I OSK 304/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego dla rolniczki, uznając, że nie zaprzestała ona prowadzenia gospodarstwa rolnego, mimo pobierania dopłat unijnych.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M.F.-C. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad mężem. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że skarżąca nie spełnia warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ nadal korzysta z płatności obszarowych ARiMR. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił to stanowisko, podkreślając, że prowadzenie gospodarstwa rolnego jest aktywnością zawodową, a oświadczenie o zaprzestaniu tej działalności musi być zgodne z rzeczywistością.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M.F.-C. od wyroku WSA w Łodzi, który wcześniej oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Kluczowym zarzutem było naruszenie przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z art. 17b ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że skarżąca, będąc rolniczką, nie spełnia warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ nadal korzysta z płatności obszarowych ARiMR, co potwierdzają dokumenty z lat 2021-2022. NSA podzielił to stanowisko, wskazując, że prowadzenie gospodarstwa rolnego jest aktywnością zawodową, a oświadczenie o zaprzestaniu tej działalności musi być zgodne z rzeczywistością. Sąd podkreślił, że sama konieczność sprawowania opieki nie jest wystarczająca do przyznania świadczenia, jeśli nie są spełnione pozostałe przesłanki ustawowe, w tym brak aktywności zawodowej. NSA uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania za nieuzasadnione, stwierdzając, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ nie spełnia warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, które jest traktowane jako aktywność zawodowa.
Uzasadnienie
Prowadzenie gospodarstwa rolnego, potwierdzone otrzymywaniem płatności obszarowych, jest traktowane jako aktywność zawodowa. Oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa musi być zgodne z rzeczywistością. Sama konieczność sprawowania opieki nie jest wystarczająca, jeśli nie są spełnione przesłanki ustawowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (30)
Główne
u.ś.r. art. 17b § ust 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
W przypadku rolników, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego.
u.ś.r. art. 17 § ust 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § ust 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17b § ust 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17b § ust 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 1 - 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Okoliczności skutkujące nieważnością postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi formalne skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 175 § § 1-3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przymus adwokacko-radcowski w skardze kasacyjnej.
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca nie spełnia przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ nadal korzysta z płatności obszarowych ARiMR. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest aktywnością zawodową, która wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie za niewiarygodne oświadczenia skarżącej o zaprzestaniu działalności rolniczej.
Godne uwagi sformułowania
Kontrola sądowa następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sędzia del. WSA
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Przybysz
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych dla rolników, warunek zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników korzystających z płatności obszarowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących świadczeń socjalnych dla specyficznych grup zawodowych, takich jak rolnicy, oraz podkreśla znaczenie precyzyjnej oceny dowodów przez sądy.
“Rolniczka chciała świadczenie pielęgnacyjne, ale dopłaty unijne pokrzyżowały plany.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 304/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-02-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Przybysz Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Łd 677/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-09-27 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 17b ust 1 pkt 1 art 17 ust 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 § 1 pkt 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 6 art 7 art 8 art 9 art 77 art 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.F.-C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 677/22 w sprawie ze skargi M.F.-C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KO.441.152.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 677/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.F.-C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KO.441.152.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Rozprza z dnia 12 kwietnia 2022 r., odmawiającą M.F.-C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wnioskowanego na M.C. z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego miedzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że fakt pozostawania skarżącej w zatrudnieniu oraz następnie przebywanie na zasiłku chorobowym po zakończeniu zatrudnienia świadczą o tym, iż opieka nad mężem nie była powodem rezygnacji z zatrudnienia. Organ stwierdził, że nie ma bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad mężem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniosła M.F.-C.. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest żoną niepełnosprawnego w stopniu znacznym, M.C. i mieści się w katalogu osób uprawnionych do przyznania wnioskowanego świadczenia w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ze zgromadzonych akt i poczynionych przez organy ustaleń wynika jednak, że M.F.-C. była zatrudniona do dnia 1 czerwca 2021 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a umowa o pracę została rozwiązana z upływem okresu na jaki została zawarta. Ponadto z zaświadczenia z dnia 17 września 2021 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim wynika, że w okresie od dnia 22 lutego 2021 r. do dnia 20 lipca 2021 r. skarżąca przebywała na zasiłku chorobowym ze względu na problemy zdrowotne związane ze stawami biodrowymi. Nadto skarżąca była beneficjentem płatności obszarowych przyznawanych rolnikom przez ARiMR m.in. za lata 2021-2022, w związku z czym nie można stwierdzić, że zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie Sądu organ prawidłowo zatem wskazał, że dopuszczalne jest wywodzenie braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną a rezygnacją z zatrudnienia, nadto z uwagi na fakt bycia beneficjentem płatności przyznawanych rolnikom przez ARiMR, wnioskowane świadczenie nie może być przyznane. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła M.F.-C. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego M.C. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie zaprzestała ona prowadzenia gospodarstwa rolnego, II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 piet 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie za niewiarygodnego oświadczenia M.F.-C. złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej odnośnie zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie autora skargi kasacyjnych istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Na wstępnie realizowanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym ż polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862) Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620). Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. W rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie środek odwoławczy wskazuje, w obrębie naruszenia przepisów postępowania, m. in. na naruszenie art. 8 oraz 77 k.p.a., pomijając, że każda z tych jednostek redakcyjnych k.p.a. obejmuje odpowiednio kilka różnej treści jurydycznej paragrafy (§). Sąd odwoławczy – co wskazywano wyżej – nie jest uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Powyższe zmniejsza skuteczność wniesionego środka odwoławczego. Kluczowym zagadnieniem spornym w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest to, czy zasadnie Sąd I instancji oddalił skargę strony na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 czerwca 2022 r., znak: KO.441.152.2022, którym utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Rozprza z dnia 12 kwietnia 2022 r., znak: OPS.5121.80.2021 odmawiającą M.F.-C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wnioskowanego na M.C. z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Wokół powyższego skupiają się zarzuty kasacyjne. Pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej. Skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu wojewódzkiego oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Podkreślić należy, że w myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (tj. innym niż matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka, osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną), na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sporny w rozpoznawanej przez Sąd odwoławczy sprawie przepis (norma) prawna ulokowany jest w art. 17b ustawy świadczeniach rodzinnych, który brzmi: "(...). Art. 17b. 1. W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. 2. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. (...)". Jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o to świadczenie, spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wymogu tego nie spełnia rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, gdyż jest on osobą aktywną zawodowo (por. B. Chludziński, Komentarz, [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz. Redakcja naukowa P. Rączka, Warszawa 2021, s. 453–456). Z tego względu, rolnicy, ich małżonkowie i domownicy, ubiegając się oświadczenie pielęgnacyjne, są zobligowani do złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w tym gospodarstwie. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Ciężar udowodnienia faktu zaprzestania działalności rolniczej spoczywa – jak podkreśla orzecznictwo – na osobie wnioskującej o przyznanie jej świadczenia. Wskazane oświadczenie stanowi dowód na tę okoliczność, podlegający ocenie na zasadach ogólnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt. I OSK 1073/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe w okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy podzielić ustalenie Sądu wojewódzkiego, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym oświadczenia skarżącej zawartego we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że skarżąca jest rolnikiem, ale jednocześnie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 2 czerwca 2020 r. Powyższe M.F.-C. potwierdziła w złożonym oświadczeniu z dnia 17 czerwca 2021 r., w którym dodatkowo nadmieniła, że wszelkie dopłaty unijne do gruntów rolnych przekazuje rodzicom. W toku postępowania wyjaśniającego organ podjął czynności celem zweryfikowania stanowiska skarżącej oraz składanych przez nią oświadczeń i w rezultacie stwierdził, że skarżąca w dalszym ciągu korzysta z płatności obszarowych, także w latach 2021-2022. Okoliczność prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na gruntach o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego uwierzytelnia również pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej KRUS w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 7 marca 2022 r. W piśmie tym wskazano również, że skarżąca spełnia warunki do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznego rolników jako "rolnik". Jednocześnie organy ustaliły, a zaskarżony wyrok słusznie zaakceptował, że odnosząc się zatem do faktu pobierania przez skarżącą płatności obszarowych w latach 2021-2022, należy wskazać, że z pisma ARiMR Łódzkiego Oddziału Regionalnego z dnia 9 marca 2022 r. wynika, że M.F.-C. korzystała z płatności obszarowych w latach 2021-2022. Faktowi temu nie zaprzecza sama skarżąca, która w toku postępowania złożyła oświadczenie, że otrzymywane dopłaty unijne do gruntów rolnych przekazuje do dyspozycji rodziców na koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa (profil – produkcja roślinna). W świetle powyższych ustaleń organu bezspornym jest, jak zasadnie przyjął Sąd I instancji, że oświadczenie skarżącej jakoby zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie odpowiada prawdzie. Nie zmieniają tego również twierdzenia skarżącej, że to jej rodzice zarządzają gospodarstwem, a otrzymywane środki przekazuje rodzicom, którzy nimi dysponują, albowiem istotne znacznie ma tutaj sam fakt złożenia wniosku i w konsekwencji otrzymania właśnie przez skarżącą wnioskowanych płatności obszarowych. Skoro więc, na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżąca kasacyjnie była formalnie rolnikiem, to organ nie miał podstaw do przyjęcia, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad mężem, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), wyjaśnił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Tym samym zasadnie przyjął zaskarżony wyrok, że w świetle powyższych ustaleń stanowisko organu II instancji w sprawie, że skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, co było jedną z przyczyn wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy ocenić jako prawidłowe i kluczowe dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy (zob. A. Kawecka, Komentarz, [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz. Redakcja naukowa K. Małysa–Sulińska, Warszawa 2023, s. 366–373). Także Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje złego stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności opiekowania się nim przez żonę, jednak sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był zatem w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że żądane świadczenie pielęgnacyjne, z uwagi na fakt bycia beneficjentem płatności przyznawanych rolnikom przez ARiMR, nie może być przyznane. Za nieusprawiedliwione, niezależnie od ustalonych wyżej usterek środka odwoławczego, należy także uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i kolejnymi normami (przepisami) k.p.a. Naruszenie w/w przepisów może bowiem mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd wojewódzkiego nie dostrzegł, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu I instancji musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd wojewódzki zasadnie podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1453/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, okoliczność, że strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia właściwych zasad postępowania administracyjnego. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 29 września 2010 r. sygn. akt I OSK 124/10; 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 540/19; z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).) Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem. Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI