I OSK 381/24

I OSK 381/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2723/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-19
I OZ 290/23 - Postanowienie NSA z 2023-07-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 4 pkt 3a, art. 95 pkt 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2004 nr 268 poz 2663
§ 4 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości
Dz.U. 2023 poz 682
art. 3 pkt 2 i pkt 2a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2723/22 w sprawie ze skargi M. K. - zarządcy tymczasowego [...] w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr KOC/1135/Pd/22 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2723/22 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr KOC/1135/Pd/22 oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 stycznia 2022 r. nr 44/2022 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości.
Skargę kasacyjną od wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zarzucając Sądowi pierwszej instancji:
I. naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:
a) art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako: ugn) w zw. z art. 4 pkt 3a ugn oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.12.2004r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2004 r., Nr 268, poz. 2663, dalej jako Rozporządzenie w sprawie podziałów nieruchomości) oraz art. 3 pkt 2 i pkt 2a ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej: Prawo budowlane) poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż spełnienie przesłanki wydzielenia działki budowlanej - w rozumieniu art. 4 pkt 3a ugn - niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego może nastąpić poprzez podział wspólnej ściany, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów wskazuje, iż podział nieruchomości bez skorelowanego z nim podziału budynku w taki sposób, aby stanowił konstrukcyjnie samodzielną całość nie spełnia definicji działki budowlanej z art. 4 pkt 3a ugn oraz nie koresponduje z zasadą podziału wskazaną w 4 § ust. 1 Rozporządzenia w sprawie podziałów nieruchomości, jak również z definicjami budynku i budynku mieszkalnego jednorodzinnego z art. 3 pkt 2 i pkt 2a Prawa budowlanego;
b) art. 95 pkt 7 ugn w zw. z art. 4 pkt 3a ugn poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 95 pkt 7 ugn polegające na nakazaniu organom uznania, iż podział nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], położonej w Dzielnicy Mokotów m. st. Warszawy, przedstawionego na mapie z projektem podziału stanowiącej załącznik do decyzji na działki nr [...] użytek B, nr [...] użytek B, nr [...] użytek B, [...] użytek B i nr [...] użytek B (dalej jako: "Projektowany podział Nieruchomości") zapewni wydzielenie niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego działki budowlanej w rozumieniu art. 4 pkt 3a ugn, a więc działki gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z posadowionego na niej budynku, podczas gdy organy obu instancji w sposób szczegółowy wyjaśniły, iż Projektowany podział Nieruchomości doprowadziłby do wydzielenia działki gruntu, na której nie byłby posadowiony w pełni budynek mieszkalny w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a zatem wydzielenia działki nie spełniającej wskazanej w art. 95 pkt 7 ugn przesłanki niezbędności do korzystania z budynku mieszkalnego;
c) art. 95 pkt 7 ugn w zw. 7 Kpa oraz art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, dalej jako: Kc) poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zasadą postępowania w sprawie podziału nieruchomości w trybie art. 95 pkt 7 ugn winno być zatwierdzenie podziału zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, podczas gdy właściwa interpretacja ww. przepisów wskazuje, iż podział nieruchomości w trybie art. 95 pkt 7 ugn, jako wyjątek od zasady podziału nieruchomości zgodnie z postanowieniami planu miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy (decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego), jest dopuszczalny wyłącznie w razie potwierdzenia, iż podział ma na celu wydzielenie działki budowlanej w rozumieniu art. 4 pkt 3a ugn, która jest niezbędna do korzystania z budynku mieszkalnego i podział ten jest zgodny z przepisami prawa - w tym Prawa budowlanego, jak również nie narusza interesu społecznego, które to przesłanki nie zostały spełnione w przypadku Projektowanego podziału Nieruchomości;
II. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako: "Kpa") poprzez wadliwe zarzucenie organowi naruszenia wynikającej z art. 7 Kpa zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego o zatwierdzenie Projektowanego podziału Nieruchomości, które w ocenie Sądu I instancji polegało na tym, że w okolicznościach sprawy Organ nie zakończył sprawy poprzez zatwierdzenie Projektowanego podziału Nieruchomości z uwagi na konieczność uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, podczas gdy organ - uwzględniając właśnie wynikające z art. 7 Kpa zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego - doszedł do wniosku, iż obecny stan nieruchomości nie uniemożliwia zgodne z celem i przeznaczeniem korzystanie z poszczególnych budynków posadowionych na jednej działce;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 8,11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa poprzez błędne przyjęcie, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie wskazało w uzasadnieniu decyzji w sposób dostateczny i przekonywujący motywów swojego rozstrzygnięcia, podczas gdy Kolegium rozpatrzyło złożone przez odwołującego zarzuty zaś ewentualne uchybienia w tej materii nie mogły, wbrew twierdzeniu Sądu, mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi skarżącego względnie, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez. Sąd I instancji oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz ze zwrotem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wg norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Pismem z dnia 16 maja 2024 r. nadesłano do akt sprawy odpis decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r. oraz kopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. I SA/Wa 938/23 i potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy z dnia 23 lutego 2024 r. sygn. IXVII GUp 43/19 wyznaczającego syndyka w osobie M. K..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 193 zd. drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Ze skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to co do zasady, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów. Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. upatrując zasadności tych zarzutów de facto w odmiennej od przyjętej przez organy ocenie materiału dowodowego. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Z kolei skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. W każdym przypadku zarzuty naruszenia przepisów postępowania (również naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a.) muszą wskazywać jaki zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Złożona skarga kasacyjna, w istocie pozostaje gołosłowna w zakresie podnoszonych w pkt. II zarzutów. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w tym zakresie ma charakter, w zasadzie, symboliczny. Zarzucono błędną wykładnię art. 7 k.p.a. (II.a) i wskazano, że do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8,11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. doszło w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy gdyż Sąd pierwszej instancji "wadliwie zarzucił organowi brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania" (II.b). Tak postawione zarzuty nie mogły przynieść pożądanego rezultatu.
Skarga kasacyjna całkowicie natomiast pomija fakt, że Sąd pierwszej instancji, odmiennie niż organy przyjął, że nie sposób uznać, aby na objętej wnioskiem działce, mającej być przedmiotem podziału, znajdował się jeden budynek mieszkalny. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że na działce znajdują się budynki bliźniacze, które mają samodzielne wejścia oraz posiadają oddzielne przyłącza wodociągowe, energetyczne, teletechniczne, gazowe oraz kanalizacji deszczowej, a także przewody kominowe oddzielne dla każdego budynku. Wskazano też, że budynki posadowione na projektowanych działkach [...] i [...] są samodzielne, na co wskazują dane z kartoteki budynków, zgodnie z którymi budynki te mają oddzielne numery ewidencyjne, dokumentacja architektoniczno-budowlana oraz decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 31 maja 2000 r. oraz 12 czerwca 2000 r. o pozwoleniu na użytkowanie domów przy ul. [...]. W żaden sposób ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, w tym zakresie, nie polemizuje skarga kasacyjna. Oznacza to, że ustalenie Sądu pierwszej instancji pozostaje niekwestionowane.
Z tej też przyczyny oczekiwanego efektu nie mogły przynieść również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Niezasadnie również skarga kasacyjna dopatruje się naruszenia art. 95 pkt 7 u.g.n. w zw. z art. 4 pkt 3a oraz § 4ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r. oraz art. 3 pkt 2 i pkt 2a oraz w zw. art. 7 k.p.a. i art. 140 k.c. (pkt I.a-c skargi kasacyjnej).
Niezasadnie Sądowi pierwszej instancji zarzucono zarówno błędne zastosowanie art. 95 pkt 7 u.g.n., jak i błędną wykładnię tego przepisu. Przepis art. 95 pkt 7 u.g.n. wyklucza przy dokonywaniu podziału nieruchomości dokonywanie także podziału istniejącego budynku i wydzielania dla wydzielonych jego części odrębnych działek gruntu. Przepis ten nie daje podstaw do zatwierdzenia podziału w ten sposób, że dokonany zostanie podział istniejącego dotychczas jednego budynku mieszkalnego na dwie odrębne części i dla tych części zostaną wydzielone działki gruntu (por. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w badanym przypadku. Nie można natomiast nie zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, co do tego, że o ile przesłanki z art. 95 pkt 7 u.g.n. zostają spełnione, to co do zasady, żądanie wniosku powinno zostać uwzględnione.
Na postawie art. 95 pkt 7 u.g.n. podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia - działki - budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Z tak sformułowanym żądaniem, dotyczącym działki nr [...] wystąpił wnioskodawca, załączając do niego dwie decyzje o pozwoleniu na użytkowanie: budynku jednorodzinnego – segment nr [...] przy ul. [...] (nr porządkowy [...]) oraz budynku jednorodzinnego – segment nr [...] przy ul. [...] (nr porządkowy [...]). Takie ustalenia przyjął też Sąd pierwszej instancji. Tymczasem, przyczyną odmownego załatwienia złożonego wniosku, było przekonanie organów, że skoro obiekty budowlane oznaczone numerami porządkowymi [...] i [...] przy ul. [...] posiadają jedną wspólną ścianę, to stanowią jeden obiekt współzależny. Z taką oceną materiału dowodowego nie zgodził się Sąd pierwszej instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podzielił stanowisko skarżącego, stwierdzając że na działce znajdują się budynki bliźniacze. Ponieważ zatem ustalenia faktyczne zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zostały skargą kasacyjną zakwestionowane, ani tym bardziej podważone, to niezasadnie Kolegium szans skargi kasacyjnej upatruje w tym, że wnioskowany podział nieruchomości spowoduje podział budynku. Niezasadnie też skarga kasacyjna zarzuca naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004 r., bowiem przepis ten reguluje sytuacje gdy przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku. W rozpatrywanym przypadku wnioskodawca zwrócił się o wydzielenie działek niezbędnych do korzystania z dwóch budynków mieszkalnych. Podniesione w pkt. I.a-c skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego odnoszą się zatem, de facto do innego niż zaaprobowany przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. To oznacza natomiast, że skarga kasacyjna usiłuje sferę ustaleń faktycznych zwalczać poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego. Tymczasem, zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego nie może zostać skutecznie wykazana na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy. Dlatego też zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w pkt I.a-c skargi kasacyjnej okazały się niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.