I OSK 298/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o uznanie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawy prawnej i jej wyjaśnienia), a także naruszenie prawa materialnego. NSA uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za zasadny, stwierdzając, że uzasadnienie wyroku WSA było niejasne co do przedmiotu zaskarżonego orzeczenia i powodu jego uchylenia. Sąd kasacyjny podkreślił, że WSA nie powinien był dokonywać wykładni prawa materialnego, zastępując organ, zwłaszcza gdy zaskarżone orzeczenie było wadliwe proceduralnie. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nie rozstrzygając pozostałych zarzutów kasacyjnych jako przedwczesnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia art. 141 § 4 p.p.s.a. w kontekście wadliwości uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza gdy dotyczy to kwestii proceduralnych, a nie merytorycznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i nie rozstrzyga merytorycznych zagadnień związanych z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił orzeczenie organu administracji, spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe proceduralnie, ponieważ niejasno określało przedmiot zaskarżonego orzeczenia i powód jego uchylenia, a także dokonywało wykładni prawa materialnego, co wykraczało poza kompetencje sądu w sytuacji wadliwości proceduralnej orzeczenia organu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA nie powinien był rozstrzygać kwestii merytorycznych dotyczących prawa materialnego, gdy zaskarżone orzeczenie organu było wadliwe proceduralnie. Uzasadnienie WSA było niejasne co do tego, czy uchylił orzeczenie organu z powodu wad formalnych wniosku, czy z powodu błędów merytorycznych, co naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a.
Czy sąd administracyjny może dokonywać wykładni prawa materialnego w sytuacji, gdy orzeczenie organu jest wadliwe proceduralnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny ocenia legalność zaskarżonego aktu i nie jest uprawniony do teoretycznej wykładni prawa ani zastępowania organu w interpretacji przepisów, zwłaszcza gdy zaskarżone orzeczenie jest wadliwe formalnie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sąd administracyjny ocenia legalność konkretnego aktu, a nie dokonuje teoretycznych wykładni. W przypadku wadliwości proceduralnej orzeczenia organu, sąd powinien uchylić wadliwe rozstrzygnięcie, nie wypowiadając się w kwestiach materialnoprawnych, które nie były rozstrzygnięte przez organ.
Czy wniosek o ustalenie nieuzasadnionej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, złożony przez nienależycie umocowanego pełnomocnika, powinien zostać merytorycznie rozpatrzony przez organ?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wniosek jest dotknięty wadą formalną (brak pełnomocnictwa), organ nie może wydać merytorycznego rozstrzygnięcia, a sprawa może podlegać umorzeniu lub innym konsekwencjom formalnym.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że organ nie może wydać orzeczenia merytorycznego (np. o oddaleniu wniosku) w sytuacji, gdy wniosek był dotknięty wadą formalną, taką jak brak pełnomocnictwa. W takich przypadkach należy rozważyć inne podstawy rozstrzygnięcia, np. umorzenie postępowania.
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Ustawa zmieniająca art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Określa przesłanki umorzenia postępowania w sprawie opłaty rocznej.
Ustawa zmieniająca art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Określa przesłanki umorzenia postępowania w sprawie opłaty rocznej.
u.g.n. art. 79 § ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy rozstrzygnięcia w sprawie aktualizacji opłaty rocznej.
u.g.n. art. 79 § ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 80 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA z uwagi na wadliwość uzasadnienia wyroku.
Godne uwagi sformułowania
sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania wykładni prawa w sposób teoretyczny. • Ocenia legalność zaskarżonego i to konkretnego aktu prawnego. • Taka ocena nie może więc polegać na przyjmowaniu różnych wariantów treści zaskarżonego aktu. • Sąd musi albo przesądzić, jaka była rzeczywista treść zaskarżonego aktu, czyli o czym ono rozstrzygało i z jakiego powodu, albo stwierdzić, że tych okoliczności nie można w danym przypadku ustalić a zatem zaskarżony akt z przyczyn formalnych jest prawnie wadliwy. • Jeśli przy tym uchylenie zaskarżonego aktu następuje z przyczyn proceduralnych związanych np. z brakiem udziału w danym postępowaniu osoby, która winna być stroną tego postępowania, albo z uwagi na braki formalne dotyczące wniosku inicjującego postępowanie, w którym wydano zaskarżony akt (np. braki po stronie reprezentacji strony), to sąd, uchylając wadliwe rozstrzygnięcie organu, nie powinien wypowiadać się w kwestiach materialnoprawnych.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sędzia
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 141 § 4 p.p.s.a. w kontekście wadliwości uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza gdy dotyczy to kwestii proceduralnych, a nie merytorycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i nie rozstrzyga merytorycznych zagadnień związanych z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie prawidłowego uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego i ograniczeń jurysdykcyjnych sądu w sytuacji wadliwości proceduralnej orzeczenia organu. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“WSA uchylił decyzję, ale NSA cofnął sprawę. Kluczowa lekcja o wadliwym uzasadnieniu wyroku.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.