I OSK 3045/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-01-26
NSAAdministracyjneŚredniansa
uwłaszczenienieruchomościgospodarka terenamiużytkowanie wieczystespółdzielnia mieszkaniowaSkarb PaństwaKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymidecyzja administracyjnastwierdzenie nieważności

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste terenu państwowego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej.

Skarżąca E. L. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z 1980 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste terenu państwowego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej. Zarzuty dotyczyły m.in. niezgodności z planem zagospodarowania, oddania terenu niezabudowanego oraz niewłaściwego podmiotu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że przepisy ustawy z 1961 r. dopuszczały oddanie terenu spółdzielni mieszkaniowej, a plan realizacyjny był zgodny z prawem. Sąd wskazał również, że kwestia realizacji celu wywłaszczenia wykracza poza ramy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o użytkowaniu wieczystym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Śląskiego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z 1980 r. Decyzja ta dotyczyła oddania w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w K. terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa oraz sprzedaży budynków mieszkalnych. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z 1961 r. o gospodarce terenami, zarzucając brak zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestionowała również oddanie w użytkowanie wieczyste niezabudowanej działki nr [...] na podstawie art. 12 ust. 1 tej ustawy oraz oddanie terenu na rzecz Spółdzielni zamiast Kopalni Węgla Kamiennego, powołując się na art. 8 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z 1958 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że przepisy ustawy z 1961 r. dopuszczały oddanie terenu państwowego w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej, a przedłożony plan realizacyjny był zgodny z prawem. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezabudowanej działki, sąd stwierdził, że art. 12 ustawy z 1961 r. nie ograniczał możliwości oddania w użytkowanie wieczyste terenów niezabudowanych, a teren osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budynki, ale także infrastrukturę. Sąd uznał również, że kwestia braku realizacji celu wywłaszczenia wykracza poza ramy postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli istniał plan realizacyjny zatwierdzony przez właściwy organ, który określał warunki zagospodarowania terenu, a zbycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy z 1961 r. dopuszczały oddanie terenu państwowego w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej, a plan realizacyjny był zgodny z prawem, co wykluczało rażące naruszenie prawa w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

ustawa z 1961 r. art. 3

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Dopuszczalne jest przekazywanie terenów państwowych w użytkowanie lub oddawanie w użytkowanie wieczyste, jeżeli jest zgodne z celami planu zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z wstępnie ustalonymi założeniami tego planu (art. 4 ust. 1). Spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego oddaje się tereny w użytkowanie wieczyste.

ustawa z 1961 r. art. 4 § ust. 1

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

ustawa z 1961 r. art. 8 § ust. 1

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

ustawa z 1961 r. art. 12 § ust. 1 i 2

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Przepis ten dotyczy przekazywania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych zabudowanych, ale nie ogranicza możliwości przekazania terenów niezabudowanych.

ustawa z 1961 r. art. 20 § ust. 1 i 2

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 1-7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa z 1958 r. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

ustawa z 1958 r. art. 6

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Prawo budowlane z 1974 r. art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane z 1974 r. art. 21 § ust.1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

U-Covid art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z 1961 r. oraz art. 156 § 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z 1980 r. ze względu na niespełnienie przesłanki zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z 1961r. oraz art. 156 § 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż zachodziły podstawy do oddania w użytkowanie wieczyste niezabudowanej działki nr [...]. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z 1961 r. oraz art. 156 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż ustanowienie użytkowania wieczystego mogło nastąpić na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, podczas, gdy uprawnionym do wystąpienia o wywłaszczenie była Kopalnia Węgla Kamiennego '[...]'. Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia braku realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce.

Godne uwagi sformułowania

nie można też pominąć treści art. 3 ust.3 ustawy z 1961 r. nie budzi wątpliwości dopuszczalność oddania terenu państwowego w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej teren osiedla mieszkaniowego to nie tylko budynki mieszkaniowe na nim posadowione, ale również infrastruktura, ciągi komunikacyjne, tereny zielone zarzuty dotyczące zrealizowania bądź nie celu wywłaszczenia mogłyby być podnoszone w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie zaś w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.

Skład orzekający

Jolanta Rudnicka

przewodniczący sprawozdawca

Monika Nowicka

sędzia

Arkadiusz Blewązka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oddawania terenów państwowych w użytkowanie wieczyste spółdzielniom mieszkaniowym na podstawie ustawy z 1961 r., dopuszczalność oddania w użytkowanie wieczyste terenów niezabudowanych oraz zakres postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 60. i 80. XX wieku, choć zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy historycznego uwłaszczenia terenów, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym, ale nie ma szerszego znaczenia dla ogółu.

Jak spółdzielnia dostała ziemię państwową? NSA rozstrzyga historyczną sprawę uwłaszczenia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 3045/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2329/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-05-14
Skarżony organ
Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 § 1 pkt 1-7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1969 nr 22 poz 159
art. 3, 4 ust. 1, 8 ust. 1, 12 ust. 1, 20 ust. 1 i 2
Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2329/18 w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem dnia 14 maja 2019r. sygn. akt I SA/Wa 2329/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. L. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w wyniku niewłaściwego ich zastosowania, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r., Nr 22, poz. 159 – dalej "ustawa z 1961 r.") oraz art. 156 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż brak było podstawy do stwierdzenia przez Ministra Inwestycji i Rozwoju nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. nr [...], o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K. terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...] o łącznej pow. 0,6599 ha, w części oznaczonej jako działka nr [...] oraz o sprzedaży na własność [...] Spółdzielni Mieszkaniowej budynków wielomieszkaniowych usytuowanych na w/w terenie w użytkowanie wieczyste mimo tego, iż decyzja ta rażąco naruszała prawo ze względu na niespełnienie przesłanki warunkującej jej wydanie w postaci zgodności z celami ustalonymi w planie zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z wstępnie ustalonymi założeniami tego planu. Tylko i wyłącznie wtedy, kiedy zgodność z tak określonymi celami zachodziła, przepis art. 4 ust. 1 ustawy z 1961 r. otwierał możliwość oddania terenu w użytkowanie wieczyste. Brak takiej zgodności, jak również brak możliwości stwierdzenia owej zgodności ze względu na nieistnienie planu, czy nieistnienie wstępnie ustalonych założeń do takiego planu, nie pozwalał na skuteczne ustanowienie użytkowania wieczystego, w tym również wydania decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z 1961r. oraz art. 156 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż zachodziły podstawy do oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości decyzją Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. niezabudowanej działki nr [...], skoro przepis art. 12 ust. 1 przewidywał możliwość oddania w użytkowanie wieczyste jedynie terenu zabudowanego. Objęcie decyzją Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980r. niezabudowanej budynkami wielomieszkaniowymi działki nr [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z 1961 r.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z 1961 r. oraz art. 156 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie w decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r., iż ustanowienie użytkowania wieczystego mogło nastąpić na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, podczas, gdy w świetle art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), uprawnionym do wystąpienia o wywłaszczenie była Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]". Ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, jako podmiotu nie dysponującego stosownym roszczeniem, stanowiło rażące naruszenie prawa.
Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy, uwzględnienie skargi oraz o stwierdzenie w całości nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. nr [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K. terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...] o łącznej pow. 0,6599 ha, albo
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy, uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. nr [...], o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K. terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...] o łącznej pow. 0,6599 ha, w części dotyczącej działki nr [...], albo
3) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie wraz z wykładnią prawa uwzględniającą to, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K. terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...] o łącznej pow. 0,6599 ha w całości bądź w części dotyczącej działki nr [...] oraz wskazującą na brak przeszkody w postaci nieodwracalnych skutków prawnych.
Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto w/w zarzuty.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogóloadministracyjnej NSA z dnia 11 października 2022 r. – na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.), dalej, jako "U-Covid" – skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą w istocie naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż wskazane, jako naruszone przepisy postępowania art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art.145 § 1 pkt 1 lit. a powiązane zostały z przepisami prawa materialnego, są to ponadto przepisy wynikowe, określające sposób rozstrzygnięcia i jako takie nie powiązane z innymi przepisami procesowymi nie mogły odnieść żadnego skutku.
Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wymaga przypomnienia, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nadzwyczajnym i dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. nr [...], którą orzeczono o oddaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K. terenu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działki nr [...] o łącznej pow. 0,6599 ha oraz o sprzedaży na własność [...] Spółdzielni Mieszkaniowej budynków wielomieszkaniowych usytuowanych na w/w terenie.
Wcześniej aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia [...] października 1977r. rep. A nr [...], zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) J. S., K. S., B. S., E. M. i S. S. zbyli na rzecz Skarbu Państwa - Kopalni Węgla Kamiennego "[...][" w K. nieruchomość położoną w K. przy ul. [...], składającą się z działek nr [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego w rejonie ulic [...].
Pismem z dnia 16 grudnia 2010 r., uzupełnionym pismem z dnia 2 grudnia 2011 r., E. S., E. L., J. J., J. J., K. R., A. C. i J. S., wystąpili do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. nr [...], w części orzekającej o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].
Organy obu instancji nie znalazły podstaw do uwzględnienia wniosku.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Wojewoda Śląski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. L.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę na powyższą decyzję oddalił.
Skarżący kasacyjnie w toku postępowania, jak również w skardze kasacyjnej prezentowali stanowisko, że kwestionowana decyzja Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] września 1980 r. rażąco narusza prawo w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W skardze kasacyjnej to rażące naruszenie prawa przedstawiono, jako dotyczące trzech zagadnień i odpowiadających im naruszeń konkretnych przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze: zagadnienia zgodności decyzji o oddanie w użytkowanie wieczyste terenu państwowego z celami ustalonymi w planie miejscowym, bądź wstępnie ustalonymi założeniami tego planu. Wskazując na rażące naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r., Nr 22, poz. 159 – dalej "ustawa z 1961 r.") podniesiono, że w przedmiotowej sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających spełnienie wymogu, aby oddanie w użytkowanie wieczyste terenu było zgodne z celami ustalonymi w planie miejscowym, bądź wstępnie ustalonymi założeniami tego planu.
Po drugie: wykładni art. 12 ust. 1 ustawy z 1961r. Skarżąca kasacyjnie uważa, że powyższy przepis przewidywał możliwość oddania w użytkowanie wieczyste jedynie terenu zabudowanego. Skoro zaś działka nr [...] została objęta kwestionowaną decyzją, to tym samym decyzja ta rażąco narusza wskazany przepis. Podniesiono, że jeśli celem tak decyzji z dnia [...] września 1980 r., jak i umowy zawartej w jej wykonaniu, było ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej ze względu na sprzedaż na jej rzecz dwóch budynków mieszkalnych nr [...] to logicznie rzecz biorąc, prawo użytkowania wieczystego powinno być ograniczone do działek, na których są one (budynki) posadowione ewentualnie jeszcze tych, które z budynkami są funkcjonalnie związane. Podkreślono, że działka nr [...], tak w chwili wydawania decyzji, jak również w momencie zawierania umowy, jak i później, aż do teraz, takich funkcjonalnych związków z tymi budynkami nie wykazywała i nie wykazuje.
Po trzecie: zasadności twierdzenia skarżącej, że wydanie decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 8 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, powinno nastąpić na rzecz podmiotu, który w świetle art. 2 ust. 2 ustawy z 1958 r. był uprawniony do wystąpienia o wywłaszczenie, w tym przypadku Kopalni "[...]", a nie na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Zdaniem skarżącej nie oznacza to oczywiście tego, że w przypadku realizacji celu wywłaszczenia przez Kopalnię, ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni byłoby niemożliwe. Natomiast cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Odnośnie do pierwszego z wymienionych zagadnień i oceny związanych z nim naruszeń prawa materialnego wskazać należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie budzi wątpliwości, iż przewidziane w art. 3 tej ustawy przekazywanie terenów państwowych w użytkowanie lub oddawanie w użytkowanie wieczyste jest dopuszczalne, jeżeli jest zgodne z celami ustalonymi w planie zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku - z wstępnie ustalonymi założeniami tego planu ( art.4 ust.1). Nie można też pominąć treści art. 3 ust.3 ustawy z 1961 r. Pierwotnie przepis ten brzmiał następująco: "Przekazywanie terenów spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego i rolniczym spółdzielniom produkcyjnym normują odrębne przepisy." Analiza pierwotnego brzmienia art.3 ust.1-3 ustawy prowadzi do wniosku, ze użytkowanie terenów państwowych ustanawia się tylko na rzecz jednostek państwowych i organizacji społecznych w rozumieniu ustawy, natomiast spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego oddaje się teren państwowy w wieczyste użytkowanie na podstawie odrębnych przepisów. Te odrębne wówczas obowiązujące ( do 25 kwietnia 1969 r.) przepisy zawarte były w ustawie z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych ( Dz.U. Nr 31, poz. 132). Z dniem 25 kwietnia 1969 r. przepis art.3 ust.3 mocą ustawy zmieniającej ( Dz.U.1969, Nr 11, poz.80) został zmieniony otrzymując brzmienie: "Spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego oddaje się tereny w użytkowanie wieczyste, zaś rolniczym spółdzielniom produkcyjnym w użytkowanie stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego". W świetle powyższego nie może budzić żadnych wątpliwości dopuszczalność oddania terenu państwowego w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej. Z aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia [...] października 1977 r. znajdującego się w aktach sprawy wynika, że zbycie na rzecz Skarbu Państwa - Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w K. m.in. przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. Z dokumentu tego wynika, że do aktu notarialnego jednocześnie przedłożono prawomocną decyzję Urzędu Miejskiego Wydziału Gospodarki Przestrzennej w K. z dnia [...] czerwca 1975 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w brzmieniu na datę wydania decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego: "1. W ramach prac związanych z przygotowaniem inwestycji budowlanej do realizacji należy rozstrzygać podstawowe problemy urbanistyczne, architektoniczne i techniczno-budowlane tej inwestycji.
2. W szczególności w ramach prac, o których mowa w ust. 1, powinno nastąpić:
1) ustalenie przez właściwy terenowy organ administracji państwowej miejsca i warunków realizacji projektowanej inwestycji budowlanej oraz w razie potrzeby stref ochronnych i sposobu ich zagospodarowania,
2) opracowanie planu realizacyjnego, określającego urbanistyczne i architektoniczne zagospodarowanie terenu inwestycji lub działki budowlanej,
3) sporządzenie projektu obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "projektem".
Zgodnie zaś z art. 21 ust.1 wskazanej ustawy Prawo budowlane z 1974 r.: "Podstawą do ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej oraz rozwiązań urbanistycznych i architektoniczno-budowlanych w planie realizacyjnym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub wyznaczenie terenów budowlanych na podstawie przepisów o terenach budowlanych w miastach i na wsi.
2. Na obszarach, dla których nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub nie wyznaczono terenów budowlanych, ustaleń, o których mowa w ust. 1, dokonuje właściwy terenowy organ administracji państwowej na podstawie posiadanych materiałów do planu, uzupełnionych niezbędnymi danymi, po dokonaniu uzgodnień z zainteresowanymi organami oraz wykonaniu czynności wymaganych przepisami szczególnymi."
Z przytoczonych przepisów jasno wynika, że plan realizacyjny inwestycji, o jakim mowa w art. 20 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), nie mógł być zatwierdzony przez organ administracji w sytuacji niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Gdy zaś chodzi o zarzut dotyczący rażącego naruszenia art.12 ustawy z 1961 r., to również nie mógł być on uwzględniony. Przepis ten zamieszczony w rozdziale 3 " Oddawanie terenów państwowych w użytkowanie wieczyste, sprzedaż budynków na tych terenach oraz sprzedaż lokali w budynkach" nie może być odczytywany samodzielnie, w szczególności, gdy chodzi o odpowiedź na pytanie, czy w użytkowanie wieczyste mógł być oddany teren państwowy tj. wyłącznie teren zabudowany ( jak twierdzi skarżąca kasacyjnie). Przepisy art. 10 i 11 omawianej ustawy nie przewidują żadnych ograniczeń co do oddania w użytkowanie wieczyste gruntów niezabudowanych, nie czynią żadnego rozróżnienia. Natomiast art.12 stanowi regulację dotyczącą przekazywania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych zabudowanych, co nie oznacza, że w użytkowanie wieczyste nie mogły być przekazywane tereny niezabudowane. Taka wykładnia byłaby niezgodna z art.10 ustawy z 1961 r., który w tym przedmiocie nie przewiduje żadnych ograniczeń co do charakteru gruntu. Jak natomiast słusznie wskazał to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji teren osiedla mieszkaniowego to nie tylko budynki mieszkaniowe na nim posadowione, ale również infrastruktura, ciągi komunikacyjne, tereny zielone.
Wobec powyższego uznać należy, że niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
W odniesieniu do pkt 3) skargi kasacyjnej, przypomnieć należy, że stosownie do art. 8 ust.1 ustawy: "Przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie terenu; decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania". Zgodnie zaś z podnoszonym w skardze kasacyjnej art.20 ust.2 ustawy: "Decyzja wymieniona w ust. 1 powinna w szczególności określać osobę wieczystego użytkownika oraz przedmiot i warunki użytkownika wieczystego, a ponadto budynki wymienione w art. 12 ust. 1 będące przedmiotem zamierzonej sprzedaży". Przytoczenie wymienionych przepisów było wskazane koniecznością wykazania braku jakiegokolwiek związku ze sformułowanym zarzutem skargi kasacyjnej, że wydanie decyzji o oddaniu w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 8 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, powinno nastąpić na rzecz podmiotu, który w świetle art. 2 ust. 2 ustawy z 1958 r. był uprawniony do wystąpienia o wywłaszczenie. Podnoszona w kontekście tego zarzutu kwestia braku realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce wykracza poza ramy niniejszego postępowania, gdyż zarzuty dotyczące zrealizowania bądź nie celu wywłaszczenia mogłyby być podnoszone w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie zaś w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. w zw. z art.15 zzs4 ust. 3 u-Covid orzekł, jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI