I OSK 308/07

I OSK 308/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łukaszewska - Macioch
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Ol 880/06 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2006-12-14
I OSK 880/06 - Wyrok NSA z 2007-01-31
IV SA/Gl 13/05 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-02-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 § 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Barbara Adamiak (spr.) NSA Anna Łukaszewska -Macioch Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 880/06 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., decyzją z [...] nr [...], odmówił T. P. udzielenia pomocy materialnej i finansowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. W uzasadnieniu wywodziło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Aby jednak pomoc społeczna mogła być przyznana, najpierw winna zostać ustalona sytuacja wnioskodawcy i jego rodziny. W tym celu należy przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy, który zgodnie z art. 107 ust. 1 powołanej wyżej ustawy ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, ubiegających się o świadczenie z pomocy społecznej, w tym małżonka, zstępnych i wstępnych. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest, zgodnie z art. 106 ust. 4 powołanej ustawy, nieodzownym elementem poprzedzającym wydanie decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W konsekwencji wydanie decyzji bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uznać należałoby za niezgodne z prawem. Za niezgodne z prawem uznać należałoby również wydanie decyzji w oparciu o wywiad przeprowadzony ponad 6 miesięcy przed wydaniem decyzji. Przepis art. 107 ust. 4 powołanej ustawy stanowi bowiem, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych.
Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji czterokrotnie zawiadamiał T. P. o zaplanowanych wizytach pracowników socjalnych w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, do czego jednak nie dochodziło z uwagi na nieobecność wnioskodawczyni w domu. Bezskuteczne okazały się również próby wezwania zainteresowanej do ośrodka, celem ustalenia odpowiadającego jej terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy stwierdził, że powyższe okoliczności wskazują, iż organ pierwszej instancji wykazał należyte zaangażowanie, próbował ustalić rzeczywistą sytuację majątkową rodziny odwołującej się, lecz nie zdołał tego osiągnąć z powodu negatywnych działań T. P..
W tej sytuacji, wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o jej wniosek, bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, byłoby sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, zgodnie z którą wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
W ocenie organu odwoławczego, działania strony, uniemożliwiające przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, mogą być uznane za okoliczności, o których stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, czyli za brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwił także określenie formy pomocy, którą organ mógłby udzielić. Wniosek strony jest bowiem w tym zakresie zbyt ogólny. Organ wskazał także, iż za wydaniem decyzji odmownej przemawia również fakt, iż mąż T. P. z dniem [...] kwietnia 2006 r. został wyłączony z ewidencji osób bezrobotnych z uwagi na to, że nie zgłosił się na wezwanie w sprawie propozycji prac społecznie użytecznych. W świetle art. 11 ust. 2 powołanej ustawy, okoliczność ta może również stanowić podstawę odmowy przyznania świadczeń. Wobec wskazanych powyżej faktów, Kolegium uznało, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Odnosząc się do kwestii związanej z wyłączeniem niektórych pracowników organu pierwszej instancji, czy też nawet całego organu od udziału w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, iż podniesione w tym zakresie zarzuty są gołosłowne, mają charakter pomówień (doprowadzenie rodziny do ubóstwa, korupcja) lub nawet zniesławień. Zarówno z informacji podanych przez stronę, jak i z akt sprawy nie wynika bowiem, aby miał w niej zastosowanie przepis art. 24 § 1 k.p.a. Organ wskazał, że okoliczność, iż pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. byli świadkami w toku postępowania karnego, czy też cywilnego, w którym strona była odwołująca się, nie świadczy o tym, że zaszła przesłanka do ich wyłączenia. Pełnomocnik odwołującej się nie uprawdopodobnił bowiem istnienia okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności tych pracowników. W sprawie brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że Gmina D. jest stroną postępowania o przyznanie odwołującej się świadczenia z pomocy społecznej. Zarówno z informacji podawanych przez stronę, jak i zawartych w aktach sprawy, nie wynika również aby którykolwiek z pracowników organu był stroną tego postępowania (art. 24 § 1 pkt 2 k.p.a.), był w tej sprawie świadkiem, biegłym lub przedstawicielem strony (art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a.), brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczącej tej sprawy (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.), czy też wszczęto przeciwko niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Nadto organ zauważył, iż bezpośredni przełożony pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., wydając postanowienie z dnia [...] nr [...], nie uznał za zasadne wyłączyć któregokolwiek z nich od załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z 14 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/01 880/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z [...] nr [...] oraz postanowienie z [...] nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że podstawową kwestią jest ustalenie czy postępowanie toczyło się z udziałem pracowników, którzy podlegali wyłączeniu. T. P. we wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r. powołując się na dwa pisma z dnia 17 stycznia 2005 r., zażądała nie tylko wyłączenia od udziału w postępowaniu imiennie wskazanych pracowników GOPS w D., tj. Kierownika tego ośrodka T. C. i pracowników socjalnych I. C. i A. K., ale również Sekretarza Gminy oraz ich bezpośredniego przełożonego Wójta Gminy. W tej sytuacji Sekretarz Gminy nie mógł rozstrzygać w przedmiocie wyłączenia własnej osoby jako wskazanej do wyłączenia oraz wskazanych pracowników, bowiem jego obiektywizm został również zakwestionowany przez skarżącą.
Sąd wskazał, że przesłanki wyłączenia pracowników organów administracji, określone w art. 24 k.p.a., mają także zastosowanie wobec samych organów administracji, ściślej mówiąc wobec osób pełniących funkcje organu. Dlatego też w przypadku zgłoszenia przez stronę na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. żądania wyłączenia pracowników urzędu gminy oraz wójta, który jest ich zwierzchnikiem służbowym oraz bezpośrednim przełożonym kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, koniecznym jest aby w drodze postanowienia rozstrzygnięte zostało najpierw żądanie dotyczące wójta.
Przepis art. 24 § 3 k.p.a. stanowi, iż wypowiedzieć się w tym przedmiocie powinien "bezpośredni przełożony pracownika". W tym względzie należy zauważyć, iż wielostopniowa struktura samorządu terytorialnego nie odpowiada założeniom kodeksu, bowiem wójt (burmistrz, czy prezydent miasta) nie ma nad sobą bezpośredniego przełożonego służbowego, ponieważ może być pozbawiony piastowanego urzędu tylko z woli wyborców. W związku z tym przez pojęcie "bezpośredniego przełożonego" należy rozumieć organ wyższego stopnia stosownie do art. 17 k.p.a. Dlatego też organem właściwym do rozstrzygania w kwestii ewentualnego wyłączenia wójta będzie odpowiednio do rodzaju załatwianej sprawy – samorządowe kolegium odwoławcze lub wojewoda.
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż najpierw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. powinno było przeprowadzić postępowania incydentalne, zmierzające do ustalenia, czy wobec Wójta Gminy D. nie zachodziły przesłanki uzasadniające jego wyłączenie w myśl art. 24 § 3 k.p.a. i wydać w tym przedmiocie stosowne postanowienie. Dopiero wówczas, o ile organ wyższego stopnia nie znalazłby podstaw do wyłączenia wójta, organ ten mógł orzekać w stosunku do podległych mu pracowników.
Natomiast ze znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia z dnia 5 czerwca 2006 r. wynika, iż Sekretarz Gminy D., działając z upoważnienia wójta tej gminy, odmówił wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z rozpatrzenia sprawy. Doszło zatem do sytuacji, w której wójt wprawdzie bezpośrednio nie orzekał, ale "za wójta", działając z jego upoważnienia, postanowienie wydał sekretarz gminy, który również nie mógł orzekać w sprawie w stosunku do własnej osoby. Sekretarz gminy sam przesądził o swojej bezstronności. Tym samym naruszona została obowiązująca w prawie podstawowa zasada wyrażona w premii łacińskiej nemo iudex in causa sua, czyli nikt nie może być sędzią we własnej sprawie. Organ orzekający powinien rozważyć czy w sprawie wyłączenia pracowników może orzekać osoba działająca z upoważnienia wójta, skoro przepis art. 24 § 3 k.p.a. obowiązek orzekania o wyłączeniu nakłada na bezpośredniego przełożonego pracownika. Ocenić więc należy czy takim bezpośrednim przełożonym jest sekretarz. Postanowienie w tej kwestii powinno także zawierać imienne wskazanie osób, których dotyczy, natomiast za nieprawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2006 r., którym odmawia się wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., bez podania imion i nazwisk tych pracowników.
Wyłączenie organu i pracownika od udziału w postępowaniu administracyjnym należy do tych instytucji procesowych, które służą urzeczywistnieniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji państwowej (art. 8 k.p.a.).
Skarżąca wnosiła o wyłączenie wójta gminy i pracowników urzędu gminy wskazując na brak do nich zaufania. Przesłanką natomiast do wyłączenia wskazanych powyżej osób może być jedynie, stosownie do art. 24 § 3 k.p.a. istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Jednak aby wójt mógł rozstrzygać w kwestii wyłączenia pracowników GOPS w D., powinno być najpierw przy zachowaniu zasad rzetelnej procedury w postępowaniu administracyjnym, przeprowadzone postępowania incydentalne co do jego bezstronności.
Sąd podkreślił, że kwestia wyłączenia Wójta wymaga szczegółowego wyjaśnienia i uzasadnienia przez organ odwoławczy. Uchybienie tej powinności stanowiło istotne naruszenie przepisów o postępowaniu, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji i postanowienia odmawiającego wyłączenia pracowników. Bez ustalenia czy osoby orzekające w sprawie nie są wyłączone od jej rozpoznania, a to wynikać może jedynie z postanowienia ich bezpośredniego przełożonego, nie jest możliwa merytoryczna ocena legalności wydanych w sprawie decyzji.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto na podstawie art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił postanowienie wydane z upoważnienia Wójta Gminy D. z dnia [...] Nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparło na naruszeniu przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.):
- poprzez bezzasadne przyjęcie, iż wniosek o wyłączenie pracowników GOPS w
D. został rozpatrzony przez nieuprawnioną osobę, czym został naruszony przepis art. 24 § 3 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.),
- poprzez nieuprawnione przyjęcie, że nierozpatrzenie wbrew art. 24 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wniosku o wyłączenie wójta mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wójt gminy nie uczestniczył w procesie wydawania decyzji, a tym samym kwestia jego wyłączenia nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 113 i art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) polegające na:
- uchyleniu decyzji organów obu instancji bez rozważenia czy stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów postępowania (w ocenie Kolegium uchybienia takie w ogóle nie wystąpiły bądź były nieistotne) miały istotny wpływ na wynik sprawy,
- uchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania;
4) art. 135 w związku z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) co polegać miało na uchyleniu postanowienia o odmowie wyłączenia pracowników ośrodka pomocy społecznej, a w konsekwencji przyjęcie, iż postanowienie, na które nie służy zażalenie jest zaskarżalne.
Na tych podstawach wnosił o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2) zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Art. 145 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje podstawy prawne zastosowania środków prawnych wobec zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jednym ze środków jest uchylenie zaskarżonej decyzji. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania jest ustanowiona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – zasada prawdy obiektywnej. W pełni prawidłowo w zaskarżonym wyroku Sąd wywodził, że jedną z instytucji procesowych realizacji zasady prawdy obiektywnej, jak i zasady pogłębiania zaufania do organów państwa jest instytucja wyłączenia. Instytucja ta, obowiązująca zarówno w procedurze administracyjnej jak i sądowej, ma zagwarantować pełne bezstronne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Z tych względów przepisy prawa przyznają stronie prawo procesowe: prawo zgłoszenia wniosku o wyłącznie, a temu prawu strony odpowiada obowiązek rozpoznania takiego wniosku. Zgłoszenie zatem wniosku o wyłączenie rodzi obowiązek jego rozpoznania, pozytywnie lub negatywnie, ale nie pozwala na pozostawienie takiego wniosku bez rozpoznania. Nie można zatem z powodu sformułowania wniosku, który w pełni nie odpowiada konstrukcji prawnej instytucji wyłączenia regulowanej przepisami prawa procesowego, pozostawić wniosku bez rozpoznania. Brak podstaw prawnych do zastosowania instytucji wyłączenia w danym zakresie wnioskowanym przez stronę jest podstawą do odmowy wyłączenia.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4, pkt 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) "Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy: przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych, przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych". Według art. 39 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) "Decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej". W razie zatem gdy przepis prawa przyznaje kompetencje gminie do wydawania decyzji, decyzje wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta. Zgodnie z art. 39 ust. 2 powołanej ustawy o samorządzie gminnym, wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji w imieniu wójta. Powołana ustawa o pomocy społecznej, w art. 110 ust. 7 stanowi "Wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnej w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy". W przeciwieństwie zatem do rozwiązania przyjętego w art. 39 ust. 2 powołanej ustawy o samorządzie gminnym, który pozostawia ocenie wójta dekoncentrację kompetencji do wydawania decyzji, art. 110 ust. 7 powołanej ustawy o pomocy społecznej nakazuje dokonanie dekoncentracji na rzecz kierownika ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Z tego wynika, że wójt dokonując dekoncentracji nie jest właściwym do prowadzenia postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie. O tym czy wniosek strony o wyłączeniu mieści się w zakresie regulowanym przepisami kodeksu postępowania, musi ocenić organ właściwy do jego rozpoznania. Zasadnie zatem Sąd wywodził, że wniosek o wyłączenie wójta, sekretarza gminy, wymagał rozpoznania i zasadnie Sąd wywodził, że w takim przypadku należy ze względu na strukturę ustrojową samorządu terytorialnego przyjąć właściwość organu wyższego stopnia.
Zasadnie Sąd wywodził, że bez prawidłowego ustalenia czy były podstawy do wyłączenia wójta, sekretarza gminy, co będzie miało znaczenie dla prawidłowości rozpoznania wniosku o wyłączenie pracowników ośrodka pomocy społecznej, nie ma możliwości oceny prawidłowości postępowania w sprawie przyznania świadczenia pomocy społecznej. Brak zaufania do pracownika socjalnego może powodować odmowę udziału w przeprowadzeniu wywiadu. Wywiad środowiskowy obejmuje szczególnie chronione w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dobro osobiste, która w art. 47 stanowi o prawie każdego do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia. Przedstawienie takich danych może nastąpić tylko wobec pracownika, co do którego strona ma pełne zaufanie do bezstronności. Jeżeli występuje związek pośredni pomiędzy sprawą rozpoznawaną, a występowaniem pracownika socjalnego w charakterze świadka w postępowaniu karnym, może rodzić wątpliwości co do bezstronności pracownika socjalnego (art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Nie jest zatem usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej co do uchylenia się przez Sąd od oceny wpływu naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy. Nie można ocenić z jakich względów strona nie podjęła udziału w ustaleniu stanu faktycznego sprawy w tym w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Zarzut zatem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 113 i art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest zasadny.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 135 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 135 tej ustawy otwiera możliwość prawną stosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosowanie tych środków jest ograniczone wyłącznie przesłanką niezbędności dla końcowego jej załatwienia. Jeżeli jest to działanie organu wykonującego administrację publiczną podlegające właściwości sądu administracyjnego (z wyłączeniem właściwości sądu powszechnego), to nawet bez spełnienia przesłanek szczególnych właściwości sądu administracyjnego, sąd może stosować środki przewidziane ustawą. W sprawie pozostaje ścisły związek pomiędzy wyłączeniem pracowników, a prawidłowością rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Wadliwe rozpoznanie wniosku o wyłączenie wymagało uchylenia postanowienia w celu otworzenia możliwości prawnej pełnego jej rozpoznania.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 141 § 4 w związku z art. 153 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zaskarżonym wyroku w pełni zamieszczono ocenę prawna i wskazania co do dalszego rozpoznania, wskazując na obowiązek rozpoznania wniosku o wyłączenie, które otworzy drogę do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie świadczenia pomocy społecznej.
Z tych względów, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.