I OSK 361/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.M. i T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził nieważność decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 sierpnia 2008 r. w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Sąd I instancji uznał, że decyzja Wojewody była dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ została skierowana do osoby zmarłej (U.S.) przed jej wydaniem, z pominięciem jej spadkobierców. NSA podzielił to stanowisko, wskazując na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego wobec osoby zmarłej jest rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą śmierci, co uniemożliwia wszczęcie lub prowadzenie postępowania wobec niej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. przez brak merytorycznej oceny decyzji nie mogły odnieść skutku, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji ma pierwszeństwo przed merytoryczną kontrolą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność decyzji administracyjnej z powodu skierowania jej do osoby zmarłej, konieczność prawidłowego ustalania stron postępowania, pierwszeństwo stwierdzenia nieważności przed kontrolą merytoryczną.
Dotyczy głównie postępowań administracyjnych, gdzie kluczowe jest prawidłowe ustalenie stron.
Zagadnienia prawne (2)
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej przed jej wydaniem stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej przed jej wydaniem stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji.
Uzasadnienie
Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą śmierci. Osoba zmarła nie może być stroną postępowania administracyjnego ani być adresatem decyzji administracyjnych. Prowadzenie postępowania wobec zmarłego jest niedopuszczalne i prowadzi do nieważności decyzji, niezależnie od wiedzy organu o śmierci strony.
Czy sąd administracyjny, stwierdzając nieważność decyzji z przyczyn formalnych (np. skierowanie do osoby zmarłej), jest zwolniony z merytorycznej oceny zasadności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie nieważności decyzji przez sąd administracyjny czyni dalszą kontrolę merytoryczną zbędną, ponieważ decyzja dotknięta wadą nieważności powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego niezależnie od innych okoliczności.
Uzasadnienie
Kontrola zgodności z prawem powinna przebiegać w określonej kolejności, zaczynając od wad powodujących nieważność. Ustalenie nieważności decyzji jest wystarczające do jej uchylenia i nie wymaga dalszej merytorycznej analizy.
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Wada skutkująca stwierdzeniem nieważności decyzji czyni dalszą kontrolę zbędną.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 30 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Zdolność prawna osoby fizycznej jest oceniana według przepisów prawa cywilnego.
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 138 § ust. 2
Ustawa z dnia 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej przed jej wydaniem stanowi rażące naruszenie prawa procesowego (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). • Postępowanie administracyjne nie może być prowadzone wobec osoby zmarłej, ponieważ traci ona zdolność prawną z chwilą śmierci.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. przez brak merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Skierowanie do osoby zmarłej decyzji zobowiązującej do właściwego zagospodarowania gruntów rolnych stanowi rażące naruszenie prawa i daje podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. • Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. • Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. • W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić stwierdzenie tej nieważności przez Sąd , niezależnie od jakichkolwiek okoliczności.
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
członek
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący-sprawozdawca
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność decyzji administracyjnej z powodu skierowania jej do osoby zmarłej, konieczność prawidłowego ustalania stron postępowania, pierwszeństwo stwierdzenia nieważności przed kontrolą merytoryczną."
Ograniczenia: Dotyczy głównie postępowań administracyjnych, gdzie kluczowe jest prawidłowe ustalenie stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje fundamentalny błąd proceduralny, który prowadzi do nieważności decyzji, co jest istotne dla zrozumienia podstawowych zasad postępowania administracyjnego.
“Decyzja administracyjna skierowana do zmarłego? Sąd Najwyższy wyjaśnia, dlaczego to błąd prowadzący do nieważności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.