I OSK 311/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu niespełnienia wymogu 365 dni opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w urzędzie pracy. Organ administracji ustalił, że skarżąca w kluczowym okresie prowadziła działalność gospodarczą i była zatrudniona, jednak łączny okres ubezpieczenia i zatrudnienia wyniósł jedynie 255 dni. Kluczowym elementem sporu była interpretacja przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia, który wymagał faktycznego opłacenia składek. Skarżąca argumentowała, że zaległe składki objęte umową ratalną z ZUS powinny być uznane za opłacone, powołując się na zasady konstytucyjne i potrzebę wykładni systemowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały jednak, że umowa ratalna nie jest równoznaczna z faktycznym opłaceniem składek w wymaganym terminie. NSA podkreślił, że wykładnia językowa przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości, a późniejsze uregulowanie zaległości nie ma wpływu na spełnienie warunku faktycznego opłacenia składek w przeszłości. Sąd odrzucił argumenty o naruszeniu Konstytucji, wskazując na swobodę ustawodawcy w kształtowaniu świadczeń socjalnych i konieczność współtworzenia funduszy. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "faktycznego opłacenia składek" na potrzeby prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zwłaszcza w kontekście umów ratalnych z ZUS.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która zalegała ze składkami i zawarła umowę ratalną. Nie dotyczy sytuacji braku obowiązku opłacania składek.
Zagadnienia prawne (1)
Czy okres, w którym zaległe składki na ubezpieczenie społeczne zostały objęte umową ratalną z ZUS, można uznać za okres faktycznego opłacania składek w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, warunkujący prawo do zasiłku dla bezrobotnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zawarcie umowy ratalnej z ZUS na zaległe składki nie jest równoznaczne z faktycznym opłaceniem składek w wymaganym okresie, co wyklucza przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykładnia językowa art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy jest jasna i wymaga faktycznego opłacenia składek w przeszłości. Umowa ratalna dotyczy przyszłych zobowiązań i nie może zastąpić wymogu faktycznego uiszczenia składek w okresie poprzedzającym rejestrację jako bezrobotny. Argumenty o naruszeniu Konstytucji zostały odrzucone ze względu na swobodę ustawodawcy w kształtowaniu świadczeń socjalnych.
Przepisy (8)
Główne
u.p.z.i.i.r.p. art. 71 § ust. 1 pkt 2 lit. d
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Wymaga faktycznego opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy przez co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji jako bezrobotny. Umowa ratalna na zaległe składki nie spełnia tego warunku.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywoływana przez skarżącą w kontekście zasady państwa prawnego i proporcjonalności, jednak sąd uznał, że nie ma podstaw do jej zastosowania w tej sprawie.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywoływana przez skarżącą w kontekście ochrony praw nabytych, jednak sąd uznał, że nie ma podstaw do jej zastosowania w tej sprawie.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywoływana przez skarżącą w kontekście prawa do zabezpieczenia społecznego, jednak sąd uznał, że nie ustanawia ona wprost prawa do konkretnego świadczenia i stanowi jedynie ogólny wzorzec dla ustawodawcy.
u.s.u.s. art. 29 § ust. 1 i 1a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje możliwość odroczenia płatności składek oraz rozłożenia należności na raty.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w wymaganym okresie jest kluczowe dla nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. • Umowa ratalna z ZUS na zaległe składki nie jest równoznaczna z faktycznym opłaceniem składek w okresie poprzedzającym rejestrację jako bezrobotny. • Wykładnia językowa art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy jest jasna i nie wymaga stosowania wykładni rozszerzającej ani systemowej w sposób proponowany przez skarżącą. • Swoboda ustawodawcy w kształtowaniu świadczeń socjalnych i warunków ich przyznawania jest szeroka, a przepisy konstytucyjne nie ustanawiają wprost prawa do konkretnego świadczenia z zabezpieczenia społecznego.
Odrzucone argumenty
Składki objęte umową ratalną z ZUS powinny być uznane za opłacone w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy. • Literalna wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy narusza zasady konstytucyjne (art. 2, 31 ust. 2, 67 ust. 2 Konstytucji RP), a konieczna jest wykładnia systemowa i funkcjonalna. • Nie można przypisać skarżącej winy w braku należytego rozeznania w systemie ubezpieczeń społecznych, a zmiana reżimu ubezpieczenia nastąpiła ex post i ex tunc. • Nie powstała zaległość składkowa, a skarżąca regularnie partycypuje w tworzeniu funduszu poprzez realizację układu ratalnego.
Godne uwagi sformułowania
Warunki konieczne dla uzyskania zasiłku, przy czym istotne jest, aby warunki w nim określone spełnione zostały kumulatywnie. • Pozytywna antyteza 'nieopłacenia składek' nie ma charakteru prawnokształtującego. • Ustawodawca w badanym przepisie punkt ciężkości położył na samym fakcie opłacania składek, a nie na podleganiu obowiązkowi ich opłacania. • Nie jest dopuszczalne zrównanie skutków prawnych opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ze skutkami opłacenia składek w przyszłości na podstawie umowy o rozłożenie na raty należności z tytułu składek.
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"faktycznego opłacenia składek\" na potrzeby prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zwłaszcza w kontekście umów ratalnych z ZUS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która zalegała ze składkami i zawarła umowę ratalną. Nie dotyczy sytuacji braku obowiązku opłacania składek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (zasiłek dla bezrobotnych) i porusza kwestię interpretacji przepisów w kontekście sytuacji finansowej podatnika (umowa ratalna ZUS), co może być interesujące dla osób prowadzących działalność gospodarczą i prawników.
“Czy umowa ratalna z ZUS uratuje Twój zasiłek dla bezrobotnych? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.