I OSK 36/23

I OSK 36/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Kremer
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Lu 446/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-09-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7 w zw. z art. 77 § 1  i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Paulina Słonecka po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2022r., sygn. akt II SA/Lu 446/22 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 11 kwietnia 2022r. nr SKO.1893/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 446/22, oddalił skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 11 kwietnia 2022 r., nr SKO.1893/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisu "art. 17 ust. 1 pkt" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu.
Sądowi I instancji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które miał istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na niepełnym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności poprzez niezweryfikowanie zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na rzecz syna J.S. w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 2 września 2021 r.; pominięcie okoliczności wskazanych przez skarżącą M.S.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji rozpoznania przed WSA, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Ewentualnie, z ostrożności procesowej, w przypadku ustalenia przez Sąd braku naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej skargą decyzji z 11 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta B. z 25 października 2021 r. i przekazanie sprawy organom administracji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącej za obie instancje, według norm przepisanych prawem, a także o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a." – wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy poczynić uwagę porządkującą, bowiem choć skarga kasacyjna formułuje zarzuty naruszenia przepisów "k.p.a." oraz "ustawy o świadczeniach rodzinnych" to jednocześnie nie definiuje używanych skrótów. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 – dalej jako: "u.ś.r.) i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał.
W rozpoznawanej sprawie organ zakwestionował prawo skarżącej do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01 grudnia 2020 r. do 02 września 2021 r., kiedy to skarżąca najpierw pozostawała zatrudniona (na podstawie umowy o pracę od 29 września 2018 r. do 14 marca 2021 r.), a po rozwiązaniu stosunku pracy, w okresie od 15 marca 2021 r. do 02 września 2021 r. pobierała zasiłek chorobowy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżącej, w okresie, w którym pozostawała zatrudniona, a następnie pobierała zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie utrzymał w mocy decyzje organów administracji, odmawiające skarżącej prawa do tego świadczenia - w okresie od 01 grudnia 2020 r. do 02 września 2021 r. - z uwagi na fakt, iż w okresie tym pozostawała ona zatrudniona, a po ustaniu zatrudnienia pobierała zasiłek chorobowy. A zatem, po ustaniu zatrudnienia jej niezdolność do pracy nie wynikała wyłącznie ze sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz przede wszystkim z własnego stanu zdrowia.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu (bądź innemu opiekunowi faktycznemu dziecka), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia (bądź z innej pracy zarobkowej) wyłącznie w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Zasadniczą i konstytutywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem to, aby rezygnacja z aktywności zawodowej nastąpiła bezpośrednio i wyłącznie z powodu konieczności zajmowania się osobą niepełnosprawną.
Jak wynika z akt sprawy oraz niebudzących wątpliwości ustaleń organów administracji, skarżąca po zakończeniu zatrudnienia, pobierała w spornym okresie zasiłek chorobowy. Na podstawie art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 2780) zasiłek chorobowy przysługuje wyłącznie osobie, która jest niezdolna do pracy – w tym również wtedy, gdy niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli trwała ona bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że zasiłek chorobowy otrzymuje osoba, która nie jest zdolna do świadczenia pracy z uwagi na własne problemy zdrowotne. Okoliczność ta pozostaje w sprzeczności z warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego – polegającym na tym, aby to wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną stanowiła przyczynę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jeżeli skarżąca pobierała zasiłek chorobowy, oznacza to, że główną przyczyną jej pozostawania poza rynkiem pracy była jej własna niezdolność do pracy, a nie wyłącznie sprawowanie opieki nad synem.
Stan faktyczny i prawny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, został prawidłowo ustalony i oceniony. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż niesłusznie skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola działalności organów administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (legalności), a nie badanie celowości, słuszności lub gospodarności podejmowanych rozstrzygnięć. W przepisach art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. ustanowiono zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, w szczególności obowiązek organu do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, wyczerpującego zebrania dowodów oraz ich rzetelnej oceny. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono jednak, aby organy zaniechały któregokolwiek z tych obowiązków. W istocie nie budzi wątpliwości, że wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały szczegółowo zbadane, a końcowe ustalenia udokumentowane. Rzeczą organów administracji oraz Sądu I instancji było wyłącznie zbadanie, czy decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w spornym okresie zapadła w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Kwestie związane z ewentualną słusznością bądź celowością danego rozstrzygnięcia pozostają poza zakresem właściwości sądu administracyjnego i nie stanowią kryterium kontroli zgodnie z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 2597). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy. Wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz opartej na nim trafnej oceny stanu faktycznego, Sąd I instancji nie naruszył zasad postępowania określonych we wskazanych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut ten jest zatem nieuzasadniony i nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Prawidłowo, organy oraz Sąd I instancji oceniły, że skoro skarżąca w spornym okresie pozostawała zatrudniona, a następnie w okresie od 15 marca 2021 r. do 02 września 2021 r. korzystała z zasiłku chorobowego, to nie spełniła podstawowej przesłanki warunkującej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest rezygnacja z zatrudnienia bądź niepodejmowanie go wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Fakt pobierania zasiłku chorobowego w okresie od 15 marca 2021 r. do 02 września 2021 r. przesądza bowiem o tym, że bezpośrednią przyczyną nieświadczenia pracy we wskazanym okresie była niezdolność do niej wynikająca z choroby, a nie opieka nad niepełnosprawnym synem. Powoływana przez skarżącą argumentacja, iż opiekuje się ona niepełnosprawnym synem, nie niweczy podstawowej przeszkody do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego za kwestionowany okres, jaką był brak wyłącznego i bezpośredniego związku nieświadczenia pracy z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.