I OSK 346/12

I OSK 346/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Marian Wolanin
Wiesław Morys /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Sygn. powiązane
I SA/Wa 548/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-09-29
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 231 poz 1700
art. 1 pkt 1, art. 13 ust. 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
art. 96 ust. 1b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 548/11 w sprawie ze skargi Gminy Miasta G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy Miasta G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 548/11, po rozpoznaniu skargi Gminy Miasta G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] - każdą w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni 2,2874 ha, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w tej części, a w pozostałym zakresie oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Wojewoda Mazowiecki orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta G. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni 2,2874 ha i nr [...] o powierzchni 1,4707 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., gdyż nieruchomość ta nie była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miasta G. Rozpatrując je, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu stwierdził, iż zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700, ze zm.), nieruchomości rolne nieprzekazane Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia 30 czerwca 2000 r. ostatecznymi decyzjami stały się z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa własnością gmin na terenie których są położone. W myśl art. 1 tej ustawy dotyczy ona gospodarowania nieruchomościami rolnymi należącymi do Skarbu Państwa. Pojęcie nieruchomości rolnych precyzuje art. 461 kodeksu cywilnego. Powołując się na ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia 14 kwietnia 1994 r., nr 156/XVII/94, obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r., z którego wynika, że działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod:
- budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne, oznaczone symbolami MN i MW, to jest w strefie projektowanej zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej, wolnostojącej i bliźniaczej do 2,5 kondygnacji, osiedlowej wielorodzinnej lub domy mieszkalne do 3 kondygnacji;
- budownictwo usługowe oznaczone symbolem UZ, tj. projektowana zabudowa usługowa z zielenią urządzoną, wolnostojącą do 3 kondygnacji, przy ulicy [...] do 2 kondygnacji;
- komunikację, oznaczoną symbolem 19 L1/2- ulica Lokalna i 11Z1/2 ulica Zbiorowa oraz w niewielkiej części tereny gospodarki hodowlanej, oznaczone symbolem ŻRZ, tj. łąki i pastwiska wyłączone z terenów budowlanych,
natomiast działka nr [...] położona była na terenie:
- o wyłącznej funkcji mieszkaniowej, oznaczonej symbolem MEC, tj. projektowana zabudowa mieszkaniowa – strefa ciszy, ekstensywna, wolnostojąca, do 3 kondygnacji;
- zagospodarowania na cele sportu ogólnodostępnego i kwalifikowanego, oznaczone symbolem WS, tj. projektowane urządzenia i obiekty sportowe, wolnostojące obiekty niezbędne dla funkcji terenu, o wysokości do 3 kondygnacji;
- tereny lasów ukierunkowane na gospodarkę leśną, oznaczone symbolem KRL, tj. kompleksy leśne w tym granice otuliny [...] Parku Krajobrazowego,
organ wskazał, iż opisane przeznaczenie przedmiotowych działek w planie przesądza o tym, że nie stanowią one nieruchomości rolnej w rozumieniu art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Wprawdzie działka nr [...] jest w części przeznaczona na cele rolne (mniej niż 15 % całej powierzchni działki), jednakże fakt ten zdaniem organu nie dowodzi przeznaczenia tej działki na cele gospodarki rolnej. W tej sytuacji dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia okoliczność, iż zgodnie z wypisem z rejestru gruntów według stanu na dzień 1 lipca 2000 r. działki te figurowały jako: grunty orne, łąki trwałe, nieużytki, lasy i grunty leśne oraz rowy. Przy ocenie bowiem rolnego charakteru przedmiotowych działek należy mieć na względzie konieczność łącznego spełnienia dwóch przesłanek z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r., tj. zarówno przesłanki, która wynika z samej definicji nieruchomości rolnej zawartej w art. 461 kodeksu cywilnego, jak i tej z której wynika konieczność położenia określonej nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miasto G. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 13 ust. 2 w zw. z art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w zakresie wymogu obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego rolne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w dacie 1 lipca 2000 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż stanowi ona nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461 kodeksu cywilnego, co wynika z obowiązującego planu miejscowego i przeznaczenia nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za zasadną. W uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku wskazał, iż według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia 14 kwietnia 1994 r., nr 156/XVII/94, obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r., działka nr [...] położona była na terenie o wyłącznej funkcji mieszkaniowej, zagospodarowania na cele sportu ogólnodostępnego i kwalifikowanego, lasów ukierunkowanego na gospodarkę leśną, tj. kompleksy leśne w tym granice otuliny [...] Parku Krajobrazowego. Tym samym Sąd I instancji podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nieruchomość ta nie spełnia warunków określonych w art. 1 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nie była bowiem przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. W odniesieniu natomiast do działki nr [...] Sąd ten uznał, iż w tej części zarówno decyzja organu pierwszej, jak decyzja organu drugiej instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a. Jak wynika bowiem z planu zagospodarowania przestrzennego miasta G. działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne, budownictwo usługowe, komunikację oraz w niewielkiej części na terenie gospodarki hodowlanej, tj. łąk i pastwisk wyłączonych z terenów budowlanych. W ocenie Sądu nie ma dla sprawy znaczenia, jaką część całej nieruchomości stanowi jej rolny fragment. Bowiem zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości rolne nieprzekazane do tzw. "zasobu" ostatecznymi decyzjami w terminie do dnia 30 czerwca 2000 r. stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Oznacza to, że z upływem wskazanego w powołanym akcie prawnym terminu, a więc z dniem 1 lipca 2000 r., następuje nabycie przez gminę tych nieruchomości z mocy samego prawa. Należy przyjąć więc, że z tym dniem Gmina Miasta G. stała się zgodnie z ustawową dyspozycją na mocy samego prawa właścicielem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Z chwilą bowiem upływu ustawowego terminu, tj. z dniem 1 lipca 2000 r., nastąpił podział nieruchomości na część spełniającą określone przesłanki i tym samym nabytą przez Gminę Miasta G. oraz na część niespełniającą ustawowych przesłanek i jako taką pozostającą własnością Skarbu Państwa. Podział ten nastąpił z mocy prawa. W ocenie Sądu te okoliczności nie zostały właściwie ocenione przez organy orzekające w sprawie, jak również nie został ustalony i wyjaśniony stan faktyczny sprawy w zakresie jaką część działki nr [...] stanowią łąki i pastwiska, a więc w jakiej części jest to nieruchomość rolna. Dlatego też uchylił decyzje obu organów w przedmiocie odmowy nabycia własności przez Gminę Miasta G. działki nr [...]. Natomiast w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił uznając, iż decyzje te co do działki nr [...] są prawidłowe. W podstawie prawnej przywołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm.) – dalej: P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaskarżając go w części dotyczącej uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...], czyli w zakresie działki nr [...] o powierzchni 2,2874 ha. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 13 ust. 2 w związku z art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez błędne uznanie, że z dniem 1 lipca 2000 r. następuje z mocy prawa podział nieruchomości na część podlegającą komunalizacji i na część niespełniającą ustawowych przesłanek,
2. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez przyjęcie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez przyjęcie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 1 i pkt 2 jego sentencji i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie organ podniósł, iż przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie mogą w żaden sposób stanowić podstawy prawnej do podziału z mocy prawa nieruchomości. Treść art. 13 ust. 1 i 2 w związku z art. 1 tej ustawy jednoznacznie wskazuje, że odnosi się on do stanu prawnego wyłącznie całych nieruchomości. Przy stosowaniu tego przepisu nie można powoływać się, na zasadzie analogii, na postanowienia art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który posługując się sformułowaniem "część nieruchomości" przesądza tym samym wprost o możliwości podziału. W art. 73 ust. 1, w przeciwieństwie do art. 13 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wyraźnie jest mowa o "części" nieruchomości. Zdaniem organu przyjęcie stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku prowadziłoby w konsekwencji do powstania "nieruchomości rolnych", które ze względu na swoją powierzchnię i ukształtowanie nie mogłyby być w żaden sposób wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej (np. bardzo małe, bez dostępu do drogi, bez fizycznej możliwości zagospodarowania zgodnego z ich przeznaczeniem), a tym samym nie spełniałyby podstawowego kryterium pozwalającego na uznanie danej nieruchomości za rolną (art. 46¹ kodeksu cywilnego). Tym samym w ocenie skarżącego kasacyjnie miał on uzasadnioną podstawę do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Miasta G. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy Miasta G. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie jej autorki, wykładnia art. 13 ust 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dokonana przez Sąd, skutkująca założeniem podziału nieruchomości objętej działaniem tej ustawy z mocy prawa na część rolną i na część nierolną, jest uzasadniona treścią tego przepisu, a zwłaszcza stwierdzeniem, że nieruchomości nierozdysponowane do dnia 30 czerwca 2000 r., stały się własnością gmin z mocy samego prawa. Argumentacja, że ustawa nie obejmuje części nieruchomości, tylko całą nieruchomość, pozostaje w sprzeczności z uprawnieniem gmin do nabycia z mocy prawa należnej działki, przeznaczonej w planie miejscowym na cele rolne. Tym samym dowodziła, że nie można pozbawić gminy nieruchomości, którą nabyła z samego prawa ze skutkiem począwszy od dnia 1 lipca 2000 r., z tego względu, że księga wieczysta obejmuje kilka działek gruntu o różnym przeznaczeniu. Przepis art. 13 ust 2 winien być tak interpretowany, aby gmina zachowała uprawnienie do nabycia nieruchomości lub ich części, które stały się samodzielnymi nieruchomościami z dniem 1 lipca 2000 r., z przeznaczeniem rolniczym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze bowiem pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności powodujących nieważności postępowania, a skarga kasacyjna spełnia wymogi określone w art. 176 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), jak też na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie powołała się na obie podstawy, wszak zarzuty w obu ich obrębach w zasadzie umotywowała odnosząc się do oceny wykładni przepisów prawa materialnego, podważając ostatecznie trafność rozstrzygnięcia. Nawet zarzut wadliwego przyjęcia niewyjaśnienia sprawy przez organy odnosi się do tych przepisów, dowodząc poczynienia dostatecznych ustaleń faktycznych w świetle przyjętej przez organy interpretacji art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Dlatego też obie podstawy zostaną omówione łącznie. Stosownie do art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy przejęcie przez Agencję Nieruchomości Rolnych praw i obowiązków wynikających z wykonania prawa własności w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2, nastąpi nie później niż do dnia 30 czerwca 2000 r. W myśl zaś art. 13 ust. 2 nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Z treści tych przepisów wynika, że warunkiem przejścia z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz gminy było spełnianie przez nieruchomość kryteriów nieruchomości rolnej, która nie została przy tym przejęta do dnia 30 czerwca 2000 r. przez wspomnianą Agencję. Istotą sporu w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, czy działka nr [...], stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a więc czy objęta jest przedmiotowym zakresem tej ustawy. Zakres ten wyznacza przepis art. 1 pkt 1-3, z czego na potrzeby niniejszej sprawy istotny jest pkt 1, w myśl którego ustawa reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Aby zatem nieruchomość nieprzejęta przez Agencję mogła przejść na własność gminy winna stanowić nieruchomość rolną w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego i być położona na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Odesłanie do Kodeksu cywilnego prowadzi oczywiście do zastosowania jego art. 461. Samo jednak spełnianie przez nieruchomość warunków definicji nieruchomości rolnej zawartej w tym przepisie jest niewystarczające. Konieczne jest również, by nieruchomość położona była na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Zgodnie z art. 461 k.c. nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Definicja ta ma także zastosowanie do wszystkich innych aktów prawnych dotyczących nieruchomości (gruntów rolnych), chyba że zawierają one postanowienia odmienne. Kryterium wyodrębniającym (cechą wyróżniającą) nieruchomość rolną jest zatem możliwy sposób jej wykorzystania. Nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub ogrodniczej, sadowniczej czy rybnej (E. Skowrońska Bocian, [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, Tom I, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 131). Dla zakwalifikowania nieruchomości rolnej wystarczy możliwość takiego wykorzystania. Nieruchomość rolna została zdefiniowana w niepełny sposób w art. 461 k.c., to jest wyłącznie od strony przydatności do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Rzecz w tym, że również pojęcie rolnictwa jest szerokie i trudne do zdefiniowania (p. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98, OSP 2001/2/27). Wieloznaczność zwrotów użytych w przepisie art. 461 k.c. nie pozwala wyłożyć zawartej tam definicji jedynie na podstawie kryterium językowego, mimo wielokrotnie podkreślanego w literaturze przedmiotu znaczenia wykładni gramatycznej jako pierwszorzędnej i najpewniejszej spośród wszystkich metod (p. też powołany wyżej wyrok z dnia 2 czerwca 2000 r.). Interpretacja art. 461 k.c. z wykorzystaniem innych metod wykładni prowadzi do wniosku, iż wskazuje on na czysto agronomiczne cechy gruntu, jakie powodują, że uzyskiwanie na nim produktów rolnych jest fizycznie możliwe, wszak uzyskiwanie z gruntu płodów rolnych nie musi faktycznie następować. Przepis art. 461 k.c. zadowala się tutaj możliwością, istnieniem pewnej potencjalnej perspektywy uzyskiwania z gruntu płodów rolnych znajdującej swe uzasadnienie we fizyczno-agronomicznych właściwościach gruntu (por. A. Lichorowicz, Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98, opubl. OSP 2001/2/27). Dla wykładni definicji nieruchomości rolnej aktualne pozostało stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 14 grudnia 1984r. (III CZP 78/84; OSN 1985, Nr 10, poz. 149), w uzasadnieniu której wskazano, że definicja nieruchomości rolnej określona jest przede wszystkich według kryterium przeznaczenia. Decydujące znaczenie ma zatem gospodarczy, produkcyjny stan rzeczy. Nie można rozciągnąć pojęcia nieruchomości rolnej na grunty, które z przeznaczenia swego takiego charakteru nie mają i nie mogłyby go mieć w przyszłości przy zastosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Bez znaczenia pozostaje przy tym obszar takich gruntów w stosunku do obszaru całej nieruchomości. Nie mają prawnego oparcia również twierdzenia o tym, że chodzi o "całą" nieruchomość, bo takiego pojęcia prawo nie zna. Bez znaczenia są tu też kwestie ewidencyjne, tj. w jaki sposób dana nieruchomość jest zapisana w ewidencji gruntów i budynków czy w księdze wieczystej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie decydujące dla sprawy jest to, że nieruchomość rolna jako "podgrupa" nieruchomości, winna odpowiadać podstawowemu kryterium, jakim jest wyodrębnienie jej jako części powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności (art. 46 § 1 k.c.) Nie ma znaczenia również i to, czy będzie istniała realna czy tylko potencjalna możliwość rolniczego jej zagospodarowania, bowiem w tej materii przywołane przepisy nie zawierają ograniczenia. Jest to bowiem zagadnienie czysto techniczne, a nie prawne.
W okolicznościach niniejszej sprawy Wojewoda Mazowiecki, powołując się na ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia 14 kwietnia 1994 r. Nr 156/XVII/94, obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r., wskazał iż działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym w części na gospodarkę hodowlaną, oznaczone symbolem ŻRZ, tj. łąki i pastwiska wyłączone z terenów budowlanych. Pomimo tego organ odwoławczy uznał, iż wprawdzie działka nr [...] jest w części przeznaczona na cele rolne (mniej niż 15 % całej powierzchni działki), jednakże fakt ten nie przesądza o przeznaczeniu tej działki na cele gospodarki rolnej. Z takim stanowiskiem słusznie nie zgodził się Sąd pierwszej instancji. Należy bowiem uznać, iż narusza ono art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, iż z dniem 1 lipca 2000r. Gmina Miasta G. stała się zgodnie z ustawową dyspozycją, na mocy prawa właścicielem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Od upływu bowiem ustawowego terminu, tj. z dniem 1 lipca 2000 r. nastąpił podział nieruchomości na część spełniającą określone przesłanki i tym samym nabytą przez Gminę Miasta G. oraz na część niespełniającą ustawowych przesłanek i jako taką pozostającą własnością Skarbu Państwa. W rozważanej materii obecny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela stanowisko zajęte przez ten Sąd w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1612/07 (publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tę część należy w postępowaniu ustalić, gdyż wskazanie procentowego udziału przeznaczenia rolnego w całej nieruchomości nie zostało odniesione do konkretnego terenu. Natomiast ten ułamek nie może przekreślać działania ustawy, która nie uzależnia przejścia prawa własności od powierzchni działki, ani też jej wyodrębnienia fizycznego czy ewidencyjnego. Ustalenie to wszak będzie konsekwencją dokonanego z mocy prawa podziału nieruchomości. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji te elementy nie zostały właściwie zbadane i ocenione przez organy orzekające w sprawie, włącznie z niewyjaśnionym stanem faktycznym sprawy, a dotyczącym tego, jaką faktycznie część działki nr [...] stanowią łąki i pastwiska. Oznacza to, że wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej organy orzekające w sprawie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., bowiem nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego odnoszącego się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 2 w związku z art. 1 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Wskazać również należy, iż podnoszony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie miał zastosowania (i słusznie) w niniejszej sprawie, a tym samym nie mógł zostać przez Sąd I instancji naruszony. Przede wszystkim nie obejmuje on swą regulacją podziału nieruchomości rolnych z mocy prawa. W tej materii wypada odwołać się do brzmienia art. 96 ust. 1 tej ustawy wprowadzającej zasadę podziału na podstawie decyzji zatwierdzającej podział oraz art. 96 ust. 1b tej ustawy, która stanowi odstępstwo od tej reguły w razie nabycia własności z mocy prawa. Wówczas decyzja o nabyciu prawa zatwierdza podział. Odnosi się to również do nieruchomości rolnych nabytych na podstawie przedmiotowej ustawy.
Z przedstawionych powodów zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę tę oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 tej ustawy.
-----------------------
2