I OSK 312/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję Wojewody Śląskiego. Decyzja Wojewody uchylała decyzję Prezydenta Miasta Rybnika o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. WSA w Gliwicach uznał, że Prezydent Miasta Rybnika mógł skutecznie złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania w imieniu Skarbu Państwa, co skutkowało uchyleniem decyzji Wojewody. Wojewoda w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności dotyczące legitymacji procesowej Gminy Rybnik do wniesienia skargi. NSA, działając z urzędu na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę Gminy Rybnik. Sąd uznał, że Gmina Rybnik nie posiadała legitymacji procesowej do wniesienia skargi, ponieważ Prezydent Miasta Rybnika działał w tej sprawie jako organ administracji publicznej, a nie jako podmiot posiadający interes prawny Gminy. NSA podkreślił, że organy administracji publicznej nie mogą kwestionować własnych rozstrzygnięć, a przyznanie im statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym podważałoby zaufanie do organów władzy publicznej. W związku z odrzuceniem skargi, NSA nie badał dalszych zarzutów skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady braku legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego do zaskarżania decyzji, gdy ich organy działają jako strony postępowania administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ samorządu działa jako organ administracji, a nie w swoim interesie prawnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy gmina, której organ wydał decyzję administracyjną w pierwszej instancji, posiada legitymację procesową do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, gmina nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi w sytuacji, gdy jej organ działał jako organ administracji publicznej, a nie w interesie prawnym gminy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy administracji publicznej, w tym organy samorządu terytorialnego, działają na podstawie i w granicach prawa, a nie w obronie własnych interesów majątkowych. Przyznanie im statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym podważałoby zaufanie do organów władzy publicznej i byłoby sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Gmina Rybnik nie była stroną postępowania administracyjnego, a jej organ (Prezydent Miasta) działał jako organ administracji, co wykluczało posiadanie przez Gminę interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.
Kto jest uprawniony do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, gdy beneficjentem jest Skarb Państwa, a organem pierwszej instancji jest Prezydent Miasta?
Odpowiedź sądu
NSA nie rozstrzygnął tej kwestii, ponieważ odrzucił skargę z powodu braku legitymacji procesowej Gminy Rybnik.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny, odrzucając skargę z powodu braku legitymacji procesowej Gminy Rybnik, uznał, że nie jest uprawniony do badania pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, w tym dotyczących reprezentacji Skarbu Państwa i skuteczności oświadczenia Prezydenta Miasta o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania.
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA stosuje ten przepis z urzędu, uchylając orzeczenie i odrzucając skargę, jeśli skarga ulegała odrzuceniu lub istniały podstawy do umorzenia postępowania przed WSA.
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga podlega odrzuceniu, gdy inne przyczyny niż brak jurysdykcji lub niewłaściwość sądu uniemożliwiają jej rozpoznanie, w tym brak legitymacji procesowej strony.
p.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Definiuje krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, wskazując na posiadanie interesu prawnego lub udział w postępowaniu administracyjnym.
Pomocnicze
specustawa drogowa art. 12 § 7
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Dotyczy możliwości zrzeczenia się odszkodowania przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.
specustawa drogowa art. 23 § 1e
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Dotyczy uprawnień wojewody o charakterze procesowym w kontekście specustawy drogowej.
u.g.n. art. 23 § 1e
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepis powiązany z art. 12 ust. 7 specustawy drogowej.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina Rybnik nie posiadała legitymacji procesowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ponieważ jej organ (Prezydent Miasta) działał w postępowaniu jako organ administracji publicznej, a nie w interesie prawnym Gminy.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek badania dopuszczalności skargi z urzędu na każdym etapie rozpoznawanej sprawy. • Wniesienie skargi przez osobę, która nie ma legitymacji skargowej powoduje odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). • Organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa, a nie do obrony własnych interesów majątkowych kosztem zasad praworządności i zaufania obywateli do państwa. • W demokratycznym państwie prawa niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
sędzia del. WSA
Mariola Kowalska
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady braku legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego do zaskarżania decyzji, gdy ich organy działają jako strony postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ samorządu działa jako organ administracji, a nie w swoim interesie prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej - legitymacji do wniesienia skargi, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak sąd interpretuje rolę organów samorządu w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.
“Czy gmina może skarżyć własne decyzje? NSA wyjaśnia granice legitymacji procesowej.”
Dane finansowe
WPS: 4020 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.