I OSK 367/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną kierowcy, który po przekroczeniu 24 punktów karnych próbował zredukować ich liczbę poprzez odbycie szkolenia, uznając, że szkolenie nie może być mechanizmem uniknięcia konsekwencji przekroczenia limitu.
Kierowca M.C. stracił prawo jazdy z powodu przekroczenia 24 punktów karnych. Po odbyciu szkolenia w celu redukcji punktów, próbował odwołać się od decyzji, argumentując, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW jest niezgodny z ustawą i Konstytucją. Zarówno WSA, jak i NSA uznały, że szkolenie nie może być wykorzystane do zredukowania punktów po przekroczeniu limitu 24, a przepis rozporządzenia jest zgodny z prawem, doprecyzowując ustawę.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy zatrzymał M.C. prawo jazdy kategorii B z powodu uzbierania 28 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że przekroczenie 24 punktów karnych obliguje do zatrzymania prawa jazdy i skierowania na egzamin sprawdzający, a odbycie szkolenia po przekroczeniu tego limitu nie powoduje zmniejszenia liczby punktów. M.C. zarzucił naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW, twierdząc, że odbycie szkolenia powinno skutkować odliczeniem 6 punktów karnych. Kwestionował również legalność i konstytucyjność wspomnianego przepisu rozporządzenia, wskazując na przekroczenie upoważnienia ustawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że celem nadrzędnym jest bezpieczeństwo ruchu drogowego, a szkolenie nie może być sposobem na uniknięcie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji po przekroczeniu 24 punktów. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym, przekroczenie 24 punktów karnych uniemożliwia ich usunięcie z ewidencji, a konsekwencją jest skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. NSA uznał, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń skutkujących przekroczeniem 24 punktów, jest zgodny z ustawą i Konstytucją. Podkreślono, że szkolenie ma sens w sytuacji, gdy kierowca zbliża się do granicy 24 punktów, a nie po jej przekroczeniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odbycie szkolenia nie może być wykorzystane do zredukowania liczby punktów karnych po przekroczeniu limitu 24 punktów. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW jest zgodny z ustawą i Konstytucją, ponieważ doprecyzowuje ustawowe konsekwencje przekroczenia limitu punktów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa Prawo o ruchu drogowym jasno określa konsekwencje przekroczenia 24 punktów karnych, w tym skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Szkolenie ma na celu zapobieganie przekroczeniu limitu, a nie usuwanie skutków jego przekroczenia. Przepis rozporządzenia nie wykracza poza delegację ustawową, a jedynie doprecyzowuje, że szkolenie nie może być mechanizmem uniknięcia sankcji po przekroczeniu 24 punktów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.p.r.d. art. 130 § ust. 1-4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując punkty. Punkty usuwa się po roku, chyba że przekroczono 24 punkty. Kierowca może odbyć szkolenie na własny koszt w celu zmniejszenia liczby punktów, z wyjątkiem kierowców w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy.
u.p.r.d. art. 114 § ust. 1 pkt. 1 lit. b
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Kierowca, któremu przypisano skutecznie ponad 24 punkty karne, podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
rozp. MSW art. 8 § ust. 6
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego
Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.r.d. art. 138 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami art. 136 § ust. 1
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie 24 punktów karnych obliguje do zatrzymania prawa jazdy i skierowania na egzamin sprawdzający. Szkolenie kierowców nie może być wykorzystane do zredukowania punktów karnych po przekroczeniu limitu 24 punktów. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW jest zgodny z ustawą i Konstytucją, ponieważ doprecyzowuje ustawowe konsekwencje przekroczenia limitu punktów.
Odrzucone argumenty
Odbycie szkolenia powinno skutkować odliczeniem 6 punktów karnych, nawet po przekroczeniu 24 punktów. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW jest niezgodny z ustawą (art. 130 ust. 3 i 4 P.r.d.) i Konstytucją z powodu przekroczenia upoważnienia ustawowego.
Godne uwagi sformułowania
Szkolenie nie może być tylko sposobem na uniknięcie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji następującego po przekroczeniu 24 punktów czy zatrzymania prawa jazdy. Odbycie szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów w przypadku przekroczenia tego limitu. Kwestionowane w skardze kasacyjnej unormowanie stanowi jedynie doprecyzowanie postanowień wynikających wprost z samej ustawy.
Skład orzekający
Joanna Runge-Lissowska
przewodniczący
Katarzyna Golat
sprawozdawca
Wiesław Morys
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących redukcji punktów karnych po przekroczeniu limitu 24 punktów oraz zgodności rozporządzeń wykonawczych z ustawą."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia 24 punktów karnych i próby ich redukcji poprzez szkolenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu punktów karnych i możliwości ich redukcji, co jest interesujące dla wielu kierowców. Wyjaśnia ważne kwestie proceduralne i interpretacyjne przepisów.
“Czy szkolenie może uratować prawo jazdy po przekroczeniu 24 punktów? NSA wyjaśnia.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 367/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-10-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-02-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/ Katarzyna Golat /sprawozdawca/ Wiesław Morys Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Ruch drogowy Sygn. powiązane VII SA/Wa 1115/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-10-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 1137 art. 130 ust. 1-4, art. 140 ust. 1 pkt. 1 lit. b i pkt. 3 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity Dz.U. 2012 poz 488 § 8 ust. 6 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Katarzyna Golat (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1115/13 w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 30 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1115/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. sprawy ze skargi M. C. (określanego dalej jako skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji przywołał następujący stan sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) powoływanej dalej jako kpa oraz art. 138 ust. 1, w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), powoływanej dalej jako ustawa, po rozpatrzeniu wniosku Komendanta Stołecznego Policji, orzekł o zatrzymaniu M. C. prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wniosku Komendanta Stołecznego Policji wynika, iż w okresie od 29 marca 2012 r. do 17 października 2012 r. M. C. kierując pojazdem mechanicznym dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 28 punktów. Zgodnie z obowiązującymi przepisami już przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego obliguje do zatrzymania prawa jazdy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. C., po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy argumentował, że skoro z wniosku Komendanta Stołecznego Policji bezspornie wynika, że skarżący naruszył przepisy ruchu drogowego i otrzymał w związku z tym 28 punktów, to zastosowanie ma przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym właściwy starosta na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji kieruje kierowcę, który przekroczył 24 punkty karne za naruszenie przepisów ruchu drogowego na egzamin sprawdzający i na podstawie art. 138 ust. 1 tej ustawy orzeka o zatrzymaniu prawa jazdy do czasu zdania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, a decyzja ta nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 19 stycznia 2013 r., weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, ze zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 1 tego aktu, w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem wejścia w życie ustawy i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów, tj. w niniejszej sprawie na dzień 17 października 2012 r., tj. zgodnie z obowiązującym w tym dniu rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012r., poz. 488), powoływanego dalej jako rozporządzenie w szczególności § 8 ust. 6, odbycie szkolenia (o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy) nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Skarżący M. C. przedłożył zaświadczenie z dnia 27 listopada 2012 r., z którego wynika, że odbył szkolenie w dniu 22 listopada 2012 r., a zatem już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co – w ocenie organu – jest równoznaczne z brakiem podstaw do zmniejszenia liczby punktów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniósł M. C., zarzucając naruszenie art. 130 ust. 3 i ust. 4 ustawy oraz § 4 pkt 8 rozporządzenia. Zdaniem skarżącego, istotny wpływ na wynik sprawy powinna mieć okoliczność uczestniczenia w szkoleniu, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, skutkująca odliczeniem 6 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący podniósł - powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych - że sądy wielokrotnie odmawiały stosowania § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. uznając, iż rozporządzenie w tym zakresie wykracza poza upoważnienie ustawowe wynikające z art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, bowiem treść upoważnienia do wydania rozporządzenia nie może być odczytywana jako umocowanie do określenia kategorii kierowców, którym pomimo odbytego szkolenia nie zmniejsza się liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1115/13 oddalił skargę i odwołując się do wykładni funkcjonalnej podkreślił, że celem nadrzędnym działań wszystkich organów funkcjonujących w sferze ruchu drogowego jest poprawienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, czemu służy również instytucja zmniejszania liczby punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego w drodze udziału w szkoleniu. Aby przedstawione cele zmniejszania liczby punktów za udział w takim szkoleniu mogły zostać spełnione, koniecznym jest aby kierowcy naruszający przepisy ruchu drogowego świadomie i odpowiedzialnie kontrolowali swoją sytuację i podejmowali zawczasu dopuszczone przez prawo działania prowadzące do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Udział w szkoleniu nie może być tylko sposobem na uniknięcie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji następującego po przekroczeniu 24 punktów czy zatrzymania prawa jazdy. Z tego względu, jak wywodził Sąd I instancji, niemożliwa do zaakceptowania jest wykładnia przepisów ustawy, dopuszczająca stosowanie art. 130 ust. 3 tego aktu, bez względu na liczbę otrzymanych przez kierowcę punktów. Sąd I instancji wywodził, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy jednoznacznie i bezwarunkowo określa kto oraz kiedy podlega kontrolowanemu sprawdzeniu kwalifikacji, nie pozostawiając żadnych wątpliwości, co do obligatoryjnego charakteru powinności poddania się sprawdzeniu kwalifikacji przez kierowcę, któremu przypisano skutecznie ponad 24 punkty karne z tytułu naruszania zasad obowiązujących w ruchu drogowym. Po drugie, analizowany przepis odsyła wyłącznie do normy zawartej w art. 130 ust. 1 ustawy, a nie do całego art. 130, co oznacza, że z chwilą przypisania 25 (lub większej liczby) punktów, starosta jest zobowiązany skierować takiego kierowcę na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji, a kierowca nie może już skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy. Odbycie szkolenia ma sens w sytuacji, gdy kierowca zbliża się do granicy 24 punktów i nie chcąc przekroczyć tego limitu – na własny koszt – odbywa szkolenie w celu zmniejszenia już naliczonych (posiadanych) punktów. Udział w szkoleniu nie może stanowić mechanizmu umożliwiającego obejście bezwzględnie wiążącego przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy i uniknięcia w ten sposób przewidzianej tym przepisem sankcji. Odmienna interpretacja czyniłaby normę zawartą w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy bezprzedmiotową, eliminując uruchomienie dolegliwej konsekwencji, w postaci poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Reasumując Sąd I instancji podkreślił, że z dobrodziejstwa przewidzianego w treści art. 130 ust. 3 ustawy mogą korzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia opisanego w ust. 3 tego artykułu, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która nie rodzi po ich stronie obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (czyli mniej niż 24 punkty). M. C. wywiódł skargę kasacyjną i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę skarżonego wyroku, jak również zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, w zakresie oczywistego zaniechania dokonania redukcji punktów karnych wobec odbytego szkolenia na etapie poprzedzającym wystosowanie wniosku o sprawdzenie kwalifikacji uprawniających do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B oraz błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż odbycie szkolenia przez skarżącego przy Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego nie uprawnia go do redukcji punktów karnych. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o dokonanie przez Sąd kontroli legalności § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r., tj. zgodności tego przepisu z ustawą i Konstytucją Rzeczypospolitej Polski. Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentował, przywołując art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, że zakres spraw przekazanych do unormowania w rozporządzeniu powinien być określony w sposób "wyraźny", tj. oparty nie tylko na domniemaniu czy wykładni celowościowej, ale szczegółowej delegacji ustawowej. Przepis upoważniający do wydania rozporządzenia odpowiada utrwalonym w praktyce zasadom techniki prawodawczej, o ile wyraźnie oddaje intencje ustawodawcy, nie ma charakteru ogólnikowego i nie przekazuje do unormowania aktem wykonawczych spraw niedookreślonych czy też nasuwających trudności przy opracowywaniu ustawy. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego skarżący podniósł, że jeżeli w upoważnieniu ustawowym brak jest stanowiska w jakiejś sprawie, przejawiającego się w nieprecyzyjności upoważnienia, to musi być to interpretowane jako nieudzielenie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Następnie skarżący wyraził pogląd, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia, na podstawie którego organy orzekające nie uwzględniły skarżącemu odliczenia 6 punktów karnych w związku z odbytym szkoleniem, został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy nie mieści się regulacja § 8 ust. 6 tego rozporządzenia, która określa dodatkowe ograniczenia w zakresie odejmowania punktów. Zgodnie z upoważnieniem ustawowym liczba punktów została określona w § 8 ust. 4 rozporządzenia na "6", jednak już zapis, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 - wykracza poza delegację ustawową wynikającą z art. 130 ust. 4 pkt 4 ustawy, ingerując w sferę praw i wolności stanowiących materię ustawową. Dalej skarżący argumentował, że zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jedyne ograniczenie wynikające z tego przepisu dotyczy tylko kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, a zatem przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia wprowadzający ograniczenie, w świetle którego odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów przekraczających 24, jest niezgodny z art. 130 ust. 3 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się na wstępie do relewantnych przepisów wskazać należy, że zgodnie z art. 130 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl art. 130 ust. 2 ustawy punkty te usuwa się z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, czyli dopuszczających się przekroczeń w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy - 20 punktów. Z powyższego unormowania ustawowego niezbicie wynika, że przekroczenie liczby 24 punktów uniemożliwia ich usunięcie z ewidencji. Konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego i przekroczenie limitu 24 punktów jest m.in., w myśl art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy, skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Powoływane unormowanie należy odczytywać w ten sposób, że wykluczone jest zmniejszenie liczby punktów poprzez odbycie szkolenia po przekroczeniu takiej ich liczby, jaka wiąże się ze wspomnianymi następstwami (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 495/12, dostępny: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl, dalej wskazywanej jako CBOSA, 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10, LEX nr 990279, 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10, LEX nr 1069603 i 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2038/11, niepublikowany). Kierowca wpisany do ewidencji może - zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy - na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to jednak kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Normę wynikającą z tego przepisu należy postrzegać - wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – w ujęciu systemowym, w zestawieniu z pozostałymi, wyżej wymienionymi, przepisami ustawy, określającymi następstwa przekroczenia liczby punktów, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z kolei przepis art. 130 ust. 4 ustawy zawiera upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrami transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji. W tym przepisie zostały określone kryteria, jakimi ma kierować się organ wykonawczy przy wydawaniu rozporządzenia. Są nimi dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Wykonanie powyższej delegacji stanowiło obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 25 marca 2012 r. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się czynów, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Za niesłuszny Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzut niekonstytucyjności § 8 ust. 6 rozporządzenia, której źródłem miałoby być przekroczenie upoważnienia ustawowego. Niewątpliwie rozporządzenie jest aktem prawnym wykonawczym w stosunku do ustawy, determinowanym treścią art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, wydawanym w celu realizacji ustawy i na podstawie udzielonych w niej upoważnień. Nie jest więc aktem samoistnym i treściowo dowolnym, ponieważ jego byt zależy od istnienia odpowiedniego upoważnienia ustawowego. Konstrukcję rozporządzenia, jako aktu wykonawczego do ustawy, determinują trzy warunki. Po pierwsze, rozporządzenie musi być wydane na podstawie wyraźnego (nieopartego tylko na domniemaniu ani na wykładni celowościowej), szczegółowego upoważnienia ustawy w zakresie określonym w upoważnieniu. Po drugie, musi być wydane w granicach udzielonego przez ustawodawcę upoważnienia, w celu wykonania ustawy. Po trzecie, rozporządzenie nie może być sprzeczne z normami Konstytucji, aktem ustawodawczym, na podstawie którego zostało wydane, a także ze wszystkimi obowiązującymi aktami ustawodawczymi, które w sposób bezpośredni regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia. Rozporządzenie związane jest z ustawą w dwojaki sposób. Przede wszystkim więzią kompetencyjną, co przejawia się w jego wydawaniu wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie, oraz korelacją funkcjonalną, w tym znaczeniu, że służy wykonaniu ustawy i jest związane z jej treścią (stanowisko to ilustrują wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 26 października 1999 r., sygn. K 12/99, OTK ZU nr 6/1999, poz. 120; 29 maja 2002 r., sygn. P 1/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 36; 16 stycznia 2007 r., sygn. U 5/06, OTK ZU nr 1/A/2007, poz. 3; 30 kwietnia 2009 r., sygn. U 2/08; 3 kwietnia 2012 r. K 12/11 OTK-A 2012/4/37). W orzecznictwie podkreśla się, że konstrukcje prawne są tworzone za pomocą słów w ten sposób, iż stanowią określoną całość. W konsekwencji nie można ich interpretować nie uwzględniając owej całości, co może również przemawiać za stosowaniem wykładni systemowej (por. uzasadnienie uchwały NSA z 22 czerwca 1998 r., FPS 9/97 - ONSA 1998 Nr 4 poz. 110, także uzasadnienie uchwały NSA z 14 grudnia 1998 r, FPS 19/98 - ONSA 1999 Nr 2 poz. 44). Powyższe warunki wyznaczają kryteria legalności tego typu aktu normatywnego, uzależniając ją nie tylko od faktu wydania rozporządzenia na podstawie delegacji ustawowej, ale także od wydania go w celu wykonania ustawy. Zakwestionowany przez skarżącego kasacyjnie przepis rozporządzenia ocenić należało zatem z uwzględnieniem nie tylko treści art. 130 ust. 4 ustawy lecz również wszystkich jej zapisów, a przede wszystkim celu, jakiemu służyć miał ten akt prawny. Niewątpliwie celem regulacji zawartej w ustawie Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji administracyjnych było dążenie do poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego i doskonalenie umiejętności kierowców. Cel ten przejawia się zarówno w kontrolowaniu uprawnień kierowców stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, jak ich dyscyplinowaniu. Celowi temu służy bezsprzecznie ewidencjonowanie naruszeń przepisów drogowych, z których każde odnotowywane jest, jako określona ilość punktów. Zebranie określonej liczby punktów pociąga za sobą odpowiednie konsekwencje. Konsekwencje te wyraźnie określone zostały w ustawie. Niewątpliwie § 8 ust. 6 rozporządzenia ingeruje w sferę praw i wolności jednostki, stwierdzić jednak trzeba, iż ingerencja ta nie jest pierwotna i samoistna, lecz wtórna, bowiem dokonana została już na gruncie ustawy. Jakkolwiek, zgodnie z jej art. 130 ust. 3 zd. pierwsze, obniżenie posiadanych punktów z tytułu naruszenia przepisów drogowych po odbyciu reedukacyjnego szkolenia jest prawem przysługującym kierowcy, to jednak posiada ono cechę prawa warunkowego. Skorzystanie z niego uzależnione jest od tego, czy suma punktów uzyskanych przed odbyciem szkolenia nie przekroczy 24. Ustawa nie przewiduje sytuacji, w której bez względu na ilość posiadanych przez kierowcę punktów karnych można punkty te zredukować, a wynika to z brzmienia przytoczonych wyżej regulacji ustawowych. Przepis § 8 pkt 6 rozporządzenia w rozważanym zakresie nie wykracza zatem poza ramy delegacji zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie wprowadza też żadnych odstępstw od zasad przewidzianych w ustawie. Kwestionowane w skardze kasacyjnej unormowanie stanowi jedynie doprecyzowanie postanowień wynikających wprost z samej ustawy. Taki zabieg redakcyjny nie może przesądzać o niezgodności aktu wykonawczego z upoważnieniem do jego wydania (por. pogląd prezentowany w wyroku TK z dnia 5 stycznia 1998 r. sygn. akt P 2/97 publ. OTK 1998/1/1). Analogiczne stanowisko co do zgodności kwestionowanego przepisu aktu wykonawczego z upoważnieniem do jego wydania zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 13 października 2015 r., sygn. akt I OSK 304/14, 31 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 1013/10, 16 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 275/10, 13 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1087/05, CBOSA. W tych rozstrzygnięciach przyjęto, że właściwe odczytanie treści regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, iż akt podustawowy, jakim jest rozporządzenie, wydane na podstawie art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie jest sprzeczny z delegacją ustawową, a jego treść nie stoi w opozycji do unormowań o randze ustawy, służąc realizacji celu unormowań ustawowych. Przyjęcie poglądu przeciwnego prowadziłoby do uznania, że niezależnie od liczby naruszeń prawa i ich wagi, odbycie szkolenia znosiłoby sankcję w postaci utraty prawa jazdy, a taka interpretacja - wobec ustalenia cezury 24 punktów – nie byłaby zgodna z dyrektywą wykładni przepisów prawa, nakazującą niepomijanie żadnego przepisu prawnego. Już choćby ten element powinien skutkować odrzuceniem rozumowania zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, jako naruszającego zakaz wykładni per non est (nie wolno jest interpretować przepisów prawnych tak, by pewne ich fragmenty okazały się zbędne; zob. też uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 1995 r., sygn. akt W 19/94, OTK 1995/1/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 130 ust. 3 i 4 ustawy, bowiem z uprawnienia określonego w tym przepisie mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi konsekwencji w postaci np. skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a więc mniej niż 24 punkty. Powyższe odpowiada również wnioskom płynącym z dyrektyw tautologicznych; oczywistym jest bowiem, że poważne lub częste naruszenie przepisów ruchu drogowego, wyrażające się w przyznaniu 24 lub więcej punktów w sytuacji, gdy kierowca we właściwym czasie nie odbył szkolenia, które ma na celu usunięcie przyczyny powstania naruszeń przepisów, rodzic powinno inne następstwa prawne niż przekroczenia mniejsze lub rzadsze. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów. Mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 184 P.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI