I OSK 3204/19

I OSK 3204/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1728/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-05-31
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 4
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 172 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 2017 poz 1007
art. 3 ust. 1, art. 5, art. 8
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 15,  art. 77 § 4, art. 80, art. 81,. art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1, art. 107 § 1 pkt 3, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 1, art. 151,art. 135 i art. 145 § 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Arkadiusz Blewązka protokolant: starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1728/18 w sprawie ze skargi Gminy M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2019 r. oddalił skargę Gminy M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca Gmina zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1) art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191, z późn. zm.), dalej: ustawa komunalizacyjna, przez błąd w subsumpcji i niewłaściwe zastosowanie przez błędne przyjęcie przez organ administracji, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie, a w szczególności, że wniosek o przekazanie na rzecz Gminy M. prawa własności nieruchomości położonej w M. ozn. jako dz. nr [...] o pow. 3,59 ha. obr. [...], obj. księgą wieczystą [...], nie dotyczy mienia państwowego;
2) art. 172 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, dalej kc, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965 r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1965 r. do dnia 30 września 1990 r., przez błąd w subsumpcji i niezastosowanie oraz błędne przyjęcie, że stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie ma charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny;
3) art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r. poz. 1007, z późn. zm.), dalej: ukw, przez niezastosowanie i zignorowanie tego przepisu oraz bezpodstawne przyjęcie, że Skarb Państwa nie był i nie jest właścicielem spornej nieruchomości, podczas gdy prawo własności przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa;
4) art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, i w zw. z art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 15 kpa w zw. z art. 140 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że organy administracji uniemożliwiły wnioskodawcy jako stronie postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem zaskarżonych decyzji;
5) art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 w z art. 77 § 4 w zw. z art. 80 i w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 4 w zw. z art. 80 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że organy administracji nawet nie zakomunikowały wnioskodawcy jako stronie postępowania o wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. oraz z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzających, że nieruchomość będąca przedmiotem zaskarżonych decyzji wydanych w toku postępowań komunalizacyjnych stanowiła kompleks dworsko-pałacowy wraz z parkiem i nie była objęta działaniem dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, przez co wnioskodawca jako strona przedmiotowego postępowania nie miał możności wypowiedzenia się co do tych dokumentów przed wydaniem zaskarżonych decyzji, mimo że były podstawą jako akty prejudycjalne do wydania zaskarżonych decyzji, choć decyzje te nie wchodziły w skład całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organy obu instancji;
6) art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 i zw. z art. 80 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że w aktach sprawy postępowania administracyjnego brak jest decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. oraz z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzających, że nieruchomość będąca przedmiotem zaskarżonych decyzji wydanych w toku postępowań komunalizacyjnych stanowiła kompleks dworsko-pałacowy wraz z parkiem i nie była objęta działaniem dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, mimo że były podstawą do wydania zaskarżonych decyzji, choć decyzje te nie wchodziły w skład całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organy obu instancji;
7) art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 i w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że okoliczność wynikająca z decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. oraz z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzających, że nieruchomość będąca przedmiotem zaskarżonych decyzji wydanych w toku postępowań komunalizacyjnych stanowiła kompleks dworsko-pałacowy wraz z parkiem i nie była objęta działaniem dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, uznana została przez organy administracji obu instancji za udowodnioną, mimo że wnioskodawca jako strona przedmiotowego postępowania nie miał możności wypowiedzenia się co do tych dokumentów przed wydaniem zaskarżonych decyzji, albowiem nie znajdowały się w aktach postępowania administracyjnego przeprowadzonego przed organami obu instancji;
8) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że naruszono zasadę prawdy obiektywnej przez nieuwzględnienie słusznego interesu wnioskodawcy oraz przez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i w konsekwencji:
a) błędne ustalenie, że sporna nieruchomość nie została objęta w posiadanie samoistne przez Skarb Państwa w 1945 r.;
b) błędne ustalenie, że sporna nieruchomość nie została przejęta na własność Skarbu Państwa na mocy dekretu PKWN z 6 września 1944 r.;
c) błędne przyjęcie, że wniosek o przekazanie na rzecz Gminy M. prawa własności spornej nieruchomości nie dotyczy mienia państwowego;
d) zaniechanie ustalenia, czy w dacie 27 maja 1990 r., tj.: w dniu wejścia w życia ustawy komunalizacyjnej sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa nabytą przez zasiedzenie;
e) błędne ustalenie, że w dacie 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa nabytej przez zasiedzenie;
f) błędne ustalenie, że Skarb Państwa nie był i nie jest właścicielem spornej nieruchomości, podczas gdy prawo własności przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa;
g) błędne ustalenie, że decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2015 r. oraz z [...] kwietnia 2016 r. nie zostały ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości, podczas gdy wniosek o wpis prawa własności oparty na tych decyzjach został przez Sąd Rejonowy w Wieliczce, prawomocnie oddalony;
h) zaniechanie ustalenie treści akt księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości;
9) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 5 ukw przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że w toku postępowania administracyjnego naruszone zostały przez organy administracji zasady praworządności i legalności, w tym naruszono i zignorowano przepisy art. 3 ust. 1 i art. 5 ukw oraz całkowicie bezpodstawnie i wadliwe przyjęto, że Skarb Państwa nie był i nie jest właścicielem spornej nieruchomości, podczas gdy prawo własności przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa;
10) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 i 11 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
11) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 9 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że w toku postępowania administracyjnego zaniechano należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a w szczególności zaniechania poinformowania wnioskodawcy, że istotną okolicznością dla ustalenia praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego jest ustalenie, że w dacie 27 maja 1990 r., tj.: w dniu wejścia w życia ustawy komunalizacyjnej, sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa nabytą przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r.;
12) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że postępowanie administracyjne winno być zawieszone, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd powszechny, w ustalonym bowiem przez organ administracji stanie faktycznym oraz prawnym, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i wydania decyzji niezbędne jest potwierdzenie, że na w dacie 27 maja 1990 r., tj.: w dniu wejścia w życia ustawy komunalizacyjnej, sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa nabytej przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r.;
13) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 100 § 1 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że zaniechano wezwania wnioskodawcy lub Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Krakowskiego do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego Sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa własności spornej nieruchomość z dniem 1 stycznia 1985 r., po uprzednim zawieszeniu z urzędu niniejszego postępowania;
14) art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. art. 107 § 1 pkt 3 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że w zaskarżonej decyzji zaniechano wskazania stron postępowania;
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że skarżąca kasacyjnie Gmina wnioskiem z [...] marca 2013 r. wystąpiła o przekazanie na jej własność w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej nieruchomości położonej w M. oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 3,59 ha. Prowadzący postępowanie Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. zawiesił postępowanie do czasu ustalenia stanu prawnego spornej nieruchomości, co nastąpiło decyzjami tego organu z [...] sierpnia 2015 r. oraz z [...] kwietnia 2016 r. stwierdzającymi, że wskazana powyżej działka nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w związku z czym Skarb Państwa na dzień 27 maja 1990 r. nie był jej właścicielem. W wyniku powyższych ustaleń Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2017 r. odmówił przekazania na własność skarżącej spornej nieruchomości.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] lipca 2018 r.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy na to rozstrzygnięcie, wskazując, że w związku z brakiem po stronie Skarbu Państwa prawa własności spornej nieruchomości w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przekazania nieruchomości Gminie. Sąd podniósł także, że co do zasady do posiadania nieruchomości przez Skarb Państwa nie wlicza się czasu władania nieruchomością w ramach wykonywania funkcji publicznych, zwłaszcza jeżeli dotychczasowi właściciele z powodów politycznych nie mogą bronić swoich praw do nieruchomości. Wskazał przy tym, że kwestia stwierdzenia zasiedzenia (wystąpienia o stwierdzenie zasiedzenia) tej nieruchomości przez Skarb Państwa nie stanowi kwestii prejudycjalnej w rozpoznawanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że analiza zarzutów skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że zasadniczym problemem w rozpoznawanej sprawie jest kwestia stanu prawnego spornej nieruchomości, a w szczególności przysługiwanie prawa własności do niej, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, Skarbowi Państwa.
Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej gminie, na jej wniosek, może być także przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Oznacza to, że komunalizacji w analizowanym trybie podlega wyłącznie mienie stanowiące własność Skarbu Państwa.
W rozpoznawanej sprawie sporna nieruchomość została przejęta przez państwo na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W toku postępowania ustalono jednakże, że sporna nieruchomość składa się z kompleksu parkowo-pałacowego i jako taka nie mogła podlegać przejęciu we wspomnianym trybie. Ustalenie to nastąpiło w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przez Wojewodę ostatecznych decyzji z 2015 r. i 2016 r. Rozstrzygnięcia te przesądziły zatem, że sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Nie mogła ona bowiem zostać zajęta przez państwo na podstawie wskazanego powyżej dekretu.
Faktu tego nie zmienia wskazanie w księdze wieczystej nieruchomości Skarbu Państwa jako podmiotu, któremu przysługują do niej prawa właściciela. Odnotować bowiem należy, że księgi wieczyste stanowią szczególnego rodzaju operat ewidencyjny, który z założenia ma odzwierciedlać rzeczywisty stan prawny nieruchomości. Jako taki operat ten korzysta z domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ukw). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, a rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza m.in. ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (art. 8 ukw).
Należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego z [...] kwietnia 2013 r. o zabezpieczeniu roszczenia dotyczącego spornej nieruchomości i wpisie do księgi wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu. Ostrzeżenie to powoduje, że wpis dokonany w księdze wieczystej spornej nieruchomości nie może być okolicznością decydującą samodzielnie o stanie prawnym nieruchomości i uznaniu Skarbu Państwa jako jej właściciela w sytuacji, gdy decyzjami z 2015 r. i 2016 r. stwierdzono, że podmiot ten nie mógł nabyć prawa własności spornej nieruchomości na podstawie wskazanego powyżej dekretu.
Odnosząc się jednocześnie do argumentu autora skargi kasacyjnej, że postępowanie, w którego ramach doszło do wydania tych decyzji, zakończyło się odmową wpisania do księgi wieczystej prawa własności strony, która zainicjowała to postępowanie administracyjne stwierdzić należy, że fakt odmowy uznania tej strony za właściciela spornej nieruchomości nie oznacza, że prawo własności automatycznie ma przysługiwać Skarbowi Państwa, a nie innemu jeszcze podmiotowi. Dodatkowo odnotować należy, że pomimo odmowy wpisu określonej osoby fizycznej jako właściciela spornej nieruchomości, w obrocie prawnym pozostają decyzje z 2015 r. i 2016 r., mocą których podważono prawo własności Skarbu Państwa. W konsekwencji powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 5 ukw oraz art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 5 ukw.
W rozpoznawanej sprawie brak było również podstaw do uznania, że Skarb Państwa nabył prawo własności spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Jak bowiem prawidłowo wskazał to Sąd pierwszej instancji, w orzecznictwie przyjmuje się, że zdolność wykazania przez Skarb Państwa posiadania nieruchomości prowadzącego do jej zasiedzenia jest ograniczona z powodu trudności rozgraniczenia funkcji właścicielskich od polityczno-państwowych skupionych w tym podmiocie. Wnioski wynikające z tego orzecznictwa zostały szczegółowo omówione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w związku z czym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niecelowe byłoby powielanie tych ustaleń. Jedynie tytułem uzupełnienia wskazać należy, że w postanowieniu z 23 września 2010 r., sygn. akt III CSK 319/09, Sąd Najwyższy uznał, że nie sposób przyjąć, że ze względu na deklaratoryjny charakter postanowienia o zasiedzeniu Skarb Państwa może być uważany za właściciela nieruchomości bez takiego postanowienia. Oznacza to, że sam fakt upływu terminu umożliwiającego stwierdzenie zasiedzenia spornej nieruchomości przez Skarb Państwa nie wystarcza do uznania go za właściciela spornej nieruchomości w dacie istotnej z punktu widzenia jej komunalizacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestia wydania postanowienia w przedmiocie zasiedzenia spornej nieruchomości nie stanowi kwestii prejudycjalnej w rozpoznawanej sprawie. Z punktu widzenia art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej kwestią istotną jest prawo własności przysługujące określonemu podmiotowi na dzień 27 maja 1990 r., a nie stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. Tym samym ewentualny zamiar podmiotu trzeciego (starosty) w zakresie wystąpienia o zasiedzenie spornej nieruchomości, o ile w ogóle taki istniał w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie mógł stanowić podstawy zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
W konsekwencji powyższego niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 172 § 1 i § 2 kc, naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa oraz naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 100 § 1 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa.
W świetle powyższych wywodów brak było zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej oraz naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie zajęcia jej na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej czy zasiedzenia tej nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia organów w tym zakresie były prawidłowe i zasadnie zostały za takie uznane przez Sąd pierwszej instancji.
Odnosząc się do kwestii braku umożliwienia skarżącej Gminie wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji, należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądów administracyjnych zarzut ten można uznać za słuszny wyłącznie w sytuacji, w której strona skarżąca wykaże, że na skutek zaniechania tej czynności nie podjęła określonych czynności procesowych, zwłaszcza dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza tego przepisu wskazuje, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że zarzut ten nie został przez autora skargi kasacyjnej powiązany z jakąkolwiek argumentacją wskazującą na niemożliwość podjęcia dodatkowych czynności procesowych mających na wynik kontrolowanego postępowania na skutek odstąpienia od obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się stronie postępowania. Skoro zatem autor skargi kasacyjnej nie wykazał wystąpienia istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej, to zarzut naruszenia art. art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 kpa i w zw. z art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 15 kpa w zw. z art. 140 kpa okazał się niezasadny.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 w z art. 77 § 4 w zw. z art. 80 i w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 4 w zw. z art. 80 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa przez niezakomunikowanie skarżącej Gminie treści decyzji Wojewody z 2015 i 2016 r., wskazać należy, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Zauważyć bowiem należy, że decyzje te zostały omówione w uzasadnieniu postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że skarżącej Gminie zakomunikowano treść notoriów urzędowych. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, że autor skargi kasacyjnej formułując ten zarzut i łącząc go z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, nie wykazał czy zarzucane niepodanie treści wspomnianych decyzji do wiadomości skarżącej Gminy miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 i zw. z art. 80 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa przez niewłączenie do materiału dowodowego decyzji Wojewody z 2015 i 2016 r. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się bowiem obie decyzje wskazujące, że sporna nieruchomość nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Analizując z kolei zarzut naruszenia art. 3 § 1, art. 151, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 i w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 w zw. z art. 15 w zw. z art. 140 kpa należy odnotować, że zarzut ten został oparty na argumencie niemożliwości wypowiedzenia się co do treści tej części materiału dowodowego. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jaki był wpływ tego zdarzenia na wynik postępowania administracyjnego, a w szczególności czy wpływ ten był istotny. Odnotować należy, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była kwestia komunalizacji spornej nieruchomości a nie stwierdzenie czy sporna nieruchomość mogła zostać objęta działaniem dekretu o reformie rolnej. W prowadzonym postępowaniu brak zatem było możliwości domagania się zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia, czy sporna nieruchomość objęta jest działaniem wspomnianego dekretu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że ustalenie tej okoliczności nastąpiło ostatecznymi decyzjami Wojewody. Nie jest zatem jasne, w jaki sposób skarżąca Gmina zamierzała w ramach kontrolowanego postępowania doprowadzić do zanegowania wyniku postępowania ustalającego stan prawny spornej nieruchomości.
Również w przypadku zarzutu naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 9 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jaki sposób zarzucane przez niego uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnotować należy, że skarżąca Gmina nie jest osobą fizyczną o ograniczonej świadomości prawnej, niedysponującą wsparciem służb prawnych w toku realizacji zadań nałożonych na ten podmiot. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżąca Gmina nie była świadoma, jakie okoliczności warunkują przyznanie jej mienia nieruchomego na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej i w tym zakresie potrzebowała wsparcia informacyjnego ze strony organu prowadzącego postępowanie, zwłaszcza że kwestia prawa własności nieruchomości mającej przejść na własność Gminy wynikała wprost z tego przepisu.
Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. art. 107 § 1 pkt 3 kpa przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w związku z przeniesieniem wykazu stron do rozdzielnika, należy odnotować, że autor skargi kasacyjnej również nie wykazał, w jaki sposób naruszenie to miało zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa wpływ na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem – co zostało to już podkreślone powyżej – nie każde naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na tej podstawie.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 i 11 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 kpa przez niedostrzeżenie przez Sąd w ramach kontroli administracji publicznej, że postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej, zauważyć należy, że zarzut ten nie znalazł swojego rozwinięcia w obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Domyślać się jedynie można, że zasadności tego zarzutu autor skargi kasacyjnej upatruje w fakcie naruszenia pozostałych przepisów stanowiących podstawę skargi kasacyjnej. Skoro w rozpoznawanej sprawie, jak wskazano to powyżej, nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w pozostałych zarzutach skargi kasacyjnej, a skarga ta nie zawiera uzasadnienia analizowanego zarzutu, to brak było podstaw do stwierdzenia, że postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.