I OSK 3001/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które utrzymywało w mocy wcześniejsze postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. Skarżąca H.B. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, powołując się na to, że nieruchomość nie była objęta dekretem o reformie rolnej. Minister odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na upływ ponad trzydziestu lat od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 158 § 3 KPA. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za skuteczną. Sąd podkreślił, że nowelizacja KPA z 2021 r. wprowadziła ograniczenia czasowe dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jednakże przepisy przejściowe (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej) nakazywały stosowanie nowych przepisów do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Ponieważ wniosek skarżącej został złożony we wrześniu 2021 r., a sprawa nie była zakończona przed 16 września 2021 r., organ był zobowiązany stosować przepisy KPA w nowym brzmieniu, ale nie mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 158 § 3 KPA. Sąd wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania jest innym rozstrzygnięciem niż umorzenie postępowania, a zastosowanie art. 158 § 3 KPA było w tej sytuacji błędne. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżone orzeczenia i poprzedzające je postanowienie Ministra, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej KPA z 2021 r. w kontekście terminów do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r. i nie zostało zakończone.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu upływu 30 lat od jej doręczenia, jeśli postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji KPA wprowadzającej takie ograniczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie zostało wszczęte i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r., należy stosować przepisy przejściowe, które nie pozwalają na odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 158 § 3 KPA w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy przejściowe ustawy nowelizującej KPA z 2021 r. nakazują stosowanie nowych przepisów do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 158 § 3 KPA była zatem błędna, gdyż sprawa była już w toku.
Czy art. 158 § 3 KPA (30-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji) może być stosowany do spraw wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 158 § 3 KPA nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji i nie zostało zakończone.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy przejściowe ustawy nowelizującej KPA z 2021 r. (art. 2 ust. 1 i 2) nakazują stosowanie nowych przepisów do postępowań już wszczętych, ale niezakończonych. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 158 § 3 KPA była zatem nieprawidłowa.
Czy odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 158 § 3 KPA jest tożsama z umorzeniem postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, są to dwa odmienne rozstrzygnięcia o różnych skutkach procesowych dla strony.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 158 § 3 KPA dotyczy odmowy wszczęcia postępowania, podczas gdy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej dotyczy umorzenia postępowań już wszczętych. Utożsamianie tych instytucji prowadziłoby do pozbawienia istotnego znaczenia tych przepisów.
Przepisy (53)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § § 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 30 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 133 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
k.c. art. 4171 § § 2
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPCz art. 6
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
EKPCz art. 13
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Protokół nr 1 do EKPCz art. 1
Dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e
Dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 158 § 3 KPA (30-letni termin) do sprawy, która była już w toku przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r., było nieprawidłowe ze względu na przepisy przejściowe. • Postępowanie administracyjne zostało wszczęte we wrześniu 2021 r. i nie zostało zakończone przed 16 września 2021 r., co wykluczało zastosowanie art. 158 § 3 KPA.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące zgodności art. 158 § 3 KPA z Konstytucją RP i EKPCz nie miały znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż przepis ten nie miał zastosowania. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie upływu terminu z art. 158 § 3 KPA. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego odnoszące się do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie zmienionych w 2021 r. przepisów KPA. • Zarzuty dotyczące oceny, że podanie pochodzi od osoby niebędącej stroną ze względu na brak interesu prawnego skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
nie można utożsamiać odmowy wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania • jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Jolanta Górska
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej KPA z 2021 r. w kontekście terminów do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r. i nie zostało zakończone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z nowelizacją KPA i ograniczeniami czasowymi w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“NSA: 30-letni termin nie blokuje postępowań o nieważność decyzji, jeśli sprawa była już w toku!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.