I OSK 360/24

I OSK 360/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 748/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-11-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżony wyrok w części i odrzucono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6, 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 lutego 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 748/23 w sprawie ze skargi I.S. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego 1. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie rozpoznającym skargę M.S. i odrzuca skargę M.S., 2. oddala skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 listopada 2023 r. II SA/Łd 748/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi I.S. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu (Kolegium) z [...] czerwca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. (Wójt) z [...] kwietnia 2023 r., znak: [...].
Wyrok wydany został w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym i prawnym sprawy :
Wójt decyzją z [...] kwietnia 2023 r. odmówił Skarżącemu przyznania dodatku elektrycznego.
Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 27, art. 29, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1 art. 34 ust. 1 - 3 ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 269 z późn. zm.) - dalej "u.o.e.", art. 104 § 1 art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.) - dalej "k.p.a."
W uzasadnieniu wyjaśnił, że 15 grudnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku elektrycznego, w którym jako miejsce zamieszkania wskazał [...] (D.). Organ I instancji wskazał, iż na podstawie zgromadzonych dokumentów (faktury wystawione przez przedsiębiorstwo energetyczne) ustalił, że końcowym odbiorcą energii elektrycznej spod adresu wnioskodawcy, nie jest wnioskodawca, lecz inne osoby (S.B., S.P.). Z tego względu organ I instancji wysłał do Skarżącego [...] marca 2023 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie złożonego wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego. Organ podniósł, iż z uwagi na upływ terminu do złożenia wyjaśnień, należało przyjąć, że odbiorcą końcowym dokonującym zakupu energii elektrycznej są ustalone przez organ osoby (wskazane w dokumencie rozliczeniowym), co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji podając, że zamieszkuje wraz z żoną M. pod wskazanym we wniosku adresem od 2017 r. i jest tam zameldowany. Skarżący wyjaśnił, że dom jest własnością jego syna P., synowej B. i wnuczki – J., którzy od 2013 roku przebywają w Wielkiej Brytanii. W opinii skarżącego, decyzja organu I instancji to kara za niezanieczyszczanie środowiska.
Kolegium decyzją z [...] czerwca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przytaczając treść przepisów u.o.e. podniósł, że analiza wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego złożonego przez skarżącego wskazuje, iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki jego przyznania. Organ przypomniał, że z art. 27 ust. 1 u.o.e. wynika, że dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne oraz, że na użytek ustawy przyjmuje się zatem definicję odbiorcy energii elektrycznej określoną w przepisach Prawa energetycznego. Stosownie do tej definicji przez odbiorcę energii elektrycznej rozumie się odbiorcę końcowego dokonującego zakupu energii elektrycznej wyłącznie w celu jej zużycia w gospodarstwie domowym, z tego względu, w opinii organu odwoławczego, odbiorcą energii elektrycznej w rozumieniu Prawa energetycznego jest osoba dokonująca zakupu tej energii. Organ przypomniał, iż dowodem potwierdzającym zakup energii elektrycznej jest faktura wystawiona przez przedsiębiorcę zajmującego się sprzedażą energii elektrycznej za dostawy energii, natomiast z załączonych przez skarżącego faktur z 22 lutego 2021 r., 16 marca 2021 r., 18 maja 2021 r., 21 lipca 2021 r., 21 września 2021 r., 19 listopada 2021 r. i 21 stycznia 2022 r. wystawionych przez PGE Obrót S.A., wynika, że nabywcą energii elektrycznej wg. lokalizacji licznika pod adresem [...], [...] D., są P.S. i B.S. (syn i synowa skarżącego), a nie skarżący. W przekonaniu organu, taki stan rzeczy ma wypływ na możliwość przyznania dodatku elektrycznego, bowiem z art. 27 ust. 1 u.o.e. wynika jednoznacznie, że dodatek ten przysługuje wyłącznie nabywcom energii elektrycznej, a skarżący nie jest osobą, która nabywa energię elektryczną. W tych warunkach fakt, że energia elektryczna nabywana przez P.S. i B.S. jest wykorzystywana przez skarżącego w celu ogrzewania jego gospodarstwa domowego, organ uznał za okoliczność "bez znaczenia", gdyż aby uzyskać prawo do dodatku elektrycznego skarżący musiałaby dokonywać zakupu energii elektrycznej na własny rachunek, a zatem posiadać własny licznik i umowę ze sprzedawcą energii elektrycznej.
Skarżący i jego żona M.S. złożyli do sądu administracyjnego skargę na powyższą decyzję. Wskazali, iż zamieszkują pod adresem [...], w domu który stanowi własność syna i synowej, w oparciu o umowę dożywocia. Skarżący wskazali, iż ponoszą wszystkie koszty utrzymania domu w tym kosztów energii elektrycznej. Skarżący wskazał, iż dokonał obowiązku wpisu do centralnej ewidencji emisyjności budynków, w którym zaznaczył że posiada dwa rodzaje ogrzewania: elektryczne i piec na opał stały. Skarżący, jako dbający o ochronę środowiska poprzez użytkowanie ogrzewania elektrycznego, poczuli się pokrzywdzeni decyzją organu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie sądu, skarżąca M.S., pismem z [...] września 2023 r. wskazała, że posiada interes prawny w rozpoznaniu sprawy, gdyż zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem – I.S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając decyzje organów obu instancji w pierwszej kolejności odniósł się do możliwości zaskarżenia decyzji organu odwoławczego z [...] czerwca 2023 r. przez oboje skarżących.
Wskazał, że to skarżący – I.S., złożył wniosek o przyznanie wskazanego dodatku i jest adresatem decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. Nie ma zatem wątpliwości, że służyła mu skarga do sądu administracyjnego, gdyż jest on stroną w postępowaniu w niniejszej sprawie, bowiem skarży działanie organu, które jest przedmiotem skargi w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. Skarżąca – M.S., nie brała natomiast udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Nie występowała z wnioskiem o przyznanie wspomnianego dodatku, który uruchomiłby postępowanie administracyjne i nie była adresatem decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. W tych warunkach skarżącą należało więc uznać za uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., który to również może złożyć skargę do sadu administracyjnego na decyzję, naruszającą jego interes prawny. Skarżąca jest bowiem członkiem gospodarstwa domowego, któremu odmówiono przyznania przedmiotowego dodatku a więc taki interes posiada.
Przechodząc do rozpoznania skargi Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom organu, dodatek nie może być wyłącznie przyznany osobie, którą łączy umowa o dostarczenie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym. Gdyby twierdzenia organu miały okazać się prawidłowe, zbędne w ocenie Sądu, byłyby przepisy art. 28 u.o.e., które dotyczą sytuacji, gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem. Zakładając racjonalność ustawodawcy, kwestia zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ma więc jedynie znaczenie jako okoliczność faktyczna a nie okoliczność przesądzająca o prawie danej osoby do otrzymania przedmiotowego dodatku. Innymi słowy - do lokalu, który zajmuje osoba, wchodząca w skład gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek, musi być dostarczana energia elektryczna na podstawie zawartej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, która zasila główne źródło ogrzewania.
W ocenie Sądu, fakt podpisania umowy przez innego członka rodziny niż występujący o dodatek, nie może być więc wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku. Podkreślić należy, że gdyby w lokalu zajmowanym przez skarżących, zamieszkiwał także ich syn z żoną, należałoby uznać, że na podstawie art. 28 ust. 1 u.o.e. może być przyznany tylko jeden dodatek dla wszystkich gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem. Skarżący mógłby jednak nadal otrzymać dodatek niezależnie od faktu, że umowę o dostarczenie energii elektrycznej podpisał jego syn - w sytuacji gdyby jako pierwszy złożył wniosek.
W projekcie do ustawy (IX.2630) wskazano, że omawiany dodatek miał zrekompensować wzrost cen energii elektrycznej jej odbiorcom w gospodarstwach domowych, którzy będą musieli mierzyć się z koniecznością zapłaty wysokich rachunków za energię, zwłaszcza, że część z nich to odbiorcy "wrażliwi i ubodzy energetycznie". Projektowana regulacja miała zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. W art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ujęto zasadę demokratycznego państwa prawnego przez zapis, że "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej." W art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ujęto zasadę równości i zakaz dyskryminacji, przez zapis, że "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne". Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 k.p.a., stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej zgodnie z którą "Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania".
Z tych względów, w ocenie Sądu, zastosowanie przepisów u.o.e. nie może być dyskryminujące, osoby znajdujące się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej nie mogą być różnie traktowane przez organy administracji. Dlatego dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.o.e. i uwzględniając cel powyższej regulacji należy uznać, że w sytuacji zaistniałej w sprawie istnieje możliwość przyznania dodatku skarżącym - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Tym bardziej, że jak wyżej wskazano, możliwe było przyznanie tego dodatku również w sytuacji, gdyby pod tym samym adresem zamieszkiwał syn skarżących, prowadzący z żoną i córką odrębne gospodarstwo domowe.
Nadto postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się w oparciu o przepisy u.o.e. oraz przepisy wymienionej wcześniej ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (stosowane odpowiednio) a jedynie w sprawach nieregulowanych, na podstawie art. 34 ust. 3 u.o.e., stosuje się przepisy k.p.a. Organ winien więc, w razie wątpliwości dotyczących gospodarstwa domowego wnioskodawcy, skorzystać w pierwszej kolejności z możliwości przewidzianych przez ustawę, na podstawie której przyznaje on przedmiotowy dodatek (art. 32 ust. 2 u.o.e.) a dopiero w drugiej kolejności przepisy k.p.a. – czego w przedmiotowej sprawie nie uczynił a co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, organ otrzymując wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji i w przypadku wątpliwości przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym wywiad środowiskowy na podstawie art. 32 ust. 2 u.o.e. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (art. 32 ust. 4 u.o.e.). Organ winien ustalić kto faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem, czy istnieje umowa o dostarczanie energii elektrycznej do danego lokalu, czy w lokalu istnieje główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną, kto opłaca rachunki za prąd. Zdaniem Sądu, organ po ustaleniu, że we wskazanym lokalu nie mieszkają inne osoby niż skarżący oraz iż, to skarżący faktycznie opłacają rachunki za prąd i brak jest innego wniosku złożonego dla innego gospodarstwa domowego spod tego samego adresu, organ winien rozpoznać wniosek skarżącego na podstawie art. 33 ust. 1 u.o.e. i albo wypłacić dodatek skarżącemu, albo zakończyć postępowanie decyzją o odmowie przyznania dodatku, w przypadku odmiennych ustaleń i braku zaistnienia przesłanek do przyznania wskazanego dodatku.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że zgodnie z art. 32 u.o.e. właściwy organ dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Choć w niniejszej sprawie bezspornie główne źródło ogrzewania zostało wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) i wniosek został złożony w terminie (chociaż organ nie odnosi się do tych kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji), to nie jest wiadome, pomijając treść oświadczenia wnioskodawcy, czy organ pochylił się nad kwestią ewentualnego spełnienia przez stronę którejkolwiek z negatywnych przesłanek warunkujących przyznanie dodatku (np. art. 28 ust. 4 – 6 u.o.e.).
Kolegium zaskarżyło wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust, 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1704 z późn, zm.), powoływanej dalej jako "u.o.e.", w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię i uznanie, że dodatek elektryczny może być również przyznany osobie, której nie łączy umowa o dostarczanie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym, podczas gdy z przytoczonego przepisu u.o.e. wynika, że dodatek elektryczny przysługuje wyłącznie osobie będącej odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 u.o.e. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ustalenie osoby faktycznie opłacającej rachunki za prąd jest okolicznością mającą wpływ na możliwość przyznania dodatku elektrycznego, podczas gdy okoliczność ta nie mieści się w zakresie przesłanek wyznaczonych przepisami u.o.e, od których uzależnione jest przyznanie dodatku elektrycznego.,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust 2 u.o.e. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, podczas gdy z przytoczonego przepisu wynika, że przeprowadzenie wywiadu jest możliwe (zatem podlega uznaniu organu prowadzącego postępowanie) wówczas, gdy przy weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy,
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 27 ust. 1 i art. 32 ust. 2 u.o.e. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że decyzje organów administracji zostały wydane z naruszeniem wymienionych przepisów u.o.e.,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz w zw. z art. 32 u.o.e. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej wskutek wadliwego przyjęcia, że organy orzekające nie dokonały weryfikacji wniosku złożonego o przyznanie dodatku elektrycznego,
c) art. 3 § 2 pkt 1 i art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...], i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, w sytuacji, gdy skarga została wniesiona przez osobę nieposiadającej ku temu stosownej legitymacji, a zatem podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., względnie oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
II. Wskazując na powyższe Kolegium wniosło o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; odrzucenie skargi M.S. na decyzję Kolegium z [...] czerwca 2023 r., jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną, rozpoznanie skargi I.S. na decyzję Kolegium z [...] czerwca 2023 r. i jej oddalenie, jako bezzasadnej, względnie rozpoznanie skargi I.S. i M.S. na decyzję o Kolegium z [...] czerwca 2023 r i jej oddalenie, jako bezzasadnej;
ewentualnie
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; odrzucenie skargi M.S. na decyzję Kolegium z [...] czerwca 2023 r. jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi w zakresie skargi wniesionej przez I.S., względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi,
3) zasądzenie od skarżących na rzecz Kolegium zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Słusznie jednak Kolegium zwróciło uwagę w skardze kasacyjnej, że w zakresie rozpoznania skargi wniesionej przez M.S. zachodzi jedna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., a które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
M.S. nie była stroną postępowania administracyjnego, wniosła natomiast skargę od decyzji odmawiającej jej mężowi przyznania prawa do dodatku elektrycznego. Sąd Wojewódzki uznał, że jako członkowi gospodarstwa domowego, któremu odmówiono przyznania dodatku posiada ona interes prawny, o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a.
Sąd kasacyjny powyższego stanowiska Sąd Wojewódzkiego nie podziela, uznając w tym zakresie za zasadny zarzut objęty punktem 2.c. petitum skargi kasacyjnej.
Rację miało Kolegium wskazując, że w świetle przepisów u.o.e. stroną postępowania w przedmiocie wypłaty dodatku jest wyłącznie osoba ubiegająca się o tenże dodatek, a nie pozostali członkowie jej gospodarstwa domowego. Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca wprost wskazał w art. 28 ust. 3 u.o.e., że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, jest on przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Zatem członkowie gospodarstwa domowego osoby wnioskującej o przyznanie prawa do dodatku nie mogą być uznani za stronę postępowania o jego przyznanie, co oznacza, że nie przysługuje im również interes prawny w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. Osoby te mogą być oczywiście zainteresowane uzyskaniem przez wnioskodawcę korzystnego rozstrzygnięcia, jednak jest to interes o charakterze faktycznym nie prawnym.
Okoliczność ta uzasadniała w świetle art. 189 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku w części rozpoznającej skargę M.S. i odrzucenie tejże skargi.
W pozostałym zakresie skarga kasacyjna Kolegium nie miała usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i postępowania, zatem co do zasady jako pierwsze rozpoznaniu winny podlegać zarzuty o charakterze procesowym. Jednak w niniejszej sprawie zasadne jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa materialnego, sposób ich rozumienia wyznacza bowiem zakres postępowania dowodowego.
Organy obu instancji uznały, że skoro Skarżący nie jest stroną umowy o dostawę energii elektrycznej, to z uwagi na brzmienie art. 27 ust.1 u.o.e. w związku z art. 3 pkt 13b ustawy – prawo energetyczne nie przysługuje mu dodatek energetyczny, nie można bowiem uznać go za odbiorcę energii elektrycznej w rozumieniu przywołanych przepisów.
Stanowiska tego nie podzielił Sąd pierwszej instancji podkreślając, że sam fakt podpisania umowy o dostawę prądu przez innego członka rodziny niż wnioskodawca nie może być podstawą do odmowy przyznania dodatku.
W ocenie Sądu kasacyjnego wykładnia przedstawiona przez Sąd Wojewódzki jest prawidłowa. Słusznie bowiem Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w przypadku zamieszkiwania pod jednym adresem więcej niż jednego gospodarstwa domowego dodatek elektryczny przyznawany jest temu wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. W przypadku gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe oczywiste jest, że umowa o dostawę energii elektrycznej może być zawarta wyłącznie przez członka jednego z gospodarstw. Prawidłowo Sąd Wojewódzki odwołał się w tym zakresie do założenia o racjonalności ustawodawcy. Przyjęcie wykładni przedstawionej przez Kolegium oznaczałoby bowiem, że członek gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 28 u.o.e., który nie ma zawartej umowy z dostawcą energii elektrycznej nie możne uzyskać dodatku. Stałoby to w sprzeczności - jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Wojewódzki – z celami, dla których przyjęto ustawę.
Odwołanie się przez ustawodawcę w art. 27 ust. 1 u.o.e. do pojęcia odbiory energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - prawo energetyczne oznacza, że dodatek przysługuje osobie, wykorzystuje energię elektryczną wyłącznie w celu zużycia jej w gospodarstwie domowym, do którego energia ta dostarczana jest legalnie, to jest na podstawie stosownej umowy, przy czym dla przyznania dodatku nie jest konieczne, by strona umowy o dostawę energii elektrycznej była tożsama z osobą wnioskującą o przyznanie dodatku.
Odnosząc się do przywoływanej w skardze kasacyjnej argumentacji dotyczącej wyrażanego przez NSA stanowiska, w świetle którego brak jest podstaw do niedopuszczalnego sądowego uzupełniania katalogu uprawnień wyjaśnić należy, że w niniejsze sprawie nie chodzi o uzupełnienie katalogu uprawnień, ale o odkodowanie brzmienia normy prawnej pozwalającej na przyznanie określonego uprawnienia. Zwrócić należy uwagę, że przywołana przez Kolegium uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 5/13 dotyczyła możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny. Uchwała została podjęta celem wyjaśnienia rozbieżności dotyczących rozumienia i stosowania art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to przepisy wprost wskazywały, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. W niniejszej sprawie nie chodzi o utworzenie nowej kategorii podmiotów uprawnionych do uzyskania dodatku elektrycznego, ale jedynie o ustalenie, jak rozumieć należy w ustawie odesłanie do art. 3 pkt 13b ustawy – prawo energetyczne.
Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że również w argumentacji podniesionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium przewiduje możliwość przyznania dodatku elektrycznego osobie, która nie jest odbiorcą energii elektrycznej w przedstawionym przez Kolegium rozumieniu, czyli nie jest stroną umowy o dostawę energii. Kolegium wskazuje bowiem, że wystarczającym warunkiem przyznania dodatku elektrycznego jest by odbiorca energii elektrycznej rozumiany jako strona umowy o jej dostawę był członkiem danego gospodarstwa domowego lub też, by był członkiem innego gospodarstwa domowego zamieszkującego pod tym samym adresem.
W konsekwencji zarzuty objęte punktem 1a i b petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadne.
Kolegium w uzasadnieniu zarzutu objętego punktem 1.c. petitum skargi kasacyjnej podkreślało, że przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 32 ust. 2 u.o.e. powinno być wywołane wątpliwościami co do stanu faktycznego sprawy, a skoro organy nie zakwestionowały oświadczeń Skarżącego - to oznacza to, że wątpliwości tych nie ma i nie jest konieczne przeprowadzenie wywiadu.
Odnosząc się do tak uzasadnionego zarzutu Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że ani z decyzji Kolegium ani z decyzji Wójta nie wynika, by organy czyniły ustalenia co do okoliczności wskazanych przez Sąd Wojewódzki. Dopiero na etapie skargi kasacyjnej Kolegium wskazało, że nie kwestionuje składu gospodarstwa domowego Skarżącego, podmiotu będącego stroną umowy o zakup energii elektrycznej, zgłoszenia głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków. Wyjaśniło również, że kwestię ustalenia, kto opłaca rachunki za energię uznało, za mniemającą znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność ta jednak, w świetle przedstawionej przez Sąd Wojewódzki i zaakceptowanej przez Sąd kasacyjny wykładni art. 27 ust. 1 u.o.e. w związku z art. 3 pkt 13b ustawy- prawo energetyczne ma podstawowe znaczenie dla rozpoznania sprawy.
Sąd kasacyjny nie wyklucza oczywiście możliwości, że w toku ponownie prowadzonego postępowania organy ustalą wskazane przez Sąd Wojewódzki okoliczności na podstawie oświadczeń złożonych przez Skarżącego a jedynie w razie wątpliwości – przeprowadzą wywiad o którym mowa w art. 32 ust. 2 u.o.e.
W konsekwencji zarzut objęty punktem 1c petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny.
W konsekwencji za niezasadne uznać należało również zarzuty objęte punktem 2a i b petitum skargi kasacyjnej. Rację miał bowiem Sąd pierwszej instancji, wskazując, że na skutek wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego organy zaniechały ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozpoznania sprawy, co uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., w punkcie 2 wyroku oddalił skargę kasacyjną Kolegium w zakresie dotyczącym zawartego w wyroku Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcia skargi I.S.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.