni ulicznych z oprawami rtęciowymi. W czasie intensywnych opadów śniegu w okresie zimowym ulica była odśnieżana przez gminę na całej swojej długości.
Minister odnosząc się do kwestii dotyczących odszkodowania wskazał, że ustalenie jego wysokości za grunt, który znajdował się we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowiący ich własności, a zajęty pod drogę publiczną, następuje w odrębnym postępowaniu administracyjnym, które toczy się według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości, a co za tym idzie nie należy do właściwości rozstrzygającego niniejszą sprawę organu. Sprawa odszkodowania jest rozstrzygana bowiem w odrębnym postępowaniu, które należy do właściwego starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu).
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję Ministra wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego.
Podzielił również stanowisko organów, że ul. [...] w B. została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich, która to droga zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stała się drogą gminną.
Sąd dostrzegł, że w aktach sprawy znajduje się opracowanie geodezyjne – mapa sytuacyjna nieruchomości przyjęta do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] października 2018 r. pod nr [...], z której wynika, że przedmiotowa działka była zajęta w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną.
Sąd podkreślił jednak, że organy zupełnie nie odniosły się w uzasadnieniach obu decyzji do równie koniecznej do spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością, czy to przez Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Wskazał za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z 17 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2453/14), że "decyzja komunalizacyjna, jakkolwiek ma charakter deklaratoryjny, to wykazuje cechy orzeczenia konstytutywnego", na podstawie tej decyzji dokonany zostaje wpis do księgi wieczystej. Innymi słowy po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej zagadnienie tytułu prawnego do nieruchomości jest przesądzone. Zatem bez zbadania w toku niniejszego postępowania przesłanki władztwa, nie jest możliwe stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w B. Jednocześnie Sąd podniósł, że samo załączenie do akt sprawy administracyjnej dokumentów mogących stanowić dowody na spełnienie wymaganej przez przepisy prawa ww. przesłanki, nie konwaliduje braku odniesienia się do całości materiału dowodowego i jego oceny przez organy administracyjne obu instancji. Wyjaśnił, że brak ustaleń organów w zakresie władztwa publicznoprawnego nie mógł zostać uzupełniony pismem Burmistrza Gminy B. (Burmistrz) z 26 lutego 2019 r., w którym odniesiono się do ww. okoliczności.
Z uwagi na brak w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, rozważań i ocen organów administracji w zakresie ustawowej przesłanki władztwa i tym samym przedwczesne wydanie decyzji, Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego – art.73 ustawy z 13 października 1998 r.
Wyrok zaskarżony został w całości skargami kasacyjnymi wniesionymi przez Gminę B. (Gmina) oraz Ministra.
Gmina zarzuciła wyrokowi Sądu Wojewódzkiego naruszenie:
1) prawa procesowego w rozumieniu art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., z uwagi na to. że doszło do uwzględnienia przez Sąd skargi i uchylenia skarżonej decyzji Ministra (oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody), które nie naruszały prawa. A to w wyniku błędnego ustalenia przez Sad stanu faktycznego sprawy i uznania, że w postępowaniu administracyjnym nie zostało wykazane, zarówno przez Wojewodę jak i przez Ministra, że droga gminna - ulica [...] w B. - była we władaniu Gminy na dzień 31 grudnia 1998 r., oraz że Burmistrz wykonywał w tym czasie prawa i obowiązki zarządcy drogi gminnej - ulicy [...] w B.;
2) prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez błędne niezastosowanie przez Sad w sprawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczna (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). polegające na tym, że skarżonym wyrokiem Sąd I instancji w stanie faktycznym niniejszej sprawy i w świetle zgromadzonego przez Organy i ocenionego materiału dowodowego, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wskazał, że na tej podstawie nie ma możliwości ustalenia spełnienia ustawowej przesłanki "władania przez Gminę B. działka pod droga publiczna (znajdująca się w centrum Miasta) na dzień 31 grudnia 1998 r.", o której jest mowa w art. 73 ust. 1 w/w ustawy;
3) prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię przez Sąd art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczna (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz pominiecie przy tym normy zawartej w art. 19 ust. 2 pkt. 4 i art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 poz. 470 ze zm,), i niezastosowanie istniejącego domniemania prawnego, wynikającego z w/w przepisów ustawy o drogach publicznych (obowiązujących także na dzień 31 grudnia 1998 r.), zgodnie z którym jeżeli na dzień 31 grudnia 1998 r. nieruchomości były zajęte pod drogę publiczną (gminną) to dana gmina (wójt, burmistrz, prezydent miasta) wykonywała na tych nieruchomościach zadania - w stosunku do tej drogi gminnej - mieszczące się w prawach i obowiązkach zarządcy drogi, które to prawa i obowiązki - aby mogły być realizowane - zawsze wymagały "władania" działką w rozumieniu art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczna. Innymi słowy Sad I instancji mógłby stwierdzić zasadność skargi w niniejszej sprawie i uchylić skarżona decyzję (i decyzję Wojewody Mazowieckiego) tylko wówczas gdyby w postępowaniu administracyjnym (albo wyjątkowo w postępowaniu sadowoadministracyjnym - za pomocą dokumentów) skarżąca wykazała, że Gmina B. nie wykonywała w stosunku do ulicy [...] (działek pod nią) na dzień 31 grudnia 1998 r, obowiązków zarządcy drogi. Domniemanie to wynika z faktu, że przedmiotowa działka znajdowała się pod drogą gminną (co jest bezsporne), W tym kontekście próba przerzucania przez Sad I instancji obecnie (ti. po upływie 23 lat od zaistnienia skutku prawnego) ciężaru dowodu na organy i gminę i wykazywania władania innymi jeszcze dowodami niż te, które już zostały znalezione i przedstawione w postępowaniu administracyjnym, że działka pod drogą gminną - ulicą w sercu miasta - była "we władaniu" gminy także 23 lata temu, to nic innego niż żądanie niemożliwego. Dalsze dokumenty księgowe, wykazujące naprawę drogi gminnej, jej odśnieżanie, ustawianie znaków, montaż oświetlenia, itp. nie istnieją już bowiem, gdyż upłynął ich czas przechowywania.
Gmina wskazała, że w/w naruszenia przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego przez Sąd I instancji miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż:
1) doprowadziły do uznania za zasadną skargę Skarżącej w sytuacji, gdy obie decyzje organów w sprawie odpowiadają prawu, w tym zostało przeprowadzone niezbędne postępowanie dowodowe wykazujące, że działka pod drogą gminną - ulicą [...] znajdowała się we władaniu Gminy 31 grudnia 1998 r. oraz
2) prowadzą w istocie do niemożności stosowania w praktyce instytucji z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r, - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz, U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - a to przez ustalenie przez Sąd skarżonym wyrokiem obiektywnie niemożliwych do spełnienia przez Gminę oraz Organy administracji publicznej warunków stosowania polegających na konieczności udowodnienia przez zarządcę drogi gminnej i organy, że 23 lata temu na dzień 31 grudnia 1998 r. akurat ta dana działka pod drogą gminną była "we władaniu" zarządcy - Gminy, w sytuacji gdy czas przechowywania dokumentów księgowych potwierdzających wykonywanie prac utrzymaniowych i inwestycyjnych dawno minął;
3) ignorują istniejące domniemanie prawne - wynikające z art. 19 i 20 ustawy o drogach publicznych, polegające na tym, że jeżeli na dzień 31 grudnia 1998 r. nieruchomości były zajęte pod drogę publiczną (gminną) to dana gmina (wójt, burmistrz, prezydent miasta) wykonywała na tych nieruchomościach zadania - w stosunku do tej drogi gminnej - mieszczące się w prawach i obowiązkach zarządcy drogi, które to prawa i obowiązki - aby mogły być realizowane - zawsze wymagały "władania" działką w rozumieniu art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
W świetle powyższych zarzutów Gmina wniosła o:
1. uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie sprawy i oddalenie skargi jako niezasadnej, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania;
2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Minister wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucił :
I. naruszenie przepisów postępowania, o których mowa w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) poprzez wadliwe przyjęcie, że dowody zgromadzone w niniejszej sprawie nie były wystarczające do wydania skarżonej decyzji,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit a i art. 133 § 1 p.p.s.a w związku z art. 73 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy w skarżonych decyzjach nie odniosły się do przesłanki władztwa publicznoprawnego określonego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.)
II. naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm,), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że spełniona została przesłanką do wydania skarżonej decyzji.
Wskazując na powyższe okoliczności Minister wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji;
- zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gminy uczestniczka wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Skargi kasacyjnej mają częściowo usprawiedliwione podstawy aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nich zarzuty okazały się zasadne.
Częściowo zasady okazał się zarzut objęty punktem I.2 skargi kasacyjnej Ministra. W zarzucie tym organ zarzucał Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a w związku z art. 73 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy nie odniosły się do przesłanki władztwa publicznoprawnego określonego w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.
Minister uznając, że sporna nieruchomość na dzień 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu publicznoprawnym przywołał zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, z których w jego ocenie wynikało spełnienie tejże przesłanki. Co istotne, stanowisko to, jak również przywołane na jego potwierdzenie dokumenty, opisane zostały szczegółowo przez Sąd pierwszej instancji w części historycznej uzasadnienia. Dokumenty przywołane przez Ministra znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, na podstawie których, stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok. Wadliwe jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Minister nie odniósł się do przesłanki władania sporną nieruchomością. Minister odniósł się do tej przesłanki przywołując odpowiednie dowody. W ocenie Sądu kasacyjnego, Minister dokonał oceny zgromadzonych w aktach sprawy dowodów w postaci inwentaryzacji oświetlenia ulicznego i drogowego na terenie Gminy, umowy z 12 maja 1997 r. oraz opisu stanu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia ul. [...] z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 80 k.p.a., jak również z uwzględnieniem wyrażanego wielokrotne w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska dotyczącego sposobu wykazywania władztwa publicznoprawnego dla celów zastosowania art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.
Analizowany zarzut nie był natomiast zasady w zakresie, w jakim Minister powiązał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. z art. 73 k.p.a. Przywołany przez Ministra przepis k.p.a. dotyczy bowiem zasad dostępu strony do akt sprawy. Sąd pierwszej instancji nie wskazywał na jakiekolwiek wadliwości w zastosowaniu tego przepisu przez organy, Minister zaś w tym zakresie zarzutu nie uzasadnił.
Zasadne również Gmina i Minister zarzucają Sądowi pierwszej instancji (zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej Gminy i zarzut objęty punktem I.1 skargi kasacyjnej Ministra) wadliwą wykładnię art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. w zakresie dotyczącym wykazywania władania nieruchomością zajętą pod drogę publiczną.
Pojęcie władania nieruchomością nie zostało ustawowo zdefiniowane, stąd też w razie wątpliwości zasadne jest odwołanie się do orzecznictwa. Należy wskazać, że w wielu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał wprost, że pojęcie władania oznacza faktyczne władztwo w znaczeniu publicznoprawnym, którego przejawem mogą być działania związane z utrzymaniem drogi w należytym stanie. W świetle omawianej regulacji podstawowe znaczenie ma zatem jedynie to, czy Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę wykonywały faktyczne czynności, takie jak np. utrzymywanie nawierzchni, naprawa, remont, odśnieżanie itp. związane z zarządzaniem i utrzymaniem drogi publicznej (por. stanowisko wyrażone w wyroku z 12 kwietnia 2023 r. I OSK 364/22).
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wnikało jednoznacznie, że Gmina sprawowała władztwo publicznoprawne nad sporną nieruchomością we wskazanym wyżej rozumieniu. Z opisu zagospodarowania, zainwestowania i uzbrojenia ul. [...] wynika, że miała ona nawierzchnię bitumiczną i podlegała corocznemu równaniu i profilowaniu. Informację tę potwierdza znajdująca się w aktach sprawy i przywołana przez Ministra umowa z 12 maja 1997 r.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że fakt zajęcia spornej działki pod drogę publiczną nie był kwestionowany w toku postępowania administracyjnego ani przez Uczestniczkę ani przez Skarżącą. Jak wynika z odwołania wniesionego przez Skarżącą (które uznane zostało przez Ministra za wniesione po terminie) nie zgadzała się ona na przejęcie gruntu bez odszkodowania, podnosiła również, że ponieważ nie była powiadamiana o sprawie nie mogła zająć stanowiska. Uczestniczka natomiast w odwołaniu podkreślała, że sporna nieruchomość pozostawała we władaniu gminy jako droga publiczna.
W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty objęte punktem 2 petitum skargi kasacyjnej Gminy i punktem II skargi kasacyjnej Ministra dotyczące niezastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Skoro, jak wynika z akt sprawy, sporna działka była zajęta pod drogę publiczną a Gmina sprawowała nad nią władztwo publicznoprawne, to zachodziły podstawy do stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r
Niezasadny był natomiast zarzut objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej Gminy w zakresie, w jakim za jego pomocą Gmina dążyła do zakwestionowania uznania przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie odniosły się w decyzjach do przesłanki władania sporną nieruchomością. Gmina jako wzorzec kontroli przywołała w tym zarzucie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., czyli przepis wynikowy, zgodnie z którym sąd wojewódzki uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi inne (niż wskazane w punkcie b analizowanego przepisu) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest natomiast możliwe zwalczanie poprzez podniesienie zarzutu naruszenia tego przepisu stanowiska Sądu Wojewódzkiego co do naruszenia przez organy określonych przepisów postępowania.
Odnosząc się zaś do zarzutu objętego punktem 3 petitum skargi kasacyjnej Gminy w zakresie dotyczącym naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 19 ust. 1 pkt 4 i art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 poz. 470 ze zm.) zwrócić należy uwagę, że przywoływany przez Gminę art. 19 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. Nie może więc być podstawą do ustalenia faktu sprawowania władztwa publicznoprawnego nad określoną działką na dzień 31 grudnia 1998 r. – a ta okoliczność podlega badaniu w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przywołany zaś w skardze kasacyjnej art. 20 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 1998 r. przewidywał, że Minister Komunikacji sprawuje koordynację w dziedzinie przygotowania dróg dla potrzeb obronnych Państwa na zasadach określonych przez Komitet Obrony Kraju, zaś odpowiedzialność za realizację zadań i stan sieci dróg o znaczeniu obronnym ponoszą Ministrowi Komunikacji oraz Administracji i Gospodarki Przestrzennej w zakresie swojej właściwości. Rzeczywiście, przepis ten (analogiczne jak art. 19 ustawy o drogach publicznych) również otrzymał nowe brzmienie z dniem 1 stycznia 1999 r. na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 z późn. zm.).To właśnie w związku z ową reformą ustrojową państwa wprowadzony został (przewidziany w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.) mechanizm uporządkowania kwestii własnościowych związanych z drogami publicznymi. Począwszy bowiem od 1 stycznia 1999 r. do ustawy o drogach publicznych wprowadzony został nowy art. 2a w świetle którego drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne - własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.
Odnosząc się do argumentacji dotyczącej braku możliwości wykazania po przeszło dwudziestu latach kwestii związanych z władaniem działkami wchodzącymi w skład dróg publicznych Sąd kasacyjny przypomina, że podmioty, o których mowa w art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. miały możliwość niezwłocznego, to jest poczynając od 1 stycznia 1999 r. wystąpienia o stwierdzenie nabycia prawa własności działek wchodzących w skład dróg publicznych. W realiach niniejszej sprawy poza zakresem kognicji Sądu kasacyjnego pozostaje badanie, z jakich przyczyn Gmina zdecydowała się na uporządkowanie kwestii związanych z własnością działek wchodzących w skład drogi publicznej – ul [...] przeszło dwadzieścia lat po wejściu w życie cytowanego przepisu.
Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odpowiedzi na skargę kasacyjną Gminy Sąd kasacyjny wyjaśnia, że kwestia, kiedy wydzielona została działka [...] pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia organów administracyjnych. Kwestie ewidencyjne czy podziałowe czy wieczystoksięgowe, mają bowiem w tym przypadku charakter następczy. Po myśli art. 73 ust. 3 ustawy to właśnie ostateczna decyzja wojewody stanowi podstawę do ujawnienia zmian własnościowych w księdze wieczystej.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 151 w zw. z art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, o czym orzekł w pkt 1 wyroku.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 wyroku był art. 207 § 2 p.p.s.a.