I OSK 375/09

Naczelny Sąd Administracyjny2009-12-22
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo jazdypunkty karnekontrola kwalifikacjipostępowanie administracyjneuzasadnienie decyzjiNSAWSAruch drogowy

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że brak uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, a organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę.

Sprawa dotyczyła skierowania A. A. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami po przekroczeniu 24 punktów karnych. WSA uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na brak uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji (brak uzasadnienia) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące skierowania A. A. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, głównie z powodu braku uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że choć organ pierwszej instancji dopuścił się naruszeń proceduralnych (brak uzasadnienia decyzji), to nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście dwuinstancyjnego postępowania odwoławczego. NSA podkreślił, że organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę, a uzasadnienie decyzji organu odwoławczego spełniało wymogi formalne. Sąd wskazał również, że w przypadku decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, gdzie przesłanki są związane z przekroczeniem punktów karnych, nie prowadzi się postępowania dowodowego co do samych punktów, a ewentualne kwestionowanie punktów odbywa się w innym trybie. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji (brak uzasadnienia decyzji) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę.

Uzasadnienie

NSA uznał, że w przypadku decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, gdzie przesłanki są związane z przekroczeniem punktów karnych, brak formalnego uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie pozbawił strony możliwości obrony jej praw, zwłaszcza gdy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.r.d. art. 114 § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji (brak uzasadnienia) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał sprawę. WSA nie wykazał istotnego wpływu naruszeń przepisów postępowania na wynik sprawy przy uchylaniu wyroku organu odwoławczego.

Odrzucone argumenty

Uchylenie wyroku WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. przez WSA bez wykazania istotnego wpływu naruszeń na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy brak należytej staranności wykazanej przez organ w prowadzeniu sprawy związek przyczynowy pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem nie prowadzi się żadnego postępowania dowodowego w zakresie istnienia przesłanek z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o ruchu drogowym do wydania takiego skierowania

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący

Izabella Kulig- Maciszewska

sprawozdawca

Jerzy Stankowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu naruszeń proceduralnych na wynik sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście braku uzasadnienia decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy po przekroczeniu punktów karnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – obowiązku uzasadniania decyzji i wpływu jego braku na wynik sprawy. Jest to istotne dla prawników procesowych.

Czy brak uzasadnienia decyzji administracyjnej zawsze prowadzi do jej uchylenia? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 375/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski
Maria Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Bk 601/08 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2008-12-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 , art. 185 par. 1 w zw. z art. 207 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 107 par. 3 , art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 30 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 601/08 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku; 2. odstępuje od zasądzania od A. A. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 601/08 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie skierowania A. A. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Starosta B., na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, po uwzględnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku, w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, skierował A. A. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii: A, B, C, CE, T. Jednocześnie wskazał, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia 16 września 2008 r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.
W odwołaniu od tej decyzji A. A. potwierdził, iż w okresie od 28 listopada 2007 r. do 27 kwietnia 2008 r. otrzymał łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego wyłącznie kierując samochodem osobowym. Natomiast zarówno gramatyczna, jak i celowościowa wykładnia art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy – Prawo o ruchu drogowym uzasadnia twierdzenie, że kontrolny egzamin dotyczy tylko tej kategorii prawa jazdy, w czasie którego korzystania przepisy o ruchu drogowym zostały naruszone, czyli w przypadku odwołującego jest to kategoria B. Również zdaniem skarżącego, za taką interpretacją przemawia również § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W jego ocenie, przepis ten uprawnia Komendanta Wojewódzkiego Policji do wskazania, w jakim zakresie ma podlegać egzaminowi kontrolnemu kierowca naruszający przepisy o ruchu drogowym w ramach posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, bowiem wymieniając datę, miejscowość i rodzaj naruszonego przepisu, policja każdorazowo wskazuje kategorię pojazdu, którym naruszono przepisy drogowe. Ponadto dla odwołującego się to nie Komendant Wojewódzki Policji jest właściwy do kierowania na egzamin kwalifikacyjny, ale starosta, wobec czego wniosek komendanta winien być rozpoznany przez ten organ.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w części określającej termin poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a w pozostałym zakresie decyzję organu I instancji utrzymało w mocy, wskazując, iż kwestionowana decyzja w zakresie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem liczby punktów karnych odpowiada prawu, albowiem została wydana w oparciu o prawidłową podstawę prawną, tj. przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Kolegium, decyzje podejmowane na podstawie ww. przepisu mają charakter związany, zatem w razie wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem jest obligatoryjne. Argumenty podnoszone w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, albowiem powołany przez skarżącego przepis § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. wskazuje jednoznacznie, że Komendant Wojewódzki Policji występuje o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy. Co do braku uzasadnienia decyzji organu I instancji, Kolegium uznało, iż owo naruszenie prawa nie uzasadnia uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia, gdyż decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami ma charakter związany. Rolą organu było stwierdzenie jedynie, czy wniosek Komendanta spełnia wymogi formalne i wydanie orzeczenia zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ ustawy. Organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w zakresie określenia terminu do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, albowiem przepis art. 114 ww. ustawy nie daje podstaw do określenia w decyzji takiego terminu. Dlatego też, orzeczenie w tym zakresie, należało uchylić jako wydane bez podstawy prawnej.
Rozpoznając skargę A. A. od tej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem decyzje organu I i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a.).
Oceniając w pierwszej kolejności kwestie proceduralne, które Sąd bierze pod uwagę z urzędu stwierdzono, iż decyzja organu I instancji nie spełniła przesłanki formalnej decyzji administracyjnej, bowiem nie zawiera uzasadnienia, wymaganego przepisem art. 107 § 3 K.p.a., które składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Zatem organ musi dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jedynie § 4 i § 5 ww. przepisu przewiduje dwa wyjątki od obowiązku uzasadniania decyzji: gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi, tj. przepis ustawowy będzie dawał możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny, albo gdy decyzja w całości uwzględnia wniosek strony.
W przedmiotowej sprawie żadna z powyższych sytuacji nie występuje. Zarówno przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, będące podstawą przedmiotowych rozstrzygnięć, nie zwalniają organu wydającego decyzję w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy z obowiązku określonego w art. 107 § 1 i 3 K.p.a., nawet jeśli decyzję wydano według wzoru określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215), które nawet gdyby przyjąć, że pozostają w sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnymi, to są one przepisami rangi ustawowej.
Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji nie jest także uzależniony od tego czy mamy do czynienia z rozstrzygnięciem związanym, czy też uznaniowym, bowiem każda decyzja administracyjna bez względu na jej charakter winna zawierać uzasadnienie wymagane przepisem art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy.
Z podanych względów brak uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji uniemożliwił skarżącemu skuteczną ochronę swych praw oraz zrozumienie podstaw nałożonych na niego obowiązków. Gdyby bowiem podzielić pogląd organu odwoławczego należałoby uznać, że każdego kierowcę można skierować na kontrole sprawdzenie kwalifikacji bez przedstawienia na poparcie takiej decyzji jakichkolwiek dowodów. Takiego stanowiska nie sposób zaakceptować, albowiem prowadziłoby to do pozbawienia strony możliwości skutecznej obrony swych praw w toku postępowania.
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7–10 K.p.a.), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji. Wobec powyższego organ odwoławczy winien był decyzję uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia.
Od powyższego wyroku złożono skargę kasacyjną, w której opierając się na przesłance naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy zarzucono:
1) art. 3 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej "P.p.s.a.", poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie administracyjne nie było dotknięte naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy,
2) art. 3 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że nieuzasadnienie decyzji organu I instancji stanowiło także naruszenie art. 10 K.p.a.,
3) art. 3 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że nieuzasadnienie decyzji organu I instancji stanowiło naruszenie prawa – art. 107 § 1, 3, art. 7, 8 i 9 K.p.a., które nie mogło być sanowane na etapie postępowania odwoławczego a w związku z tym organ odwoławczy winien uchylić decyzji organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 K.p.a.),
4) art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a., poprzez: popełnienie błędów w ustaleniach faktycznych, wykroczeniu poza granice sprawy – ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu wyroku, że:
a) A. A. w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosił zarzut braku uzasadnienia tej decyzji,
b) Kolegium odniosło się do zarzutu A. A., dotyczącego braku uzasadnienia decyzji organu I instancji,
c) zdaniem Kolegium tzw. decyzje prawem związane nie wymagają uzasadnienia;
5) naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 138 § 2 K.p.a., poprzez uznanie de facto, że w rozpoznawanej sprawie przepis ten winien mieć zastosowanie – wobec naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 1 i 3 K.p.a.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, w przypadku ustalenia, że doszło tylko do naruszenia prawa materialnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż organ odwoławczy nie stwierdził, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami nie musi zawierać uzasadnienia, a jedynie wskazał, że to naruszenie prawa nie uzasadniało uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wskazano, iż w uzasadnieniu decyzji Kolegium nie ma żadnej wzmianki o braku uzasadnienia decyzji, gdyż A. A. nie podnosił w odwołaniu zarzutu braku uzasadnienia decyzji organu I instancji.
Wobec tego ustalenia Sądu nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym, zaś kwestię braku uzasadnienia decyzji Kolegium podniosło z urzędu, będąc zobowiązanym do rozpoznania sprawy w całości. Brak uzasadnienia nie oznacza jednak, iż nieprzeprowadzono żadnych dowodów, bowiem gdy decyzja jest zgodna z wnioskiem wszystkich stron organ I instancji może odstąpić od jej uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie jedynym dowodem wymaganym do wydania decyzji kierującej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji wraz z informacją o punktach karnych. Zaś charakter związany rozstrzygnięcia w tej sprawie polega na tym, że przekroczenie liczby punktów karnych w określonym okresie czasu, obliguje organ do nałożenia obowiązku skierowania kierowcy na sprawdzenie kwalifikacji. Skarżący kasacyjnie przyznaje, iż organ I instancji naruszył art. 7, art. 8 i art. 9 oraz art. 11 K.p.a., jednakże to naruszenie nie miało wpływu na poprawność skierowania skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji, a organ odwoławczy wytknął i naprawił błąd organu I instancji. Sąd natomiast nie wykazał jaki związek ma nieuzasadnienie decyzji z naruszeniem przepisu art. 10 k.p.a. Organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Ponadto uznając, iż naruszono art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 7–9 K.p.a., Sąd nie wykazał jak to naruszenie wpłynęło lub mogło wpłynąć na poprawność rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Uchylając decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., Sąd winien wykazać, że nieuchylenie przez Kolegium decyzji organu I instancji miało wpływ na wynik sprawy, gdyż ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji mógłby stwierdzić, iż nie ma podstaw do skierowania A. A. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Ponadto zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, sprawa nie wymagała uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji nie było podstaw do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 K.p.a. Naruszenie prawa materialnego w sprawie przez Sąd polega więc na błędnej wykładni art. 138 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, iż powołany przepis można zastosować w sytuacjach innych niż takie, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z kolei niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego sprowadza się do wadliwego uznania Sądu, że ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny odpowiadał hipotezie art. 138 § 2 K.p.a.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości lub w części gdy stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania niż dające podstawę do wznowienia, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy rozumie się prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego materialnego lub procesowego. Do tej kategorii podstaw uchylenia aktu administracyjnego zalicza się przede wszystkim brak należytej staranności wykazanej przez organ w prowadzeniu sprawy.
Podkreśla się ponadto, że tylko kwalifikowane wady dające podstawę do wznowienia postępowania obligują zawsze do uchylenia decyzji lub postanowienia bez względu na możliwość potencjalnego oddziaływania na wynik sprawy. W przypadku pozostałych naruszeń przepisów postępowania warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonego aktu jest wpływ tych uchybień na wynik sprawy. Sformułowanie "wpływ" oznacza zaś, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek przyczynowy. Sąd uchylając decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. zobligowany jest wykazać, że gdyby nie stwierdzono naruszenia prawa to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. W niniejszej sprawie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika przede wszystkim jakich naruszeń dopuścił się organ odwoławczy, a brak konkretyzacji tych naruszeń skutkował również brakiem rozważań jaki wpływ miały one na wynik sprawy. Wskazać przy tym należy, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego obligują organ II instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy; w zakresie tych podstawowych kompetencji organu odwoławczego wynikających m.in. z art. 138 K.p.a., Sąd I instancji nie wskazał żadnych naruszeń procesowych jakich dopuścił się organ. A ma to zasadnicze znaczenie dla oceny możliwości zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. biorąc pod uwagę, że administracyjne postępowanie odwoławcze nie sprowadza się do kontroli legalności decyzji organu I instancji, ale jak wskazano wyżej, do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Brak wskazania takich naruszeń i analizy ich wpływu na wynik sprawy powoduje, jak to zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że Sąd dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. Należy bowiem stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo ponownie rozpoznał sprawę dotyczącą skierowania A. A. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zw. z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Z uzasadnienia decyzji w sposób jednoznaczny wynikają przesłanki zastosowania art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ cyt. Prawa o ruchu drogowym, organ ustosunkował się również do podniesionych przez odwołującego się zarzutów, a uzasadnienie to w pełni spełnia warunki określone w art. 107 § 3 K.p.a.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że organ I instancji dopuścił się naruszeń procesowych, które skutkują uchyleniem również tej decyzji. Wprawdzie Sąd w podstawie prawnej orzekania nie powołał art. 135 P.p.s.a., ale tylko ten przepis dawał możliwość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. Jednakże zastosowanie tego przepisu i uchylenie decyzji organu I instancji jest tylko możliwe jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Sąd nie wypowiedział się w tym zakresie, ale również nie dokonał oceny czy naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy zgodzić się z rozważaniami Sądu dotyczącymi znaczenia uzasadnienia decyzji jako elementu rozstrzygnięcia sprawy i ew. skutków naruszeń w zakresie możliwości obrony praw osoby zainteresowanej. Jednakże również w stosunku do decyzji organu I instancji istnieje możliwość jej uchylenia jeżeli naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie Sąd I instancji także nie przeprowadził stosownej analizy. Natomiast należy mieć na uwadze, iż przedmiotowa decyzja była wydana w tym samym dniu (i tymże doręczona) co decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu na podstawie art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g/ ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Decyzja ta zawiera stosowne uzasadnienie odnośnie przesłanek tak zatrzymania prawa jazdy, jak i konieczności sprawdzenia kwalifikacji skarżącego. Ponadto w przedmiotowej decyzji wprawdzie brak jest odrębnego uzasadnienia, ale w jej treści w sposób jednoznaczny wskazano przesłankę skierowania skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji, tj. przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ponadto skarżący otrzymał zawiadomienie o nowym postępowaniu w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku i pouczony o przysługujących mu prawach stosownie do art. 10 § 1 K.p.a. Doręczony mu też został przedmiotowy wniosek Komendanta Policji, w którym przedstawiono poszczególne naruszenia przepisów ruchu drogowego jakich dopuścił się skarżący. W takiej sytuacji trudno uznać, że skarżący nie znał przesłanek zapadłej decyzji i został pozbawiony możliwości obrony swoich praw. Wprawdzie jak słusznie podniósł Sąd I instancji, fakt, że decyzja ma charakter związany nie oznacza, że nie musi zawierać uzasadnienia, ale w postępowaniu dotyczącym skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie jest prowadzone żadne postępowanie dowodowe w zakresie istnienia przesłanek z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b/ Prawa o ruchu drogowym do wydania takiego skierowania. Bowiem ewentualne kwestionowanie uzyskanych punktów za naruszenie przepisów prawa drogowego dokonuje się w innym trybie. Starosta wydający przedmiotowe skierowanie nie posiada kompetencji do weryfikacji wniosku Komendanta w tym zakresie. Należy więc stwierdzić, że naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. jakiego dopuścił się organ I instancji nie miało wpływu na wynik sprawy, a co za tym idzie Sąd I instancji nie miał podstaw do zastosowania również wobec tej decyzji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 P.p.s.a.
Reasumując uznać należy, iż skarga kasacyjna w zakresie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 141 P.p.s.a. jest zasadna.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, jednocześnie uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek Sąd na mocy art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od obciążania A. A. zwrotem kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI