I OSK 36/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zaniżonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod budowę drogi, uznając brak podstaw do kwestionowania opinii rzeczoznawcy i prawidłowość postępowania.
Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii utrzymującą w mocy decyzję o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość pod budowę drogi. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania (brak możliwości wypowiedzenia się co do dowodów) oraz prawa materialnego (zaniżona wysokość odszkodowania, naruszenie art. 21 Konstytucji). NSA oddalił skargę, uznając, że skarżący miał wystarczający czas na przedstawienie dowodów, a zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania nie mogły być skuteczne bez podważenia opinii rzeczoznawcy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie Wojewody Mazowieckiego o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę drogi. Skarżący zarzucił sądowi niższej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak poinformowania o możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, co miało uniemożliwić mu przedstawienie kontroperatu szacunkowego. Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 12 ust. 5 i art. 18 specustawy drogowej oraz art. 128, 130, 134 u.g.n., a także art. 21 Konstytucji, twierdząc, że przyznane odszkodowanie było zaniżone i nie odpowiadało wartości rynkowej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty procesowe nie były uzasadnione, ponieważ skarżący miał wystarczający czas na przedstawienie dowodów, a brak możliwości wypowiedzenia się co do dowodów nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów materialnoprawnych, sąd wskazał na wadliwość skargi kasacyjnej w zakresie nieprecyzyjnego wskazania przepisów prawa materialnego. Ponadto, NSA podkreślił, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej weryfikacji opinii biegłego, a skarżący nie wykazał, aby ustalona wysokość odszkodowania była niezgodna z prawem. Zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji również uznano za nieuzasadniony, gdyż przepisy ustawowe zostały dochowane.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący miał wystarczający czas na przedstawienie dowodów, a jego aktywność procesowa nie była ograniczona.
Uzasadnienie
Skarżący miał wystarczający czas na przedstawienie kontroperatu szacunkowego w postępowaniu administracyjnym, a jego twierdzenia o braku możliwości wypowiedzenia się co do dowodów nie mogły przemawiać za zasadnością skargi kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
t.j. Dz.U. 2023 poz. 162 art. 12 § ust. 5
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
t.j. Dz.U. 2023 poz. 162 art. 18
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 344 art. 128
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 344 art. 130
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 344 art. 134
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 176 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do dowodów. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 12 ust. 5, art. 18 specustawy drogowej, art. 128, 130, 134 u.g.n.) poprzez ustalenie zaniżonego odszkodowania. Naruszenie art. 21 Konstytucji RP poprzez przyznanie odszkodowania niespełniającego wymogu słuszności. Naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie dowodu z kontroperatu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Kasacyjny nie ma uprawnień do uzupełniania czy poprawiania tej skargi. Dowodem w tym przypadku nie jest bowiem informacja o określonym prawie czy stosunku prawnym albo okoliczności mającej znaczenie prawne a jest nim stanowisko biegłego w kwestii, która wymaga wiedzy specjalistycznej. Okoliczność, że strona jedynie uważała, że przyznane jej odszkodowanie było niewystarczające (nie było słuszne) nie mogło bowiem dowodzić, że zaskarżona decyzja nie była legalna.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Marek Stojanowski
członek
Monika Nowicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości pod drogi publiczne, zasady oceny dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wymogi formalne skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specustawy drogowej i przepisów o gospodarce nieruchomościami. Interpretacja dowodu z opinii biegłego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości. Interpretacja dowodu z opinii biegłego jest również kluczowa dla praktyków.
“Zaniżone odszkodowanie za wywłaszczoną działkę? NSA wyjaśnia, kiedy opinia biegłego jest kluczowa.”
Dane finansowe
WPS: 31 348,8 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 36/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-11-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Rudnicka /przewodniczący/ Marek Stojanowski Monika Nowicka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane IV SA/Wa 1134/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-14 Skarżony organ Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 162 art. 12 ust. 5, art. 18 Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j.) Dz.U. 1997 nr 115 poz 741 art. 128, art. 130 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sentencja Dnia 13 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1134/23 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 marca 2023 r. nr DLI-VI.7615.262.2022.MC w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. S. na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 września 2023 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1134/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę M. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 marca 2023 r. nr DLI-VI.7615.262.2022.MC utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 września 2022 r. nr 1883/S/2022 o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie [...] - obszar wiejski, w obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, która - z mocy prawa - stała się własnością Skarbu Państwa - w łącznej wysokości 31 348,80 zł, w tym kwoty 29 856,00 zł za prawo własności oraz kwoty 1492,80 zł przysługującej z tytułu wydania ww. nieruchomości. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie: 1. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest: a) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia, mimo naruszenia przez Ministra Rozwoju i Technologii przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów: 10 § 1 i art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a. i wydanie decyzji w przedmiocie utrzymania w mocy wcześniejszej decyzji Wojewody Mazowieckiego o ustaleniu odszkodowania, b) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego - poprzez niewzięcie pod uwagę (pominięcie) istotnej części materiału dowodowego, tj. dowodu z dokumentu w postaci kontroperatu, podczas gdy dokument ten stanowił potwierdzenie istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności wartości wywłaszczonej nieruchomości oraz potwierdzał zasadność zarzutów formułowanych wobec operatu autorstwa T. S., 2. przepisów prawda materialnego, to jest: a) art. 12 ust. 5 w zw. z art. 18 i art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 128, art. 130 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez uznanie, że stwierdzona przez Ministra Rozwoju i Technologii wysokość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości należącej do skarżącego jest prawidłowa i odpowiadająca wartości wywłaszczanej nieruchomości, podczas gdy wartość ta ustalona została w sposób wadliwy, nieuwzględniający rzeczywistej wartości rynkowej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do przyznania skarżącemu odszkodowania w wysokości istotnie zaniżonej, b) art. 21 Konstytucji - poprzez przyznanie skarżącemu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, niespełniającego wymogu słuszności, tzn. nieodpowiadającego wartości prawa, którego skarżący został pozbawiony wskutek decyzji organów administracji. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania – w obu przypadkach wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rozwoju i Technologii wnosił o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest: na obrazie prawa materialnego w postaci: art. 12 ust. 5 w zw. z art. 18 i art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz art. 128, art. 130 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami ponadto art. 21 Konstytucji a także na istotnym naruszeniu przepisów postępowania, takich jak: art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a. oraz art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. Zarzuty te okazały się jednak nieuzasadnione a w przypadku zarzutów prawnomaterialnych, nie były one nawet w pełni prawidłowo sformułowane. Zgodnie bowiem z treścią art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać m. in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez podstawy kasacyjne należy zaś rozumieć wskazanie konkretnych przepisów prawa (to jest sprecyzowanie właściwej jednostki redakcyjnej zawierającej dane unormowanie), podanie nazwy aktu prawnego, w którym znajdują się owe przepisy, datę wydania tego aktu oraz miejsce jego publikacji. W rozpoznawanej natomiast skardze kasacyjnej ani nie skonkretyzowano właściwych jednostek redakcyjnych dla art. 128, 130 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 18 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ani też nie podano daty publikacji tych ustaw i miejsca ich publikacji. Tymczasem w przypadku ustaw, które były wielokrotnie nowelizowane a nawet doczekały się kilku tekstów jednolitych, powyższe ma niezmiernie istotne znaczenie. Ponadto skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem zaskarżenia a Sąd Kasacyjny nie ma uprawnień do uzupełniania czy poprawiania tej skargi. W związku z tym, formułując zarzuty kasacyjne, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej było podanie konkretnych przepisów, które uczynił przedmiotem zaskarżenia wraz z uwzględnieniem powyższych danych. Z uwagi zatem na stwierdzone wyżej wadliwości przedmiotowej skargi kasacyjnej odniesienie się do zarzutów materialnoprawnych mogło nastąpić jedynie w ograniczonym zakresie ( o czym niżej). Co do kwestii procesowych wskazać wypada, że w skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu, iż oddalił skargę M.S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 marca 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 września 2022 r. o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania za nieruchomość, położoną w gminie [...] w obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, która – z mocy prawa – stała się własnością Skarbu Państwa, mimo, że - wbrew zasadzie wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. – Minister, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i ewentualnie złożenia wniosków. Tym samym, jak twierdził skarżący, brak zawiadomienia jego pełnomocnika - w trybie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. - oznaczał naruszenie jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu a co uniemożliwiło mu podjęcie dalszych czynności w sprawie. Uzyskawszy bowiem informację o rychłym zakończeniu postępowania, skarżący – jak wywodzono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - mógł podjąć inicjatywę dowodową i albo przedstawić dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego (na okoliczność wartości nieruchomości objętych niniejszą sprawą, a co za tym idzie, także na wysokość odszkodowania), albo podjąć inne czynności procesowe. W ocenie składu orzekającego, powyższe twierdzenia skarżącego nie mogły jednak przemawiać za zasadnością skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z treścią art. 174 pkt p.p.s.a., zarzuty kasacyjne oparte na przepisach proceduralnych mogą stanowić podstawę kasacyjną, ale jedynie, gdy zarzucane organowi uchybienie procesowe miało istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszym przypadku nie miała zaś miejsca. Skarżący w toku postępowania administracyjnego brał aktywny udział w postępowaniu i - jak trafnie zwrócił na to uwagę Sąd Wojewódzki - już na etapie postępowania przed organem I instancji zastrzegł sobie prawo złożenia uwag do operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie Wojewody (pismo z dnia 27 maja 2022 r., k. 122 akt admin.). W rezultacie jednak tego rodzaju uwag nie zgłosił. Ponadto po wydaniu decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego, M.S. został poinformowany przez organ odwoławczy o niemożności rozpoznania niniejszej sprawy w ustawowym terminie i jednocześnie poinformowano go o wyznaczeniu w tym zakresie nowego terminu, który upływał w dniu 28 lutego 2023 r. (pismo z 6.10.2022 r., akta adm. bez numeracji kart.). Pomimo jednak upływu ponad 5 miesięcy od wystosowania tego pisma, strona nadal nie podejmowała żadnych działań mających na celu przedstawienie organowi odwoławczemu nowych, dodatkowych środków dowodowych, choć decyzja Ministra Rozwoju i Technologii została wydana dopiero w dniu 23 marca 2023 r. Zatem, jeśli skarżący, który – co istotne - korzystał w postępowaniu administracyjnym z pomocy zawodowego pełnomocnika, rzeczywiście planował przedłożyć w tym postępowaniu kontroperat szacunkowy, to miał odpowiednio długi okres czasu by to zamierzenie zrealizować. Jak ustalił bowiem Sąd Wojewódzki, z dat wskazanych w kontroperacie złożonym dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynikało, że rzeczoznawca majątkowy potrzebował zaledwie niespełna miesiąc czasu na sporządzenie tego rodzaju opinii. W związku z tym zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, iż skarżący miał w tym przypadku stosowny czas na przedstawienie w toku postępowania administracyjnego kontroperatu szacunkowego, jak również posiadał wiedzę o istnieniu takiej możliwości. Prawdą jest, że w odwołaniu strona wystąpiła także do organu odwoławczego w dopuszczenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy majątkowego, ale wniosek taki nie obligował jednak Ministra do jego uwzględnienia. Zatem wnosząc powyższy wniosek, strona nie mogła przyjmować, że zostanie on z całą pewnością uwzględniony zwłaszcza, że dowód z wyceny wywłaszczonej nieruchomości jest dowodem podstawowym w postępowaniu odszkodowawczym a - zgodnie z art. 15 k.p.a. – postępowanie to jest dwuinstancyjne przy czym organy obu instancji są obowiązane do wszechstronnego zbadania sprawy. W związku z tym wszelkie dowody, z których strona chciałaby skorzystać w postępowaniu administracyjnym zasadniczo powinna przedstawić (lub zgłosić w tym zakresie stosowny wniosek) jeszcze w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ II instancji – jak wyżej wspomniano - nie orzeka bowiem tylko w granicach zarzutów podniesionych w odwołaniu. Z tych względów zarzuty oparte na art. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - poprzez oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia, mimo naruszenia przez Ministra Rozwoju i Technologii przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów: 10 § 1, art. 8 § 1 i art. 7 k.p.a. nie były uzasadnione. Nie mógł także okazać się skutecznym zarzut odnoszący się do art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. Zdaniem skarżącego Sąd Wojewódzki wadliwie nie wziął pod uwagę istotnej części materiału dowodowego, to jest (cyt.): "dowodu z dokumentu w postaci kontroperatu, podczas gdy dokument ten stanowił potwierdzenie istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności wartości wywłaszczonej nieruchomości oraz potwierdzał zasadność zarzutów formułowanych wobec operatu autorstwa T.S.". Rzecz jednak w tym, iż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak z powyższego zatem wynika w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd ma możliwość przeprowadzić – jako uzupełniający - tylko dowód z dokumentu. Takim dowodem nie jest natomiast opinia biegłego (rzeczoznawcy majątkowego). Jest ona wprawdzie utrwalona (w tym wypadku) na piśmie, ale nie zmienia to faktu, iż nie jest to dowód z dokumentu w rozumieniu jakiejkolwiek procedury prawnej. Dowodem w tym przypadku nie jest bowiem informacja o określonym prawie czy stosunku prawnym albo okoliczności mającej znaczenie prawne a jest nim stanowisko biegłego w kwestii, która wymaga wiedzy specjalistycznej. Podobna zresztą sytuacja zachodzi w przypadku, gdy np. zeznania świadka zostaną utrwalone w protokole z jego przesłuchania lub zostanie sporządzony protokół z oględzin rzeczy. Oba protokoły – w ujęciu potocznym – są oczywiście dokumentami, ale treści z nich wypływające – w ujęciu proceduralnym, a taki charakter ma przepis proceduralny art. 106 § 3 p.p.s.a. – są dowodem z zeznań świadka czy z oględzin. Z tych więc względów przedstawiony dopiero Sądowi Wojewódzkiemu przez skarżącego kontroperat szacunkowy nie mógł – już co do zasady - stanowić w tej sprawie dowodu i dlatego też ocena tego kontroperatu, dokonana przez Sąd Wojewódzki, nie miała dla rozstrzygnięcia żadnego znaczenia. Formułując zarzuty materialnoprawne skarżący wskazał na naruszenie przez Sąd I instancji: art. 21 Konstytucji RP oraz art. 12 ust. 5 w zw. z art. 18 i art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 128, art. 130 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem strony skarżącej, Sąd Wojewódzki wadliwie bowiem ocenił, że ustalona w postępowaniu administracyjnym wysokość odszkodowania z tytułu utraty przez skarżącego własności nieruchomości położonej w gminie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, a która – z mocy decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 grudnia 2021 r. nr 126/SPEC/2021 - zezwalającej na realizację inwestycji drogowej pn: "Budowa autostrady [...] na odcinku węzeł [...] (koniec obwodnicy [...]) – [...] Odcinek III od węzła [...] (bez węzła) do węzła "[...]" (z węzłem) na odcinku 12,06 km". – stała się własnością Skarbu Państwa, była prawidłowa. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (mając na uwadze datę wydania zaskarżonej decyzji - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 162, dalej: specustawa drogowa), do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Po myśli zaś art. 18 ust. 1 tej ustawy, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Wg natomiast art. 23 w/w ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie zatem do przepisu art. 128 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (mając na uwadze datę wydania zaskarżonej decyzji – t.j. Dz. U. 2023 r. poz. 344, dalej: u.g.n.), wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw (1). Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw (2). Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa (3). Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (4). Po myśli zaś art. 130 u.g.n., wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio (1). Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (2). Wg natomiast art. 134 u.g.n., podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości (1). Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (2). Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (3). Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (4). W rozpoznawanej sprawie, skarżącemu przyznano odszkodowanie należne z tytułu przejścia prawa własności należącej do niego nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Odszkodowanie to ustalono po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego i zgodnie z jego wyceną. Wycena ta została zawarta w operacie szacunkowym z dnia 25 marca 2022 r., sporządzonym na zlecenie Wojewody. Jak wynika przy tym z ustaleń organów zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki, operat ten spełniał wszystkie wymagania formalne przewidziane przepisami prawa. Jak podkreślił Sąd I instancji, biegła w operacie szacunkowym, stosując podejście porównawcze i metodę korygowania ceny średniej, wskazała, iż w dacie wydania decyzji o realizacji inwestycji wyceniana nieruchomość nie była objęta planem miejscowym, natomiast zgodnie z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...], nieruchomość ta położona była na terenie projektowanej autostrady [...], symbol KDA. Wyjaśniając przy tym przyczyny rozszerzenia rynku nieruchomości podobnych (na stronie 9 operatu) dokonała analizy rynku lokalnego i regionalnego nieruchomości gruntowych zajętych lub przeznaczonych pod drogi w okresie od 1 lutego 2020 r. do dnia wyceny i na tej podstawie oszacowała wartość rynkową 1m2 wycenianej nieruchomości (przy uwzględnieniu stopnia występowania na nieruchomości poszczególnych cech cenotwórczych) na 23,86 zł a wartość całego gruntu - na 25 339,00 zł. Wartość zadrzewień określiła natomiast na łączną kwotę 4 517,00 zł. Jak z powyższego więc wynika sposób sporządzenia operatu szacunkowego, który stanowił podstawę zaskarżonej decyzji, był zgodny z wyżej przytoczonymi przepisami prawa oraz przepisami wykonawczymi do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Te ostatnie zresztą nie były objęte zaskarżeniem. W skardze kasacyjnej (jak nadmieniono to na wstępie) nie wskazano przy tym dokładnie, które przepisy – zdaniem autora skargi – zostały w tym przypadku naruszone. Nie wynika to również z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Argumentacja towarzysząca zarzutom kasacyjnym sprowadza się bowiem tylko do przytoczenia wybiórczej treści art. 12 ust. 5 i art. 18 specustawy drogowej oraz art. 128, art. 130 i art. 134 u.g.n. oraz wyrażenia poglądu, że (cyt.): " przyznane skarżącemu odszkodowanie, którego wysokość została usankcjonowana przez Wojewódzki Sad administracyjny w Warszawie, pozostaje dalece niewystarczające. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, wysokość tegoż odszkodowania została przez organy administracji istotnie zaniżona, zostało ono ustalone na zdecydowanie zbyt niskim poziomie, nieodzwierciedlającym faktycznej wysokości szkody poniesionej przez skarżącego (...)". W takiej zatem sytuacji, a także mając także na uwadze fakt, że ani organ, ani sąd administracyjny nie są uprawnieni do weryfikowania opinii biegłego pod względem merytorycznym, należało uznać, że wyżej wskazane zarzuty obrazy prawa materialnego nie mogły być uznane za usprawiedliwione. Okoliczność, że strona jedynie uważała, że przyznane jej odszkodowanie było niewystarczające (nie było słuszne) nie mogło bowiem dowodzić, że zaskarżona decyzja nie była legalna. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił także Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie przepisu art. 21 Konstytucji RP. Wyjaśnić więc w tym miejscu należy, że przepisy Konstytucji RP, stanowiąc wzorzec dla oceny wszystkich aktów prawnych obowiązujących w Polsce, są - z oczywistych względów - przepisami o charakterze mocno ogólnym. Ich konkretyzacja następuje bowiem w aktach niższego rzędu, w tym głównie w ustawach. Skoro zatem wyżej omówione przepisy ustawowe zostały w niniejszej sprawie dochowane i nikt ich zgodności z Konstytucja RP nie podważał, to tym samym nie można było przyjąć, że zaskarżony wyrok, oddalający skargę M. S. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 marca 2023 r., naruszał i to w sposób istotny w/w przepis konstytucyjny. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona i – z mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o koszach postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Mając natomiast na uwadze to, że niniejsza sprawa była jedną z wielu spraw o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadne jest w tej sytuacji miarkowanie kosztów i zasądził koszty zastępstwa procesowego w wysokości 50%.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI