I OSK 320/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-08
NSAAdministracyjneŚredniansa
świadczenie pielęgnacyjnekryterium dochodowedochód rodzinyczłonkowie rodzinyseparacja faktycznaprawo rodzinnepomoc społecznaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że dochód męża skarżącej, mimo faktycznej separacji, powinien być wliczony do dochodu rodziny.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Skarżąca argumentowała, że dochód męża, z którym nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, nie powinien być wliczany. Sąd administracyjny pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, oboje małżonkowie są członkami rodziny niezależnie od prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a dochód męża należy uwzględnić.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego H. J. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Prezydent Miasta odmówił przyznania świadczenia, wskazując na miesięczny dochód rodziny przekraczający ustaloną kwotę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca podnosiła, że należy podwoić kryterium dochodowe ze względu na dwoje dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz kwestionowała wliczenie do dochodu renty socjalnej pełnoletniej córki A., która nie mieszkała z nią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że definicja rodziny obejmuje oboje małżonków bez względu na wspólne gospodarstwo domowe, a dochód męża skarżącej musiał być wliczony. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące pomniejszenia dochodu o opłaty za pobyt córki w ośrodku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepisy postępowania sądowoadministracyjnego nie pozwalają na stosowanie przepisów k.p.a. w zakresie zarzutów procesowych. Odnosząc się do prawa materialnego, NSA potwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oboje małżonkowie są członkami rodziny, nawet jeśli nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. W związku z tym, dochód męża skarżącej został prawidłowo wliczony do dochodu rodziny, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy, wskazując, że dotyczy on podmiotowego zbiegu prawa do świadczeń i nie ma zastosowania w sytuacji, gdy kluczowe jest ustalenie dochodu rodziny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dochód małżonka należy wliczyć do dochodu rodziny, nawet w przypadku faktycznej separacji, jeśli nie ma orzeczenia rozwodu lub separacji prawnej.

Uzasadnienie

Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje rodzinę jako oboje małżonków niezależnie od prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Kryterium dochodowe oblicza się na podstawie sumy dochodów wszystkich członków rodziny w tym rozumieniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.ś.r. art. 5 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa kryterium dochodowe dla świadczeń rodzinnych.

u.ś.r. art. 17 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym kryterium dochodowe.

u.ś.r. art. 3 § pkt 16

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicja rodziny, obejmująca oboje małżonków niezależnie od prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 27 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Dotyczy sytuacji, gdy dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów.

u.ś.r. art. 23

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Wymagane dokumenty do wniosku o świadczenia rodzinne, w tym prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekającego rozwód lub separację.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dochód męża skarżącej, mimo faktycznej separacji, powinien być wliczony do dochodu rodziny zgodnie z definicją ustawową. Sąd administracyjny nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznej separacji, jeśli nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego. Zarzuty naruszenia k.p.a. przez sąd administracyjny są bezzasadne, gdyż stosuje się p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Dochód męża skarżącej, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, nie powinien być wliczany do dochodu rodziny. Należy uwzględnić faktyczną separację małżonków przy ustalaniu kryterium dochodowego. Sąd powinien dopuścić dowody z dokumentów potwierdzających faktyczną separację. Naruszenie przepisów k.p.a. przez sąd administracyjny.

Godne uwagi sformułowania

Ustawa rozróżnia pomiędzy 'rodziną', a 'gospodarstwem domowym'. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę należy dokonywać wyłącznie w oparciu o ustawowe definicje. Regulacja ta do grona członków rodziny wprost zalicza oboje małżonków, bez względu na to czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Sąd administracyjny nie przeprowadza - co do zasady - postępowania dowodowego.

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Witold Falczyński

sprawozdawca

Joanna Banasiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji rodziny i dochodu rodziny na potrzeby świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w kontekście faktycznej separacji małżonków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o świadczeniach rodzinnych i jej definicji. Nie dotyczy sytuacji prawnej separacji lub rozwodu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu świadczeń socjalnych i interpretacji pojęcia rodziny, co jest istotne dla wielu obywateli. Jednakże, rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej wykładni przepisów, co czyni je mniej interesującym dla szerokiej publiczności.

Czy faktyczna separacja zwalnia z wliczania dochodu męża do świadczeń rodzinnych? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 320/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Witold Falczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 259/06 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-09-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 5,17,27,23, 3 pkt. 16
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 7, 106,133,174,183,184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Witold Falczyński (spr) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 259/06 w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 259/06 oddalił skargę H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Prezydent Miasta B.-B., działając na podstawie art. 17 ust. 2 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) orzekł o odmowie przyznania H. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką K. J.. Odmowę przyznania świadczenia organ uzasadnił przekroczeniem przez rodzinę wnioskodawczyni kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. 583 zł. Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2004 r. w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł, czyli przekraczał kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku o [...] zł.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła H. J. podnosząc, iż w jej rodzinie jest dwoje dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności, zatem należało podwoić kryterium dochodowe, które tak ustalone wyniosłoby 1.166zł na osobę.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach orzeczenia wskazało, iż zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie może przekraczać kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 tj. 583 zł. Wskazania odwołania o podwojeniu kwoty nie mają żadnego prawnego uzasadnienia i nie mogą być uwzględnione. Dokumenty zgromadzone w sprawie w postaci zaświadczeń Urzędu Skarbowego w sposób jednoznaczny wskazują, iż kryterium dochodowe zostało przekroczone.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła H. J., zarzucając decyzji naruszenia art. 3 pkt 2 w zw. z pkt 12 w zw. z pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 5 ust. 2 w zw. z ust. 5a, a także art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy. Ponadto wskazała na naruszenie art. 7, 12 i 77 k.p.a. Skarżąca kwestionuje również wliczenie do dochodu renty socjalnej pobieranej przez jej drugą pełnoletnią córkę A., która nie zamieszkuje razem z wnioskodawczynią. Wskazuje również, iż od dochodu rodziny należy odjąć wydatki związane z pobieraniem nauki przez jej córkę A. w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym w K.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko organów administracji publicznej w przedmiocie przekroczenia przez rodzinę wnioskodawczyni kryterium dochodowego. W ocenie Sądu sposób wyliczenia nie budzi zastrzeżeń. Definicję rodziny zawiera art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według której do rodziny zaliczają się oboje małżonkowie bez względu na to, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W związku z tym dochód męża skarżącej musiał być wliczony do dochodu rodziny. W skład rodziny wchodzi także córka skarżącej A., gdyż nie ukończyła ona 25 roku życia i pozostaje na utrzymaniu w rozumieniu art. 3 pkt 12 powołanej ustawy. Nadto, z zaświadczenia Ośrodka w którym córka przebywa wynika, że pobyt w nim jest nieodpłatny, a ponoszona jest jedynie opłata za wyżywienie. Nie pozwala to na zastosowanie art. 5 ust. 5 ustawy, który przewiduje pomniejszenie dochodu rodziny o opłatę ponoszoną za pobyt w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie członka rodziny. Sąd ponadto zaznaczył, iż skarżąca nie uzyskałaby prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nawet wówczas, gdyby za córkę A. była ponoszona opłata o jakiej mowa w art. 5 ust. 5 ustawy. Zgodnie bowiem ze zdaniem drugim tego przepisu, przy ustaleniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę nie uwzględnia się członka rodziny przebywającego w tej instytucji. Ponadto wyliczony dochód rodziny skarżącej przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego w związku z czym w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy. Niezasadne, zdaniem Sądu, są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. J., reprezentowana przez adwokata i opierając ją na podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuciła:
- naruszenia prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 w związku z art. 17 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że dochody męża skarżącej pozostającego w odrębnym gospodarstwie domowym należy wliczyć do dochodów skarżącej, a także na przyjęciu, że stan separacji faktycznej i brak sądowego orzeczenia rozwodu nie wypełnia warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 27 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz;
- mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, 77 K.p.a. oraz art. 106 § 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na niedopuszczeniu przez Sąd skarżącej do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów sądu cywilnego, potwierdzających stan separacji faktycznej. Sąd Administracyjny (bez dopuszczenia skarżącej do głosu oraz przesłuchania świadków) wygłosił mowę, skupiając się wyłącznie na tłumaczeniu i wyjaśnianiu instytucji rozwodu.
Na tych podstawach H. J. wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach,
2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy, jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje. A zatem ustawa rozróżnia pomiędzy "rodziną", a "gospodarstwem domowym". Celem rozróżnienia pojęć było usankcjonowanie przypadków podobnych do sytuacji skarżącej i jej córek, które żyją w dwóch odrębnych gospodarstwach domowych. Skarżąca tworzy gospodarstwo wraz z córką K., zaś jej mąż tworzy odrębne gospodarstwo domowe wraz z drugą córką A. Zatem skoro gospodarstwa te są odrębne i samofinansujące się każde we własnym zakresie, brak jest podstaw do zaliczenia na poczet dochodów członków rodziny żyjących w jednym gospodarstwie, dochodów członków rodziny z drugiego gospodarstwa. Konstrukcja taka bowiem jest sztuczna, oderwana od rzeczywistości oraz sprzeczna z celem pomocy społecznej, której skarżąca została w ten sposób pozbawiona. Skarżąca ani córka K. z dochodów męża nie otrzymują ani złotówki, z dochodów tych korzysta wyłącznie mąż skarżącej oraz druga córka A. Tak więc dochód na osobę powinien być liczony w obrębie gospodarstwa domowego, a nie w obrębie rodziny biologicznej. Pozostawanie jedynie w formalnym związku małżeńskim nie może pozbawiać prawa do świadczenia gwarantowanego ustawą z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Nie do zaakceptowania jest więc pogląd Sądu, że do czasu przeprowadzenie rozwodu sądowego, skarżąca nie wypełnia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Złożona skarga kasacyjna wskazuje ponadto, że skarżącej już raz przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o identyczne przesłanki jak w przedmiotowej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd art. 7 i 77 k.p.a.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym mają zastosowanie przepisy ustawy p.p.s.a. i sąd administracyjny nie stosuje przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem ze swoimi kompetencjami sąd dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, m.in. w zakresie stosowania przez organy administracji publicznej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być naruszenie przez Sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna wskazując na naruszenie przez Sąd przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 k.p.a.), których Sąd w ogóle nie stosował, nie pozwala traktować ich jako podstawy skargi kasacyjnej.
Ocenie natomiast podlega zarzut naruszenia przez Sąd przepisu art. 106 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zarzut naruszenia przez Sąd § 2 przywołanego artykułu w zestawieniu z treścią sporządzonego przez Sąd I instancji protokołu rozprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Dokumentem odzwierciedlającym przebieg posiedzenia jest protokół rozprawy, który wyraźnie wskazuje, iż strona nie została pozbawiona prawa wypowiedzenia się przed wydaniem wyroku. Skarżąca poparłszy skargę wyjaśniła, że od 1988 r. żyje z mężem w separacji faktycznej, ale do sądu nie występowała o orzeczenie separacji. W związku z tym zarzut ten należało uznać za bezpodstawny. Odnośnie zaś niedopuszczenia skarżącej do przedłożenia dokumentów potwierdzających stan separacji faktycznej, w jakim strona pozostaje, tj. zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. należało uznać, iż również jest on nietrafny. Istotą sądowej kontroli administracji publicznej jest badanie legalności zaskarżonych do sądu aktów według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty ich podjęcia. Sąd administracyjny nie przeprowadza - co do zasady - postępowania dowodowego. Orzeka na podstawie akt sprawy, a zatem na podstawie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania zaskarżonego aktu (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to wyłącznie niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy, a zatem podlega ścisłej wykładni. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Może to uczynić, o ile poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy oraz o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego.
Jak wynika z treści zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji nie miał żadnych wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. W toku postępowania sądowego skarżąca złożyła wyjaśnienia odnośnie istniejącego pomiędzy nią a jej mężem stanem separacji faktycznej, w związku z czym zbyteczne było składanie w tym przedmiocie jakichkolwiek dokumentów, co zresztą i tak nie mogło mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. jest, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieuzasadniony.
Odnosząc się do zarzutów mieszczących się w pierwszej podstawie kasacyjnej stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie, tj. art. 27 ust. 2, art. 17 ust. 1 i 2 oraz art.. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 288, poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji.
W przypadku pierwszego ze wskazanych przepisów w ogóle nie może być mowy o jego naruszeniu, gdyż Sąd go nie zastosował. To zaś oznacza, że skarga kasacyjna w tym zakresie została oparta na zarzucie naruszenia przepisu prawa materialnego, którego Sąd nie zastosował w sprawie. Powołanie przez stronę w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie, nie może odnieść zamierzonego skutku, czyniąc nieskutecznym zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. Skarżąca oczywiście mogła w skardze kasacyjnej podnosić, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, ale wówczas powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Ubocznie jedynie należy wskazać, iż przepis art. 27 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy podmiotowego zbiegu prawa do świadczeń rodzinnych (w tym zasiłku pielęgnacyjnego) i ma on zastosowanie w sytuacji gdy wniosek o świadczenia pochodzi od obydwojga uprawnionych. W takim wypadku zadaniem organu jest ustalenie, które spośród nich sprawuje we własnym gospodarstwie domowym opiekę nad dzieckiem. Przepis ten byłby naruszony w sytuacji otrzymania świadczenia przez podmiot, pod którego opieką dziecko nie pozostaje, co ewidentnie kłóciłoby się z celami świadczeń rodzinnych. Miejsce sprawowania opieki nad córką K. J. zostało ustalone bezspornie i nie było kwestionowane w toku postępowania, w związku z czym świadczenie to w wypadku spełnienia innych ustawowych kryteriów (które nie zostały zachowane) przysługiwałoby wyłącznie skarżącej.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd art. 17 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odróżnieniu od prawa do zasiłku pielęgnacyjnego warunki przewidziane dla nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obejmują nieprzekroczenie granicy kryterium dochodowego. Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty o której mowa w art. 5 ust. 2. Organ zatem zobowiązany jest do zbadania, czy w przypadku osoby uprawnionej nie nastąpiło przekroczenie kwoty kryterium dochodowego.
Wykładni ustawowego wyrażenia "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę" należy dokonywać wyłącznie w oparciu o ustawowe definicje poszczególnych członów tego zwrotu.. Pierwsza część analizowanego sformułowania "dochód rodziny" została określona w katalogu definicji legalnych, tj. w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Oznacza to, iż dochód rodziny powinien stanowić sumę dochodów uzyskanych przez wszystkich członków rodziny w znaczeniu art. 3 pkt 16 omawianej ustawy. Treść przywołanego przepisu pozwala w sposób bezsporny określić, kto jest członkiem rodziny osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne. Regulacja ta do grona członków rodziny wprost zalicza oboje małżonków, bez względu na to czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W tym kontekście właściwie Sąd I instancji postąpił zaliczając męża skarżącej do składu osobowego rodziny, mimo, iż niepozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym.
Sąd I instancji nie zakwestionował, iż skarżąca tworzy gospodarstwo domowe wraz z córka K., zaś mąż skarżącej tworzy odrębne gospodarstwo domowe wraz z druga córką A. Wskazał jedynie, iż taka sytuacja faktyczna nie wpływa na zmianę reguł w zakresie ustalania podmiotów stanowiących członków rodziny. W związku z tym pozbawione podstaw prawnych są twierdzenia skargi kasacyjnej, iż dochód na osobę powinien być liczony w obrębie poszczególnego gospodarstwa. Ustawa nie przewiduje takiej możliwości, a wiążący w tym zakresie jest wyłącznie stan prawny ustalony w kontekście art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Uwzględniając powyższe, podkreślenia wymaga, iż literalne brzmienie powyższych, jak i wszystkich innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje wprost, iż ustawodawca nie przewidział możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących statusu rodziny dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania, zamieszkiwania czy też separacji nieusankcjonowanej prawnie. Świadczy o tym choćby treść art. 23 ustawy, który przewiduje, co powinien zawierać wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych i jakie dokumenty winny być do niego dołączone. I tak do wniosku należy m.in. dołączyć zaświadczenie o dochodzie każdego, w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy, członka rodziny, a także prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekającego rozwód lub separację, a nie np. oświadczenie o faktycznej separacji. Uznanie innego stanowiska reprezentowanego przez skarżącą, wskazującego, iż podstawą przyznania świadczeń rodzinnych powinny być wyłącznie dokonane ustalenia faktyczne, jest nie do zaakceptowania w obowiązującym porządku prawnym. Ustawodawca określając pojęcie rodziny (art. 3 pkt 16 ustawy) uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Odmienny pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia w przepisach omawianej ustawy.
Bezpodstawne jest również - na co wskazuje treść skargi kasacyjnej –sięganie do reguł wykładni celowościowej dla ustalenia prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Odejście od brzmienia przepisu, poprzez uzupełnienie lub korektę kryteriów zawartych w tekście normatywnym, jest możliwe wówczas, gdy zrekonstruowana na tej podstawie norma prawna nie jest jednoznaczna. Innymi słowy niedopuszczalne jest sięganie do reguł wykładni w sytuacji, gdy sens danego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości.
Ponadto bezpodstawny jest zarzut wskazujący, iż skarżącej przyznano już raz prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o identyczne przesłanki jak w przedmiotowej sprawie. Zarzut ten w ogóle nie mógł stanowić podstaw skargi kasacyjnej, gdyż Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie uwzględnia rozstrzygnięć administracyjnych poszczególnych organów (dokonanych w innych sprawach), gdyż w żaden sposób nie jest związany ani oceną ani wykładnią dokonaną przez organy administracji publicznej. Kontrola Sądu opiera się o kryterium zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a nie innymi decyzjami organów administracji publicznej.
Z tych wszystkim względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.