I OSK 1923/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-11-18
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościkomunalizacjasamorząd terytorialnynabycie z mocy prawastwierdzenie nieważnościkodeks postępowania administracyjnegoustawa o samorządzienieruchomości gminne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o nabyciu nieruchomości z mocy prawa, uznając, że nie spełniono przesłanek z art. 5 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie.

Gmina L. zaskarżyła decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z 1993 r. dotyczącej nabycia z mocy prawa nieruchomości. Gmina argumentowała, że nieruchomość była związana z realizacją jej zadań. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że przesłanki z art. 5 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie nie zostały spełnione, a nieruchomość nie była bezpośrednio związana z realizacją zadań gminy w momencie komunalizacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę gminy na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Krakowskiego z 1993 r. Decyzja Wojewody dotyczyła nabycia przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w P. na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że przedmiotowy grunt nie był związany z realizacją zadań gminy, a jedynie z przyszłymi zamiarami remontu zdewastowanych budynków, co nie spełniało przesłanki bezpośredniego związku z aktualną realizacją zadań. WSA w Warszawie oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko Ministra. NSA w wyroku z 18 listopada 2011 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy L. Sąd podkreślił, że art. 5 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie wymaga, aby mienie było bezpośrednio związane z realizowanymi przez gminę konkretnymi i bezpośrednio określonymi zadaniami w momencie wniosku o komunalizację, a nie z zadaniami przyszłymi lub ogólnie określonymi. Sąd uznał, że późniejsze fakty, takie jak zamieszkiwanie osób czy istnienie ujęcia wody, nie stanowiły realizacji zadań własnych gminy w rozumieniu tego przepisu. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, w tym dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazując na brak wykazania istotnego wpływu ewentualnych uchybień na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość przekazana gminie z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym może być uznana za nabytą z rażącym naruszeniem prawa, jeśli nie była bezpośrednio związana z realizacją zadań gminy w momencie komunalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 5 ust. 4 ustawy wymaga bezpośredniego związku mienia z aktualnymi i konkretnie określonymi zadaniami gminy w momencie komunalizacji, a nie z zadaniami przyszłymi lub ogólnymi. Późniejsze fakty, jak zamieszkiwanie czy istnienie ujęcia wody, nie stanowią realizacji zadań własnych gminy w tym kontekście.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 4

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organami gminy a organami administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw art. 1 § pkt 13 lit c)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie była bezpośrednio związana z realizacją zadań gminy w momencie komunalizacji. Przekazanie mienia gminie wymagało bezpośredniego związku z aktualnymi i konkretnie określonymi zadaniami gminy. Późniejsze wykorzystanie nieruchomości nie może uzasadniać jej nabycia z mocy prawa, jeśli pierwotnie nie spełniono przesłanek.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość była związana z realizacją zadań gminy (np. cele mieszkaniowe, zaopatrzeniowe, kulturalne). Decyzja komunalizacyjna została wydana w ramach uznania administracyjnego. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie nieważności decyzji. Naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych. Nierozpoznanie ponowne sprawy przez organ odwoławczy.

Godne uwagi sformułowania

związek z realizacją jej zadań bezpośrednio związane z realizowanymi przez gminę konkretnymi i bezpośrednio określonymi zadaniami nie jest generalne przysporzenie gminom majątku nie stanowi przejmowanie już zasiedlonych lokali rażące naruszenie prawa

Skład orzekający

Janina Antosiewicz

sędzia

Jolanta Rudnicka

sędzia

Leszek Leszczyński

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 ust. 4 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym w kontekście nabycia mienia przez gminy, kryteria stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją mienia w latach 90. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących nabywania mienia przez samorządy, co ma znaczenie praktyczne dla wielu gmin i może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i samorządowym.

Kiedy gmina może nabyć nieruchomość z mocy prawa? NSA wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1923/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-11-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz
Jolanta Rudnicka
Leszek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2057/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2010-04-29
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 § 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5 ust. 4
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 2057/09 w sprawie ze skargi Gminy L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2057/09 oddalił skargę Gminy L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Wojewoda Krakowski decyzją z dnia [...] sierpnia 1993 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha.
Na skutek wniosku B. M. B.-B., P. B., W. B., K. A. E., B. B. i M.B. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął z urzędu postępowanie w tej sprawie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody. W ocenie Ministra w stosunku do nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] nie było podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, bowiem przedmiotowy grunt nie był i nie jest związany z realizacją zadań gminy. Od momentu przekazania przedmiotowej nieruchomości Gmina nie wykorzystywała jej na cele wskazane w decyzji komunalizacyjnej (placówka upowszechniania kultury) i pozostają zdewastowane do chwili obecnej. Minister nie zgodził się z argumentami Gminy L., iż nieruchomość służyła zaspokajaniu potrzeb mieszkańców gminy, gdyż zamieszkiwana była przez pięć osób, ponieważ realizacji zadania określonego art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi przejmowanie już zasiedlonych lokali. Podobnie fakt, iż na działce znajduje się ujecie wody, nie uzasadnia przekazania gminie zabudowanej nieruchomości o pow. [...] ha. Minister wskazał, że Gmina zamierzała prowadzić działalność kulturalną w budynkach zlikwidowanego folwarku, jednakże podjęła decyzję o zbyciu nieruchomości, gdyż remont zdewastowanych budynków wykracza poza jej możliwości finansowe. To zaś nie pozwala na przyjęcie, że przesłanka określona w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, tj. bezpośrednie związanie mienia ogólnonarodowego z aktualną realizacją ściśle wskazanych zadań gminy, została w tym przypadku spełniona. W tym stanie rzeczy Minister uznał, że decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia [...] sierpnia 1993 r. w części dotyczącej przekazania Gminie L. działki nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła Gmina L.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia [...] sierpnia 1993 r., nr [...] w części stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha. Organ co do zasady podzielił stanowisko wyrażone w pierwszej decyzji, iż przedmiotowy grunt nie był związany z realizacją zadań gminy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosła, działająca przez pełnomocnika Gmina L. zarzucając naruszenie:
- art. 127 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie ponowne sprawy i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia;
-art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez organ do wniesionych dowodów, pominięcie dowodu z zeznań świadków zgłoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. i [...] sierpnia 2009 r.;
-art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych;
-art. 6 i art. k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżąca Gmina nie wykorzystywała przedmiotowej nieruchomości do wykonywania zadań własnych;
-art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie tego, że przedmiotowa decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne;
-art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez przyjęcie, że przekazane mienie nie było związane z realizacją jej zadań.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż należy zgodzić się z organem nadzorczym, że nie było podstawy do zastosowania trybu przewidzianego w w/w przepisie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Organy administracji prawidłowo oceniły brak wystąpienia okoliczności wskazujących na realizację tego przepisu. Z treści decyzji komunalizacyjnej wynika, że przedmiotowy grunt miał zostać przeznaczony na placówkę upowszechniania kultury. Okoliczności sprawy potwierdzają, że zadania gminy wskazane w decyzji komunalizacyjnej nie miały związku z zadaniami aktualnymi, a odnosiły się do przyszłości i zostały sformułowane w sposób ogólny. Decyzja, wbrew wyraźnym warunkom określonym w ustawie, rażąco naruszyła prawo, a więc zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniające stwierdzenie przez Ministra nieważności tej decyzji.
Sąd zgodził się z argumentami skargi, że komunalizacja na podstawie art. 5 ust. 4 ma charakter uznaniowy, jednakże stanowisko, że komunalizacja przedmiotowej nieruchomości nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, jest oparte nie na uznaniu, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, ale na uznaniu, że nie spełnione zostały wskazane w tym przepisie przesłanki uzasadniające przekazanie mienia gminie. W ocenie sądu, wyczerpania przesłanek przepisu art. 5 ust. 4 ustawy nie stanowi przekazanie spornego mienia gminie na cele mieszkaniowe i zaopatrzeniowe (dostarczanie wody). Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasad postępowania dowodowego. Dowód z zeznań świadków wnioskowany przez stronę skarżącą nie dotyczył faktów mających znaczenie prawne w sprawie. Fakt zamieszkiwania przez jakiś czas na spornej nieruchomości pięciu osób oraz fakt istnienia tam ujęcia wody nie jest kwestionowany przez organ, ale w okolicznościach niniejszej sprawy słusznie zostały ocenione jako nie stanowiące realizacji zadań własnych gminy.
Zarzut nierozpatrzenia ponownego sprawy przez Ministra, w ocenie Sądu, jest zbyt daleko idący. Faktem jest, że argumentacja organu w zaskarżonej decyzji jest zbieżna z tą zawartą w decyzji pierwszej, jednakże co do zasady organ odniósł się do zarzutów powołanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy
W skardze kasacyjnej reprezentowana przez pełnomocnika Gmina L. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie:
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego(zwanego dalej k.p.a.) - poprzez brak należytej kontroli sądowej nad zasadnością zastosowania przez organ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i stwierdzeniu przez Sąd I instancji, iż zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniające stwierdzenie przez organ nieważności decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia [...] sierpnia 1993 r. w części stwierdzającej nabycie przez Gminę L. z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Ew. nr [...] o pow. [...] ha, podczas gdy w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu administracyjnym nie zaistniały przesłanki orzeczenia nieważności w/w decyzji administracyjnej;
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zawiera wyraźne warunki co do przekazania mienia jednostkom terytorialnym, które zostały naruszone;
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez nie mające podstaw naruszenie przez Sąd I instancji zasady trwałości decyzji administracyjnych;
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w zw. z art. 1 pkt 13 lit c) ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organami gminy a organami administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w ocenie sądu, nie stanowi wyczerpania przesłanek art. 5 ust. 4 (ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) przekazanie spornego mienia gminie na cele mieszkaniowe i zaopatrzeniowe (dostarczenie wody);
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
a) brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia dlaczego art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. został zastosowany prawidłowo,
b) niemożliwość jednoznacznego ustalenia przesłanek jakimi kierował się Sąd I instancji podejmując zaskarżone orzeczenie gdyż w kwestii ustalenia prawidłowości zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazał jedynie, że decyzja o przekazaniu mienia Gminie L. wbrew wyraźnym warunkom określonym w ustawie rażąco naruszyła prawo, więc zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co powoduje, że wyrok Sądu I instancji wymyka się spod kontroli instancyjnej,
c) brak ustosunkowania się w treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji do argumentów podnoszonych w skardze co do bezzasadności zastosowania przez organ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenia decyzji Wojewody Krakowskiego z dn. [...] sierpnia 1993 r.,
d) brak wskazania w uzasadnieniu dlaczego "w ocenie sądu, nie stanowi wyczerpanie przesłanek przepisu art. 5 ust. 4 przekazanie spornego mienia gminie na cele mieszkaniowe i zaopatrzeniowe - dostarczanie wody (str. 5);
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z 127 § 3 k.p.a. poprzez brak należytej kontroli sądowej nad prawidłowością zastosowania procedury ponownego rozpatrzenia sprawy.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano w szczególności na fakt braku właściwego uzasadnienia stwierdzenia nieważności poprzez popełnienie błędu tautologii, co wiąże się z nieprzeprowadzeniem odpowiedniej argumentacji dotyczącej naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej podnosi też, że naruszenie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. polegało na tym, że sąd zaakceptował stanowisko organu, który nie przyjął, że realizacja zadań gminy w kontekście konkretnej nieruchomości, powinna być oceniana w momencie nabycia własności tej nieruchomości a nie w związku z późniejszymi faktami, dotyczącymi wykorzystania tej nieruchomości, co skutkowało rozstrzygnięciem niekorzystnym dla Gminy. Wskazano także na fakt, iż decyzja podjęta w toku ponownego rozpatrzenia sprawy stanowiła wierną kopię decyzji podjętej w pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania podług norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na gruncie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Sąd ten nie jest więc uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił wojewódzki sąd administracyjny, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.
Autor skargi kasacyjnej podnosi zarzuty naruszenia wyłącznie przepisów postępowania, łącząc je z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. Najistotniejsze znaczenie dla konstrukcji argumentacji skargi kasacyjnej mają te z nich, które wskazują na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. odnośnie do zasadności zastosowania tego przepisu w kontekście oceny wystąpienia wskazanej w tym przepisie przesłanki rażącego naruszenia prawa oraz, w kontekście przesłanek określonych w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), potraktowane tak jako zarzut samodzielny jak i w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stąd też na nich winna skupić się kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku.
Autor skargi kasacyjnej nietrafnie interpretuje określoną w art. 5 ust. 4 powyższej ustawy normatywną regulację warunku, odnoszącego się do możliwości przekazania określonego mienia gminie na jej wniosek wówczas, gdy to mienie jest związane z realizacja jej zadań. Przekazanie gminie mienia w omawianym trybie, nie będąc przekazaniem obligatoryjnym, jest na gruncie tego przepisu możliwe wyłącznie wówczas, gdy mienie to jest bezpośrednio związane z realizowanymi przez gminę konkretnymi i bezpośrednio określonymi zadaniami, przy czym związek ten musi istnieć co najmniej w dacie złożenia wniosku o komunalizację. Skład Orzekający podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 19 lutego 2009 r. (I OSK 408/08), iż celem przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie jest generalne przysporzenie gminom majątku, a norma ta stwarza możliwość uzyskania przez gminę mienia, w stosunku do którego wykaże ona istnienie bezpośredniego związku z realizowanymi przez nią - a nie dopiero zamierzonymi - zadaniami.
Nie jest zasadne stanowisko autora skargi kasacyjnej, odwołujące się do wykładni literalnej tego przepisu i wskazujące na to, iż powiązanie przesłanki komunalizacyjnej odnoszącej się do związania nieruchomości z realizowanymi przez gminę zadaniami może z jednej strony dotyczyć zadań przyszłych a nie zadań, realizowanych w momencie komunalizacji a po drugie, że zadania te mogą polegać na ogólnie określonym upowszechnianiu kultury, które, będąc tak określonym zadaniem w momencie komunalizacji, nie mogło ex post stanowić kryterium oceny tej decyzji z punktu widzenia przesłanki nieważnościowej.
Aktualność i bezpośredniość zadań gminy wprawdzie nie wynika literalnie z tekstu tego przepisu, ale z całą pewnością wykładnia językowa całego przepisu takiej konstatacji nie przeczy, a stylistyka tekstu przepisu wskazuje ponadto na jedność czasową aktu przekazania i związania z realizacją jej zadań, co stanowi dodatkowy argument za aktualnością tej realizacji. Możliwość rozdzielenia aspektu czasowego dla obu tych czynności i działań (przekazania mienia i realizacji zadań) wymagałaby zatem mocnych argumentów pozajęzykowych, aby mogła stać się czynnikiem zmieniającym zakres normowania przepisu. Konstatacja ta znajduje ponadto jednoznaczne potwierdzenie w wykładni celowościowej, związanej z rozróżnieniem obu sytuacji komunalizacyjnych z art. 5 tej ustawy. Na trafność powyższych konkluzji wskazuje także argument funkcjonalny, bowiem gdyby przyjąć możliwość jedynie ogólnego określania zadań gminy, uzasadniającego zastosowanie reguły z art. 5 ust. 4 ustawy, to, biorąc pod uwagę zakres ich zadań, szerokość takiego powiązania przybrałaby postać katalogu, uniemożliwiającego właściwie wyłączenie jakiegoś przeznaczenia z zakresu zastosowania art. 5 ust. 4 ustawy. Niezbędne jest zatem przyjęcie ograniczenia racjonalizującego zakres przekazywania mienia i upatrującego sens przesłanki związku z realizacją zadań gminy w jego ograniczeniu do związku aktualnego i bezpośredniego, odnoszącego się w dodatku do zadań możliwych do konkretnego ujęcia i ujętych konkretnie w związku z przekazaniem tego mienia.
W ramach postępowania kontrolowanego przez Sąd I instancji zasadnie przyjęto i trafnie zostało to zaakceptowane przez ten Sąd, iż nie mogą być zakwalifikowane jako zadania gminy rozumiane w opisany w decyzjach administracyjnych sposób, późniejsze w stosunku do samego przekazania mienia, takie fakt jak zamieszkiwanie na przedmiotowej nieruchomości pięciu osób czy istnienie ujęcia wody (s. 4 uzasadnienia wyroku). Idzie bowiem nie o stwierdzenie określonych działań lecz o stwierdzenie realizacji określonych zadań przez gminę.
W świetle powyższego jako niezasadny należy także uznać argument powiązania powyższego sposobu określenia związku z możliwością stwierdzenia na tej podstawie nieważności decyzji. W istocie bowiem nie idzie w tej kwestii, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, że nie można stwierdzić rażącego naruszenia prawa wówczas, gdy istnieje możliwość przyjęcia rozwiązania alternatywnego, a sama odmienność interpretacyjna nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa (s. 11 skargi kasacyjnej). Nie doszło w zaskarżonym wyroku do powiązania powyższej kwalifikacji decyzji z argumentem odmiennej wykładni, wręcz przeciwnie, zarówno organy jak i Sąd I instancji powołały się na dominujący nurt wykładni, nie odwołując się i właściwie nie dostrzegając żadnego nurtu odmiennego, który ewentualnie mógłby uzasadniać odmienne potraktowanie analizowanego wcześniej związku z realizacją zadań (na gruncie art. 5 ust. 4). Twierdzenie autora skargi kasacyjnej jest nietrafne także z tego powodu, że powołując się na argument niestabilności wykładni, nie wskazał ani na przykłady ani na przekonujące argumenty, które mogłyby wykazywać zasadność takiego stanowiska. Nie może w szczególności o tym świadczyć nierozwinięta argumentacyjnie teza, iż możliwość wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa wykluczona jest przez samą "potrzebę dokonania wykładni", zwłaszcza, że nie został wyjaśniony sens tego ostatniego sformułowania w świetle współczesnej teorii i praktyki wykładni prawa.
Nie można też uznać trafności argumentu nawiązującego do przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ administracyjny. Fakt związania możliwości przekazania gminie mienia ze spełnieniem przesłanki, o której była mowa wyżej, w istocie wiąże to uznanie, uzależniając je od wykładni określonego w art. 5 ust. 4 ustawy "związku z realizacją zadań gminy". Sąd I instancji zasadnie zatem, ustalił istotę tego uznania określając, iż wiąże się ona z niespełnieniem przesłanki normatywnej. Mimo niezbyt czytelnej wypowiedzi Sądu na s. 4 uzasadnienia, w której termin "uznanie" użyto w dwóch odmiennych znaczeniach, sama konkluzja jest prawidłowa.
Sąd I instancji prawidłowo powiązał także, wskazaną przez siebie, poprawną wykładnię art. 5 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie rozwinął wprawdzie argumentacji dotyczącej samej przesłanki rażącego naruszenia prawa, co może być traktowane jako pewne uchybienie w zakresie zawartości uzasadnienia, niemniej w żadnym stopniu nie można przyjąć, aby mogło to mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza w kontekście konsekwentnego przyjmowania przez ten Sąd tezy o jednoznaczności interpretacyjnej art. 5 ust. 4 powołanej wyżej ustawy.
Niezależnie od powyższego, wykazanie trafności takiego zarzutu wskazującego na takie uchybienie, w tym także w kontekście naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., powinno wiązać się z odwołaniem się do przesłanki określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Na gruncie bowiem tego przepisu, zamierzony skutek skargi kasacyjnej może odnieść jedynie takie naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. W przypadku powyższego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu, nie przeprowadzając zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi. Zarzut ten zatem także z tego powodu nie może być uwzględniony.
Powyższe składniki oceny argumentacji skargi kasacyjnej rzutują także na uznanie niezasadności pozostałych zarzutów.
Dotyczy to zarzutu naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie przez Sąd I instancji zasady trwałości decyzji administracyjnych, bowiem w istocie wiąże się to z zasadnością zastosowania przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co zostało już poddane analizie przeprowadzonej wyżej, która nie potwierdziła zasadności argumentacji autora skargi kasacyjnej.
Dotyczy to także zarzutu naruszenia art. 127 § 3 k.p.a., bowiem użycie przez organ odwoławczy takich samych argumentów w tej samej formie słownej i syntaktycznej, jakie pojawiły się w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, nie musi prowadzić do negatywnej oceny przez Sąd I instancji samego sposobu prowadzenia postępowania odwoławczego na gruncie tego przepisu oraz argumentacji wyrażonej w uzasadnieniu podjętej w tym trybie decyzji. Wprawdzie nie można uznać za prawidłowe nieustosunkowanie się przez Sąd I instancji do faktu identyczności uzasadnienia decyzji podjętej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy treści i uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, niemniej ranga takiego uchybienia ulega zmniejszeniu, jeśli dotyczy to postępowania nadzorczego, podejmowanego w trybie nadzwyczajnym, w ramach którego przedmiotem rozpoznania jest kwestia nieważności decyzji, a więc ocena wyłącznie kwestii jurydycznych. Jest to twierdzenie zasadne zwłaszcza wówczas (co miało miejsce w niniejszej sprawie), gdy cały problem sądowej kontroli legalności sprowadza się w istocie do wykładni przepisu, który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji administracyjnych oraz zasadniczy przedmiot sądowej kontroli administracji, a zarówno zastosowane przez organy reguły wykładni, jak i jej wynik został w całości zaakceptowany przez Sąd I instancji. Uchybienie Sądu, polegające na braku oceny powyżej wskazanego faktu tożsamości treści uzasadnienia, nie mogło więc w kontekście tej interpretacji mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ten ostatni argument nie został ponadto przedstawiony a tym bardziej wykazany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Na gruncie bowiem art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zamierzony skutek skargi kasacyjnej może odnieść jedynie takie naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. W przypadku powyższego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie wykazał w jej uzasadnieniu, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu. Zarzut ten zatem także z tego powodu nie może być uwzględniony.
Biorąc pod uwagę podniesione w niniejszym uzasadnieniu argumenty, przesądzające o nietrafności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, iż mimo wskazanych powyżej uchybień w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sam wyrok odpowiada prawu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI