I OSK 3169/19

I OSK 3169/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ol 464/19 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2019-09-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 25 § 2 i art. 28 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1991 nr 77 poz 335
art. 18 ust. 2-5
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska.
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 2 pkt 7, art. 49a, art. 89
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy sekretarz sądowy Dariusz Bociarski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 464/19 w sprawie ze skargi Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr IGR-VIII.7581.30.2019.MB w przedmiocie trwałego zarządu części nieruchomości I. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 464/19 w ten sposób, że w komparycji w miejsce słów: "ze skargi Głównego Inspektora Ochrony Środowiska" wpisać słowa: "ze skargi Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska", II. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 464/19 w ten sposób, że w komparycji w miejsce numeru: "IGR.VIII.7581.30.2019.MB" wpisać numer: "IGR-VIII.7581.30.2019.MB", III. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 września 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 464/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska na decyzję Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr IGR–VIII.7581.30.2019.MB w przedmiocie trwałego zarządu części nieruchomości.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Wojewoda Warmińsko - Mazurski, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Elbląga z dnia 25 lutego 2019 r. nr DGNiG.6822.2.2019.KC orzekającą o wygaśnięciu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie (dalej: "WIOŚ") do udziału 5857/10.000 części w zabudowanej nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w Elblągu przy ul. [...], zapisanej w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 15 jako działka nr [...] o pow. 0,0976 ha. Jednocześnie organ pierwszej instancji orzekł, że w dalszym trwałym zarządzie WIOŚ pozostaje udział do 4143/10.000 części ww. nieruchomości. Prezydent orzekł także o ustanowieniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa trwałego zarządu do udziału 5857/10.000 części ww. nieruchomości rzecz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej jako: "GIOŚ"). Nieruchomość oddana została w trwały zarząd na czas nieoznaczony, z przeznaczeniem na potrzeby GIOŚ. Organ orzekł też o obciążeniu dotychczasową opłatą roczną z tytułu trwałego zarządu obu jednostek proporcjonalnie do posiadanych udziałów: WIOŚ, udział 4143/10.000 - 1.606,47 zł; GIOŚ, udział 5857/10.000 - 2.271,08 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż ustanowienie trwałego zarządu do przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej Prezydenta Miasta Elbląga z dnia 20 sierpnia 2010 r. i znajduje się ona w trwałym zarządzie WIOŚ. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1479) nie wprowadza zmian do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany przez odwołującego się przepis tej ustawy o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska nie oznacza nieodpłatnego trwałego zarządu lecz reguluje jedynie kwestie rozliczenia pomiędzy jednostkami. Nie stanowi on o opłatach rocznych, ani tym bardziej, o zwolnieniu trwałych zarządców z ich wnoszenia. W sprawie nie ma również zastosowania art. 89 u.g.n., który dotyczy niepobierania opłaty rocznej za rok, w którym nastąpiło nabycie trwałego zarządu z mocy prawa do nieruchomości pozostającej dotychczas w nierozdysponowanym zasobie Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego. Ponieważ przedmiotowa nieruchomość znajduje się od lat w trwałym zarządzie WIOŚ, nie ma podstawy do spełnienia przesłanki wynikającej z powyższego przepisu i opłaty roczne jednostki ponoszą, począwszy od roku 2019, zgodnie z art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję wniósł Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie ma do czynienia z nabyciem trwałego zarządu przez GIOŚ, który został ustanowiony na rzecz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie decyzją z dnia 20 sierpnia 2010 r. i od tej pory nieruchomość znajdowała się w trwałym zarządzie tej jednostki. Decyzją z dnia 25 lutego 2019 r. doszło jedynie do nieodpłatnego przejścia tego zarządu (w części) na rzecz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Warszawie - zgodnie z postanowieniami art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Tym samym, zarzut naruszenia art. 89 u.g.n. jest nieuzasadniony. Trudno też podważyć zasadność naliczenia opłaty z tytułu wspólnego trwałego zarządu, ustanowionego na rzecz WIOŚ i GIOŚ na nieruchomości, położonej w Elblągu przy ul. [...],ul. a została naliczona prawidłowo i w oparciu o właściwe przepisy. Jednocześnie żaden przepis ustawy o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska i jego interpretacja nie zwalnia z ponoszenia opłaty.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy,
to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art 141 § 4 i art. 138 p.p.s.a. poprzez wydanie
rubrum wyroku sprzecznej z jego uzasadnieniem, poprzez oznaczenie w rubrum wyroku jako wnoszącego skargę Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, natomiast w uzasadnieniu wyroku wskazanie, że skargę wniósł GIOŚ (Główny Inspektorat Ochrony Środowiska),
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 25 § 2 i 28 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 i 29
k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1479), dalej "ustawa o zmianie IOŚ", i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204, z późn. zm.), dalej "u.g.n." poprzez ewentualne błędne przyjęcie, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska w sytuacji, gdy stroną postępowania administracyjnego i podmiotem nabywającym prawa i obowiązki był Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, co mogłoby mieć wpływ na ważność postępowania administracyjnego,
II. naruszenie prawa materialnego, tj:
1. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2-5 ustawy o zmianie IOŚ, w
zw. z art. 45 u.g.n., poprzez błędną ich wykładnię i błędne przyjęcie, że nabycie wspólnego trwałego zarządu na rzecz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska nie nastąpiło na mocy art. 18 ust. 2-5 ustawy o zmianie IOŚ a na podstawie decyzji z dnia 20 sierpnia 2010 r., w sytuacji gdy wspólny trwały zarząd zdaniem Skarżącego powstaje na mocy ustawy o zmianie ustawy o IOŚ i jest on nieodpłatny, a decyzja odpowiedniego organu potwierdza jedynie stan prawny zaistniały w wyniku ustawy,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2-5 ustawy o zmianie IOŚ,
poprzez błędną ich wykładnię i:
- błędne przyjęcie, że organ prawidłowo ustalił dla Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska opłatę roczną z tytułu oddania części nieruchomości w trwały zarząd, w sytuacji gdy przepis art. 18 ust 4 ustawy o zmianie IOŚ wyraźnie wskazuje, że powstały z mocy ustawy wspólny trwały zarząd jest nieodpłatny;
- błędne przyjęcie, że art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ reguluje kwestie
nieodpłatnego przejścia zarządu pomiędzy jednostkami, nie stanowi zaś o ustanowieniu nieodpłatnego zarządu, w sytuacji gdy samo ustanowienie zarządu trwałego następuje z mocy ustawy i jest nieodpłatne i nie ma żadnych rozliczeń pomiędzy jednostkami z tego tytułu, stąd brak podstaw aby dokonywać regulacji w tym zakresie, a przepis ten stanowi o nieodpłatności wspólnego trwałego zarządu
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 49 a
u.g.n. w zw. z art. 18 ust 2-4 ustawy o zmianie IOŚ, poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że w przypadku ustanowienia na rzecz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie wspólnego trwałego zarządu, należy ustalić opłatę roczną, w sytuacji gdy zgodnie z literalnym brzmieniem art. 45 ust. 2 pkt 7 u.g.n., opłata roczna z tytułu trwałego zarządu jest ustalana tylko wówczas, gdy zarząd ten ustanawiany jest odpłatnie, a w przedmiotowej sprawie, wskutek regulacji wskazanej w art. 18 ust. 2-4 ustawy o IOŚ, wspólny trwały zarząd powstaje z mocy ustawy i jest nieodpłatny
4. art. 145 § 1 pkt. 1 lit a p.p.s.a. w zw. art. 89 u.g.n. w zw. z art. 18 ust. 5 ustawy
o zmianie IOŚ poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, ze organ prawidłowo ustalił opłatę roczną z tytułu wspólnego trwałego zarządu, w sytuacji gdy nabycie trwałego zarządu nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r,, stąd co najmniej za pierwszy rok, w którym nastąpiło nabycie opłata nie powinna być pobierana.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż uchybienia tym przepisom były wynikiem wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadności tej podstawy.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Podstawowym zagadaniem spornym w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest kwestia opłaty rocznej z tytułu ustanowionego na mocy ustawy wspólnego trwałego zarządu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, dalej GIOŚ oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie, dalej WIOŚ zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1479), dalej ustawa o zmianie IOŚ. Wokół powyższego skupiają się zawarte w środku odwoławczym zarzuty wobec wyroku Sądu I instancji.
Wskazywany wyżej art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ ulokowany jest w ramach jednostki redakcyjnej (artykułu) tego aktu normatywnego, która w całości brzmi:
Art. 18. 1. Z dniem wejścia w życie ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska przejmuje ruchomości i środki finansowe pozostające w dyspozycji wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska przeznaczone dotychczas na realizację zadań państwowego monitoringu środowiska i działalności laboratoriów oraz na wynagrodzenia pracowników realizujących te zadania.
2. Z dniem wejścia w życie ustawy nieruchomości oddane w trwały zarząd wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska przeznaczone dotychczas w całości na realizację państwowego monitoringu środowiska i działalność laboratoriów przechodzą nieodpłatnie w trwały zarząd Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
3. Trwały zarząd nieruchomości ustanowiony na rzecz wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, o którym mowa w ust. 2, wygasa z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Wygaśnięcie trwałego zarządu, potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska właściwy starosta.
4. Z dniem wejścia w życie ustawy nieruchomości oddane w trwały zarząd wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska przeznaczone dotychczas częściowo na realizację państwowego monitoringu środowiska i działalność laboratoriów przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska.
5. Ustanowienie wspólnego trwałego zarządu, o którym mowa w ust. 4, potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska właściwy starosta.
6. W przypadku porozumień, umów dotyczących zadań, o których mowa w ust. 1, których stroną są wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska, następcą prawnym staje się Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Tym samym mając na względzie przytaczaną regulację prawną oraz właściwy dla rozważanej instytucji prawnej (trwałego zarządu) porządek jurydyczny, w tym zwłaszcza ustawę o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok NSA z dnia 29 września 2021 r. sygn. I OSK 4444/18, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), dalej u.g.n. – należy przyjąć, że na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ następuje przekształcenie (przeobrażenie, przeistoczenie, transformacja) dotychczasowej formy prawnej władania nieruchomościami, tj. trwałego zarządu we wspólny trwały zarząd – jak to wyraża ustawa: "(...) przechodzą nieodpłatnie we wspólny trwały zarząd (...)" – na rzecz wskazanych tam jednostek organizacyjnych (zob. art. 43 ust. 1 u.g.n.).
W rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie trwały zarząd był uprzednio ustanowiony na rzecz WIOŚ w drodze decyzji administracyjnej Prezydenta Miasta Elbląga z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr WG.GT.IX.72244-8/2010
Ustanowiony z mocy prawa w wyniku wskazywanego jurydycznego przeobrażenia wspólny trwały zarząd potwierdza, w drodze deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, na wniosek Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska właściwy starosta (art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ). Tak ukształtowany wspólny trwały zarząd nie jest nową formą władania nieruchomością (nowym trwałych zarządem) bowiem stanowi kontynuację uprzedniego trwałego zarządu, który nie wygasł, tylko uległ przeistoczeniu (przekształceniu) w aktualną jego postać prawną (zob. art. 49a u.g.n.), tzn. wspólny trwały zarząd Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. II SA/Łd 510/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. II SA/Lu 481/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 października 2022r. sygn. III SA/Gl 436/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z przepisu prawa ulokowanego w art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ, w tym zwłaszcza fragmentu, że "przechodzą nieodpłatnie" we wspólny trwały zarząd Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska nie można wywodzić nieodpłatnego charakteru tego wspólnego trwałego zarządu, tj. bez obowiązku pobierania opłaty rocznej. Z treści tego przepisu wynika tylko, że między podmiotami (jednostkami organizacyjnymi) wspólnego zarządu tj. między Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska oraz wojewódzkimi inspektoratami ochrony środowiska nie dochodzi do żadnych wzajemnych rozliczeń z tytułu ustanowienia na podstawie ustawy wspólnego trwałego zarządu. Brak przepisu prawa powszechnie obowiązującego stanowiącego o nieodpłatnym charakterze wspólnego trwałego zarządu – ukonstytuowanego art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ – prowadzi do stanowiska, że ma on charakter odpłatny w myśl art. 82 ust. 1 u.g.n. Odpłatny charakter analizowanej formy władania nieruchomością jest potwierdzeniem urzeczywistniania gospodarowania nieruchomościami publicznymi w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki (por. art. 12 u.g.n.), mającymi podłoże w unormowaniach konstytucyjnych, które wymagają aby działania organów (jednostek) na analizowanym obszarze również realizowały wyodrębnianą w doktrynie zasadę prawidłowego gospodarowania mieniem publicznym, tzn. aby były: legalne, gospodarne, celowe i rzetelne (zob. art. 203 Konstytucji RP; wyrok NSA z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 694/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. A. Chełmoński, Swoiste zasady administracyjnego prawa gospodarczego, [w:] A. Borkowski, A. Chełmoński, M. Guziński, K. Kiczka, L. Kieres, T. Kocowski, Administracyjne prawo gospodarcze. Zagadnienia wybrane, Wrocław 2000, s. 21; L. Kieres, Zarząd mieniem publicznym, [w:] System Prawa Administracyjnego. Publiczne prawo gospodarcze. Tom 8A. Redaktorzy naukowi: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2018, s. 762–768).
Przenosząc powyższe w okoliczności prawne i faktyczne rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy, należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące wbrew wyrokowi Sądu I instancji odpłatny charakter wspólnego trwałego zarządu ukonstytuowanego art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ oraz prawidłowość ustalenia opłaty rocznej z tego tytułu od 1 stycznia 2019 r. są nieuprawnione.
Przechodząc do rozpoznania kolejnego zarzutu ulokowanego w skardze kasacyjnej – tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 25 § 2 i 28 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 i 29 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy o zmianie IOŚ i art. 45 ust. 1 u.g.n. poprzez ewentualne błędne przyjęcie, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska w sytuacji, gdy stroną postępowania administracyjnego i podmiotem nabywającym prawa i obowiązki był Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, co mogłoby mieć wpływ na ważność postępowania administracyjnego – należy stwierdzić, że jest on niezasadny.
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie są jednostkami organizacyjnymi, na rzecz których – jak wynika z akt sprawy – jako stron postępowania prawidłowo potwierdzono ostateczną decyzją administracyjną ustawiony uprzednio ustawą wspólny trwały zarząd stosowanie do art. 18 ust. 5 ustawy o zmianie IOŚ jak i do wymogów u.g.n., zwłaszcza art. 45 ust. 2 pkt 1 u.g.n. Skarżony wyrok Sądu I Instancji zasadnie zaakceptował powyższe.
Ponadto z dokumentu upoważnienia nr 34/2018 z dnia 28 listopada 2018 r. podpisanego przez Dyrektora Generalnego Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, treści rozstrzygnięć organów administracji I oraz II instancji, odwołania, skargi oraz w końcu skargi kasacyjnej jasno wynika, że podmiotem, który wdał się w spór o stosowanie prawa administracyjnego przejawiające się decyzją w przedmiocie trwałego zarządu, za które czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak i uprzednio postepowaniu administracyjnym, dokonywał Dyrektor Generalny w imieniu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Tym samym należy uznać za niezasadne przywoływane w środku odwoławczym zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.
Odmówić słuszności należy również zarzutowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z wskazywanymi w środku odwoławczym przepisami prawa. Uregulowanie zawarte w tym przepisie określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Stanowi, że winno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że spełnia ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a dostatecznie przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis ten nie może co do zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39, może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku nie można skutecznie wytknąć kontrolowanemu wyrokowi Sądu I instancji. Sąd przeprowadził postępowanie wnikliwie, dokonał szczegółowej kontroli w sprawie, odniósł się do argumentacji skarżących, wyjaśnił w uzasadnieniu swoje stanowisko, a to wszystko w zgodzie z zasadami postępowania sądowoadministracyjnego. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Nie można, wbrew stanowisku skargi kasacyjnej, zaskarżonemu wyrokowi postawić zarzutów naruszenia w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z przywoływanymi przepisami prawa. Naruszenie przez Sąd wojewódzki powołanych przepisów mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej Sąd I instancji nie dostrzegł, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że zarzuty środka odwoławczego są nieuprawnione.
Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił bowiem nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Działając na podstawie art. 156 § 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny sprostował z urzędu w zaskarżonym wyroku oznaczenie skarżącego.
Oznaczenie w zaskarżonym wyroku skarżącego, jako Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jest oczywistą omyłką wynikającą z niestaranności (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1932/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu przed sądem administracyjnym zdolność sądową posiadają również państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 25 § 2 p.p.s.a.). Za taką jednostkę czynności w postępowaniu dokonuje osoba uprawniona do działania w jej imieniu (art. 28 § 1 p.p.s.a.). Państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej jest w szczególności Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Temu podmiotowi wraz z Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Olsztynie w rozpoznawanej sprawie przysługuje prawo do wspólnego trwałego zarządu przedmiotowej nieruchomości, będącej przedmiotem własności Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 25 ust. 4 pkt 1 lit. e i lit. g ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1559 ze zm.) dyrektor generalny urzędu m. in. zapewnia funkcjonowanie i ciągłość pracy urzędu, warunki jego działania, a także organizację pracy, w szczególności przez: */gospodarowanie mieniem urzędu, w tym zlecanie usług i dokonywanie zakupów dla urzędu oraz zapewnienie prowadzenia ewidencji majątku urzędu; **/reprezentowanie Skarbu Państwa w zakresie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1182 ze zm.), dalej u.z.z.m.p.
Art. 2 pkt 7 u.z.z.m.p. stanowi, że przez kierownika jednostki należy rozumieć dyrektora generalnego urzędu, kierownika urzędu - w urzędach, w których nie tworzy się stanowiska dyrektora generalnego urzędu, lub osobę, która na podstawie przepisów odrębnych jest odpowiedzialna za gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa powierzonym jednostce budżetowej. Z kolei z art. 6 ust. 2 i 3 u.z.z.m.p. wynika, że kierownicy jednostek reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do nabytego i powierzonego tym jednostkom mienia Skarbu Państwa i w zakresie zadań ich urzędów, określonych w odrębnych przepisach; kierownicy jednostek mogą, w zakresie uprawnień do reprezentowania Skarbu Państwa wynikających z przepisów odrębnych, udzielać pełnomocnictw do reprezentowania Skarbu Państwa kierownikom podporządkowanych im jednostek organizacyjnych.
Tym samym, w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie, w której udział podmiotu po stronie skarżącej wynika z prawa trwałego zarządu nieruchomością, stanowiącą własność Skarbu Państwa i będącą w wspólnym trwałym zarządzie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (i Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Olsztynie) zdolność sądową ma w szczególności Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (art. 25 § 2 p.p.s.a.), za który czynności w postępowaniu dokonuje Dyrektor Generalny Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (art. 28 § 1 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe, stosownie do art. 138 p.p.s.a. sentencja wyroku powinna m.in. zawierać nazwę skarżącego. Nie można zatem w sentencji zaskarżonego wyroku zamiast nazwy skarżącego umieszczać nazwy Głównego Inspektora Ochrony Środowiska – organu administracji publicznej.
Umieszczenie w sentencji zaskarżonego wyroku jako skarżącego Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zamiast Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska nosi znamiona oczywistej omyłki wynikającej z niestaranności. Należy zauważyć, że Sąd I instancji sam nie jest konsekwentny w oznaczaniu skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pisze bowiem, że Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) złożył skargę do Sądu (s. 4) oraz na rzecz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska został ustanowiony trwały zarząd (s. 1, 5, 6).
Podkreślenia też wymaga fakt, że z treści dokumentu upoważnienia nr 34/2018 z dnia 28 listopada 2018 r. podpisanego przez Dyrektora Generalnego Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, treści rozstrzygnięć organów administracji I oraz II instancji, odwołania, skargi oraz w końcu skargi kasacyjnej jasno wynika, że podmiotem, który wdał się w spór o stosowanie prawa administracyjnego przejawiające się decyzją w przedmiocie trwałego zarządu, za które czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dokonywał Dyrektor Generalny Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za dopuszczalne i konieczne sprostowanie zaskarżonego wyroku w zakresie oznaczenia skarżącego. W ocenie Sądu jest ono dopuszczalne, gdyż polega jedynie na uściśleniu oznaczenia nazwy skarżącego przez wskazanie podmiotu, który w rzeczywistości wniósł skargę i następnie, przez osoby do tego uprawnione, brał udział w postępowaniu.
Działając na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował również z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 464/19 w ten sposób, że w odniesieniu do decyzji Wojewody Warmińsko– Mazurskiego w miejsce numeru: "IGR.VIII.7581.30.2019.MB" wpisał numer: "IGR-VIII.7581.30.2019.MB".