Orzeczenie · 2026-01-30

I OSK 3016/23

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-01-30
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościdecyzja administracyjnaterminyKonstytucja RPEKPCprawo własnościpewność obrotu prawnegoNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatowego z 1949 r. Skarżący kasacyjnie zarzucił WSA naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) poprzez błędną wykładnię, uznając, że decyzja wydana wobec nieżyjącej strony stanowi rażące naruszenie prawa. Podniósł również zarzuty procesowe, kwestionując zgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA z Konstytucją RP i EKPC, wskazując, że umorzenie postępowania z mocy prawa w trakcie jego rozpoznawania narusza zasady konstytucyjne i prawo do wynagrodzenia za szkodę. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił skargę. Sąd uznał, że zarzuty procesowe są niezasadne, a linia orzecznicza NSA w pełni podziela stanowisko, że ograniczenie czasowe w dochodzeniu prawa i zakończenie postępowań z mocy prawa nie jest sprzeczne z Konstytucją, a zasada pewności obrotu prawnego przeważa nad ochroną prawa własności. Sąd odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, wskazując na swobodę państwa co do restytucji za zdarzenia historyczne i ochronę prawa do korzystania z mienia, a nie jego nabywania. Zarzut materialnoprawny również nie znalazł uzasadnienia, gdyż strona wskazana w decyzji jako nieżyjąca nie widniała w rozdzielniku, a postępowanie dotyczyło spadkobierców.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowań administracyjnych z mocy prawa po upływie 30 lat od wydania decyzji, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i EKPC, a także zasady dotyczące stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i upływem terminu 30 lat od wydania decyzji.

Zagadnienia prawne (2)

Czy umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, z uwagi na upływ 30 lat od ogłoszenia decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP i EKPC, w szczególności z prawem do ochrony własności i prawem do wynagrodzenia za szkodę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umorzenie postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, z uwagi na upływ 30 lat od ogłoszenia decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP i EKPC.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasada pewności obrotu prawnego i trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej przeważa nad ochroną prawa własności i zasadami rekompensowania szkody. Nowa regulacja ograniczająca czasowo możliwość dochodzenia prawa nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw obywatela.

Czy decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej przed jej wydaniem stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, uzasadniające stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w tym konkretnym przypadku nie stanowiło to rażącego naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że osoba zmarła nie widniała w rozdzielniku zaskarżonej decyzji, a postępowanie dotyczyło jej spadkobierców, którzy byli stronami postępowania. W związku z tym nie można było doszukiwać się naruszenia uprawnień następców prawnych zmarłego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (11)

Główne

ppsa art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ppsa art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 182 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

kpa art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa art. 2 § 2

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

ppsa art. 174 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA z Konstytucją RP i EKPC. • Wydanie decyzji administracyjnej wobec osoby zmarłej jako rażące naruszenie prawa.

Godne uwagi sformułowania

zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej przeważa nad ochroną prawa własności i zasadami rekompensowania szkody • państwo będące stroną konwencji dysponuje swobodą co do restytucji lub odszkodowania za uszczerbek wynikający ze zdarzeń o charakterze już historycznym

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Łaskarzewska

sędzia

Jolanta Górska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia postępowań administracyjnych z mocy prawa po upływie 30 lat od wydania decyzji, zgodność tych przepisów z Konstytucją RP i EKPC, a także zasady dotyczące stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i upływem terminu 30 lat od wydania decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym, w tym konfliktu między pewnością obrotu prawnego a prawem do ochrony własności, co jest istotne dla praktyków.

Czy 30-letnia decyzja administracyjna może zostać wzruszona? NSA wyjaśnia granice czasowe.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst