I OSK 353/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, potwierdzając, że opłata za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z drogą powinna być ustalana rocznie, a nie jednorazowo za cały okres.
Sprawa dotyczyła opłaty za zajęcie pasa drogowego pod przyłącze gazowe na 50 lat. WSA uchylił decyzję GDDKiA ustalającą jednorazową opłatę za cały okres, uznając, że prawo nie przewiduje takiej metody naliczania. NSA oddalił skargę kasacyjną GDDKiA, potwierdzając, że opłata powinna być ustalana jako iloczyn powierzchni i rocznej stawki, a nowelizacja ustawy jedynie doprecyzowała tę zasadę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) ustalającą jednorazową opłatę w wysokości 200 zł za zajęcie pasa drogowego o powierzchni 1 m2 na okres 50 lat pod przyłącze gazowe. Sąd uznał, że GDDKiA błędnie zinterpretowała art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, który stanowił, że opłata jest iloczynem powierzchni zajęcia i rocznej stawki. WSA podkreślił, że ustawa nie przewidywała możliwości naliczania opłaty z góry za cały okres zajęcia, ani nie dawała podstaw do mnożenia opłaty przez liczbę lat. GDDKiA wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 40 ust. 5 ustawy. Argumentowano, że opłata powinna być pobierana za cały okres zajęcia, a nowelizacja ustawy z 2005 roku jedynie doprecyzowała tę zasadę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd zgodził się z WSA, że zgodnie z art. 40 ust. 5 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji), opłata powinna być iloczynem powierzchni i rocznej stawki. NSA stwierdził, że ustawa nie przewidywała dodatkowego mnożnika w postaci liczby lat zajęcia, a zastosowana przez GDDKiA 'kapitalizacja' opłaty nie miała podstaw prawnych. Sąd zaznaczył, że nowelizacja z 2005 roku jedynie doprecyzowała przepis, usuwając wątpliwości interpretacyjne, ale nie zmieniła zasadniczej zasady ustalania opłaty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Opłata powinna być naliczana jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Ustawa nie przewidywała możliwości naliczania opłaty jednorazowo za cały okres zajęcia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji) jednoznacznie określał sposób obliczenia opłaty jako iloczyn powierzchni i rocznej stawki. Brak było podstaw do mnożenia tej opłaty przez liczbę lat zajęcia pasa drogowego. Nowelizacja ustawy z 2005 roku jedynie doprecyzowała ten przepis, usuwając wątpliwości interpretacyjne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.d.p. art. 40 § ust. 1, 2 pkt 2, ust. 3, ust. 5, ust. 11
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Brak podstaw do naliczania opłaty jednorazowo za cały okres.
p.p.s.a. art. 174, 183, 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje podstawy i sposób rozpoznawania skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad art. § 3 § ust. 1
Określa stawki opłat za zajęcie pasa drogowego.
k.p.a. art. 104, 138 § § 1 pkt 1, § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 40 § ust. 5, ust. 13a
Doprecyzowała brzmienie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, usuwając wątpliwości interpretacyjne dotyczące sposobu naliczania opłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za zajęcie pasa drogowego powinna być ustalana jako iloczyn powierzchni i rocznej stawki, a nie jednorazowo za cały okres.
Odrzucone argumenty
Opłata za zajęcie pasa drogowego powinna być naliczana jednorazowo za cały okres zajęcia (50 lat), zgodnie z interpretacją GDDKiA. Nowelizacja ustawy z 2005 roku potwierdzała zasadność naliczania opłaty za cały okres.
Godne uwagi sformułowania
Zastosowana przez organ 'kapitalizacja' należności nie znajduje uzasadnienia, bowiem żaden przepis ustawy o drogach publicznych nie daje ku temu podstaw. Zmiana art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych miała na celu jedynie doprecyzowanie przepisu.
Skład orzekający
Anna Łuczaj
sędzia
Izabella Kulig - Maciszewska
sędzia
Jan Paweł Tarno
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie opłat za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z ruchem drogowym, interpretacja art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 2005 roku, choć sąd wskazuje, że nowelizacja jedynie doprecyzowała istniejącą zasadę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za zajęcie pasa drogowego, a rozstrzygnięcie NSA wyjaśnia kluczowe wątpliwości interpretacyjne dotyczące sposobu naliczania tych opłat.
“Czy opłata za zajęcie pasa drogowego jest jednorazowa czy roczna? NSA rozstrzyga wątpliwości.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 353/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-03-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łuczaj Izabella Kulig - Maciszewska Jan Paweł Tarno /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane) Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II SA/Sz 573/05 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2005-12-14 Skarżony organ Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie Izabella Kulig-Maciszewska NSA Anna Łuczaj Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Sz 573/05 w sprawie ze skargi W. Spółka z o.o. w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcia pasa drogowego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 14 grudnia 2005 r. II SA/Sz 573/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcie pasa drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] NR [...]. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] wydana na postawie art. 39 ust. 3 oraz art. 40 ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 5 i ust. 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2085) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad /Dz. U. z 2004 r. Nr 129, poz. 1369/ i art. 104 kpa po rozpoznaniu wniosku W. Spółka z o.o. w [...] z dnia 10 stycznia 2005 r.: 1. wyraził zgodę na zajęcie przez wnioskodawcę, pasa drogowego o powierzchni 1,0 m2, w ciągu drogi krajowej nr [...] w [...], ul. [...] strona lewa, w celu umieszczenia przyłącza gazowego według lokalizacji szczegółowej określonej w planie sytuacyjnym stanowiącym załącznik nr 1 do decyzji nr [...]; 2. ustalił opłatę za zajęcie pasa drogowego w kwocie 200 zł - 1,0 m2 x 4,00 zł x 50 lat = 200 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca otrzymał zgodę na umieszczenie przedmiotowego urządzenia w pasie drogowym oraz decyzję na zajęcie pasa drogowego przy prowadzeniu robót. W związku z powyższym została naliczona jednorazowa opłata za umieszczenie przyłącza gazowego w pasie drogowym na okres 50 lat tj. od 14 stycznia 2005 r. do 14 stycznia 2055 r. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 roku. W. Sp. z o.o. w [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się na uiszczenie opłat za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej na 50 lat z góry. Odwołująca się Spółka wniosła o naliczenie opłaty sukcesywnie za każdy rok zgodnie z art. 39 oraz art. 40 ust. 2, 3, 5 i 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Strona powołała się też na obligatoryjne przepisy ustawy o rachunkowości i ustawy o "podatku dochodowym od osób prawnych. Dyrektor Generalny Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Szczecinie, decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § l pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa po ponownym rozpatrzeniu sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 11 ustawy o drogach publicznych, opłaty za zajęcie pasa drogowego pobiera się przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Opłata ustalona na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, którego zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, pobierana jest "z góry" za cały okres zajęcia pasa drogowego, określony we wniosku podmiotu występującego o zajęcie pasa drogowego. Opłata liczona jest bowiem jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia, rocznej stawki opłat i liczby lat. W. z o.o. w [...] wniosła na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, w szczególności art. 40 ust. 5 tej ustawy przez przyjęcie, że opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w tym pasie urządzeń infrastruktury technicznej nie związanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego /art. 40 ust.2 pkt 2 tej ustawy/ ustala się jako iloczyn metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy urządzenia, rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby lat. W uzasadnieniu swojego orzeczenia WSA w Szczecinie stwierdził, że W. Spółka z o.o. - [...] wniosła do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o wydanie zgody na zajęcie pasa drogowego o pow. 1.0 m2 w ciągu drogi krajowej nr [...] w celu umieszczenia urządzeń - przyłącza gazowego śc. De 32 PE na okres 50 lat. Stosownie do art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych "w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydanym w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 40". W myśl art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji "zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej". Zezwolenia takiego wymaga między innymi "umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzanie drogami lub potrzebami ruchu drogowego" (art. 40 ust. 2 pkt 2). Stosownie do ust. 3 tego artykułu, za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę, przy czym - z mocy ust. 5 - opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, "ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego". W ust. 7 art. 40 tej ustawy, ustawodawca upoważnił Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia dla dróg, których zarządcą jest Generalny dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wysokości stawek opłaty za zajęcie 1m2 pasa drogowego, przy czym jednocześnie zawarł pewne zastrzeżenie. I tak, w odniesieniu do stawki opłaty, o której mowa w ust. 5 (opłata za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust.2 pkt 2) ustawy, w ostatnim zdaniu art. 40 ust. 7 stanowi, że stawka ta nie może przekraczać 200 zł. Zgodnie z ust. 10 art. 40 tej ustawy, za zajęcie powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszego niż 1m2 stosuje się stawki takie jak za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Stosownie do art. 40 ust. 11 ustawy - opłatę, o której mowa w ust. 3, nalicza i pobiera w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Rozporządzenie z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w odniesieniu do umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego przewiduje "roczne stawki opłat za 1m2 powierzchni pasa drogowego drogi krajowej zajętego przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia (§ 3 ust. 1 w związku z § 1 pkt 2) i precyzuje jak należy obliczać te stawki w przypadku zajęcia pasa drogowego drogi krajowej przez urządzenie przez niepełny rok kalendarzowy. Przedstawienie powyższego stanu prawnego obowiązującego w dacie zaskarżonej decyzji było - zdaniem WSA – konieczne by wykazać, że przepisy prawa materialnego mającego zastosowanie przy rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, z czym wiąże się obligatoryjna opłata, nie przewidują w przypadku udzielenia takiej zgody, ustalenia prawem wymaganej opłaty z uwzględnieniem liczby lat przewidywanego zajęcia pasa drogowego. Trafny jest zatem zarzut strony skarżącej, że w niniejszej sprawie zostało naruszone prawo materialne. Ustawa stanowi bowiem wyraźnie, że omawianą opłatę ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty /ustalonej w rozporządzeniu wykonawczym/ za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Organy obu instancji nie wskazały w uzasadnieniu, na jakiej podstawie prawnej przedmiotową opłatę ustaliły stosując, w iloczynie przewidzianym w ustawie dodatkowy czynnik, jakim jest liczba lat planowanego zajęcia pasa drogowego. Poza tym opłata za zajęcie pasa drogowego nie ma charakteru uznaniowego. Wszystkie więc czynniki jakie należy uwzględnić przy jej ustalaniu muszą być określone w ustawie. W skardze kasacyjnej zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych przez błędną jego wykładnię i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz oddalenie skargi W. Sp. z o.o. - [...], a także zasądzenie od w/wym. Spółki kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, iż generalną zasadą wyrażoną w art. 40 ust. 3 ustawy o drogach jest odpłatność zajęcia pasa drogowego. Przepis art. 40 ust. 11 ustawy stanowił, że opłatę za zajęcie pasa drogowego nalicza się i pobiera w drodze decyzji administracyjnej przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Ustawodawca nie wskazał w tym przepisie, aby w przypadku opłaty, była to opłata jednorazowa. Termin uiszczenia opłaty ustawodawca w ust. 13 ustalił na 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca ich wysokość stała się ostateczna. Analiza powyżej wymienionych przepisów wskazywała, że zajmujący pas drogowy winien uiszczać opłatę za cały okres zajęcia pasa drogowego, w przedmiotowej sprawie za 50 lat, a nie jedynie za pierwszy rok. Nie można zgodzić, się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że organ dokonał wykładni celowościowej przepisu, którego nie ma. Istnieje bowiem przepis nakazujący uiszczenie opłaty za zajęcie pasa drogowego, a art. 40 ust. 5 określa jedynie sposób jej obliczenia. Wykładni tego przepisu nie można dokonywać w oderwaniu od innych przepisów tej ustawy, a te jak wskazano powyżej, wskazują na zasadność rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji. Przepis art. 40 ust. 5 ustawy o drogach nasuwał wiele wątpliwości i konieczne było dokonanie jego interpretacji. Z tych też względów ustawodawca w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych ustaw doprecyzował jego treść. Zmiana ustawy i wyraźne sprecyzowanie woli ustawodawcy, zarówno art. 40 ust. 5 jak i art. 40 ust. 13a, świadczy o tym, iż ustawodawca od momentu wprowadzenia w życie ustawy o drogach publicznych miał na celu wprowadzenie opłat corocznych w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 art. 40 tej ustawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wskazówką interpretacyjną może być przepis, który wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji /wyrok SN 01.07.2005 sygn. OSK 1574/04 niepublikowany/. Skoro zatem nawet w braku przepisu, należy kierować się treścią przepisu, który wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, to tym bardziej treścią takiego przepisu jako wskazówką interpretacyjną należy kierować się w przypadku doprecyzowania przez ustawodawcę przepisu dotychczas obowiązującego, którego treść budziła wątpliwości interpretacyjne. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Administracyjny uchylił w całości zaskarżone decyzje. Zatem również tę, w której zarządca drogi w części wyraził zgodę na zajęcie pasa drogowego przez wnioskodawcę. W konsekwencji powstał stan, w którym W. zajmuje w chwili obecnej pas drogowy samowolnie. Spełnione zatem są przesłanki art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych dla naliczenia wnioskodawcy kary pieniężnej. Treść uzasadnienia natomiast nie wskazuje, aby WSA dopatrzył się nieprawidłowości w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymogom, niemniej podniesionych w niej zarzutów nie można uznać za usprawiedliwione. Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych przez błędną wykładnię. Zarzut ten nie może odnieść zamierzonego skutku, a to z następujących przyczyn. Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej – art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2004 roku, Nr 204, poz. 2086 ze zm.). Zezwolenie to, z mocy art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy, dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (art. 40 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1m2 pasa drogowego. W przypadku wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na okres dłuższy niż jeden rok przepis art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych - w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 października 2005 roku - stanowił materialnoprawną podstawę do ustalenia opłaty zarówno za rok, w którym właściwy organ wydał zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, jak i kolejne lata, na jakie zezwolenie wydano. Powyższy przepis zawiera dwa elementy kształtujące wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego: liczbę metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i roczną stawkę opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Skoro zaś podstawa ustalenia stawki opłaty jednoznacznie wynika z ustawy, to nie ma żadnych podstaw do opierania się przy wyliczeniu tej opłaty na jakimkolwiek dodatkowym, pozaustawowym kryterium. W szczególności ustawodawca nie przewidział, aby przy obliczaniu opłaty dokonywać przemnożenia opłaty ustalonej jako iloczyn wskazanych wyżej dwóch czynników przez dodatkowy czynnik tj. liczbę lat zajęcia pasa drogowego. Sposób ustalenia przedmiotowej opłaty przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad doprowadził do swoistej "kapitalizacji" opłaty. Zastosowana przez organ "kapitalizacja" należności nie znajduje uzasadnienia, bowiem żaden przepis ustawy o drogach publicznych nie daje ku temu podstaw. Ustawą z dnia 29 lipca 2005 roku o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1486) dokonano nowelizacji ustawy o drogach publicznych. Z dniem 4 października 2005 roku art. 40 ust. 5 ustawy otrzymał następujące brzmienie:" Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym"(...). Nowe brzmienie tego przepisu usuwa wcześniejsze wątpliwości w zakresie jego interpretacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, także przed nowelizacją, dawał podstawę do ustalenia opłaty za każdy rok zajęcia pasa drogowego. Zmiana art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych miała na celu jedynie doprecyzowanie przepisu (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku - Sejm RP IV Kadencji, Nr druku: 3921). Wyraźne doprecyzowanie woli ustawodawcy w art. 40 ust. 5 i w art. 40 ust. 13a przemawia za tym, iż ustawodawca już w dacie wejścia w życie poprzednich noweli ustawy o drogach publicznych miał na celu wprowadzenie opłat corocznych w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt. 2 art. 40 ustawy. Świadczy o tym nowelizacja ustawy dokonana ustawą z dnia 14 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953) - z dniem 9 grudnia 2003 roku. Nadto przypomnieć należy, że do dnia 23 lutego 2000 roku tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 stycznia 2000 roku o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 136) w przepisie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych była mowa o pobieraniu jednorazowych opłat. Od dnia 23 lutego 2000 roku art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych stanowił, iż za zajęcie pasa drogowego i za umieszczenie w nim urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem dróg pobiera się opłaty. Ewolucję brzmienia art. 40 ust, 5 ustawy o drogach publicznych należało więc uwzględnić przy dokonywaniu wykładni tegoż przepisu. Na marginesie wskazać należy, iż także Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad dostrzegł doprecyzowanie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, lecz wysnuł z tego stwierdzenia odmienne wnioski, podtrzymując stanowisko w zakresie zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI