I OSK 3372/15

I OSK 3372/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bożena Popowska
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Łd 127/15 - Wyrok WSA w Łodzi z 2015-08-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art.149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędzia del. WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 127/15 w sprawie ze skargi H. K., J. P., W.K., Z. K., K. K., B. S. i I. S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie odszkodowania za gospodarstwo rolne przejęte na własność Skarbu Państwa za świadczenie emerytalne 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 127/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - po rozpoznaniu skargi H. K., J. P., W. K., Z. K., K. K., B. S. i I. S.:
1. zobowiązał Wojewodę L. do załatwienia wniosku ww. osób (oprócz K. K.) z dnia 10 stycznia 1999 r. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku;
2. stwierdził, że bezczynność Wojewody L. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. wymierzył Wojewodzie L. grzywnę w wysokości 1500 złotych;
4. odrzucił skargę K. K.;
5. zasądził od Wojewody L. na rzecz skarżących (których skargę uwzględniono) solidarnie zwrot kosztów postępowania .
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 15 czerwca 2015 r. H. K., W. K., J. P., K. K., Z. K., B. S. i I. S. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na bezczynność Wojewody L. co do ustalenia odszkodowania na rzecz skarżących w sprawie sygn. akt [...].
Skarżący zarzucili organowi naruszenie:
- art. 35 § 3 k.p.a. przez brak rozpoznania wniosku z dnia 10 stycznia 1999 r. mimo upływu wyznaczonego przepisem terminu,
- art. 64 § 2 k.p.a. przez brak wezwania stron do uzupełnienia wniosku przez złożenie stosownych podpisów,
- art. 9 k.p.a. przez brak informowania stron, że K. K. zrzekł się dalszego reprezentowania wnioskodawców, mimo że była to okoliczność, która mogła mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków;
- art. 28 kpa przez pomijanie udziału wnioskodawców w sprawie jako strony, mimo że sprawa niewątpliwie tyczyła się ich interesu prawnego;
- art. 61 § 4 kpa przez brak powiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie.
Skarżący wnieśli o zobowiązanie Wojewody L. do wydania decyzji w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku w sprawie o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że decyzją z [...] stycznia 1996 r. sygn. [...] Wojewoda L. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w N. nr [...] z dnia [...] maja 1984 r. dotyczącej przejścia za emeryturę od J. K. na własność Skarbu Państwa gospodarstwa o pow. 7,8 ha w N., gm. N. w części dotyczącej 15/40 udziału w gospodarstwie.
W dniu 10 stycznia 1999 r. K. K. złożył wniosek o odszkodowanie bądź przyznanie nieruchomości zamiennej w imieniu własnym i w imieniu skarżących. Mimo złożonego wniosku organ administracji nie rozpoznał go do dnia dzisiejszego dopuszczając się uchybień art. 64 § 2, 9, 28, 61 § 4 k.p.a. Zdaniem strony w toku całego dalszego postępowania organ całkowicie ignorował wnioskodawców ograniczając się do rozpoznania roszczeń K. K.
Podniesiono nadto, że jego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 18 czerwca 2014 r. nie odniosło skutku, więc w dniu 30 lipca 2014 r. złożył zażalenie na bezczynność Wojewody L. w wydaniu decyzji.
Dnia [...] września 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał zażalenie za nieuzasadnione przyjmując błędnie, że organ nie znał adresów korespondencyjnych wymienionych we wniosku pozostałych osób, mimo że stosownie do art. 64 § 1 k.p.a. mógł je ustalić na podstawie posiadanych danych znajdujących się w załączonych aktach, na podstawie których Wojewoda L. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy N.. W rozdzielniku tej decyzji figuruje zarówno K. K., który uzyskał decyzję odmowną, która otworzyła mu drogę sądową i ostatecznie uzyskał odszkodowanie w sądzie powszechnym, jak również pozostali wnioskodawcy wymienieni z imienia, nazwiska i adresu, których organ administracyjny z obrazą wymienionych na wstępie przepisów konsekwentnie ignorował.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej odrzucenie.
Organ wyjaśnił, że Naczelnik Gminy w N. orzekł o przejęciu na wniosek J. K. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 7,80 ha oznaczonego numerami działek [...],[...] i [...] położonego w N, gmina N..
Wojewoda L., po rozpatrzeniu złożonego przez K. K. wniosku, decyzją z dnia [...] stycznia 1996 r. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] maja 1984 r. w części dotyczącej 15/40 udziału w gospodarstwie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dacie przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa J.K. był jedynie jego współwłaścicielem w 25/40 części i tylko te udziały mogły zostać przejęte na wniosek wymienionego na własność Państwa w zamian za emeryturę.
Następnie wnioskiem z dnia 10 stycznia 1999 r. K. K., działając w imieniu swoim oraz H. K., W. K., J. P., Z. K., B. K. i I. K. wniósł o wypłatę odszkodowania, ewentualnie o przyznanie nieruchomości zamiennej o łącznym obszarze 2,88 ha.
Pismem z dnia 24 lutego 1999 r. znak [...] K. K. został wezwany na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia wniosku m.in. poprzez przedłożenie stosownie do art. 33 § 3 k.p.a., pełnomocnictw pozostałych osób, w imieniu których wnioskodawca występował wraz ze wskazaniem ich adresów korespondencyjnych.
Wobec nieusunięcia braków, Wojewoda L. wydał decyzję z dnia [...] listopada 1999 r. pozostawiając złożony wniosek odszkodowawczy bez rozpoznania.
Na skutek wniesionego przez K. K. odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody L. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Następnie K. K. pismem z dnia 12 stycznia 2003 r. zwrócił się ponownie do Wojewody L. o odzyskanie ziemi po zmarłej matce.
Wojewoda L. zawiadomieniem z dnia 29 stycznia 2003 r. poinformował K. K. o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania na postawie art. 160 k.p.a., w związku z decyzją z dnia [...] stycznia 1996 r. Jednocześnie pismem z dnia 29 stycznia 2003 r. organ wezwał K. K., w terminie 30 dni od dnia otrzymania pisma, do wykazania wysokości poniesionej rzeczywistej szkody.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. znak [...] Wojewoda L. umorzył postępowanie w sprawie.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją dnia [...] marca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1019/06, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. oraz decyzję organu I instancji.
Wojewoda L. pismem z dnia 30 marca 2007 r. wezwał K. K. do przedłożenia pełnomocnictw do reprezentowania pozostałych wnioskodawców w imieniu których wezwany wystąpił wnioskiem z dnia 10 stycznia 1999 r. oraz do wskazania ich adresów korespondencyjnych. Organ poinformował K. K., że w przypadku braku przedłożenia stosownych pełnomocnictw i informacji wnioskodawca nie zostanie uznany za pełnomocnika pozostałych wnioskodawców w sprawie.
Kolejnym pismem z dnia 3 lipca 2007 r., wobec nieuzupełnienia przez K. K. braków, Wojewoda L. poinformował zainteresowanego, że postępowanie odszkodowawcze z wniosku z dnia 10 stycznia 1999 r. będzie się toczyło wyłącznie w zakresie przysługującego K. K. roszczenia. Udzielając odpowiedzi na ww. pismo, K. K. pismem z dnia 6 sierpnia 2007r. poinformował, ze nie złoży pełnomocnictw pozostałych stron.
Wojewoda L. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] odmówił przyznania odszkodowania K. K.
H. K., W. K., J. P., K. K., Z. K., B. S. i I. S. wezwaniem z dnia 6 grudnia 2010 r. wystąpili do Wojewody L. o załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia 10 stycznia 1999 r.
Następnie pismem z dnia 27 stycznia 2011 r. pełnomocnik ww. osób złożył ponowne pismo w sprawie.
Kolejnym wystąpieniem, z dnia 18 czerwca 2014 r. pełnomocnik ww. osób wezwał Wojewodę L. do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie wniosku z dnia 10 stycznia 1999 r.
Wojewoda L. pismem z dnia 11 lipca 2014 r. udzielił odpowiedzi w sprawie uznając zarzuty wezwania za nieuzasadnione.
Pełnomocnik ww. osób pismem z dnia 30 lipca 2014 r. wniósł do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na bezczynność Wojewody L. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 10 stycznia 1999 r.
Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione.
Następnie, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 3176/14 odrzucił skargę na ww. postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W ocenie Wojewody decydujące znaczenie ma tutaj nie okoliczność wskazania jako wnoszących wezwanie także tych skarżących w nagłówku pisma, lecz okoliczność, że pisma te zostały podpisane jedynie przez K. K., zatem stanowią tylko wyraz jego działania. Przy pismach tych nie przedłożono pełnomocnictw do działania w tym zakresie przez K. za pozostałych skarżących, a tylko przedłożenie takich pełnomocnictw potwierdzałoby fakt, że wezwania te zostały złożone także w ich imieniu. Zatem z uwagi na nieprzedłożenie przez K. K. pełnomocnictw do działania w imieniu pozostałych osób wymienionych we wniosku z dnia 10 stycznia 1999 r., Wojewoda L. wydał decyzję, która swoim zakresem obejmowała wniosek, który złożył jedynie K. K., co świadczy o niezasadności zarzutów w zakresie bezczynności w jego rozpatrzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zaskarżonym obecnie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2015 r. orzekł jak wskazano wyżej. Sąd wskazał, że rozstrzygnięcia wymagało czy wniosek z 10 stycznia 1999 r. o odszkodowanie (w którego nagłówku wskazano K. K. i skarżących, za wyjątkiem K. K.) należało załatwić na drodze sądowej czy w trybie k.p.a.
Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną żądania strony był art. 160 k.p.a., który w owym czasie stanowił, że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie (§ 1), zaś o odszkodowaniu przysługującym od organu wymienionego w § 1 orzeka organ administracji publicznej który stwierdził nieważność decyzji (§ 4). Strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania przez organ administracji publicznej wymieniony w § 4, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, może wnieść powództwo do sądu powszechnego (§ 5). Choć art. 160 k.p.a. uchylono z dniem 1 września 2004 r., to jednak zgodnie z uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 112/10: do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Jeżeli więc w sprawie skarżących w 1996 r. Wojewoda stwierdził nieważność w części decyzji z 1984 r., to tym bardziej był organem władnym i obowiązanym załatwić w trybie k.p.a. wniosek z 10 stycznia 1999 r. o odszkodowanie .
Dalej Sąd wyjaśnił, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu (art. 12, art. 35, art. 36 k.p.a.).
Wniosek z dnia 10 stycznia 1999 r. o odszkodowanie ostatecznie organ potraktował jako wniosek wyłącznie K. K. (a to z powodu wyjaśnień K. K. z dnia 6 sierpnia 2007 r.) i w dniu 31 lipca 2008 r. wydał decyzję, którą następnie zakwestionował K. K.. W konsekwencji sąd powszechny orzekł o odszkodowaniu dla K. K. wyrokiem z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie [...]. Zatem niewątpliwie wniosek K. K. został załatwiony i obecnie K. K. skargi na bezczynność Wojewody nie składa. Niemniej jednak ów wniosek z 10 stycznia 1999 r. o odszkodowanie w nagłówku wskazywał także inne osoby, które obecnie składają skargę na bezczynność organu: wskazano tamże H. K., J. P., W. K., Z. K., B. S. i I. S. (nie wskazano jednak K. K.). Pomimo dwóch wezwań organu z dnia 24 lutego 1999 r. i 30 marca 2007 r. nie złożono pełnomocnictw. Ostatecznie K. K. (jedyny, który złożył podpis pod wnioskiem) oświadczył, że działa tylko w swym imieniu. W ocenie Sądu po bezskutecznym wezwaniu K. K. do usunięcia braków formalnych wniosku z 10 stycznia 1999 r. organ powinien był zwrócić się w trybie art. 64 k.p.a. bezpośrednio do pozostałych 6 osób wymienionych we wniosku. Przywołany przepis stanowi, że jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jeśli zatem pełnomocnik strony, który podpisał podanie w imieniu strony nie złoży dokumentu pełnomocnictwa, nie można uznać jego czynności za skuteczną. Organ wówczas powinien, zakreślając termin opatrzony stosownym rygorem, wezwać wnoszącego do uzupełnienia braku formalnego podania, bądź też uznać podanie za niepodpisane przez stronę i wezwać ją do podpisania podania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Wymóg podpisania odwołania wynika z art. 63 § 3 k.p.a. Podanie niepodpisane nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Brak podpisu jest brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast pozostawienie podania bez rozpoznania bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego podania, poprzez nadesłanie w wyznaczonym terminie wymaganego pełnomocnictwa lub podpisania podania, stanowi naruszenie art. 64 § 2 k.p.a.
Z kolei wad pełnomocnictwa, czy niedostatecznego określenia zakresu umocowania nie można utożsamiać z wadami wniosku, o których mowa w art. 64 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy wady pełnomocnictwa czynią niemożliwym działanie pełnomocnika, to organ winien zwrócić się do wnioskodawcy o potwierdzenie czynności dokonanych przez pełnomocnika w wyznaczonym terminie, a dopiero po upływie terminu, w którym strona nie potwierdziła czynności pełnomocnika dokonanych w jej imieniu daje organowi możliwość pozostawienie wniosku bez rozpoznania na etapie postępowania przed organem I instancji. Wojewoda nie może zasłaniać się nieznajomością adresów skarżących (co miałoby uniemożliwić ich wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku), gdyż pismem z dnia 16 października 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. zwrócił się do Wojewody o zajęcie stanowiska w sprawie roszczeń wnioskodawców, następnie Wojewoda zażądał nadesłania akt sprawy (pismo z dnia 27 października 1997 r.). W aktach tej sprawy znajdowały się już w 1997 r. adresy skarżących. Ponadto w aktach znajdowała się notatka służbowa z 5 sierpnia 1997 r., w której wskazano, że B. i I. K. oczekują odszkodowania, zaś W. i K. K. oraz J. P. żądają zwrotu gruntu. Pod notatką podpisały się ww. osoby. Następnie Z. K. osobnym pismem z dnia 6 sierpnia 1997 r. wskazał, że wnosi o odszkodowanie.
Reasumując, w ocenie Sądu I instancji lektura materiałów sprawy i argumentów stron postępowania nie pozostawia wątpliwości, iż Wojewoda L. pozostaje w bezczynności. Z uwagi na powyższe Sąd mając na uwadze przepis art. 149 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżących z dnia 10 stycznia 1999 r. w zakreślonym terminie, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 sentencji wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie 2 P.p.s.a. Niewątpliwie organ uchybił podstawowym terminom załatwienia sprawy administracyjnej wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ponadto stan swej bezczynności utrzymuje od bardzo długiego czasu (ponad 16 lat). W zaistniałej sytuacji, przy tak ustalonym stanie faktycznym sprawy zasadnym jest, zdaniem Sądu, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., zaś jej wysokość, określając na kwotę 1500 złotych, sąd uznał jako adekwatną do stopnia naruszenia prawa, o czym orzekł w pkt 3 wyroku.
Uzasadniając odrzucenie skargi K. K. (pkt 4 sentencji) Sąd I instancji wyjaśnił, że K. K. nie była wymieniona we wniosku z 10 stycznia 1999 r. o odszkodowanie, jak również nie podpisała się pod wnioskiem z maja 1997r. Skoro więc K. K. nie składała wniosku to oznacza, że z jej inicjatywy nie wszczęto żadnego postępowania przed organem. Konsekwentnie więc K. K. nie może żądać od organu załatwienia jej wniosku, bo takiego nigdy nie złożyła. Skarga K. K. jest więc niedopuszczalna.
Z rozstrzygnięciem tym w całości nie zgodził się Wojewoda L. i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 149 § 1, § 1a i § 2 P.p.s.a. w związku z art. 35 i 16 k.p.a. polegające na orzeczeniu bezczynności w sprawie zakończonej decyzją administracyjną.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie zachodzą w sprawie okoliczności uzasadniające orzeczenie bezczynności organu. Postępowanie wszczęte w trybie art. 160 k.p.a. jest postępowaniem na wniosek, którym organ administracji jest związany. Wojewoda, wykonując wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2006 r. skierował do wnioskodawcy pisma z dnia: 30 marca 2007 r. i 3 lipca 2007 r. Z kolei K. K. w piśmie z dnia 6 sierpnia 2007 r. potwierdził, że wniosek złożył jedynie we własnym imieniu. Wojewoda zakończył zatem postępowanie i wydał decyzję w dniu [...] lipca 2008 r. Dopiero w piśmie z dnia 6 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżących zaczął dochodzić roszczeń odszkodowawczych w ich imieniu. W ocenie organu postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 10 stycznia 1999 r. zostało zakończone. Odnośnie zaś do twierdzeń Sądu I instancji, że organ zobowiązany był do zwrócenia się bezpośrednio do skarżących celem wyjaśnienia czy również i oni wystąpili z wnioskiem z dnia 10 stycznia 1999 r., Wojewoda wyjaśnił, że nie zwrócił się o takie wyjaśnienia gdyż uzyskał odpowiedź od K. K., iż jego intencją było wystąpienie o odszkodowanie jedynie w imieniu własnym. Osoba wnioskodawcy nie budziła więc żadnych wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. K., J. P., W. K., Z. K., K. K., B. S. i I. S., działający przez pełnomocnika wnieśli o jej oddalenie, wskazując, że stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym wyroku w pełni zasługuje na aprobatę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że stosownie do art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zgodnie natomiast z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne, zainicjowane wnioskiem z dnia 10 stycznia 1999 r. zostało zakończone decyzją z dnia [...] lipca 2008 r.
Podkreślić należy, że omawiane postępowanie toczyło się w istocie bardzo długo. Po raz pierwszy organ skierował do K. K. wezwanie o uzupełnienie wniosku poprzez m. in. nadesłanie pełnomocnictw od pozostałych osób wymienionych we wniosku - pismem z dnia 24 lutego 1999 r. Strona nie uzupełniła braków wniosku, więc pozostawiono go - decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. - bez rozpoznania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji, wskazując, że pozostawienie bez rozpoznania nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Następnie pismem z dnia 29 stycznia 2003 r. zawiadomiono K. K. o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania w związku z decyzją Wojewody L. z dnia [...] stycznia 1996 r. Jednocześnie strona została wezwana do złożenia pisemnej zgody na prowadzenie postępowania w trybie art. 160 K.p.a. Z uwagi na rezygnację K. K. z roszczenia o odszkodowanie decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. umorzono postępowanie administracyjne, a decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1019/06 uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał m.in., że w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia 10 stycznia 1999 r. oraz sześciu innych osób o wypłatę odszkodowania lub przyznanie nieruchomości zamiennej. Wszczynanie zatem postępowania z urzędu było bezcelowe, skoro organ dysponuje owym wnioskiem. Po zwrocie akt do organu, pismem z dnia 30 marca 2007 r. Wojewoda L. ponownie wezwał K. K. do przedłożenia pełnomocnictw od osób wskazanych we wniosku z dnia 10 stycznia 1999 r. oraz wskazania ich aktualnych adresów zamieszkania. W odpowiedzi na wezwanie K. K. pismem z dnia 6 sierpnia 2007 r. zmodyfikował wniosek z dnia 10 stycznia 1999 r., wskazując, że nie przedłożył dotychczas żądanych pełnomocnictw, gdyż jego zamiarem była realizacja roszczeń w zakresie przysługującego jemu prawa współwłasności w 3/20 wartości całego gospodarstwa przejętego na rzecz Skarbu Państwa.
W tej sytuacji, nie było podstaw, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wzywania pozostałych osób, wymienionych we wniosku do jego podpisania. Skoro strona wyraźnie wskazała, że występuje w sprawie jedynie w imieniu własnym, w zakresie jemu przysługującego roszczenia, to nie rzeczą organu jest włączanie innych potencjalnych zainteresowanych do toczącego się postępowania. W sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której pełnomocnik strony, który podpisał podanie w imieniu strony, nie składa dokumentu pełnomocnictwa lecz z sytuacją, w której wnoszący podanie występuje jedynie w imieniu własnym. Przyjąć należało, że w trybie art. 160 K.p.a. wystąpił jedynie K. K.. Jednocześnie podkreślić należy, że wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania w stosunku tylko do jednego z uprawnionych nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczeń przez pozostałych uprawnionych w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Zauważyć należy, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia 25 stycznia 2010 r. złożony przez H. K., W. K., J. P., K. K., Z. K., B. S. i I. S. o wypłatę na ich rzecz odszkodowania za przejętą nieruchomość odpowiednio w przysługujących im udziałach.
Odnosząc się z kolei do pkt 4 zaskarżonego wyroku, wyjaśnić należy, iż Sąd I instancji zbadał legitymację skargową K. K. i jej skargę odrzucił. Jednakże owo badanie winno być poczynione w zakresie istnienia interesu prawnego strony (na rozprawie), co z kolei winno doprowadzić w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do oddalenia skargi.
Mając powyższe na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za zasadne. Zgodnie zaś z art. 188 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie może rozpoznać skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w powołanym art. 188 P.p.s.a, i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. oraz art. 206 w związku z art. 207 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.