I OSK 340/08

I OSK 340/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-03-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /sprawozdawca/
Jolanta Rajewska /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 1142/06 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2007-05-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art.1 §2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.174 pkt 2, art.3 § 2, art.134 § 1,art.151, 145 § 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
art.24 ust.2 i 4,14 ust.1 i 3
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1142/06 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1142/06 oddalił skargę R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
W wyniku rozpatrzenia wniosku R. B. z dnia [...] lutego 2006 r., decyzją z dnia [...] marca 2006 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 2, art. 16 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zasiłkach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) oraz art. 104 i 108 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznano R. B. zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2007 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2006 r., działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, bowiem organ pierwszej instancji nie rozpoznał wniosku R. B. w całości, a mianowicie nie wypowiedział się w kwestii wniosku o świadczenie w okresie od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2006 r.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówił R. B. przyznania nadpłaty zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 stycznia 2006 r. oraz przyznał mu wnioskowane świadczenie od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja wydana została na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 49 ust. 1, art. 16 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 7 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Od powyższej decyzji R. B. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że wnioskującemu przyznano zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie począwszy od 1 lutego 2006 r. wobec spełnienia wymogu ustawowego określonego w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - tzn. legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała do ukończenia 21 roku życia. Ustosunkowując się do żądania wyrażonego w odwołaniu - przyznania świadczenia od września 2005 r. do stycznia 2006 r., Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z zapisem art. 24 ust 2 powoływanej ustawy, prawo od świadczenia ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a to nastąpiło właśnie [...] lutego 2006 r. Zgodnie z art. 24 ust. 3a w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację ([...] lutego 2006 r.).
R. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której stwierdził, że czuje się skrzywdzony otrzymaną odmową. Wyjaśnił, że luty 2006 r. był najwcześniejszą datą, w jakiej mógł złożyć wniosek o wypłatę tego świadczenia w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w B. Dodał, że nie może ponosić konsekwencji przedłużającego się postępowania odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę stwierdził, że kwestię uprawnień do zasiłków rodzinnych, zasiłków pielęgnacyjnych oraz innych świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), przepisy tego aktu prawnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący.
Stosownie do postanowień art. 16 ust. 1 przywołanej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, zasiłek taki przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W tym zakresie organy orzekające obu instancji uznały, że skarżący spełnia wymagane warunki i w związku z powyższym przyznały stronie przedmiotowy zasiłek. Odrębną sprawą pozostaje ustalenie daty, z jaką świadczenie to przysługuje. Po myśli art. 24 ust. 2 i ust. 4 przywołanej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
Skarżący nie zgodził się na pozbawienie go prawa do świadczenia za okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r. W wyniku długotrwałego postępowania odwoławczego R. B., pomimo pierwotnych decyzji niekorzystnych, uzyskał prawo do renty socjalnej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. a w związku z tą decyzją uzyskał także nadpłatę zasiłku pielęgnacyjnego. Jednakże na mocy art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. d/ wymienianej powyżej ustawy w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. organem właściwym do przyznania i wypłaty zasiłku osobom ubezpieczonym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też w rozpatrywanej sprawie ten właśnie podmiot orzekł o nadpłacie zasiłku pielęgnacyjnego dla skarżącego do dnia 31 sierpnia 2005 r. Nie mógł tego jednak uczynić w odniesieniu do pozostałego, wnioskowanego okresu, gdyż od 1 września 2005 r. zmienił się organ przyznający to świadczenie, a mianowicie zostały w tym zakresie wskazane organy gminy.
Zdaniem Sądu, z przedstawionego powyżej stanu prawnego wynika, że o ile można przyjąć, iż świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego posiada status publicznego prawa podmiotowego, to jednakże przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób konsekwentny wskazują na rozdzielenie dwóch zagadnień, a mianowicie: uprawnienia do określonego świadczenia oraz daty - od kiedy można się w sposób skuteczny domagać jego wypłaty, czyli realizacji. Skarżący jest przekonany, że już z faktu spełniania wymagań do określonego prawa, takie prawo się nabywa. Należy tymczasem wskazać, że takie przekonanie nie znajduje umocowania prawnego w ustawie. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje nie tylko od dnia spełnienia określonych w przepisach wymogów, ale od dnia złożenia wniosku, co w przypadku skarżącego nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2006 r. i zgodnie z zacytowanym powyżej art. 24 ust. 2 ustawy zasiłek został przyznany.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. B. reprezentowany przez adwokata z urzędu, zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzutach:
1) naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:
a) art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm. - dalej: p.u.s.a.), art. 3 § 2 p.p.s.a., art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie doszło do obrazy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach art. 16 ust. 1 i 3, art. 24 ust. 2 i 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia tego rodzaju naruszenia,
b) art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, tj. naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż zmiana podmiotu przyznającego i wypłacającego świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz złożenie kolejnego wniosku do właściwego organu powoduje wszczęcie nowej sprawy, pomimo braku podstaw do tego rodzaju stwierdzenia;
2) naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegającą na uznaniu, iż zmiana podmiotu przyznającego i wypłacającego świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz złożenie kolejnego wniosku do właściwego organu powoduje wszczęcie nowej sprawy, pomimo braku podstaw do tego rodzaju stwierdzenia.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oraz organy obydwu instancji, przyznając skarżącemu jako osobie spełniającej przesłanki określone w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyjęły, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożony został przez skarżącego we właściwym organie w dniu [...] lutego 2006 r., co skutkowało z kolei przyznaniem świadczenia od dnia 1 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2007 r., stosownie do przepisu art. 24 ust. 2 tej ustawy. Zastosowanie powołanego przepisu w niniejszej sprawie nie mogło mieć miejsca, co potwierdza wykładnia zaprezentowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 6 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1028/06, publ. LEX 256729. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała - tak jak w rozpoznawanej sprawie - w związku ze zmianą stanu prawnego polegającego na wskazaniu przez ustawę innego organu właściwego w sprawie przyznawania i wypłaty świadczenia.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżącemu, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia przyznany już był zasiłek pielęgnacyjny do dnia 31 marca 2005 r., w myśl przepisu art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. d/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2006 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie był zatem pierwszym wnioskiem w sprawie i nie wszczynał on - w ocenie skarżącego - odrębnego postępowania. Jak wskazano, złożenie tego wniosku wiązało się ze zmianą organu uprawnionego do przyznawania i wypłaty zasiłku, od dnia 1 września 2005 r. organem właściwym do przyznawania i wypłacania świadczenia w odniesieniu do skarżącego, stosownie do treści art. 49 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest Prezydent Miasta B. W myśl powołanego przepisu art. 49 ust. 1 pkt 1 w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. zasiłki pielęgnacyjne przyznaje i wypłaca organ właściwy. Organem właściwym jest zaś wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 3 pkt 11).
W ocenie skarżącego zmiana podmiotu przyznającego i wypłacającego świadczenie oraz złożenie kolejnego wniosku do właściwego organu nie powoduje wszczęcia nowej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 24 ust. 2 powołanej ustawy. Wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2006 r. powinien zostać potraktowany jako wniosek o kontynuację uprzednio przyznanego świadczenia i stosowny zasiłek pielęgnacyjny powinien zostać przyznany począwszy od dnia 1 września 2005 r. Strona nie może bowiem ponosić ujemnych konsekwencji zmiany organu właściwego w sprawie, która to zmiana wynikała z przepisów ustawowych. Wykładnia przeciwna narusza wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę naruszył przepisy art. 16 ust. 1 i 3 i art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywrócił R. B. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że zawarte w niej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych są nieuzasadnione. Stwierdzono, że zasiłek pielęgnacyjny przyznano stronie zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 24 ust. 2 tej ustawy, a ponadto z uwzględnieniem treści art. 24 ust. 3a powołanej ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z § 1 wskazanego artykułu Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty można było uznać za uzasadnione.
Omawiając w pierwszej kolejności zarzuty dotyczące podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy stwierdzić należy, że chybiony jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do obrazy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach powołanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, pomimo istnienia podstaw do stwierdzenia tego naruszenia. Art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest przepisem prawa ustrojowego i nie reguluje postępowania przed sądem administracyjnym, z tej przyczyny nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przez skarżącego kasacyjnie przepis art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. jak w sprawie niniejszej na decyzje administracyjne, również nie mógł być we wskazany wyżej sposób naruszony. Sąd I instancji dokonał bowiem właściwej kontroli zaskarżonej decyzji, oceniając ją pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Kwestionowanie wyniku tej oceny nie może uzasadniać zarzutu naruszenia omawianych przepisów. Nie jest również słuszny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., motywy zaskarżonego wyroku zawierają niezbędne elementy wskazane w tym przepisie.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia wskazany w zaskarżonej decyzji i Sąd granic tych nie przekroczył. Twierdząc, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wziął po uwagę z urzędu wszelkich naruszeń w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego autor skargi kasacyjnej nie wymienił jaki przepis Kodeksu postępowania administracyjnego został przez organy jago zdaniem naruszony, a co według niego uszło uwadze Sądu. Natomiast wskazał na błędną wykładnię art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podobnie jak wcześniej obrazę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach art. 16 ust. 1 i 3 i art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych powiązał ze skierowanym pod adresem Sądu zarzutem naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. W istocie zarzuty te, dotyczące kwestionowanego rozstrzygnięcia Sądu, obejmują przede wszystkim zarzucone w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzut ten uznać należało za uzasadniony.
Stosownie do art. 16 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 16 ust. 3 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
W rozpoznawanej sprawie, zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu przed sądem I instancji uznano, na podstawie orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS Oddział w C. nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., że skarżący spełniał - również w spornym okresie - to jest od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2006 r. powyższe warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Przeszkody zaś w jego przyznaniu upatrywano w brzmieniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zasiłkach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przepisy omawianej ustawy w sposób konsekwentny wskazują na rozdzielenie dwóch zagadnień, a mianowicie: uprawnienia do określonego świadczenia oraz daty, od kiedy można się w sposób skuteczny domagać jego wypłaty, czyli realizacji. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje nie tylko od dnia spełnienia określonych w przepisach wymogów, ale od dnia złożenia wniosku, co w przypadku skarżącego nastąpiło dopiero [...] lutego 2006 r., a więc zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy od lutego 2006 r.
W skardze kasacyjnej słusznie zakwestionowano powyższe stanowisko. Podzielić należało stanowisko skarżącego, że w okolicznościach niniejszej sprawy, wniosek z dnia [...] lutego 2006 r. nie mógł być traktowany - w zakresie daty przyznania świadczenia - jak nowy wniosek, wszczynający nową sprawę, z konsekwencją, co do daty, od której ustala się prawo do świadczenia wynikającą z art. 24 ust. 2 ustawy.
R. B. do 31 marca 2005 r. otrzymywał rentę socjalną i zasiłek pielęgnacyjny wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przedłużające się postępowanie odwoławcze od niekorzystnego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2005 r. spowodowało, że dopiero na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej z dnia [...] grudnia 2005 r. przyznano uprawnionemu decyzją ZUS z dnia [...] stycznia 2006 r. od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. rentę socjalną i jak wynika z twierdzeń skarżącego na okres do dnia 31 sierpnia 2005 r. zasiłek pielęgnacyjny, bowiem od dnia 1 września 2006 r. zmieniła się właściwość organów. W tej sytuacji wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2006 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skierowany do Prezydenta Miasta B. powinien zostać potraktowany jako wniosek o kontynuację uprzednio przyznanego świadczenia. Wynikająca z przepisów ustawowych zmiana podmiotu przyznającego i wypłacającego świadczenie nie powinna powodować ujemnych konsekwencji dla strony w postaci pozbawienia prawa do przysługującego jej świadczenia za okres od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2006 r.
Skoro R. B. ubiegał się o przyznanie po 31 marca 2005 r. świadczenia pielęgnacyjnego na dalszy okres i legitymuje się orzeczeniem uprawniającym go do otrzymania tego świadczenia na okres od dnia 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2007 r., zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał, w ramach swojej właściwości, świadczenie do 31 sierpnia 2005 r., to organ właściwy do rozpatrzenia wniosku za okres od dnia 1 września 2005 r. nie może uchylać się od obowiązku ustalenia prawa do świadczenia począwszy od tej daty, traktując podanie strony z dnia [...] lutego 2006 r. jako nowy wniosek, ze skutkiem z art. 24 ust. 2 ustawy.
Analogiczne stanowisko wyrażane było wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września, sygn. akt I SA/Wa 1028/06 (Lex nr 256729) i z dnia 21 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 430/07 (Lex nr 344845). Przedstawione wyżej rozumienie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych koresponduje ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007, nr 9, poz. 106). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 24 ust. 2 powołanej ustawy w zakresie, w jakim stanowi, że w przypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny od momentu wskazanego w orzeczeniu ustalającym istnienie niepełnosprawności osoba zainteresowana ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą bowiem datą jej interes prawny w uzyskaniu zasiłku jest chroniony konstytucyjnie.
Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach winien ocenić zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, mając na uwadze wykładnię przedstawioną w niniejszym wyroku.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne wynagrodzenie od Skarbu Państwa dla pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 powołanej ustawy, po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.