I OSK 311/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną H. G. od wyroku WSA w Białymstoku, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Skarżący, zobowiązany do alimentacji córki, domagał się umorzenia zadłużenia z powodu swojej trudnej sytuacji finansowej (renta, niskie dochody po potrąceniach komorniczych) i zdrowotnej (zawał serca, operacje, okresowa niezdolność do pracy). Organy administracji oraz sądy uznały, że choć sytuacja skarżącego jest trudna, nie ma ona charakteru wyjątkowego, który uzasadniałby umorzenie. Podkreślono, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci jest obligatoryjny, a umorzenie jest wyjątkiem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że skarżący nie podejmował dobrowolnych działań w celu spłaty zadłużenia, które narastało od 2013 roku, podczas gdy problemy zdrowotne pojawiły się później. Ponadto, mimo okresowej niezdolności do pracy, skarżący posiadał stały dochód z renty, a jego stan zdrowia rokował poprawę. NSA potwierdził, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a interpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów była właściwa, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w przypadkach trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika, który nie podejmował dobrowolnych działań w celu spłaty zadłużenia. Interpretacja przepisów może być stosowana w podobnych sprawach, ale wymaga indywidualnej oceny okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy trudna sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego, w tym problemy zdrowotne i okresowa niezdolność do pracy, stanowią wystarczającą przesłankę do umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja dochodowa i rodzinna, w tym problemy zdrowotne, nie są wystarczającą przesłanką do umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, jeśli nie mają charakteru wyjątkowego i nie wynikają z obiektywnych przyczyn niezależnych od dłużnika, a dłużnik nie wykazywał dotychczas aktywności w spłacie zadłużenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego jest wyjątkiem od reguły i wymaga sytuacji wyjątkowej, a nie tylko trudnej sytuacji materialnej czy zdrowotnej. Kluczowe jest, czy trudności wynikają z przyczyn obiektywnych i niezależnych od dłużnika, a także czy dłużnik podejmował starania w celu spłaty. W tej sprawie dłużnik nie podejmował dobrowolnych działań, a jego problemy zdrowotne nie uniemożliwiały całkowicie pracy ani nie miały charakteru trwałego w momencie powstawania długu.
Czy organy administracji i sąd administracyjny prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy oraz zastosowały przepisy prawa materialnego (art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) w sprawie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy i sąd prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy oraz zastosowały przepisy prawa materialnego, uznając, że brak jest podstaw do umorzenia należności.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a organy i sąd I instancji prawidłowo ocenili okoliczności faktyczne i prawne. Ustalenia dotyczące sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, a także jego postawy wobec obowiązku alimentacyjnego, były trafne i nie naruszały przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 K.p.a.).
Przepisy (7)
Główne
u.p.o.a. art. 30 § ust. 2
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy trudna sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu.
Pomocnicze
k.r.o. art. 133 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest się w stanie utrzymać samodzielnie. Obowiązek ten ma charakter obligatoryjny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do działania z urzędu, podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Prawo upadłościowe
Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie podlegają umorzeniu w postępowaniu upadłościowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna dłużnika nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, jeśli nie jest to sytuacja wyjątkowa i obiektywna. • Dłużnik nie podejmował dobrowolnych działań w celu spłaty zadłużenia, które narastało przez lata. • Obowiązek alimentacyjny ma charakter obligatoryjny, a jego umorzenie jest wyjątkiem podlegającym ścisłej interpretacji. • Organy i sąd prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, stosując właściwie przepisy prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez nienależyte uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) polegające na zaniechaniu należytej kontroli działań administracji i dowolnej ocenie dowodów. • Stan zdrowia skarżącego (zawał, operacje, niezdolność do pracy) oraz niskie dochody uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. • Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. • Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny, a wszelkie zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego także mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. • Sama sytuacja dochodowa nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia należności. • Dłużnik nie wykazywał dotychczas całkowicie bierną postawę.
Skład orzekający
Małgorzata Borowiec
przewodniczący
Jolanta Rudnicka
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w kontekście umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza w przypadkach trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika, który nie podejmował dobrowolnych działań w celu spłaty zadłużenia. Interpretacja przepisów może być stosowana w podobnych sprawach, ale wymaga indywidualnej oceny okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem rodzinnym i świadczeniami alimentacyjnymi, ponieważ precyzuje kryteria umorzenia długu alimentacyjnego i podkreśla obowiązek dłużnika do aktywnego działania.
“Czy problemy zdrowotne i niska renta zwalniają z długu alimentacyjnego? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.