I OSK 330/23

I OSK 330/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Bd 675/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-09-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 675/22 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 16 maja 2022 r. nr KO.411.729.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 27 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 675/22 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 16 maja 2022 r. nr KO.411.729.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Burmistrz Miasta i Gminy X. decyzją z 18 marca 2022 r. nr MGOPS.5233.79.2022 orzekł o odmowie przyznania A. A. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem B. B., posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Y. 29 stycznia 2020 r., argumentując, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do renty rolniczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 16 maja 2022 r. znak: KO.411.729.2022 uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy X. z 18 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego i umorzyło postępowanie w pierwszej instancji w całości.
Kolegium z urzędu ustaliło, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozstrzygania zarówno przez Kolegium, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który wyrokiem z 28 lutego 2018 r. sygn. akt. II SA/Bd 1862/17 (powinno być "II SA/Bd 862/17" – przyp. NSA) oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 19 czerwca 2017 r. nr KO.411.752.2017 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem B. B. ze względu na posiadanie uprawnienia do renty rolniczej. Zatem, zdaniem organu II instancji, w obrocie pozostaje ostateczna decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium wyjaśniło, że jak wynika z przesłanych przez organ I instancji akt sprawy, stan faktyczny i prawny, w odniesieniu do okoliczności uzasadniających odmowę przyznania świadczenia, nie uległ zmianie. Syn wnioskodawczyni nadal legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest też kwestionowany fakt sprawowania stałej opieki nad nim. Dlatego też, zdaniem Kolegium, w sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa (ta sama wnioskodawczyni i ta sama osoba wymagająca opieki) oraz przedmiotowa (taki sam zakres żądania wnioskodawczyni, to jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego). Okoliczności dotyczące podstaw i zakresu sprawowanej opieki również pozostały niezmienne. Wnioskodawczyni, składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w 2017 r., legitymowała się uprawnieniem do renty rolniczej i obecnie pobiera to samo świadczenie, zwaloryzowane decyzją Prezesa KRUS z 15 marca 2021 r.
W ocenie organu II instancji, powyższe okoliczności świadczą o zakazie ponownego rozpatrywania sprawy, która już wcześniej została rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
A. A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 16 maja 2022 r.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy uchyliło w całości decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że decyzja organu pierwszej instancji z 18 marca 2022 r. została wydana w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, co stanowi jeden z przypadków zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Nie ma bowiem prawnych możliwości wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii, tj. wydania dwóch decyzji w tej samej sprawie.
W ocenie Sądu I instancji, zarówno w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Kolegium z 19 czerwca 2017 r., jak i w postępowaniu zakończonym uchyloną decyzją organu pierwszej instancji z 18 marca 2022 r., zachodzi tożsamość spraw w aspektach podmiotowym, przedmiotowym, prawnym oraz w niezmienionym stanie faktycznym.
Tak jak poprzednio, skarżąca domagała się przyznania jej prawa do tego samego świadczenia na tę samą osobę, legitymującą się takim samym orzeczeniem o niepełnosprawności. Jak zauważył Sąd I instancji, wobec braku zmiany przepisów regulujących przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ odwoławczy trafnie spostrzegł, że występuje podmiotowa i przedmiotowa tożsamość spraw, co na tym etapie postępowania rodzi konieczność uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania administracyjnego.
Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że różne okresy zasiłkowe nie są elementem konstrukcyjnym prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i stanowią jedynie konsekwencję działania strony. Jak wynika bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Kwestia ta, ściśle uzależniona od woli strony oraz mająca charakter techniczny, nie ma zatem żadnego wpływu na rozumienie pojęcia przedmiotowej tożsamości sprawy.
Sąd I instancji odniósł się również do zarzutu skarżącej o zmianie stanu prawnego sprawy z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Jak wskazał, orzeczenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw w dniu 23 października 2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443), a więc weszło ono w życie na długo przed złożeniem przez skarżącą wniosków o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem, kwestia zastosowania tego wyroku, czy też jego interpretacji, nie może być uważana za nową, a tym bardziej utożsamiana ze zmianą stanu prawnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 (powinno być "art. 174 pkt 2" – przyp. NSA) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a. przez bezzasadne uchylenie decyzji z 18 marca 2022 r. i umorzenie postępowania w I instancji "z uwagi na tożsamość toczących się już spraw w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym B. B.".
Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w sprawie nie wystąpiła jedna z przesłanek uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania, opisana w art. 105 § 1 K.p.a., to jest przeszkoda przedmiotowa (ten sam przedmiot oraz ten sam stan faktyczny sprawy).
Jak wyjaśniła wnosząca skargę kasacyjną, w złożonym wniosku ubiega się ona o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2022 r. Wcześniej złożony wniosek obejmował okres od kwietnia 2017 r., co oznacza, że odmienne są okresy tych wniosków. Ponadto, upływ czasu spowodował, że zmienił się stan faktyczny i prawny w sprawie, to znaczy sądy administracyjne jak również jednostki samorządowe przyznające świadczenia rodzinne, zaczęły respektować wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.
Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi więc powaga rzeczy osądzonej.
Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zaskarżone orzeczenie natomiast, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W myśl art. 184 P.p.s.a. in fine skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie.
Zarzut skargi kasacyjnej został oparty wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. i – jak należy przyjąć – autorka skargi kasacyjnej kwestionuje tożsamość niniejszej sprawy zakończonej zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją z 16 maja 2022 r. nr KO.411.729.2022 ze sprawą zakończoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 19 czerwca 2017 r. nr KO.411.752.2017, na którą skarga A. A. została oddalona wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 28 lutego 2018 r. sygn. akt. II SA/Bd 862/17. Obie sprawy dotyczyły odmowy przyznania A. A. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem B. B. z powodu posiadania przez nią uprawnienia do renty rolniczej. Jak utrzymuje aktorka skargi kasacyjnej w motywach uzasadnienia, upływ czasu spowodował, że zmienił się stan faktyczny i prawny w sprawie, to znaczy sądy administracyjne i organy administracyjne przyznające świadczenia rodzinne, zaczęły respektować wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.
W odniesieniu do tak sformułowanego i uzasadnionego zarzutu kasacyjnego należało wskazać, że nie jest trafne powoływanie się przez autorkę skargi kasacyjnej na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, któremu należy przypisać znaczenie prawotwórcze dla istoty niniejszej sprawy.
Przypomnienia wymaga, że w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutek derogacyjny (polegający na usunięciu z ocenianego przepisu niekonstytucyjnej treści normatywnej) wskazanego wyroku nastąpił w dniu publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw, tj. w dniu 23 października 2014 r.
Rację ma zatem Sąd I instancji twierdząc, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wszedł w życie na długo przed złożeniem przez skarżącą wniosków o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, a więc kwestia zastosowania tego wyroku, czy też jego interpretacji, nie może być uważana za nową, a tym bardziej utożsamiana ze zmianą stanu prawnego.
Należy podkreślić, że skarga kasacyjna powinna zawierać stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 P.p.s.a. nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Mimo że przepisy P.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie. Kasato powinien zatem wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył sąd pierwszej instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r. sygn. akt II GSK 289/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym autorka skargi kasacyjnej, podnosząc zarzut naruszenia wskazanych przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a., nie wykazała, aby uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Należy podkreślić, że o skuteczności zarzutów naruszenia zasad ogólnych postępowania decyduje wykazanie istotnego wpływu zarzucanych naruszeń zasady ogólnej postępowania na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną obowiązany jest uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień zasad ogólnych postępowania były na tyle ważkie, że miały istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, rozstrzygnięcie sądu administracyjnego mogłoby być inne. Dla wykazania istotnego, a nie jakiegokolwiek, wpływu na wynik sprawy, niewystarczające jest przytoczenie zasad ogólnych, ale konieczna jest konkretyzacja i wskazanie, który przepis postępowania, będący realizacją zasady procesowej, został naruszony, w jaki sposób oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu.
Można stwierdzić, że skoro przyczyną odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność pobierania przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to istota obu spraw ad meritum sprowadzała się do wykładni art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Konieczne zatem było powołanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 (OTK-A 2019/36).
W przywołanym wyroku Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (pkt I). Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pkt II). W uzasadnieniu Trybunał zwrócił uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter kompensacyjny względem osób zdolnych do pracy, rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie ma częściowo rekompensować utracony zarobek. Dodatkowo pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego związane jest ze świadczeniami majątkowymi o charakterze niepieniężnym w postaci objęcia osoby pobierającej to świadczenie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym oraz zdrowotnym, finansowanym ze środków publicznych. Analizując w aspekcie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zasadność różnicowania sytuacji osób zdolnych do pracy oraz osób pobierających rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny Trybunał zauważył, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może podejmować zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Trybunał stwierdził więc, że sytuacja faktyczna oraz prawna opiekunów mających ustalone prawo do renty, lecz rezygnujących z dalszego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym chociażby przytoczony wyżej mechanizm ograniczenia czy wyłączenia możliwości pobierania świadczenia, wskazuje na podobieństwo ich sytuacji do sytuacji opiekunów, którzy są zdrowi i nie mają tym samym prawa do renty, lecz również rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W świetle tych okoliczności wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.
Oceniając skutki ww. orzeczenia Trybunału, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie, m.in. w wyrokach z 26 kwietnia 2022 r. sygn. I OSK 1345/21, czy 30 czerwca 2022 r. sygn. I OSK 1716/21. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w tych orzeczeniach pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. cyt. wyrokiem Trybunału wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. nowy stan prawny również w odniesieniu do osób, które są uprawnione do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ww. wyrok Trybunału. Jakkolwiek kształtujące się w powyższym zakresie orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi już wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarga kasacyjna jednak powołanego wyroku TK w ogóle nie powołuje. Sąd I instancji również nie dostrzegł prawotwórczego charakteru wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17, a w skardze kasacyjnej nie wytknięto Sądowi I instancji, że nie zauważył tej okoliczności z urzędu, choć powinien ze względu na oczywistość i wagę naruszenia przepisów u.ś.r., co jest obowiązkiem sądu administracyjnego zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skuteczne zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie wymagało zatem podniesienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. i art. 17 ust. 5 pkt a lit. a u.ś.r.
Nawet gdyby dokonać daleko posuniętej rekonstrukcji wymienionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania i uznać, że w istocie skarżącej kasacyjnie chodziło o zakwestionowanie zasadności stanowiska organów administracyjnych i Sądu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z zasadą procesową ne bis in idem ze względu na prawo wyboru świadczenia korzystniejszego w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., to jednak zarzut ten również nie mógłby odnieść spodziewanego skutku. Ponowne rozpoznanie sprawy świadczenia pielęgnacyjnego, po ewentualnym uchyleniu zaskarżonego wyroku i obu decyzji wydanych w sprawie, musiałoby nastąpić wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji. Od 1 stycznia 2024 r. treść przepisu art. 17 ust. 1 uległa zmianie. W brzmieniu obowiązującym od tej daty świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, że B. B., nad którym sprawowana jest opieka przez jego matkę, ma ukończone 18 lat.
Osobie w wieku od ukończenia 18. roku życia przysługuje świadczenie wspierające. Ten rodzaj świadczenia został wprowadzony do systemu prawnego od 1 stycznia 2024 r. mocą ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429). Wprawdzie w art. 63 ust. 1 tej ustawy przewidziano stosowanie przepisów dotychczasowych w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), to jednak warunkiem tego jest powstanie prawa do dnia 31 grudnia 2023 r. Przepis ten nie może mieć zatem zastosowania wobec skarżącej.
Kwestionowany wyrok mimo błędnego częściowo uzasadnienia odpowiada zatem prawu i nie prowadzi to do uwzględnienia skargi kasacyjnej w zakresie sformułowanego w niej zarzutu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i zgodnie z art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.