I OSK 373/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną M.L. od wyroku WSA w Poznaniu, uznając, że SKO prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste z powodu przekroczenia terminów ustawowych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.L. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany stawki opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. M.L. wniosła o zmianę stawki z 3% na 1%, jednak organy administracji uznały, że wnioski zostały złożone po terminach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał, że pismo Starosty z kwietnia 2012 r. nie było decyzją administracyjną, ale podkreślił, że wnioski skarżącej o zmianę stawki były składane z uchybieniem terminów, co skutkowało prawidłową odmową wszczęcia postępowania przez SKO.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Sprawa wywodziła się z wniosku M.L. o zmianę stawki z 3% na 1% wartości nieruchomości. Organy administracji, w tym SKO, odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca przekroczyła terminy ustawowe do złożenia wniosku o zmianę stawki lub sprzeciwu od odmowy jej zmiany. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. W skardze kasacyjnej M.L. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując m.in. charakter pisma Starosty z kwietnia 2012 r. jako decyzji administracyjnej oraz prawidłowość zastosowania przepisów dotyczących terminów. NSA, analizując zarzuty, stwierdził, że pismo Starosty nie było decyzją administracyjną, ale podkreślił, że wnioski skarżącej były składane z uchybieniem terminów określonych w art. 81 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który obowiązuje od 9 października 2011 r. Sąd uznał, że SKO prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania z uwagi na przekroczenie tych terminów, a brak pouczenia o środkach zaskarżenia mógł jedynie uzasadniać wniosek o przywrócenie terminu, a nie nakazywać wszczęcie postępowania po jego upływie. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, pismo Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie jest decyzją administracyjną, lecz jednostronną czynnością prawną o charakterze cywilnoprawnym, będącą wyrazem woli właściciela nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że ustalanie, pobieranie i aktualizacja opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego, choć dokonywane przez organ, nie mieści się w pojęciu orzeczenia administracyjnego (decyzji, postanowienia) w rozumieniu k.p.a., a jest wyrazem woli stron umowy o użytkowanie wieczyste. Poddanie kontroli administracyjnej nie zmienia charakteru tego oświadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.g.n. art. 81 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 73 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 77 § ust. 1 i 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 78 § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 71-81
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw art. 4
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258-261
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo Starosty z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie jest decyzją administracyjną. Wnioski skarżącej o zmianę stawki opłaty rocznej były składane z uchybieniem terminów ustawowych.
Odrzucone argumenty
Pismo Starosty z dnia [...] kwietnia 2012 r. jest decyzją administracyjną. Skarżąca dochowała terminów do skierowania sprawy do SKO. Zastosowanie przepisów nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2011 r. do spraw wszczętych wcześniej jest nieprawidłowe. Brak pouczenia o środkach zaskarżenia powinien skutkować wszczęciem postępowania mimo upływu terminu.
Godne uwagi sformułowania
właściwy organ wydaje w tej mierze stosowne oświadczenie woli w formie pisemnej o charakterze i skutkach cywilnoprawnych nie mieści się w pojęciu orzeczenia administracyjnego (decyzji, postanowienia) w rozumieniu przepisów k.p.a., jest bowiem wyrażeniem woli właściciela nieruchomości w stosunku do jej użytkownika wieczystego jest to zatem oświadczenie woli jednej ze stron umowy, co do istotnego elementu tej umowy brak pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych nie może szkodzić stronie
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Maciej Dybowski
członek
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru pism organów w sprawach opłat za użytkowanie wieczyste oraz znaczenia terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z opłatami za użytkowanie wieczyste i terminami określonymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących opłat za użytkowanie wieczyste i terminów procesowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.
“Kiedy pismo urzędnika nie jest decyzją? NSA rozstrzyga o opłatach za użytkowanie wieczyste.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 373/17 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2017-09-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2017-02-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/ Maciej Dybowski Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane II SA/Po 229/16 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2016-08-31 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1257 art.61a § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2015 poz 1774 art.73 ust 1, art.77 ust 1 i 4, art. 81 ust 1 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 229/16 w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016r. (sygn. akt II SA/Po 229/16), oddalił skargę M.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Starosta K. pismem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]wypowiedział skarżącej wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów położonych w K. – działka nr [...] i ustalił nową wysokość ww. opłaty na kwotę [...] zł. M.L. pouczona o możliwości skierowania w terminie 30 dni wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości, złożyła go pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. SKO w K. orzeczeniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]uwzględniło wniosek częściowo i ustaliło opłatę roczną na kwotę [...] zł, stwierdzając, że pozostałe warunki wypowiedzenia nie ulegają zmianie. Wskazane orzeczenie zawierało pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu na niniejsze orzeczenie do sądu powszechnego w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania. Z drogi tej skarżąca skorzystała i Sąd Rejonowy wyrokiem z [...] października 2011r., sygn. akt [...]ustalił, że aktualizacja opłaty do kwoty [...] zł jest uzasadniona, a co do stawki procentowej pozew odrzucił, a Sąd Okręgowy w K. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy wyrokiem z [...] stycznia 2012r., sygn. akt [...] oddalił apelację w tej sprawie. Jednocześnie M.L. pismem z [...] lutego 2010r., złożyła do Starosty K. wniosek o zmianę stawki procentowej opłaty pobieranej z tytułu użytkowania wieczystego z 3% na 1%. Wobec braku odpowiedzi skarżąca pismem z [...] marca 2011r. nawiązując do swojego wcześniejszego pisma ponownie wniosła o zmianę stawki procentowej. W swojej odpowiedzi z [...] kwietnia 2011r. Starosta K. wskazał, że nie ma podstaw do zmiany wysokości stawki procentowej stosowanej wobec nieruchomości oddanej skarżącej w użytkowanie wieczyste. W kolejnym piśmie z [...] kwietnia 2011r. skarżąca podjęła polemikę z wspomnianą odpowiedzią Starosty i ponownie wniosła o zmianę stawki procentowej. W piśmie z [...] maja 2011r. Starosta stwierdził, że "decyzja" zostanie podjęta po ostatecznym rozstrzygnięciu toczącej się wówczas sprawy sądowej związanej z ustaleniem nowej wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości przez skarżącą. Wreszcie pismem z [...] marca 2012r. skarżąca ponownie zwróciła się z wnioskiem o zmianę stawki procentowej z 3% na 1%, a Starosta K. w odpowiedzi z [...] kwietnia 2012r. uznał, że brak jest podstaw do dokonania takiej zmiany, gdyż nie stwierdzono trwałej zmiany sposobu korzystania z nieruchomości (art. 78 ust. 2 u.g.n.). Wreszcie pismem z [...] sierpnia 2015r. M.L. wniosła o przeprowadzenie kontroli dotyczącej stosowania stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu oznaczonego jako działka nr [...] przy al. [...] w K. od 2003 r. do chwili złożenia wniosku oraz o jej zmianę z 3% na 1% wartości nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w tej sprawie z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm., dalej: u.g.n.), gdyż ostatnia odpowiedź organu na jej żądanie zmiany stawki miała miejsce w dniu [...] kwietnia 2012r. Następnie M.L. złożyła do SKO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie przepisów postępowania w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania oraz podkreślając, że złożyła wniosek o przeprowadzenie kontroli dotyczącej stawki opłaty za użytkowanie wieczyste od 2003 r. do chwili złożenia wniosku i nienależnie pobranej opłaty za użytkowanie wieczyste od zawyżonej wartości. Zdaniem skarżącej organ nie uwzględnił wnioskowanej przez nią stawki opłaty w wysokości 1% pomijając zapisy w wyrysach i w akcie notarialnym dotyczące przeznaczenia nieruchomości oddanej jej w użytkowanie wieczyste, tj. mieszkalnictwo. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] SKO w K. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie tego samego organu. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca złożyła [...] lutego 2010 r. wniosek o zmianę stawki procentowej z 3% na 1% opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Jednak do dnia nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta nie rozpoznał wniosku. W konsekwencji stosowny wniosek do Kolegium powinien zostać złożony w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie nowelizacji. Jednak pismem z dnia [...] marca 2012 r. skarżąca ponownie wystąpiła do Starosty K. o zajęcie stanowiska w kwestii spornej stawki. Starosta K. pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. poinformował M.L. o braku podstaw do zmiany ww. stawki ze względu na brak zmiany sposobu korzystania z nieruchomości. Stanowisko to mogło zostać zakwestionowane przez skarżącą w terminie 30 dni od jego otrzymania. Zatem w ocenie SKO doszło do przekroczenia ww. terminów w złożeniu wniosku do Kolegium, zatem nie było podstaw do wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie SKO z dnia [...] lutego 2016 r. M.L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko oraz stwierdziła, że nie uzyskała informacji o środku zaskarżenia odmowy zmiany stawki, która nadto nie miała charakteru ani decyzji ani postanowienia. Dalej skarżąca wskazała, że SKO zmieniło kwalifikację jej wniosku o przeprowadzenie kontroli na wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie oraz nie ustaliło, że Starosta K. nie zastosował art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.). Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Po 229/16), – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a.") - oddalił skargę M.L., uznając, że skarga okazała się bezzasadna. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą orzeczeń wydanych w sprawie były przepisy u.g.n. dotyczące aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. WSA wskazał, że skarżąca prowadziła odrębne postępowanie dotyczące zasadności wypowiedzenia i wysokości zaproponowanej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego dokonanej przez organ pismem z dnia [...] listopada 2009r. Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. M.L. wniosła do SKO o przeprowadzenie wspomnianej już wyżej kontroli dotyczącej stawki opłaty za użytkowanie wieczyste. Sąd I instancji podkreślił, że wobec wniesienia przez skarżącą sprzeciwu od ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w nowej wysokości w piśmie z dnia 26 listopada 2009 r. (na podstawie art. 81 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji), to nie zachodziły podstawy (ze względu na art. 61a § 1 k.p.a.) do wszczęcia odrębnego postępowania z wniosku M.L. z dnia [...] sierpnia 2015 r. Skoro Kolegium zakończyło postępowanie w sprawie zmiany wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego orzeczeniem z dnia [...] marca 2010 r., to nie mogło prowadzić ponownie postępowania zmierzającego do weryfikacji stawki opłaty rocznej ustalonej pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Nadto w celu ponownej aktualizacji ww. opłaty skarżąca powinna zwrócić się z wnioskiem do Starosty (art. 77 ust. 4 u.g.n.). Wnioskami z dnia [...] lutego 2010 r., [...] kwietnia 2011 r. oraz z dnia [...] marca 2012 r. M.L. zwróciła się do Starosty z wnioskami podważającymi dotychczasową wysokość opłaty rocznej. Ten zaś pismem z dnia [...] kwietnia 2012 odmówił zmiany stawki ww. opłaty. Skarżąca, z przekroczeniem 30 – dniowego terminu do skierowania sprawy do SKO (art. 81 ust. 1 u.g.n.), skierowała wniosek dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Zatem w ocenie Sądu I instancji SKO prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania. W skardze kasacyjnej zaskarżającej powyższy wyrok w całości, M.L. działająca przez pełnomocnika z urzędu zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu na podstawie art.174 pkt 2 naruszenie przepisów postępowania, tj.: I. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia SKO z dnia [...] lutego 2016 r. oraz postanowienia z dnia [...] października 2015 r., chociaż zostały one wydane z naruszeniem prawa w stopniu dającym podstawę do uwzględnienia skargi; II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji art. 8 i art. 9 w zw. z art. 112 i art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 81 ust. 1 u.g.n. w zw z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw z dnia 28 lipca 2011 r. (Dz. U. nr 187, poz. 1110 dalej: ustawa nowelizująca), polegające na odmówieniu wszczęcia postępowania w sprawie po błędnym uznaniu, że skarżąca nie dochowała 90 - dniowego terminu na skierowanie sprawy do SKO. Nadto organy administracyjne naruszyły art. 81 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 107 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że pismo Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. jest decyzją administracyjną, podczas gdy nie posiada ono elementów charakterystycznych dla decyzji administracyjnej. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 81 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 4 ustawy nowelizującej polegające na błędnym uznaniu przez WSA w Poznaniu, że skarżąca nie dochowała 30 dniowego terminu do skierowania sprawy do SKO, podczas gdy pismo z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie posiada charakteru decyzji administracyjnej zgodnie z art.107 k.p.a., a tym samym nie można mówić o prawomocnej odmowie aktualizacji opłaty. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających ją postanowień SKO w K. z dnia [...] lutego 2016 r. oraz z dnia [...] października 2015 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że pismo Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. jest odpowiedzią na pismo M.L. z dnia [...] marca 2012 r., w którym wskazała ona, iż nie otrzymała jakichkolwiek informacji, odpowiedzi lub rozstrzygnięcia jej wniosku z dnia [...] lutego 2010 r., oraz pism z dnia [...] marca 2011 r. i [...] kwietnia 2011 r. Zdaniem skarżącego powyższe oznacza, że ww. pisma nie stanowiły odrębnych wniosków. Nadto pismo Starosty nie zawiera elementów charakterystycznych dla decyzji administracyjnej, co dopiero mogłoby prowadzić do wniosku, że wniosek skarżącej z dnia [...] lutego 2010 r. został rozpoznany i doszło do odmowy aktualizacji opłaty rocznej. W szczególności pismo nie zawiera układu typowego dla decyzji administracyjnej, a w szczególności "brak jest odpowiedniego nagłówka wskazującego formę pisma, prawidłowego oznaczenia organu, wskazania podstaw prawnych, ale co najistotniejsze - brak jest jednoznacznego rozstrzygnięcia sprawy". Podniesiono, że ww. pismo nie zawiera rozstrzygnięcia o aktualizacji opłaty albo o odmowie jej dokonania. W dalszej części skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że nawet w przypadku uznania pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r. za decyzję administracyjną, to niezawarcie w niej pouczenia o trybie i terminie odwołania od niej, nie może szkodzić stronie. Argumentując swoje twierdzenia skarżąca przytoczyła orzecznictwo sądowo-administracyjne. Nadto zdaniem skarżącej nie doszło do rozpoczęcia biegu 30 dniowego terminu przedawnienia ze względu na brak rozpoznania sprawy i wydania decyzji odmownej, a ponieważ brak pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych nie może szkodzić stronie - skarżąca mogła skierować sprawę do SKO nawet po upływie ww. terminu. W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte pismem z dnia [...] lutego 2010 r., a więc przed wejściem w życie przepisu ustawy nowelizującej zawierającego uprawnienie do skierowania sprawy do SKO w ciągu 90 dni w przypadku nierozpatrzenia przez właściwy organ żądania w terminie 30 dni. Zatem skarżącej przysługiwało uprawnienie w wypadku otrzymania decyzji odmownej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej stosowanie art. 81 ust. 1 u.g.n. w brzmieniu znowelizowanym do spraw wcześniej wszczętych i niezakończonych jest wątpliwe. Wskazano, że w niniejszej sprawie w związku z wniesieniem wniosku z dnia [...] lutego 2010 r. organ administracyjny miałby czas na rozpatrzenie żądania do dnia [...] marca 2010 r., okres 90 dni na przekazanie sprawy do SKO liczony być powinien od [...] lutego 2010 r., a upływałby [...] maja 2010 r. – co prowadziłoby do absurdalnej sytuacji, w której strona nie miałaby prawa do rozpoznania sprawy przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Zaznaczono jednocześnie, że przy odmiennej ocenie ww. przepisu (dokonanej przed organ administracyjny) bieg terminu 90 dni rozpocząłby się w chwili wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. dnia[...] października 2011 r. Taka interpretacja zdaniem skarżącego narusza wykładnię językową, z której jednoznacznie wynika, że początkiem biegu ww. terminu jest dzień doręczenia żądania. Nadto zastosowanie znowelizowanego brzmienia art. 81 ust. 1 u.g.n. prowadzi do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy, gdyż żaden organ nie byłby zobowiązany do pouczenia strony o przysługującym jej uprawnieniu. W konsekwencji prowadzi to do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a także braku jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia. W konsekwencji skarżąca podkreśliła, że wniosek o skierowanie sprawy do SKO został wniesiony w terminie i nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie to oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a. Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są one uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Odnosząc się zatem do zarzutów o charakterze procesowym, to przede wszystkim należy zgodzić się ze stroną skarżącą kasacyjnie, że pismo Starosty K. z [...] kwietnia 2012r. nie jest decyzją administracyjna i nie posiada takowego charakteru. Jednak wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie także organ administracyjny – SKO w K. – nie traktował tego pisma jako decyzji administracyjnej. Co więcej, jak wynika z jednoznacznego brzemienia regulacji normatywnej dotyczącej ustalania, pobierania i aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości (art.71-81 u.g.n.), utrwalonego orzecznictwa sądowego oraz literatury, właściwy organ wydaje w tej mierze stosowne oświadczenie woli w formie pisemnej o charakterze i skutkach cywilnoprawnych. Fakt, że ustawodawca wprowadził w tym zakresie postępowanie mieszane (administracyjno-sądowe) wprowadzając na pierwszym jego etapie możliwość wniesienia sprzeciwu (art.78 ust.1 u.g.n.) lub wniosku (art.81 ust.1 u.g.n.) do kolegium w najmniejszym stopniu nie przesądza o tym, że jest to postępowanie administracyjne. Co więcej ustawodawca wyraźnie wskazuje, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tu odpowiednio i wyłącznie we wskazanym wąsko zakresie. Zatem wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej lub odmowa aktualizacji opłaty rocznej (np. poprzez zmianę stawki procentowej stosowanej do wyliczenia należnej opłaty) jakkolwiek dokonywane przez właściwy organ, nie mieści się w pojęciu orzeczenia administracyjnego (decyzji, postanowienia) w rozumieniu przepisów k.p.a., jest bowiem wyrażeniem woli właściciela nieruchomości w stosunku do jej użytkownika wieczystego, a podmioty te łączy umowa o użytkowanie wieczyste. Jest to zatem oświadczenie woli jednej ze stron umowy, co do istotnego elementu tej umowy. Poddanie kontroli administracyjnej tego oświadczenia przed ewentualnym sporem cywilnym nie zmienia charakteru tego oświadczenia i nie czyni go aktem administracyjnym. Zatem żądanie użytkownika wieczystego zmierzające do dokonania aktualizacji opłaty rocznej (np. poprzez zastosowanej innej (niższej) stawki procentowej) nie uruchamia żadnego postępowania administracyjnego, a jest jedynie wezwaniem kierowanym do właściciela nieruchomości o uruchomienie stosownej procedury. Właściwy organ nie kończy go wydaniem decyzji administracyjnej, lecz jednostronną czynnością prawną właściciela np. odmową w formie pisemnej mającą wyłącznie charakter oświadczenia woli w rozumieniu cywilnoprawnym. Ewentualny spór powstały na gruncie opłat z tytułu użytkowania wieczystego jest typowym sporem cywilnym. Tym samym zarzut naruszenia art.81 ust.1 u.g.n. w zw. z art.107 k.p.a. poprzez wskazanie, że pismo Starosty K. z [...] kwietnia 2012r. nie jest decyzją administracyjną i nie zawiera elementów wymaganych przez prawo dla tej formy działania administracji publicznej jest całkowicie nieuzasadniony. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art.8 i 9 k.p.a. w zw. z art.112 i 61a k.p.a. oraz art.81 ust.1 u.g.n. i art.4 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw z dnia 28 lipca 2011r. (Dz.U. nr 187, poz.1110). Powołany art.81 ust.1 u.g.n. w sposób wyraźny wskazuje, że w przypadku odmowy aktualizacji opłaty rocznej użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania odmowy, a w przypadku nierozpatrzenia żądania w terminie 30 dni, w terminie 90 dni od dnia doręczenia żądania, skierować sprawę do kolegium. Przepis ten w powołanym brzmieniu obowiązuje od 9 października 2011r. Zatem skarżąca powinna skierować sprawę do kolegium w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma Starosty K. z dnia [...] kwietnia 2012r. zawierającego odmowę zmiany stawki procentowej. Tymczasem stosowny wniosek skarżąca skierowała do Kolegium dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2015r., a więc stanowczo z uchybieniem ustawowo określonego terminu umożliwiającego wszczęcie postępowania przed kolegium. W konsekwencji prawidłowo SKO w K. zastosowało art.61 a § 1 k.p.a., a takie działanie, działanie na podstawie obowiązującego prawa, jak najbardziej realizuje zasadę z art.8 k.p.a. Sama okoliczność, że skarżąca nie została poinformowana w piśmie Starosty K. o możliwości skierowania sprawy do kolegium, co naruszało zasadę informowania stron z art.9 k.p.a., uzasadniała w kontekście art.112 k.p.a. (a więc nie ponoszenia negatywnych skutków braku lub błędnego pouczenia) ewentualny wniosek o przywrócenie terminu, ale nie obowiązek po stronie kolegium wszczęcia i merytorycznego rozpatrzenia sprawy, skierowanej z oczywistym uchybieniem terminu. Także wykładnia art.4 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw z dnia 28 lipca 2011r. zastosowana przez SKO w K. oraz zaaprobowana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Podkreślić także należy, że właściwy organ, na żądanie skarżącej dotyczące zmiany stawki procentowej (wyrażone w piśmie z dnia [...] lutego 2010r. i w nawiązującym do niego piśmie z dnia [...] marca 2011r.), odpowiedział pismem z dnia [...] kwietnia 2011r. Nie sposób zatem twierdzić, że wniosek skarżącej zawarty w piśmie z [...] lutego 2010r. nie został jeszcze załatwiony, a co więcej, że strona ma nadal otwarty termin do skierowania sprawy do kolegium w przedmiocie tego wniosku, gdyż nie została wydana decyzja administracyjna. Mając na uwadze powyższe wywody za nieuzasadniony uznać należy także zarzut naruszenia prawa materialnego art.81 ust.1 u.g.n. Sformułowany on bowiem został jako błędne uznanie przez SKO w K. i Sąd I instancji, że skarżąca kasacyjnie nie dochowała terminu do skierowania sprawy do kolegium. Jak wskazano wyżej ustalenia w tym zakresie były jednak w pełni prawidłowe. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., gdyż ma on charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Oznacza to także, że prawidłowo został zastosowany przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Wniosek o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy udzielonej z urzędu zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI