I OSK 3911/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-07-17
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamisłużebność przesyłulinia elektroenergetycznainwestycja celu publicznegopostępowanie administracyjneumowa cywilnoprawnaograniczenie sposobu korzystania z nieruchomościWSAprawo rzeczowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, uznając, że zawarcie porozumienia cywilnoprawnego z właścicielami wyłącza możliwość wydania decyzji administracyjnej.

Spółka E. S.A. wniosła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu przebudowy linii elektroenergetycznej, jednak Starosta i Wojewoda odmówili wydania zezwolenia, wskazując na zawarte wcześniej porozumienie cywilnoprawne z właścicielami. Spółka zaskarżyła decyzję, argumentując m.in. błędną ocenę zgody właścicielki i nieskuteczne wyznaczenie terminu rokowań. WSA w Łodzi oddalił skargę, stwierdzając, że porozumienie z właścicielami wyłącza możliwość wydania decyzji administracyjnej, a ewentualne odstąpienie od niego wymaga formy pisemnej.

Sprawa dotyczyła skargi E. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody Łódzkiego, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Łowickiego o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Spółka chciała przeprowadzić prace związane z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Organy administracji odmówiły zezwolenia, ponieważ właściciele nieruchomości zawarli z inwestorem porozumienie cywilnoprawne dotyczące ustanowienia służebności przesyłu. Spółka w skardze zarzuciła organom naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami, kwestionując ocenę zgody właścicielki oraz sposób wyznaczenia terminu rokowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd uznał, że kluczowe jest pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania nieruchomością przed decyzją administracyjną. Skoro strony zawarły porozumienie cywilnoprawne, które regulowało zasady korzystania z nieruchomości i wynagrodzenie, to brak jest podstaw do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że ewentualne odstąpienie od porozumienia wymaga formy pisemnej, a telefoniczne oświadczenie właścicielki nie jest wystarczające. Kwestie ważności umowy cywilnoprawnej należą do kompetencji sądów powszechnych. Sąd uznał również, że choć właściwą formą zakończenia postępowania była odmowa wszczęcia postępowania, to wydanie decyzji odmownej nie stanowi na tyle poważnego uchybienia, aby podważyć rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, zawarcie porozumienia cywilnoprawnego, które reguluje zasady korzystania z nieruchomości i wynagrodzenie, stanowi przeszkodę do wydania decyzji administracyjnej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.

Uzasadnienie

Ustawodawca wprowadził pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania nieruchomością przed decyzją administracyjną. Dopiero brak osiągnięcia porozumienia upoważnia organ do wydania zezwolenia. Zgoda właściciela wyrażona w drodze umowy cywilnoprawnej zastępuje pozwolenie administracyjne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1 i 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Starosta może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości w drodze decyzji, udzielając zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac.

Pomocnicze

u.g.n. art. 115 § 2 i 4

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy rokowań i terminu ich zakończenia.

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

Dotyczy oświadczeń woli.

k.c. art. 84

Kodeks cywilny

Dotyczy błędów w oświadczeniach woli.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i działania organu.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena materiału dowodowego.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wszczęcia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawarcie porozumienia cywilnoprawnego z właścicielami nieruchomości wyłącza możliwość wydania decyzji administracyjnej ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Odstąpienie od porozumienia cywilnoprawnego wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, a oświadczenie telefoniczne nie jest skuteczne.

Odrzucone argumenty

Błędna ocena, że właścicielka wyraziła zgodę na realizację inwestycji w rozumieniu art. 124 u.g.n., podczas gdy odstąpiła od porozumienia. Nieskuteczne wyznaczenie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy w zaproszeniu do rokowań. Utrzymanie w mocy decyzji Starosty, która narusza przepisy postępowania i prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

Ustawodawca wprowadził pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością przed rozstrzygnięciem jej w formie decyzji administracyjnej. Dopiero brak osiągnięcia porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem, czyli brak zgody właściciela na zawarcie umowy cywilnoprawnej, która pozwoliłaby zrealizować cele publiczne, upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia. Ewentualne poinformowanie telefoniczne inwestora o odstąpieniu od wcześniejszych ustaleń jest niewystarczające dla uchylenia się od skutków zawartego wcześniej porozumienia, które to zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Skład orzekający

Robert Adamczewski

przewodniczący

Jarosław Czerw

sędzia

Marcin Olejniczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu umów cywilnoprawnych nad decyzjami administracyjnymi w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na cele publiczne, a także wymogów formalnych dotyczących zmian w umowach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy doszło do zawarcia porozumienia cywilnoprawnego, a następnie próby jego jednostronnego wypowiedzenia w formie niedochowującej wymogów formalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę pierwszeństwa prawa cywilnego nad administracyjnym w pewnych sytuacjach, co jest istotne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i inwestycjami infrastrukturalnymi.

Porozumienie cywilne ważniejsze niż decyzja administracyjna? WSA rozstrzyga spór o służebność przesyłu.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 134/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw
Marcin Olejniczak /sprawozdawca/
Robert Adamczewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 124 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 17 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 roku sprawy ze skargi E. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 30 grudnia 2024 r. znak GN-III.7581.236.2024.DS w przedmiocie odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. oddala skargę. ał
Uzasadnienie
Wojewoda Łódzki, decyzją z 30 grudnia 2024 r., utrzymał w mocy decyzję Starosty Łowickiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 20 sierpnia 2024 r., którą orzeczono o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, położonej w gminie [...], obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. 1,59 ha, stanowiącej własność M. A., J. S. oraz K. S., poprzez nieudzielenie E. S.A. w G. zezwolenia na wykonanie prac związanych z przebudową istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110kV, polegających na demontażu części istniejącego stanowiska słupowego i posadowieniu części nowego stanowiska słupowego WN 110 kV w tym samym miejscu oraz na wymianie przewodów w istniejącej jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem datowanym na 29 lutego 2024 r. spółka wystąpiła do Starosty Łowickiego o ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości celem dokonania wskazanych wyżej prac.
Decyzją z 20 sierpnia 2024 r. Starosta Łowicki orzekł o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wskazując, że prowadzone rokowania doprowadziły do zawarcia 26 kwietnia 2021 r. porozumienia cywilnoprawnego, w związku z czym nie zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niezbędne do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a mianowicie nie została spełniona przesłanka braku zgody współwłaścicieli nieruchomości na jej udostępnienie.
Wojewoda utrzymując w mocy powyższą decyzję stwierdził, że przebudowa istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej jest inwestycją celu publicznego. Spółka do wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości załączyła dokumentację z przeprowadzonych rokowań z właścicielami nieruchomości, z której wynika, że współwłaścicielka nieruchomości M. A., działająca w sprawie w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci – J. i K. S., pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, zawarła 26 kwietnia 2021 r. porozumienie w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń istniejących i projektowanych pomiędzy inwestorem, a współwłaścicielami (co potwierdza treść ww. wniosku z 29 lutego 2024 r.). Na mocy porozumienia strony ustaliły zasady ustanowienia służebności przesyłu dla potrzeb posadowienia w przyszłości urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Podpisany załącznik mapowy do porozumienia, pokazuje w skali 1:1000 oś linii elektroenergetycznej i istniejące stanowiska słupowe oraz długość linii na działce (33 m). Jak wynika z treści § 2 porozumienia współwłaściciele zobowiązują się do ustanowenia na działce w W. nr [...] o pow. 1,59 ha nieograniczonej w czasie służebności przesyłu na rzecz E. S.A. w G. za jednorazowym wynagrodzeniem w wys. 1.395,00 zł. Służebność przesyłu miała polegać na:
1) prawie do korzystania z nieruchomości obciążanych w zakresie niezbędnym do posadowienia w przyszłości urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110kV wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w tym części stanowiska słupowego WN-110kV;
2) znoszeniu istnienia posadowionych na nieruchomości obciążonej urządzeń po ich
posadowieniu;
3) znoszeniu istnienia posadowionych na nieruchomości obciążonej urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej WN110kV
wraz niezbędna infrastruktura techniczną w tym części stanowiska słupowego;
4) prawie do korzystania z nieruchomości obciążonych w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników przedsiębiorstwa energetycznego oraz przez wszystkie podmioty i osoby, którymi przedsiębiorstwo energetyczne posługuje się w związku z prowadzoną działalnością.
Nadto w § 7, 8 i 9 porozumienia strony postanowiły, że wszelkie zmiany porozumienia wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, zaś wszelkie spory mogące wyniknąć na podstawie porozumienia będą rozstrzygane polubownie, zaś w przypadku braku możliwości polubownego ich rozwiązania sprawa będzie rozstrzygana przez sąd właściwy dla siedziby przedsiębiorstwa energetycznego. Natomiast w sprawach nieuregulowanych porozumieniem mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego.
Następnie pismem z 10 maja 2021 r. inwestor ponownie przekazał M. A. wzór porozumienia wraz z załącznikiem graficznym. Na tym negocjacje zakończono przy czym inwestor przez blisko dwa lata nie przeprowadzał żadnych prac na nieruchomości.
Organ dodał, że w aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa sporządzona przez pełnomocnika inwestora z 20 kwietnia 2023 r., na okoliczność dwóch rozmów telefonicznych z M. A., które miały się odbyć odpowiednio 31 marca i 20 kwietnia 2023 r. Wynika z niej, że w rozmowie telefonicznej z 31 marca 2023 r. poinformowano właścicielkę o kosztach pozyskania dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu notarialnego w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, który miał być zawarty na podstawie porozumienia z 26 kwietnia 2021 r., zaś w kolejnej rozmowie z 20 kwietnia 2023 r. właścicielka nie wyraziła zgody na pokrycie dodatkowych kosztów, stwierdziła, że podczas podpisywania porozumienia została wprowadzona w błąd, co do pokrycia kosztów i na tej postawie odstępuje od popisanego 26 kwietnia 2021 r. porozumienia. Organ przy tym zauważył, że zgodnie z § 2 pkt 7 porozumienia z 26 kwietnia 2021 r. koszty związane z aktem notarialnym miały zostać w całości poniesione przez przedsiębiorstwo energetyczne.
Następnie pismem z 8 listopada 2023 r. inwestor ponownie zaprosił M. A. do rokowań w sprawie założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących o dystrybucji energii elektrycznej. W piśmie tym inwestor nie wyznaczył właścicielom jednoznacznie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, po upływie którego będzie mógł wystąpić do starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, do czego zobowiązywał go przepis art. 115 ust. 2, w zw. z art. 124 ust. 3 zd. 4 u.g.n. Jedynie w przypisie dolnym na s. 4 pisma inwestor poinformował właścicieli, że w celu uniknięcia stanu "wiecznych rokowań" odpowiednie zastosowanie ma art. 115 ust. 2 u.g.n., tzn. po bezskutecznym upływie 2 miesięcy od daty rozpoczęcia rokowań, przedsiębiorstwo energetyczne uzyskuje uprawnienie do złożenia wniosku do właściwego starostwa w trybie art. 124u.g.n. Właścicielka nie odpowiedziała na zaproszenie do rokowań więc pismem z 20 lutego 2024 r. spółka poinformowała stronę o zakończeniu rokowań oraz upływie terminu na zawarcie umowy o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości, by 6 marca 2024 r. wystąpić ze stosownym wnioskiem do starostwa.
Zdaniem Wojewody przeprowadzone w sprawie rokowania doprowadziły do wyrażenia przez właścicielkę przedmiotowej nieruchomości zgody na zrealizowanie planowanej przez wnioskodawcę inwestycji w drodze umowy cywilnoprawnej, co wyłącza załatwienie sprawy w drodze decyzji organu ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Treść porozumienia z 26 kwietnia 2021 r. bezspornie wskazuje, że pomiędzy stronami doszło do porozumienia zarówno, co do sposobu przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji (§ 2 umowy), jak i kwestii jednorazowego wynagrodzenia (§ 3) oraz formy zmiany umowy i rozstrzygania kwestii spornych (§ 6 -10). Tym samym zgoda wyrażona przez właścicielkę w ww. porozumieniu, podpisanym w ramach przeprowadzonych rokowań, powoduje, że nie jest możliwe wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., bowiem nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści tego przepisu. Ze zgromadzonej dokumentacji sprawy nie wynika także, by nieważność porozumienia (umowy) z dnia 26 kwietnia 2021 r. została sądownie stwierdzona, zaś ewentualne poinformowanie telefoniczne inwestora o odstąpieniu od wcześniejszych ustaleń jest niewystarczające dla uchylenia się od skutków zawartego wcześniej porozumienia.
W skardze E. S.A. w W. zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także nieuczynienie zadość obowiązkowi rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co polegało w szczególności na:
- błędnej ocenie, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. treści porozumienia z 26 kwietnia 2021 r. wynika, że właścicielka nieruchomości w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci wyraziła zgodę w rozumieniu art. 124 u.g.n. na realizację inwestycji, co powoduje, że nie jest możliwe wydanie decyzji z art. 124 u.g.n. podczas, gdy z przedłożonej wraz z materiałem dowodowym w niniejszej sprawie "notatki służbowej z rozmowy telefonicznej z właścicielem nieruchomości" z 20 kwietnia 2023 r. wynika, że rzeczona rozmowa miała miejsce, a nadto, że podczas rozmowy właścicielka nieruchomości odstąpiła od zawartego 26 kwietnia 2021 r. porozumienia, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało bezzasadnym przyjęciem przez Wojewodę, że nie została spełniona przesłanka braku zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości;
- błędnej ocenie, że w zaproszeniu do rokowań z 8 listopada 2023 r. inwestor, nie wyznaczył na piśmie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy stosownie do art. 124 ust. 3 zw. z art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115 ust. 2 u.g.n., podczas gdy zapis ten został mieszczony na stronie 4 przedmiotowego zaproszenia do rokowań, w przypisie dolnym, w następującej treści: "w celu uniknięcia stanu zwanego "wiecznymi rokowaniami" wskazuję, iż w odniesieniu do przedmiotowych rokowań odpowiednie zastosowanie ma art. 115 ust. 2 u.g.n., tzn. po bezskutecznym upływie terminu 2 miesięcy od daty rozpoczęcia rokowań. przedsiębiorstwo energetyczne uzyskuje uprawnienie do złożenia wniosku do właściwego starostwa w trybie art. 124 u.g.n., przy czym przez rozpoczęcie rokowań rozumieć należy złożona właścicielowi przez przedsiębiorstwo energetyczne propozycję zawierająca proponowane warunki udostępnienia nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego", co oznacza, że termin ten został skutecznie wyznaczony i spełnia przesłanki obowiązujących w tym zakresie przepisów;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie decyzji Starosty w mocy, podczas gdy zarzuty naruszeń przepisów, wskazane przez inwestora w odwołaniu z 10 września 2024 r. były zasadne, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało istnieniem w obrocie prawnym decyzji naruszającej przepisy postępowania i prawa materialnego;
3. art. 124 ust. 1 i 2 u.g.n., w zw. z art. 60 k.c. oraz art. 84 k.c., poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji orzekającej o odmowie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości z uwagi na niesłuszne uznanie, że inwestor posiada zgodę w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. podczas, gdy ze złożonego przez właścicielkę nieruchomości, działającą jednocześnie w imieniu małoletnich dzieci, oświadczenia woli wynika wprost, że brak jest zgody na realizację inwestycji, co winno skutkować uznaniem, że właściciel nie posiada zgody w rozumieniu rzeczonego przepisu;
4. art. 124 ust. 3 u.g.n., w zw. z art. 115 ust. 2 i ust. 4 u.g.n., poprzez uznanie przez organ, że spółka nie wyznaczyła na piśmie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, określającej warunki korzystania z nieruchomości, podczas gdy w zaproszeniu do rokowań z 8 listopada 2023 r. spółka wyznaczyła właścicielom nieruchomości na piśmie dwumiesięczny termin do zawarcia rzeczonej umowy, co oznacza, że inwestor wypełnił przesłanki powyższych przepisów.
Wskazując powyższe, spółka wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145) (dalej: ustawa o gospodarce nieruchomości), zgodnie z którym Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W myśl art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Z powyższych uregulowań jasno wynika, że ustawodawca wprowadził pierwszeństwo umownego rozstrzygnięcia kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością przed rozstrzygnięciem jej w formie decyzji administracyjnej. Dopiero brak osiągnięcia porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem, czyli brak zgody właściciela na zawarcie umowy cywilnoprawnej, która pozwoliłaby zrealizować cele publiczne, upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro warunkiem dopuszczalności wydania omawianej wyżej decyzji jest zatem brak zgody właściciela na czasowe zajęcie jego nieruchomości, to rolą organu jest zbadanie, czy doszło do porozumienia między stronami (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r., I OSK 3911/18).
Przeszkodę dla uruchomienia trybu administracyjnego celem uzyskania zezwolenia, co wynika wprost z treści art. 124 ust. 1 u.g.n., jest zgoda właścicieli na wykonanie prac wyrażona w toku przeprowadzonych rokowań. Wyrażenie zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Podkreślić jednocześnie należy, że wyrażenie zgody nie jest obwarowane żadnymi formalnymi wymogami. Wystarczy, że inwestor uzyska zgodę właściciela gruntu na czasowe zajęcie nieruchomości. Oczywiście zgoda taka może (ale nie musi) polegać dodatkowo na umownym ustanowieniu służebności przesyłu, o ile strony takie warunki uzgodnią.
W niniejszej sprawie niekwestionowane jest, że pomiędzy stroną skarżącą a współwłaścicielami nieruchomości były prowadzone rokowania, w efekcie których zawarto porozumienie z 26 kwietnia 2021 r. (k- 46 akt administracyjnych) między spółką a współwłaścicielką nieruchomości M. A., działającą w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci – J. i K. S., pozostałych współwłaścicieli nieruchomości w sprawie ustanowienia służebności przesyłu dla urządzeń istniejących i projektowanych. Na mocy porozumienia, jak słusznie zauważyły organy, strony ustaliły zasady ustanowienia służebności przesyłu dla potrzeb posadowienia w przyszłości urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Podpisany załącznik mapowy do porozumienia, pokazuje w skali 1:1000 oś linii elektroenergetycznej i istniejące stanowiska słupowe oraz długość linii na działce (33 m). Jak wynika z treści § 2 porozumienia współwłaściciele zobowiązują się do ustanowenia na działce w W. nr [...] o pow. 1,59 ha nieograniczonej w czasie służebności przesyłu na rzecz E. S.A. w G. za jednorazowym wynagrodzeniem w wys. 1.395,00 zł. Służebność przesyłu miała polegać na:
1) prawie do korzystania z nieruchomości obciążanych w zakresie niezbędnym do posadowienia w przyszłości urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110kV wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną w tym części stanowiska słupowego WN-110kV;
2) znoszeniu istnienia posadowionych na nieruchomości obciążonej urządzeń po ich
posadowieniu;
3) znoszeniu istnienia posadowionych na nieruchomości obciążonej urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznej linii elektroenergetycznej WN110kV
wraz niezbędna infrastruktura techniczną w tym części stanowiska słupowego;
4) prawie do korzystania z nieruchomości obciążonych w zakresie niezbędnym do
dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników przedsiębiorstwa energetycznego oraz przez wszystkie podmioty i osoby, którymi przedsiębiorstwo energetyczne posługuje się w związku z prowadzoną działalnością.
Nadto w § 7, 8 i 9 porozumienia strony postanowiły, że wszelkie zmiany porozumienia wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, zaś wszelkie spory mogące wyniknąć na podstawie porozumienia będą rozstrzygane polubownie, zaś w przypadku braku możliwości polubownego ich rozwiązania sprawa będzie rozstrzygana przez sąd właściwy dla siedziby przedsiębiorstwa energetycznego. Natomiast w sprawach nieuregulowanych porozumieniem mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego.
Zasadnie zatem przyjęły organy, że przeprowadzone w sprawie rokowania doprowadziły do wyrażenia przez współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości zgody na zrealizowanie planowanej przez wnioskodawcę inwestycji w drodze umowy cywilnoprawnej, co stanowi przeszkodę do zastosowania trybu administracyjnego przewidzianego art. 124 ust. 1 u.g.n. i załatwienie sprawy w drodze decyzji organu ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Słusznie organy przyjęły, że treść porozumienia z 26 kwietnia 2021 r. bezspornie wskazuje, że pomiędzy stronami doszło do porozumienia zarówno, co do sposobu przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji (§ 2 umowy), jak i kwestii jednorazowego wynagrodzenia (§ 3) oraz formy zmiany umowy i rozstrzygania kwestii spornych (§ 6 -10). Tym samym zgoda wyrażona przez właścicielkę w ww. porozumieniu, podpisanym w ramach przeprowadzonych rokowań, powoduje, że nie jest możliwe wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż nie została spełniona przesłanka wynikająca z treści tego przepisu.
Ze zgromadzonej dokumentacji sprawy nie wynika także, by nieważność porozumienia (umowy) z 26 kwietnia 2021 r. została sądownie stwierdzona, zaś ewentualne poinformowanie telefoniczne inwestora o odstąpieniu od wcześniejszych ustaleń jest niewystarczające dla uchylenia się od skutków zawartego wcześniej porozumienia, które to zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (§ 6 porozumienia). W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu o którym mowa w § 6 porozumienia, który skutecznie podważałby zawarte porozumienie. Takim dokumentem nie jest notatka z rozmowy telefonicznej z 20 kwietnia 2023 r., podpisana jedynie przez przedstawiciela spółki. Dodać wypada, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny skutków prawnych umowy, której niewykonanie powołuje skarżąca spółka. Niewątpliwie rozstrzyganie spraw o ważności umowy cywilnoprawnej należy do kompetencji sądów powszechnych, co w niniejszej sprawie potwierdza także treść § 9 porozumienia.
Na rozstrzygnięcie sprawy nie ma wpływu forma załatwienia kontrolowanego postępowania w postaci decyzji o odmowa ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wprawdzie prawidłową formą zakończenia niniejszego postępowania powinno być postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z uwagi na inne uzasadnione przyczyny (art. 61a § 1 k.p.a.), to jednak wydanie decyzji odmownej nie jest na tyle poważnym uchybieniem, aby prowadziło do podważenia całego zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r., I OSK 3911/18).
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
P.K.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI