I OSK 373/20

I OSK 373/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Mariola Kowalska /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 662/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-09-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 141 § 4, 145 C 1 pkt 1 lit. c, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7,8, 63 § 3, 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 662/19 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 1 marca 2019 r. nr NWXIV.7581.2.51.2018 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz A. A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 24 września 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 662/19 uchylił zaskarżoną przez A. A. decyzję Wojewody Śląskiego z 1 marca 2019 r. nr NWXIV.7581.2.51.2018 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Katowice z 22 października 2018 r. nr GM-VII. 6833.2.43.2018.IB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z 22 października 2018 r. Prezydent Miasta Katowice umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty na rzecz skarżącej A. A. odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości położonych w Katowicach, obrębie [1], [2], oznaczonych jako działki nr [3] i nr [4], zajętych pod gminne drogi publiczne - ul. [A] i [B], wydzielonych z działki nr [5], stanowiącej w dacie 31 grudnia 1998 r. własność A. A. Nieruchomość ta była przedmiotem umowy darowizny z [...] maja 1999 r. Rep. [...] na rzecz małżonków B. A. i A. A. w ustawowej wspólności majątkowej.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wniosek złożył B. A., który nie był uprawniony do podejmowania działań w imieniu A. A.
Wojewoda Śląski decyzją z 1 marca 2019 r. nr NWXIV.7581.2.51.2018 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ drugiej instancji powołał małżeńską umowę majątkową zawartą [...] października 2001 r. w trakcie trwania małżeństwa przez A. i B. A., którą ustanowiono rozdzielność majątkową. Wspólny majątek małżonków z chwilą zawarcia umowy przekształcił się we współwłasność ułamkową. Udziały małżonków w majątku wspólnym zostały zaliczone do ich majątków osobistych. Małżonkowie A. i B. A. stali się współwłaścicielami (w częściach ułamkowych - po połowie) działki oznaczonej nr [5]. W związku z tym B. A., składając wniosek z 30 grudnia 2003 r., ponowiony 28 grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [5] mógł występować jedynie w swoim imieniu, ponieważ w dacie ich składania przysługiwał mu wydzielony udział w prawie własności ww. działki. Organ II instancji podkreślił, że uprawnienie każdego ze współwłaścicieli nieruchomości do odszkodowania za przejęty przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa przedmiot współwłasności jest niezależne. Rozdzielność majątkowa ma ten skutek, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed ustanowieniem rozdzielności, jak i majątek nabyty później oraz zarządza samodzielnie swoim majątkiem. W przedmiotowej sprawie B. A. składając wnioski o odszkodowanie, nie był umocowany do żadnych działań w imieniu A. A., ponieważ nie posiadał stosownego pełnomocnictwa udzielonego mu przez A. A. Nie mógł też wówczas działać art. 36 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.r.o.", uprawniający każdego z małżonków do samodzielnego wykonywania zarządu majątkiem wspólnym, ponieważ nieruchomość nie była już objęta wspólnością ustawową małżeńską. Organ podniósł, że pełnomocnictwo mogłoby być skuteczne jedynie wtedy, gdyby złożone zostało wraz z wnioskiem B. A. o odszkodowanie lub w czasie toczącego się postępowania, lecz nie później niż do 31 grudnia 2005 r.
Rozpoznając skargę A. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że 28 grudnia 2005 r. wpłynął do organu I instancji wniosek o odszkodowanie za grunt, to jest wyżej określone działki, zajęte pod wymienione we wniosku drogi publiczne. W górnej części wniosku, wskazani zostali jako wnioskodawcy B. i A. A. i wniosek został podpisany nieczytelnym podpisem. Do wniosku został dołączony odpis z księgi wieczystej, w którym jako właścicieli przedmiotowej działki, wymieniono B. A. i A. A. w ustawowej wspólności.
Zdaniem Sądu I instancji, skoro organ przyjął, że przedmiotowy wniosek został podpisany przez B. A., a zatem, że nie zawiera podpisu drugiej osoby wymienionej jako wnioskodawca, to był obowiązany wezwać ją do złożenia podpisu. Wynika to z tego, że we wniosku jako wnioskodawcy zostały wskazane dwie osoby.
W toku postępowania organ zwracał się do każdego z wyżej wymienionych małżonków, jako do stron, a następnie – w wyniku ustalenia, że majątkowa wspólność ustawowa została wyłączona z dniem [...] października 2001 r. stwierdził, że B. A., składając wnioski, nie był umocowany do działania w imieniu A. A., a w konsekwencji, że skarżąca nie złożyła wniosku w terminie do 31 grudnia 2005 r. i jej roszczenie wygasło.
Pominięcie przez organ wezwania jednej z osób, wskazanych we wniosku jako wnioskodawca, do usunięcia braku wniosku poprzez jego podpisanie, stanowiło uchybienie przepisu art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Zastosowanie tego przepisu nie jest bowiem uzależnione od tego, czy składający wniosek małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, czy też nie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Śląski zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 8, art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 3 K.p.a. oraz w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.w.u.", przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżąca w ogóle nie złożyła wniosku o odszkodowanie w terminie wymaganym przepisami prawa;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska organu i istotnego stanu faktycznego sprawy w postaci ustalenia, że wniosek o odszkodowanie z 28 grudnia 2005 r. został złożony jedynie przez B. A. w imieniu własnym.
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono też o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Złożono również wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że postępowanie w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną jest wszczynane jedynie na wniosek, złożony w ściśle określonym terminie (od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.). Organ administracji publicznej nie może prowadzić takiego postępowania z urzędu, a wszczęte bez stosownego wniosku powinien umorzyć jako bezprzedmiotowe. Dopiero z chwilą złożenia wniosku, były właściciel staje się stroną postępowania.
Jak ustalono w toku postępowania, współwłasność nieruchomości nie miała charakteru łącznego (wynikającego ze wspólności małżeńskiej), ale była współwłasnością w częściach ułamkowych (po połowie). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli wszczyna postępowanie w sprawie odszkodowania, które dotyczy tylko udziału tego współwłaściciela, a każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem.
Umknęło Sądowi I instancji, że organ administracji zauważył, że w nagłówku wniosku złożonym 28 grudnia 2005 r. wskazano B. i A. A. i przeprowadził czynności wyjaśniające. Organ wezwał osobę podpisaną pod wnioskiem do złożenia wyjaśnień, od kogo pochodzi wniosek i w czyim imieniu został złożony. W odpowiedzi B. A. oświadczył, że działał w imieniu własnym a w nagłówku umieścił "B. i A. A." jedynie w związku z istnieniem współwłasności nieruchomości, której dotyczył wniosek.
Dlatego też, Sąd I instancji bezzasadnie uznał pismo złożone 28 grudnia 2005 r. za wniosek A. A. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skierował do organu jedynie B. A., nie działając w imieniu A. A. W aktach sprawy brak natomiast wniosku złożonego przez A. A. w ustawowym terminie.
Sąd I instancji naruszył też art. 141 § 4 P.p.s.a., ponieważ pominął w uzasadnieniu ustalenia dokonane przez organ administracji publicznej oraz istotny element stanu faktycznego sprawy, to jest że B. A. złożył wniosek we własnym imieniu.
A. A. w odpowiedzi wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 590,4 zł (to jest 480 zł powiększone o podatek VAT w wysokości 23%). Ponadto złożono wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zdaniem skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie uznał, że oświadczenie uzyskane od B. A. nie powinno mieć żadnego znaczenia wobec ogółu okoliczności analizowanej sprawy. Organ nie wezwał B. A. do usunięcia braków wniosku złożonego 28 grudnia 2005 r. przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez A. A., ani nie wezwał A. A. do podpisania wniosku lub złożenia jakiegokolwiek oświadczenia dotyczącego tego wniosku. Z akt sprawy wynika, że organ traktował A. i B. A. jako strony postępowania. Skarżąca sama poinformowała organ o zawarciu umowy majątkowej małżeńskiej oraz dołączyła oświadczenie o zatwierdzeniu wszelkich czynności dokonanych w jej imieniu w postępowaniu przez B. A. od dnia złożenia wniosku.
Organ stwierdzając w toku postępowania brak złożenia podpisu pod wnioskiem przez wszystkie osoby oznaczone jako wnioskodawcy, powinien wezwać pozostałych wnioskodawców do uzupełnienia tego braku, a nie prowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące "intencji" osoby, która złożyła wniosek. Z tego względu, wobec zaniechania wezwania wynikającego z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, uzyskanie przez organ od B. A. oświadczenie nie ma w sprawie znaczenia. Treść wniosku jednoznacznie wskazuje na B. i A. A., zgodnie z wymogami art. 63 § 2 K.p.a. Ponadto, w pierwszym wniosku B. A. oznaczył wyłącznie siebie jako wnioskodawcę, a w kolejnym również A. A.
Powołując orzecznictwo sądowe, skarżąca podkreśliła, że oświadczenie uzyskane później przez organ nie może zastępować treści wniosku, ani też modyfikować go w żaden sposób. Ponadto, B. A. złożył oświadczenie po upływie 13 lat od daty złożenia tego wniosku. W tym czasie ustało małżeństwo A. i B. A. i toczy się sprawa o podział majątku dorobkowego między wnioskodawcami. Oświadczenie B. A. mogło więc mieć na celu pokrzywdzenie A. A. w związku z konfliktem między stronami.
Następnie wskazano, że chociaż Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje potwierdzania czynności dokonanych bez należytego umocowania, to orzecznictwo jednoznacznie wskazuje na taką możliwość, jak i na warunki dokonania tego typu czynności.
Złożony wniosek o zasądzenie kwoty 590,4 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego, stanowiącej dwukrotność stawki minimalnej, uzasadniono poziomem skomplikowania sprawy i nakładem pracy.
Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z 25 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 373/20 poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Nie wszyscy uczestnicy postępowania zajęli stanowisko w tej sprawie.
Zarządzeniem z 7 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 373/20 Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Spór w sprawie sprowadza się w istocie do oceny wniosku z 28 grudnia 2005 r. dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu utraty prawa własności nieruchomości położonych w Katowicach, obrębie [1], [2], oznaczonych jako działki nr [3] i nr [4], zajętych pod gminne drogi publiczne - ul. [A] i [B], jako skutecznie inicjującego postępowanie wobec A. A., a także oceny prawidłowości czynności podjętych przez organ po wniesieniu wniosku. W ocenie organu skarżąca takiego wniosku w ogóle nie złożyła, wniosek został bowiem złożony wyłącznie przez B. A., który nie był uprawniony do podejmowania działań w imieniu A. A., a ponadto mógł występować jedynie w swoim imieniu, ponieważ w dacie składania wniosku przysługiwał mu wydzielony udział w prawie własności ww. działek. Sąd I instancji natomiast stoi na stanowisku, że skoro we wniosku z 28 grudnia 2005 r. zostali wskazani B. i A. A., a wniosek nie zawierał podpisu drugiej osoby wymienionej jako wnioskodawca, to organ był obowiązany wezwać ją do złożenia podpisu.
Ze stanowiskiem Sądu I instancji należy zgodzić się. Z akt sprawy wynika bowiem, że w główce wniosku o odszkodowanie z 28 grudnia 2005 r. wskazani zostali jako wnioskodawcy – B. i A. A., wniosek został podpisany nieczytelnym podpisem. Do wniosku zostało dołączone oświadczenie z 27 grudnia 2005 r. w sprawie wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych w sprawie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, które zawierało jeden podpis, ale w górnej części oświadczenia zostali wskazani również B. i A. A. Do wniosku został dołączony odpis z księgi wieczystej, w którym jako właściciele przedmiotowej działki zostali wymieni B. A. i A. A. w ustawowej wspólności. Za oceną przyjętą w zaskarżonym wyroku przemawia i ta okoliczność, wskazana przez Sąd I instancji, że w toku postępowania organ zwracał się do każdego z wnioskodawców jako do strony. Dopiero w wyniku ustalenia, że majątkowa wspólność ustawowa została wyłączona z dniem [...] października 2001 r. – organ uznał, że B. A., składając wnioski, nie był umocowany do działania w imieniu A. A., a w konsekwencji, że skarżąca nie złożyła wniosku w terminie do 31 grudnia 2005 r. i jej roszczenie wygasło.
Przypomnienia wymaga zatem, że zgodnie z art. 63 § 3 K.p.a. podanie wniesione na piśmie (...) powinno być podpisane przez wnoszącego (...). W myśl art. 64 § 2 K.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Nie ma zatem wątpliwości co do tego, że brak podpisu pod podaniem podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Zgodzić się też trzeba ze stanowiskiem, że brak podpisu strony, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. Jednakże, aby można było przyjąć, że podanie nie wywołało skutku prawnego, to konieczne jest stwierdzenie, że brak podpisu w podaniu nie został usunięty. Kolejno należy wskazać, że jeżeli wszczęcie postępowania w danej sprawie, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, jest dopuszczalne z inicjatywy kilku osób, obojętne, czy działających wspólnie, czy osobno, a podanie w tej sprawie wniesione przez jedną z nich jest dotknięte brakami, to nadanie sprawie biegu wymaga uprzedniego przeprowadzenia czynności zmierzających do usunięcia tych braków (Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, System Informacji Prawnej LEX, stan prawny na 15 maja 2019 r.). W wyroku z 12 września 2013 r. sygn. akt II OSK 919/12 ( jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA bardzo szeroko wyznaczył zakres obowiązków organu administracji publicznej, który występuje do wnoszącego podanie o usunięcie jego braków. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Takie działanie organu stanowi wypełnienie normy zawartej w art. 8 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
W rozpatrywanej sprawie wniosek z 28 grudnia nie zawiera podpisu jednej strony. Mimo to organ nie wezwał stron, pod rygorem z art. 64 § 2 K.p.a. (pozostawienie wniosku bez rozpoznania), do uzupełnienia braku i uznał, że Skarżąca w ogóle nie złożyła wniosku. Tymczasem konsekwencje wynikające z nieuzupełnienia w terminie braków formalnych mogą obciążać stronę tylko wtedy, gdy wezwanie o ich uzupełnienie było prawidłowe, tj. zostało skierowane do właściwego podmiotu i zawierało pouczenie, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (wyrok WSA w Krakowie z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1456/12). Wskazać też trzeba, że co do zasady, jeśli podanie wnosi strona, która podaje, że działa w sprawie osobiście, wezwanie o uzupełnienie braków podania powinno być kierowane do niej. Dopiero jeśli z podania wynika, że za wnoszącego podanie działa pełnomocnik, który nie złożył dokumentu wykazującego na jego umocowanie, to można przyjąć, że do uzupełnienia braków podania ma być wzywana osoba podająca się za jej pełnomocnika.
Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, że nie miała decydującego znaczenia okoliczność, że wraz z wnioskiem nie zostało przedłożone pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej przez B. A., gdyż – wobec braku wzmianki (w przedmiotowym wniosku) o działaniu w imieniu skarżącej, organ miał obowiązek wezwać ją do podpisania wniosku – na ogólnych zasadach dotyczących stron działających bez pełnomocnika. Z tego też powodu nie można nadać przypisywanego przez organ znaczenia czynnościom wyjaśniającym przeprowadzonym przez organ odwoławczy i oświadczeniu B. A. z 29 stycznia 2019 r., a wiec złożonego ponad 13 lat po złożeniu wniosku o odszkodowanie. Wskazywana zaś przez organ skarżący kasacyjnie okoliczność, że samo umieszczenie "w górze" wniosku imienia i nazwiska osoby trzeciej, nie powoduje, że wniosek ten pochodzi od tej osoby ani że został złożony w jej imieniu, mogłaby być uznana za trafną, jedynie w sytuacji, gdyby organ skierował wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku do właściwego podmiotu, które zawierałoby pouczenie, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wówczas dopiero konsekwencje wynikające z nieuzupełnienia w terminie braków formalnych mogłyby obciążyć stronę.
Reasumując prawidłowa jest ocena Sądu I instancji, że we wniosku zostały wymienione dwie osoby jako wnioskodawcy, a skoro organ stwierdził, że jeden z wnioskodawców nie podpisał wniosku – obowiązany był wezwać go do złożenia podpisu. Wobec takiego sformułowania wniosku o odszkodowanie trafnie Sąd I instancji uznał, że uprawnienie każdego ze współwłaścicieli nieruchomości do odszkodowania za przejęty przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa przedmiot współwłasności jest niezależne od tego, czy składający wniosek małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, czy też nie.
Tym samym niezasadny jest zrzut naruszenia przez Sąd I instancji przez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 3 K.p.a. oraz w związku z art. 73 ust. 4 P.w.u. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, co pozwoliło Sądowi na dokonanie prawidłowej subsumcji.
Odmienna od stanowiska skarżącego kasacyjnie organu ocena Sądu I instancji w powyższym zakresie skutkuje bezskutecznością zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska organu i istotnego stanu faktycznego sprawy w postaci ustalenia, że wniosek o odszkodowanie z 28 grudnia 2005 r. został złożony jedynie przez B. A. w imieniu własnym.
Odnośnie do powołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczeń sądów administracyjnych na poparcie stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, zauważyć trzeba, że dotyczą one odmiennych stanów faktycznych (wyrok NSA z 2 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 280/11, wyrok WSA w Gliwicach z 14 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 204/10). Mianowicie w sprawach tych problem sprowadzał się do tego, że we wnioskach o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 P.w.u. wskazany był wyłącznie beneficjent decyzji o ustaleniu odszkodowania, a w trakcie postępowania administracyjnego, po upływie terminu do złożenia wniosku, przedstawiono pełnomocnictwo udzielone przez inne uprawnione osoby i wskazano, że wnioskodawca działał również w imieniu tych osób. W takiej sytuacji należałoby zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym w tych orzeczeniach sądowych, że wniosek każdego ze współwłaścicieli wszczyna odrębną sprawę o odszkodowanie, które mogą być oczywiście łącznie rozpoznane. Jednakże każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a. (koszt za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) - wynagrodzenie pełnomocnika który prowadził sprawę w postępowaniu przed Sądem I instancji (240 zł). Sąd nie uznał, by zaistniały przesłanki uzasadniające wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wyższej niż minimalna wysokości, biorąc pod uwagę to, że sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy. Nie mógł być też uwzględniony wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego powiększonych o podatek VAT, ponieważ podwyższenie opłaty o kwotę podatku od towarów i usług przewidziane jest wyłącznie w razie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (§ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, Dz. U. z 2019 r. poz. 68 ze zm.).