II SA/Łd 695/22

II SA/Łd 695/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Zbrojewski
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 690
art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Dnia 8 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2023 roku sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 czerwca 2022 roku nr SKO.4114.278.2022 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 19 kwietnia 2022 roku, nr SOCII.5111.028979.2022.238031.00000.1.2022 ał
Uzasadnienie
II SA/Łd 695/22
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2022r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił W.G. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M.G. W uzasadnieniu decyzji, wskazano na motywy podjętego rozstrzygnięcia, tj. datę powstania niepełnosprawności M.G. oraz okoliczność, iż W.G. jest osobą pobierającą zasiłek dla bezrobotnych, który pełni rolę substytutu wynagrodzenia. Dopiero wyrejestrowanie z urzędu pracy i rezygnacja z zasiłku dla bezrobotnych oznacza spełnienie przesłanki niepodejmowania zatrudnienia.
Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi złożył W.G., wskazując na pogarszający się stan zdrowia niepełnosprawnej matki M.G. oraz uzasadniając okoliczność zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy i pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne będące przedmiotem niniejszego postępowania należy do kategorii świadczeń, których warunki i zasady przyznawania zostały przez ustawodawcę ściśle określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022r. poz. 615).
Stosownie do treści przepisu art 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art 17 ust. 1a u.ś.r, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawienia praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z kolei zgodnie z przepisem art 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub: 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Na podstawie przepisu art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) (uchylony); 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 1, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.
W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na datę powstania niepełnosprawności M.G. oraz okoliczność, iż W.G. jest osobą pobierającą zasiłek dla bezrobotnych.
Kolegium podkreśliło, że w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego należy również uwzględnić ugruntowane na tym tle dominujące orzecznictwo sądów administracyjnych, będące wynikiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt TK 38/13, zgodnie z którym w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała powyżej kryterium momentu powstania niepełnosprawności (art 17 ust. 1 b u.ś.r.) oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Tym samym w realiach przedmiotowej sprawy okolicznością irrelewantną dla przyznania wnioskowanego świadczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności M.G.. Z akt sprawy (m.in. wywiadu środowiskowego, zał wniosku] bezspornie wynika, iż W.G. (ur. [...]) jest synem M.G. (ur. [...]) legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe (vide orzeczenie z dnia 10 marca 2021r.). M.G. jest wdową. Ojciec M.G. – T.S. (ur. [...]) również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 21 stycznia 2022r. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika ponadto, iż sposób i forma sprawowanej opieki przez W.G. nie budzi zastrzeżeń. Z kolei z treści złożonego odwołania, weryfikacji informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż W.G. świadczył pracę w R. Spółka z o.o. do 31.10.2021r. a od 08-03.2022r. pobiera zasiłek dla bezrobotnych - co stanowiło kolejną podstawę uzasadniającą, w ocenie organu I instancji, odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, iż (...) zasiłek dla bezrobotnych pełni rolę substytutu wynagrodzenia , jego celem jest dostarczanie środków utrzymania osobie, dla której nie ma propozycji odpowiedniej pracy, ale która oczekuje zatrudnienia. Dopiero wyrejestrowanie z urzędu pracy i rezygnacja z zasiłku dla bezrobotnych oznacza spełnienie przesłanki niepodejmowania zatrudnienia (...). Z czym nie sposób się nie zgodzić, pomimo że w art. 17 ust. 5 u.ś.r, w którym wymieniono świadczenia, których otrzymywanie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, nie wskazano zasiłku dla bezrobotnych zaś zgodnie z przepisem art. 17 ust. 6 u.ś.r., samo zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć jednak wypada, iż przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 690) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż bezrobotnym jest osoba (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W ocenie tut Kolegium w składzie ww. osoba posiadająca dochód, jakim jest zasiłek dla bezrobotnych nie może być więc jednocześnie uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie jest możliwy zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata zaś realizacja prawa wyboru nie znajduje zastosowania w niniejszym stanie faktycznym i prawnym.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W.G. podniósł zarzut pominięcia faktu gotowości rezygnacji przez skarżącego z zasiłku dla bezrobotnych w momencie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z przepisem art. 17 ust 6 u.ś.r., samo zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże osoba posiadająca dochód, jakim jest zasiłek dla bezrobotnych nie może być w ocenie tut. Kolegium jednocześnie uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie jest możliwy zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata zaś realizacja prawa wyboru nie znajduje w takim przypadku zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa". W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 5 grudnia 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik strony skarżącej nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 4 stycznia 2023 r.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 5 grudnia 2022 r.).
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a" – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 22 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 19 kwietnia 2022 r. 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – M.G.
Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) - dalej: u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia.
Stosownie zaś do art. z art. 17 ust. 6 u.ś.r. zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że W.G. jest synem wymagającej opieki M.G., a co za tym idzie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wynikający z treści art. 128 i art. 129 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że w dacie wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem matka skarżącego legitymowała się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 10 marca 2021 r. o niepełnosprawności w stopniu znacznym oraz o potrzebie stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe orzeczenie wydano na stałe.
Wobec powyższego uznać należy, że skarżący należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Natomiast sporną pomiędzy stronami postępowania pozostaje kwestia możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w sytuacji, gdy od dnia 8 marca 2022 r. posiada on status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnego. W ocenie organu fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnego stanowi bowiem negatywną przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia.
Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowej skargi wskazać należy, że z treści przywołanego na wstępie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wynika, iż wystąpienie z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje określonej przez ustawodawcę grupie podmiotów, sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny (wobec których są zobowiązani do alimentacji w rozumieniu przepisów k.r.o.), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, że wykładnia zawartej w przywołanym wyżej przepisie przesłanki "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" winna być dokonywana przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem celu oraz charakteru świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16; wyroki WSA w Łodzi z 21 stycznia 2022 r., II SA/Łd 912/21; z 5 marca 2021 r., II SA/Łd 913/20; wyrok WSA w Gdańsku z 7 kwietnia 2022 r., III SA/Gd 61/22; wyrok WSA w Poznaniu z 8 kwietnia 2022 r., II SA/Po 1017/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić zatem należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia, w związku z koniecznością sprawowania opieki rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy. Przy czym za osobę niepodejmującą zatrudnienia lub pracy zarobkowej lub rezygnującą z zatrudnienia lub pracy zarobkowej należy również uznać osobę bezrobotną, która nie podejmuje zatrudnienia, co z treści powołanego wyżej art. 17 ust. 6 u.ś.r. Podkreślić należy, że z ustawowej definicji terminu "bezrobotny", uregulowanej w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 690), wynika, iż jedną z przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie w zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Uznać zatem należy, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osoba bezrobotna de facto rezygnuje z gotowości do podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje dodatkowo, że jest to osoba, która - przy spełnieniu innych warunków - nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Z powyższych regulacji wynika zatem, że to nie status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych ma wpływ na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ale uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej.
Tym samym Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, na gruncie rozpoznawanej sprawy, prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że posiadanie statusu bezrobotnego z prawem do zasiłku dla bezrobotnych nie wyłącza wnioskodawcy z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast z punktu widzenia statusu bezrobotnego, na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dopiero przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji także i prawa do zasiłku dla bezrobotnych (vide: np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1120/20, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 913/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że powyższe stwierdzenie nie oznacza, iż w przypadku osoby bezrobotnej, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny można przyjąć automatycznie spełnienie przesłanek o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 6 u.ś.r. nie wyłącza bowiem konieczności prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy niepodejmowanie pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającą jednocześnie status bezrobotnego ma związek ze sprawowaniem opieki (por. wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., I OSK 11144/21; wyroki WSA w Gdańsku z 4 grudnia 2020 r., III SA/Gd 684/20; z 11 lutego 2021 r., III SA/Gd 956/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego w ocenie Sądu uznać należy, iż procedujące w niniejszej sprawie organy administracji obu instancji, odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na fakt pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnego, dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 6 u.ś.r., co dyskwalifikuje podjęte w sprawie decyzje, jako wydane z istotnym naruszeniem prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji uwzględnią zaprezentowaną przez Sąd wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 6 u.ś.r., a następnie czyniąc stosowne ustalenia faktyczne ocenią, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
k.ż.