I OSK 384/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że brak było wystarczających dowodów na zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., co jest warunkiem nabycia jej własności z mocy prawa.
Gmina Miasta [...] domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod ul. [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., powołując się na art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną. Wojewoda i Minister odmówili, wskazując na brak dowodów zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w wymaganym terminie. WSA w Warszawie oddalił skargę gminy, a NSA w wyroku z 10 marca 2023 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zebrana dokumentacja nie potwierdzała jednoznacznie zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę gminy na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Gmina domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod ul. [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Kluczowym warunkiem nabycia własności było łączne spełnienie przesłanek: nieruchomość nie mogła być własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, musiała być zajęta pod drogę publiczną i pozostawać we władaniu gminy. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że nieruchomość nie była własnością gminy ani Skarbu Państwa w dniu 31 grudnia 1998 r., a ulica [...] stanowiła drogę publiczną. Problematyczna okazała się jednak kwestia zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w tym terminie. Organ odwoławczy, a następnie WSA, uznali, że zebrany materiał dowodowy, w tym opinia geodety, nie potwierdza jednoznacznie, że działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Gmina zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na inne dokumenty, w tym mapy i pisma zarządcy drogi, które miały potwierdzać zajęcie nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że nabycie własności z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy jest formą wywłaszczenia i wymaga ścisłej wykładni, a przesłanki muszą być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Sąd uznał, że opinia geodety była rzetelna, a inne przedłożone dokumenty nie stanowiły wystarczającego dowodu na zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w wymaganym terminie. W szczególności, mapy sporządzone po 31 grudnia 1998 r. oraz pisma zarządcy dróg nie mogły być uznane za wyłączny dowód stanu faktycznego z tej daty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ale pod warunkiem udowodnienia, że nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nabycie własności z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną ma charakter wywłaszczeniowy i wymaga ścisłej wykładni. Kluczowe jest udowodnienie, a nie tylko uprawdopodobnienie, że nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną i we władaniu jednostki samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. Brak wystarczających dowodów w tym zakresie skutkuje oddaleniem wniosku o stwierdzenie nabycia własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 73 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność jest ostateczna decyzja wojewody.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
Pomocnicze
u.d.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja drogi publicznej, istotna dla ustalenia, czy nieruchomość była pod nią zajęta.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu I instancji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu oceny mocy dowodowej poszczególnych środków dowodowych.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi formalne skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczających dowodów na zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Opinia geodety oparta na analizie dokumentów archiwalnych jest wiarygodna. Pisma zarządcy dróg i mapy sporządzone po dacie decydującej nie stanowią wystarczającego dowodu na stan faktyczny z 31 grudnia 1998 r.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., co potwierdzają dokumenty urzędowe (mapy, pisma zarządcy dróg). WSA ograniczył kontrolę legalności postępowania do części materiału dowodowego, pomijając inne dokumenty. Niewłaściwe zastosowanie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną.
Godne uwagi sformułowania
Nabycie własności z mocy prawa (...) musi podlegać wykładni ścisłej Niedopuszczalne jest jego zastosowanie w przypadku gdy przesłanki przejęcia własności nieruchomości (...) nie zostały udowodnione, a jedynie uprawdopodobnione. Zajęcie nieruchomości pod drogę oznacza, iż Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne zajęły grunt, na którym urządzono drogę i wykonywały względem niej czynności właścicielskie
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Jakub Zieliński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie przesłanek nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną, zwłaszcza w kontekście dowodów potwierdzających zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z reformą administracyjną i nabyciem nieruchomości z mocy prawa. Wymaga analizy konkretnych dowodów geodezyjnych i administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego dla samorządów przepisu pozwalającego na nabycie nieruchomości z mocy prawa, co ma znaczenie finansowe i praktyczne. Kluczowe jest tu udowodnienie stanu faktycznego sprzed lat, co pokazuje trudności dowodowe w sprawach administracyjnych.
“Gmina chciała przejąć działkę pod ulicę z mocy prawa, ale sąd powiedział 'nie'. Kluczowe dowody z lat 90.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 384/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-03-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jakub Zieliński /sprawozdawca/ Marek Stojanowski /przewodniczący/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 2840/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-19 Skarżony organ Minister Rozwoju, Pracy i Technologii~Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 73 ust. i 3 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2840/20 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 24 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 19 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Wa 2840/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Miasta [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 24 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Decyzją z 30 czerwca 2016 r., nr [...], Wojewoda [...], działając w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto [...], prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 262 m2, zajętej pod ul. [...] w [...]. Decyzją z 12 maja 2017 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z 17 grudnia 2019 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 262 m2. Po rozpoznaniu odwołania Miasta [...], decyzją z 24 listopada 2020 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej w skrócie: "Minister") utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 17 grudnia 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że warunkiem nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 73 ust. 1 ww. ustawy z 13 października 1998 r. jest łączne spełnienie przez tę nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. trzech przesłanek: nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną oraz pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. W ocenie Ministra, w niniejszej sprawie spełniono pierwszą przesłankę z art. 73 ust. 1 ustawy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. był J.K.. Minister wskazał następnie, że ulica [...] w [...] została zaliczona do dróg lokalnych miejskich i na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r., ul. [...] w [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą gminną. Dokonując natomiast oceny przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną Minister podniósł, że w aktach znajduje się opracowanie geodezyjne geodety uprawnionego T.R. z 21 października 2019 r, z którego wynika, iż działka nr [...] nie była zajęta pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza zatem, aby przedmiotowa nieruchomość była zajęta w wymaganej dacie pod drogę publiczną. Zdaniem Ministra pismo Zarządu Dróg i Transportu z 14 lipca 2014 r. nie może stanowić dowodu potwierdzającego tą okoliczność. Nie pochodzi ono bowiem od osoby, która dysponuje stosownymi uprawnieniami zawodowymi oraz brak jest informacji aby opierało się ono na dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę. Gmina Miasto [...] wniosła skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ją w całości. W ocenie autora skargi okoliczność zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę potwierdzają również ortofotomapy z 1978 r., 1996-1998 r. i lat późniejszych, dostępne na stronie http://geoportal.[...].pl. Z map tych wynika, że stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości nie zmieniał się i zajęta była ona pod drogę. Ponadto zauważono, że do pisma Zarządu Dróg i Transportu w [...] z 14 lipca 2014 r. załączono fragmenty kopii mapy sytuacyjnej z liniami rozgraniczającymi ulicę na dzień 31 grudnia 1998 r., znajdujące się w Zasobie [...] Ośrodka Geodezyjnego, na których widoczny jest przebieg linii rozgraniczającej ul. [...], obejmujący swym zasięgiem przedmiotową nieruchomość, która w całości znajduje się w pasie drogowym. Z kolei opinia geodety uprawnionego T.R. nie może być utożsamiania z dokumentem urzędowym tj. mapą lub dokumentacją geodezyjną przyjętą do Państwowego Zasobu Kartograficznego. W uzasadnieniu opisanego wyżej wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji" lub "WSA") wskazał, iż poza sporem pozostaje, że ulica [...] w [...] stanowi drogę publiczną, pierwotnie lokalną miejską, a od 1 stycznia 1999 r. gminną, oraz że taki status miała przed 31 grudnia 1998 r. Nie jest również kwestionowane, że sporna nieruchomość, oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...], we wspomnianej dacie stanowiła własność osoby fizycznej. Problematyczną natomiast pozostaje kwestia, czy w odniesieniu do obszaru przedmiotowej nieruchomości można mówić o zlokalizowaniu na nim pasa drogowego, to jest czy w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną oraz czy pozostawała w związku z tym we władaniu jednostki samorządu terytorialnego. Sąd I instancji zauważył, iż opinia uprawnionego geodety z 21 października 2019 r. została oparta na dokumentach dotyczących przedmiotowego gruntu, w tym po dokonaniu analizy pozyskanych z archiwum [...] Ośrodka Geodezji operatów ewidencji gruntów i budynków obr. [...], operatów modernizacji ewidencji gruntów obr. [...] oraz operatów archiwalnych [...] i dołączonych do wskazanych operatów map zasadniczych. Z opinii tej wynika, że geodeta poddała badaniu operaty archiwalne i dołączone do nich mapy zasadnicze począwszy od 1973 r. WSA zauważył też, iż dokumenty przedłożone do pisma Zarządu Dróg i Transportu w [...] z 14 lipca 2014 r., nie potwierdzają faktycznego stanu drogi na dzień 31 grudnia 1998 r., ale jej planowany przebieg. Wyłącznego dowodu na zajęcie spornej nieruchomości pod drogę nie może również stanowić wspomniane oświadczenie z 14 lipca 2014 r., które pochodzi od Zarządu Dróg i Transportu w [...], a więc bezpośredniego beneficjenta wywłaszczenia, zainteresowanego rozstrzygnięciem w sprawie na korzyść podmiotu publicznego. Fakt zajęcia spornej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. musi być natomiast ustalony w sposób obiektywny i niewątpliwy. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Podkreślono, że zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody. Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny i może być wydana jedynie w sytuacji jednoznacznego i nie budzącego żadnych wątpliwości potwierdzenia, że dana nieruchomość z mocy prawa przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Wydanie przez organ takiej decyzji, w sytuacji istnienia dowodów świadczących o braku zaistnienia wymaganego z mocy prawa skutku, przy jednoczesnym braku dowodów przeciwnych, byłoby w ocenie Sądu prawnie wadliwe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina Miasto [...], zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wyroku tj: 1. art. 141 § 4 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. 2325) – dalej; "p.p.s.a.", w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.". poprzez ograniczenie kontroli legalności postępowania administracyjnego do części materiału dowodowego, przy jednoczesnym pominięciu innych dokumentów urzędowych: - pochodzących od zarządcy drogi w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych - Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia 14 lipca 2014 r., np. załącznik do pisma ZDiT-IG z 14 lipca 2014 r. - "wykonanie nakładów na zadaniach inwestycyjnych gospodarki komunalnej gm. [...] z 1993" r., z którego wynika, że na ul. [...] w szczegółowym planie inwestycji na rok 1993 uwzględniono inwestycję gazową, elektryczna i wodociągową; - map (przyjętych do Państwowego Zasobu), na których widoczny jest stan urządzenia drogi, usytuowania ogrodzeń posesji, naniesień, ułożenia sieci przesyłowych (energetycznej, gazowej, telekomunikacyjnej), a zupełnie pominiętych zarówno w opinii biegłej; - księgi wieczystej nr [...] nieruchomości, z treści którego wynika (Dział I-O oznaczenie nieruchomości, wnioski i podstawy wpisów w Księdze wieczystej), że podstawą były wypisy z rejestru gruntów z 8 października 1996 r., wpisane 16 grudnia 1997 r. 2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że brak było przesłanki zajęcia działki nr [...], położonej w obrębie [...], o pow. 262 m2, zajętej pod ul. [...] w [...], pod drogę publiczną oraz pozostawania w związku z tym we władaniu jednostki samorządu terytorialnego, gdy tymczasem przeczą temu załączniki do opracowania geodezyjnego z 21 października 2019 r., sporządzonego przez mgr inż. T.R. na potrzeby [...] Urzędu Wojewódzkiego do niniejszego postępowania, w szczególności przywołane w opisie pkt. III. 3,7,8,(zał. 14 -14a i 15), oraz KW nr [...] przedmiotowej nieruchomości, a także pismo [...] z 14 lipca 2014 r. (zał. nr 11 do opinii). Ponadto zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego, która miała istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w związku z art. 4 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych w związku z art. 73 ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błąd w subsumcji, polegający na niewłaściwym uznaniu, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada hipotezie wskazanej normy prawnej, podczas gdy dokumenty urzędowe potwierdzają wykorzystywanie nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną. Strona skarżąca kasacyjnie wniosła na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie oświadczyła o zrzeczeniu się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym wówczas, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępwoania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W oparciu o art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno wskazanie przesłanek kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Wskazanie podstaw kasacyjnych wymusza potrzebę konkretnego przytoczenia tych regulacji prawnych, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej wynika, że autor oparł postawione w niej zarzuty na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Przed przystąpieniem do oceny podniesionych zarzutów zauważyć należy, iż zaskarżonym wyrokiem utrzymano w mocy decyzję organu administracji w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto [...], prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 262 m2, zajętej pod ul. [...] w [...]. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodne z art. 73 ust. 1 i 3 tej ustawy nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3). Postępowanie prowadzone przez właściwego wojewodę musi zatem zmierzać do ustalenia trzech okoliczności, tj. czy nieruchomość objęta postępowaniem w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowiła ich własności oraz czy została zajęta pod drogę publiczną. Przepis art. 73 ust. 1 ww. ustawy stanowi bowiem podstawę wywłaszczenia nieruchomości objętej jego działaniem i jako taki, w związku z ochroną prawa własności wynikającą z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, musi podlegać wykładni ścisłej, również w takim zakresie, że niedopuszczalne jest jego zastosowanie w przypadku gdy przesłanki przejęcia własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nie zostały udowodnione, a jedynie uprawdopodobnione. Uprawdopodobnienie jedynie wystąpienia przesłanek zastosowania tego przepisu godziłoby bowiem w zasady ochrony prawa własności określone w Konstytucji RP (patrz wyrok NSA z 22 lutego 2021 r. o sygn. I OSK 2818/20 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że sporna nieruchomość na dzień 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, a także że ul. [...] stanowi drogę publiczną, pierwotnie lokalną miejską, a od 1 stycznia 1999 r. gminną, oraz że taki status miała przed 31 grudnia 1998 r. Sporne natomiast jest to, czy Sąd I instancji prawidłowo przyjął za organami, że nieruchomość położona w obrębie [...], oznaczona aktualnie jako działka nr [...] o pow. 262 m2, we wspomnianej dacie zajęta była pod drogę publiczną (ul. [...] w [...]) i w związku z tym znajdowała się we władaniu podmiotu prawa publicznego, na którego rzecz ma nastąpić przejęcie własności. Zajęcie nieruchomości pod drogę oznacza, iż Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne zajęły grunt, na którym urządzono drogę i wykonywały względem niej czynności właścicielskie, takie jak np. utrzymywanie nawierzchni, naprawa, remont, odśnieżanie itp. związane z szeroko rozumianym zarządzaniem drogą publiczną (por. wyroki NSA 15 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2749/15 oraz z 30 kwietnia 2020 r. o sygn. akt I OSK 1255/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż zebrana w toku postępowania dowodowego dokumentacja nie potwierdza aby działka nr [...] mieściła się w dniu 31 grudnia 1998 r. w granicach pasa drogowego ul. [...] w [...], a tym samym podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania są chybione. Nie można zgodzić się z autorem, iż opinia uprawnionego geodety z 21 października 2019 r., która stanowiła główny dowód w sprawie, została sporządzona w sposób wybiórczy, pozbawiający ją wiarygodności. Jak wynika z tej opinii, uprawniony geodeta, po zbadaniu księgi wieczystej ustalił, że działka o nr [...] o po 262 m2 jako droga został ujawniona w KW [...] na podstawie wypisu i wyrysu z operatu ewidencji gruntów i budynków nr [...] z 29 grudnia 2015 r. sporządzonego przez [...] Ośrodek Geodezji. Strona skarżąca, w toku postępowania przed organami, w żaden sposób nie podważyła (nie udowodniła), że ujawnienie tej nieruchomości jako działka drogowa nastąpiło przed 31 grudnia 1998 r., jak podnosi w skardze kasacyjnej. Brak jest też podstaw do jednoznacznego przyjęcia, iż fragment mapy zasadniczej załączony do pisma Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia 14 lipca 2014 r., obrazuje rzeczywisty stan faktyczny istniejący na działce [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. Jak wskazał uprawniony geodeta w powoływanej opinii, linie rozgraniczające ulic naniesiono w 2006 r. na kopie map zasadniczych, po istniejących w terenie ogrodzeniach, w oparciu o pismo akceptujące Zarządu Dróg i Transportu z 14 marca 2006 r. Powyższa mapa, sporządzona po 1998 r., nie zawiera też oświadczenia uprawnionego geodety, iż obrazuje ona faktyczny stan na 31 grudnia 1998 r. Brak takiej adnotacji uniemożliwia uznanie tej mapy za dokument geodezyjny w zakresie odzwierciedlenia stanu granic nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r. o sygn. I OSK 2473/22) Tymczasem z innych, przedstawionych w ww. opinii z 21 października 2019 r. dokumentów (archiwalny wypis z rejestru gruntów nr [...] według stanu na 31 grudnia 1998 r., archiwalne mapy lotnicze, wywiad w terenie wykonany w dacie sporządzania opinii) nie wynika, aby na dzień 31 grudnia 1998 r. na terenie aktualnie oznaczonym jako działka nr [...] urządzona była infrastruktura drogowa lub jej towarzysząca, aby teren ten był zajęty pod drogę w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998 r. Takiego jednoznacznego dowodu nie może również stanowić oświadczenie zawarte w piśmie Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia 14 lipca 2014 r., jak też zaświadczenie Zastępcy Dyrektora Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia 21 maja 2014 r. o zajęciu przedmiotowego gruntu pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, pismo Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia 14 lipca 2014 r., zawarte w nim oświadczenia jak też zaświadczenie z 21 maja 2014 r., pochodzą od podmiotu będącego bezpośrednim beneficjentem wywłaszczenia, zainteresowanym rozstrzygnięciem w sprawie na korzyść podmiotu publicznego. Nie mogą zatem stanowić wyłącznego dowodu na zajęcie spornej nieruchomości pod drogę. Z tych też przyczyn wskazane wyżej zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a nie mogą zostać uwzględnione. Jak wskazano wyżej, z uwagi na wywłaszczeniowy charakter decyzji wydawanej w oparciu o przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zajęcie nieruchomości pod drogę publiczna musi być jednoznacznie udowodnione, a nie jedynie uprawdopodobnione. W rozpoznawanej sprawie, wobec wniosków wynikających ze sporządzonej opinii uprawnionego geodety, takich dowodów nie stwierdzono. Wręcz przeciwnie, z dokumentów powołanych w tej opinii wynika, iż nieruchomość ta w dniu 31 grudnia 1998 r. nie została zagospodarowana jako droga, w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy o drogach publicznych. W konsekwencji za chybiony należy również uznać zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, gdyż zgodnie ze stanowiskiem strony skarżącej, naruszenie tych przepisów było wynikiem naruszenia przepisów prawa procesowego i błędów w ustaleniu stanu faktycznego, co jak wskazano wyżej nie miało miejsca. Wobec powyższego skarga kasacyjna, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podległa stosowanie do art. 184 p.p.s.a. oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI