I OSK 3131/19

I OSK 3131/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1947/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-19
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 6 ust. 1 pkt 1, pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1947/18 w sprawie ze skargi H.L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1947/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi H.L., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 sierpnia 2018 r. oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 8 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do rekompensaty.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
O.Z. podaniem z dnia 2 września 1992 r. zwróciła się do Urzędu Rejonowego w Katowicach o przyznanie jej odszkodowania za mienie pozostawione w 1945 r. za Bugiem twierdząc, że była właścicielką domu, który znajdował się w [...] przy ulicy [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Do ww. podania załączyła m.in. opis mienia pozostawionego, tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia z dnia 27 kwietnia 1945 r. wydanego przez [...] Miejski Wydział - potwierdzające, że Pani O. córka E. ma prawny obowiązek płacenia podatku od domu, którego jest właścicielką znajdującego się w [...] przy ulicy [...] oraz ogrodu o pow. 226m2.
Przy piśmie z dnia 4 lutego 2013 r. .H.L. przedłożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Bytomiu I Wydział Cywilny z dnia 17 grudnia 2012 r. sygn. akt I Ns 169/12 stwierdzającego, że po zmarłej w dniu 1 listopada 1996 r. O.Z., na podstawie ustawy spadek nabyła w całości.
Decyzją z dnia 8 maja 2018 r. Wojewoda Śląski odmówił skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ulicy [...], woj. [...].
W uzasadnieniu organ wojewódzki uznał, że brak w przedmiotowej sprawie podstaw do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, bowiem strona postępowania nie przedłożyła wiarygodnego dokumentu potwierdzającego jednoznacznie tytuł prawny do ww. nieruchomości.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca.
Decyzją z dnia 13 sierpnia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę wskazał, że brak jest dokumentów potwierdzających prawo własności O.Z. bądź jej mężowi Z.Z. do ww. nieruchomości przed wybuchem II wojny światowej.
Organ odwoławczy podkreślił, że prawo do rekompensaty powinno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II wojny światowej jego własność, który to majątek, w związku z wojną obywatel polski zmuszony był opuścić. Zdaniem Ministra, wiele dowodów zgromadzonych w postępowaniu stoi w sprzeczności ze sobą bądź ich treść nie jest pełna by jednoznacznie określić jeden stan faktyczny i prawny w stosunku do ustalenia prawa własności nieruchomości.
W wyniku analizy orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Katowicach z dnia 26 września 1947 r. organ stwierdził, że treść ww. dokumentu nie koreluje z pozostałymi dokumentami (w szczególności zaświadczeniami pozyskanymi z Państwowego Archiwum Obwodu [...]). Zgodnie bowiem z przytoczonym wyżej orzeczeniem O.Z. była samodzielnym właścicielem nieruchomości pozostawionej w [...] przy ul. [...]. Nadto, jak wynika z akt sprawy nieruchomość tę ww. osoba miała nabyć w sierpniu 1939 r. Tymczasem z treści zaświadczeń Państwowego Archiwum Obwodu [...] z dnia 23 grudnia 2013 r. oraz z dnia 18 stycznia 2018 r. wynika, że nieruchomość stanowiła w rzeczywistości współwłasność O.Z. oraz jej męża Z. Istotna jest również okoliczność, że przedmiotowe zaświadczenia zawierają odmienne informacje odnośnie opisu pozostawionej nieruchomości. Zgodnie z orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nieruchomość składała się m.in. z: domu mieszkalnego parterowego, murowanego, krytego blachą, o 2 pokojach i kuchni, a także 3 komórek drewnianych, krytych blachą, natomiast z zaświadczeń archiwalnych wynika, iż O. i Z.Z. byli właścicielami budynku nr [...] przy ul. P. w [...], w którym znajdował się jeden pokój (o pow. 20,25m2) i kuchnia (o pow. 12,60m2).
W świetle powyższego, zdaniem organu, w sprawie zachodzą istotne wątpliwości zarówno w zakresie dotyczącym składników pozostawionej nieruchomości, jak i osób będących jej właścicielem bądź współwłaścicielem.
Zaświadczenia Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia 23 grudnia 2013 r. oraz z dnia 18 stycznia 2018 r., wydane zostały na podstawie kartki mieszkaniowej dotyczącej mieszkania nr 1 w budynku przy ul. [...], wystawionej na nazwisko O. i Z.Z,, z której wynika, że chata została zburzona bombą. W oparciu o przedmiotowy dokument stwierdzono, iż mieszkanie nr 1 w budynku [...] obejmowało: 1 pokój o pow. 20,25m2, kuchnię o pow. 12,60 (zapewne m2), komórkę vel komorę. Odnosząc się zatem do tzw. kartki mieszkaniowej organ wskazał, że przedmiotowy dokument nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 K.p.a. Z treści przedmiotowej kartki mieszkaniowej nie jest możliwe ustalenie podmiotu (organu), który ww. dokument wystawił, a także celu, w jakim została ona wydana. Konstatując, ww. dokument oraz wydane na jego podstawie zaświadczenia nie mogą potwierdzić tytułu prawnego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].
W ocenie organu odwoławczego nie jest możliwe stwierdzenie posiadania prawa własności do nieruchomości oraz oparcie się na informacjach zawartych w oświadczeniu skarżącej z dnia 8 lutego 2018 r., tym bardziej, że w dniu 14 stycznia 2015 r. ww. osoba odmiennie oświadczyła cyt. – "Nie dysponuję wiedzą odnośnie kwestii związanej z własnością czy też współwłasnością majątku pozostawionego w [...] przy ul. [...]. Biorąc pod uwagę powyższe, nie jestem wstanie potwierdzić, czy mój dziadek Z.Z. był współwłaścicielem ww. nieruchomości". Ponadto wiarygodność oświadczenia jest tym mniejsza im bardziej strona jest związana ze sprawą.
Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że Wojewoda Śląski odnosząc się do dokumentów pozyskanych z archiwów państwowych oraz twierdzeń stron wykluczył możliwość przyjęcia znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Katowicach z dnia 26 września 1947 r. za dokument wiarygodnie określający składniki pozostawionego majątku oraz potwierdzający jednoznacznie osobę właściciela (tytuł prawny do ww. nieruchomości wobec O.Z.).
W aktach sprawy znajdują się ponadto inne dokumenty dotyczące nieruchomości: 1) opis rzeczowy posesji zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] sporządzony przez O.Z. 2) ankieta dotycząca pozostawionego mienia za granicą (CKWSP), opatrzona datą 5 października 1993 r. (w której jako właściciel nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] figuruje O.Z.); 3) karta ewidencyjna nr 1047/45 wystawiona na nazwisko Z.Z., gdzie w rubryce "Majątek pozostawiony" istnieje wzmianka "Dom mieszkalny parcela 226m2", które nie mogą potwierdzać tytułu prawnego do nieruchomości, o której mowa wyżej.
Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie:
1) art. 6 ust. 1 pkt 1, pkt 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.) w zw. z art. 7, 77 i 80 i art. 76 § 1 i 2 K.p.a.;
2) art. 138 § 1 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie zgromadzono materiału dowodowego w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie można uznać, że organ nie wyczerpał wszystkich dopuszczonych prawem środków dowodowych, a zgromadzone w sprawie dowody ocenił z osobna, bez powiązania z innymi dowodami. Wprawdzie brak jest w aktach dokumentu w postaci tytułu własności przedmiotowej nieruchomości, jednakże zważywszy na istnienie w aktach sprawy innych dowodów potwierdzających, że poprzednicy prawni skarżącej pozostawili w [...] co najmniej budynek mieszkalny posadowiony na działce o powierzchni co najmniej 226m2 należy dokumenty te uznać za dowody w sprawie i ocenić je w powiązaniu ze sobą, czego organy orzekające nie uczyniły, dokonując oceny każdego dowodu z osobna.
Ponadto Sąd stwierdził, że zebrane w sprawie dowody pochodzące z [...] Archiwum Państwowego stanowią dowody w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a., wymienione zostały także w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i powinny zostać uwzględnione przez organy orzekające, ponieważ w żadnym stopniu nie występują w nich sprzeczności na tyle istotne, żeby uniemożliwiły poczynienie ustaleń zarówno dotyczących osoby właściciela nieruchomości, jak i rodzaju czy ich powierzchni, przynajmniej w przybliżeniu.
W ocenie Sądu organy administracji nie sprostały wymaganiom, o których mowa w art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a., a dokonując oceny znajdujących się w aktach sprawy dokumentów archiwalnych przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), gdyż wybiórcze ich potraktowanie poprzez odmówienie im wiarygodności tylko ze względu na to, że nie są ze sobą spójne nosi znamiona dowolności. Stanowisko organu II instancji w tym zakresie nie zostało poparte żadnymi dowodami, a argumenty użyte przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie są przekonywujące.
Zauważono przy tym, że w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie archiwalne z dnia 23 grudnia 2013 r., z którego wynika, że O. i Z.Z. byli właścicielami budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], w którym znajdował się jeden pokój (o powierzchni 20.25m2) i kuchnia (o powierzchni 12.60m2). Powyższe potwierdza zaświadczenie archiwalne z dnia 18 stycznia 2018 r. oraz kartki domowe właścicieli domów przy ul. [...] i [...] wystawione przez Fundusz [...] Urząd Miejski dystryktu [...], czy kartka mieszkaniowa. Ponadto z zaświadczenia wydanego przez organ podatkowy z dnia 27 kwietnia 1945 r. wynika, że O.Z. była właścicielką domu przy ul. [...] oraz ogrodu o pow. 226m2. Powyższe nie wyklucza, że współwłaścicielem nieruchomości był jej mąż Z.Z. w świetle pozostałych dowodów oraz zważywszy, że w karcie ewidencyjnej z dnia 12 czerwca 1945 r. Z.Z. wskazał, że w [...] pozostawił dom mieszkalny i parcelę 226m2.
Wszystkie te dowody stanowią, wbrew twierdzeniom organów dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 K.p.a. i organy orzekające winny dokonać ich oceny w świetle pozostałych dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Wbrew twierdzeniu organu II instancji z dokumentu znajdującego się na karcie 437 wynika jaki organ go wystawił. Wprawdzie orzeczenie PUR z 1947 r. opisuje pozostawione mienie w sposób nieco odbiegający od pozostałych dokumentów, jednakże dowód ten jak każdy inny musi zostać oceniony w zestawieniu z pozostałymi dowodami.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez uznanie, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody Śląskiego zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 K.p.a. oraz 107 § 3 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy opisane powyżej naruszenie przepisów K.p.a. po stronie organów administracji nie miało miejsca;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, nie ma obowiązku dołączenia dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;
3) art. 133 oraz art. 134 P.p.s.a. poprzez pominięcie przy przyjęciu przez Sąd za podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia okoliczności faktycznych mających oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym;
4) art. 141 § 4 oraz 153 P.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niewykonalnych i niekonkretnych wskazań dla organów administracji co do dalszego sposobu postępowania w sprawie, a przez to nienależyte uzasadnienie orzeczenia Sądu, co poddaje w wątpliwość przeprowadzenie przez Sąd należytego i prawidłowego procesu rozumowania mającego być podstawą wydanego wyroku;
5) art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 153 P.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań dla organów administracji co do dalszego sposobu postępowania w sprawie, których wykonanie przez organ doprowadziłoby do ponownego orzekania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadku gdy brak jest w aktach sprawy tytułu własności przedmiotowej nieruchomości;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i nieoddalenie skargi w sytuacji gdy brak było podstaw do uwzględnienie skargi.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej w dniu 13 października 2022 r. sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
W piśmie z dnia 16 stycznia 2023 r. H.L. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pismo to zostało podpisane przez radcę prawnego A.O..
W związku z nadesłanym ww. pismem Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2023 r. wezwał radcę prawnego J.S. (pełnomocnika głównego) do niezwłocznego przedłożenia pełnomocnictwa upoważniającego do reprezentowania H.L. przed NSA. Wskazano, że załączone do niniejszych akt pełnomocnictwo z dnia 14 września 2018 r. obejmuje reprezentację jedynie przed WSA.
Wobec powyższego wezwano ww. pełnomocnika do niezwłocznego nadesłania także aktualnego pełnomocnictwa substytucyjnego wystawionego dla radcy prawnego A.O. (który sporządził pismo z dnia 16 stycznia 2023 r. jako pełnomocnik substytucyjny), opatrzonego datą późniejszą, niż umocowanie udzielone pełnomocnikowi głównemu radcy prawnemu J.S. do reprezentacji przed NSA pod rygorem pominięcia treści pisma z dnia 16 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w sprawie na dzień 25 stycznia 2023 r.
W dniu 24 stycznia 2023 r. radca prawny A.O. nadesłał drogą elektroniczną pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez radcę prawnego J.S. do występowania w jego imieniu i imieniu swojego mocodawcy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Ponadto pełnomocnik substytucyjny poinformował, że przedłożenie żądanego pełnomocnictwa do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest obecnie niemożliwe z uwagi na brak kontaktu ze stroną skarżącą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W związku z powyższym badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W takiej sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji wadliwie dokonaną kontrolę zaskarżonej decyzji wskutek niedostrzeżenia naruszeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy rzeczywiście miały miejsce wytknięte naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz czy naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów postępowania mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
W niniejszej sprawie nie można Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie postawić skutecznie zarzutu zawartego w pkt 1 skargi kasacyjnej, gdyż Sąd ten nie dopuścił się naruszeń, które miałyby wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji stan faktyczny wskazuje na to, że w postępowaniu administracyjnym nie zgromadzono materiału dowodowego w zakresie wystarczającym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym zasadnie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Podkreślić przy tym należy, że Sąd I instancji, wbrew zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie wyraził poglądu, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, strona nie ma obowiązku dołączenia dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Wręcz przeciwnie Sąd I instancji uznał jedynie za przedwczesną ocenę organów, że w sprawie nie udowodniono kto dokładnie pozostawił nieruchomość w [...] – O.Z. czy też O.Z. i jej mąż Z.Z. i czy w ogóle posiadali oni czy też O.Z. tytuł własności do nieruchomości pozostawionej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonując oceny znajdujących się w aktach sprawy dokumentów archiwalnych organy administracji przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, gdyż wybiórcze ich potraktowanie poprzez odmówienie im wiarygodności tylko ze względu na to, że nie są ze sobą spójne nosiło znamiona dowolności. Podkreślono przy tym, że organ nie wyczerpał wszystkich dopuszczonych prawem środków dowodowych, a zgromadzone w sprawie dowody ocenił z osobna, bez powiązania z innymi dowodami. To właśnie stanowisko było podstawą uchylenia zaskarżonych decyzji i dlatego Sąd ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazał organom powtórne dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przeanalizowanie go łącznie i dopiero po jego dokładnej ocenie wyciągnąć odpowiednie wnioski i podjąć stosowne decyzje.
Sąd I instancji dostrzegł przy tym, na co zasadnie również zwrócił uwagę skarżący kasacyjnie, że w aktach sprawy brak jest dokumentu w postaci tytułu własności przedmiotowej nieruchomości, jednakże zważywszy na istnienie w aktach sprawy innych dowodów potwierdzających, że poprzednicy prawni skarżącej pozostawili w [...] co najmniej budynek mieszkalny posadowiony na działce o powierzchni co najmniej 226m2 należy dokumenty te uznać za dowody w sprawie i ocenić je w powiązaniu ze sobą. Sąd zgodził się także z organami, że orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w Katowicach z 26 września 1947 r. odbiega od pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, niemniej jednak stwierdził, że dowód ten należy ocenić w zestawieniu z pozostałymi dowodami.
Dokonując wykładni art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo jednakże uznał, że dowody w nim wymienione stanowią katalog otwarty. Zatem brak dowodów wskazanych w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy nie uwalnia organu prowadzącego postępowanie od zachowania zasady prawdy obiektywnej ustanowionej w art. 7 K.p.a., tj. podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wyjaśnieniu stanu faktycznego ma zaś służyć, jak wynika z art. 75 § 1 K.p.a., wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeżeli chodzi o postępowanie w sprawie realizacji prawa do rekompensaty mogą to być dowody wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1-3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ale także inne dowody, w tym opinie biegłych, oględziny, przesłuchanie strony.
Z ww. względów nietrafny należy ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd I instancji uwzględniając skargę jedynie zobowiązał organy do łącznej oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, które pojedynczo nie mogą być podstawą przyznania skarżącej prawa do rekompensaty, ze względu na niespełnienie wymogów wskazanych w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 3 skargi kasacyjnej, tj. naruszenia "art. 133 oraz art. 134 P.p.s.a." poprzez pominięcie przy przyjęciu przez Sąd za podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia okoliczności faktycznych mających oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym prawidłowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, o jakim stanowi art. 176 P.p.s.a. wymaga, aby wskazać konkretne przepisy naruszone zdaniem strony skarżącej przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro skarga kasacyjna musi spełniać wymogi ustawowe określone w art. 176 P.p.s.a., to w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2496/10, z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt II OSK 455/13, z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4451/21 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 377/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ten wymóg w rozpoznawanej skardze kasacyjnej w odniesieniu do powołanych art. 133 i art. 134 P.p.s.a. nie został spełniony, bowiem przepisy te składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych. Biorąc jednakże pod uwagę uzasadnienie tego zarzutu uznać należy, że odnosi się on do treści art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Odnosząc się do zarzutu wskazać należy, że naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 P.p.s.a. jest takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu (decyzji), które doprowadza do przedstawienia przez sąd administracyjny pierwszej instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tych ustaleń. Przepis ten oznacza więc zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów, które nie wynikają z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania przez sąd administracyjny poza materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Należy też odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1623/16 oraz z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2617/15).
W niniejszej sprawie nie można skutecznie uczynić Sądowi I instancji zarzutu, że pominął okoliczności faktyczne mające oparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Nie stanowi bowiem naruszenia powołanego przepisu niezaakceptowanie przez Sąd jako zgodnej z przepisami postępowania oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za nieprawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny nawet, gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku nie naruszył również art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Do naruszenia tego przepisu mogłoby dojść gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie, a tylko w części, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Ponadto brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Okoliczność, że Sąd I instancji przyjął, że orzeczenia organów administracyjnych nie są prawidłowe, a tym samym uwzględnił skargę, nie oznacza, że naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. Ponadto podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów. Tymczasem skarga kasacyjna zmierza właśnie w tym kierunku.
Ponadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi, określone w art. 141 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, o których mowa w powołanym przepisie. Sąd I instancji wskazał dalszy sposób postępowania w związku z tym, że skutkiem wyroku uwzględniającego skargę sprawa powinna być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, a więc konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej.
Przepis art. 153 P.p.s.a. stanowi natomiast, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten określa skutki orzeczenia sądu administracyjnego. Do naruszenia tego przepisu może zatem dojść w przyszłości – po wydaniu orzeczenia przez sąd administracyjny. Nie sposób zatem skutecznie zarzucić sądowi administracyjnemu wydającemu orzeczenie po raz pierwszy w danej sprawie, że naruszył art. 153 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku nie rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego na skutek wniosku złożonego przez pełnomocnika H.L. w piśmie z dnia 16 stycznia 2023 r. związku z tym, że do dnia rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym pełnomocnik nie wykonał w całości zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 19 stycznia 2023 r. i nie nadesłał pełnomocnictwa upoważniającego radcę prawnego J.S. do reprezentowania skarżącej przed NSA. Na marginesie wskazać należy, że nawet w przypadku uzupełnienia braków formalnych ww. pisma wniosek o zasądzenie kosztów nie mógłby został uwzględniony bowiem odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona po terminie, o którym mowa w art. 179 P.p.s.a.