I OSK 370/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie reformy rolnej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w szczególności błędną wykładnię i zastosowanie dekretu o reformie rolnej z 1944 r. do nieruchomości ziemskich, w tym części dworskich i parkowych. Argumentował, że nieruchomości te nie miały charakteru rolniczego i nie mogły być przeznaczone na cele reformy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku WSA z 2004 r. Stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w tym charakter użytków rolnych (pastwisko-ogród) oraz budynków gospodarczych, i zastosowały prawo zgodnie z utrwalonym orzecznictwem. Sąd uznał, że nieruchomości te, w tym parcele budowlane o niewielkiej powierzchni położone wśród gruntów rolnych, tworzyły jeden kompleks gospodarczy i mogły podlegać reformie rolnej. Zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP uznano za nieskuteczne, ponieważ stanowiły próbę podważenia ustaleń faktycznych i nie były wystarczająco skonkretyzowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'nieruchomość ziemska' oraz 'związek funkcjonalny' w kontekście dekretu o reformie rolnej, a także zasady kontroli sądowej nad ustaleniami faktycznymi w sprawach administracyjnych.
Dotyczy specyficznej materii reformy rolnej i interpretacji historycznych przepisów, ale zawiera ogólne zasady dotyczące postępowania dowodowego i kontroli orzeczeń sądów administracyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomości o charakterze parkowym lub budowlanym, stanowiące część zespołu dworsko-parkowego, mogą podlegać działaniu dekretu o reformie rolnej z 1944 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli tworzą one jeden kompleks gospodarczy z nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym i mogą być wykorzystywane do celów rolniczych lub są z nimi funkcjonalnie powiązane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym lub czy pozostawała w związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską. W analizowanej sprawie, parcele budowlane o niewielkiej powierzchni, położone wśród gruntów rolnych, tworzyły jeden kompleks gospodarczy i mogły podlegać reformie rolnej.
Czy organy administracji i sądy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy dekretu o reformie rolnej z 1944 r. w odniesieniu do nieruchomości ziemskich, w tym parków dworskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interpretacja i zastosowanie przepisów przez sądy niższych instancji były prawidłowe, a zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego okazały się nieskuteczne.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że był związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku WSA z 2004 r. Organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, a zarzuty skarżącego nie podważyły skutecznie ustaleń faktycznych ani wykładni prawa.
Czy zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Protokołu Dodatkowego nr 1 mogą stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty te są nieskuteczne, jeśli stanowią próbę podważenia ustaleń faktycznych lub nie są wystarczająco skonkretyzowane i powiązane z konkretnymi naruszeniami przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że skarżący próbował za pomocą norm konstytucyjnych i konwencyjnych podważyć ustalenia faktyczne, co jest niedopuszczalne. Ponadto, zarzuty te nie zostały wystarczająco skonkretyzowane i powiązane z konkretnymi naruszeniami przepisów prawa, a w przypadku Protokołu nr 1, prawo do mienia nie istniało w dacie jego ratyfikacji.
Przepisy (22)
Główne
dekret o reformie rolnej art. 1 § ust. 2
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Określa cele reformy rolnej, na które mogą być przeznaczone nieruchomości ziemskie.
dekret o reformie rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e)
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Określa, że nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przekraczające określony normatyw obszarowy, przechodzą na własność Skarbu Państwa.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
rozporządzenie art. 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Definicja użytków rolnych.
rozporządzenie art. 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Podstawa prawna oceny podpadania nieruchomości pod normy reformy rolnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
K.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
ustawa o klasyfikacji gruntów
Ustawa z dnia 26 marca 1935 r. o klasyfikacji gruntów dla podatku rolnego
Tabela klas gruntów.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ograniczania praw i wolności tylko ustawą i w uzasadnionych przypadkach.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
EKPC art. 8
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Protokół 1 do EKPC art. 1
Protokół dodatkowy do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Ochrona prawa własności.
MPPOiP art. 17
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Prawo do ochrony przed ingerencją w życie prywatne, rodzinne, domowe i korespondencję.
MPPOiP art. 18 § ust. 2
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Wolność myśli, sumienia i wyznania.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 2 i art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 2 i art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej w brzmieniu pierwotnym, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do nieruchomości stanowiących zespół dworsko-parkowy. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP, Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Protokołu Dodatkowego nr 1. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z przepisami K.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 8, art. 11 i art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 35, art. 76 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. w związku z art. 138 § 1 K.p.a. przez tendencyjne prowadzenie postępowania. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN poprzez orzeczenie o podpadaniu całości parku pod postanowienia dekretu na podstawie 'związania' organu 'oceną prawną' z wyroku WSA z 2004 r. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN poprzez pominięcie wskazań WSA z wyroku z 2004 r. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 6 K.p.a. […]
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ocena zasadności naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś stanu faktycznego, który skarżący uznają za prawidłowy. • Niedopuszczalne jest tym samym zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. • Przez 'związek funkcjonalny' należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku, polegający na tym, że część poddana ocenie nie może prawidłowo funkcjonować bez części rolniczej i na odwrót. • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozwala to wyprowadzić wniosek, że podobnie jak inne parcele budowlane (na których znajdowały się budynki gospodarcze), tak i parcele pb [...] i pb [...] (pomimo, że nie były zabudowane), tworzyły one z pozostałymi parcelami gruntowymi jeden kompleks gospodarczy.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kremer
sędzia
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nieruchomość ziemska' oraz 'związek funkcjonalny' w kontekście dekretu o reformie rolnej, a także zasady kontroli sądowej nad ustaleniami faktycznymi w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii reformy rolnej i interpretacji historycznych przepisów, ale zawiera ogólne zasady dotyczące postępowania dowodowego i kontroli orzeczeń sądów administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego dekretu o reformie rolnej i jego zastosowania do współczesnych nieruchomości, co może być interesujące ze względu na kontekst historyczny i prawne zawiłości związane z własnością ziemi.
“Czy park dworski może zostać przejęty w ramach reformy rolnej? NSA rozstrzyga historyczny spór o ziemię.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.