II SA/SZ 300/25

II SA/Sz 300/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Sokołowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1, ust. 6
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 9, art. 43
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2024 poz 44
art. 6b3-6b4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 134, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 25 marca 2025 r. nr SKO.4111.2593.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Tychowa z dnia 11 grudnia 2024r. nr 2013-5/ŚP/2024, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz skarżącej D. K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz [...] wydal w dniu 22 października 2021 r. decyzję nr
[...], w której przyznał D. K. (dalej "skarżąca") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką O. K. na okres od 1 października 2021 r. do 31 października 2024 r. w kwocie [...]zł miesięcznie.
Organ I instancji wydał w dniu 13 grudnia 2021 r. decyzję, w której zmienił własną decyzję z dnia 22 października 2021 r. w części w ten sposób, że od 1 stycznia
2022 r. będzie skarżącej przysługiwała kwota [...]zł miesięcznie.
Organ I instancji wydał w dniu 19 grudnia 2022 r. decyzję, w której zmienił własną decyzję z dnia 22 października 2021 r. w części w ten sposób, że od 1 stycznia
2023 r. będzie skarżącej przysługiwała kwota [...]zł miesięcznie.
Organ I instancji wydał w dniu 12 grudnia 2023 r. decyzję, w której zmienił własną decyzję z dnia 22 października 2021 r. w części w ten sposób, że od 1 stycznia
2024 r. będzie skarżącej przysługiwała kwota [...]zł miesięcznie.
Organ I instancji wydał w dniu 6 czerwca 2024 r. decyzję nr 2013-4/ŚP/2024, w której uchylił z dniem 6 czerwca 2024 r. własną decyzję z dnia 22 października
2021 r. nr 2013-1/ŚP/2021.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 24 października 2024 r. decyzję nr SKO.4111.1282.2024, w której uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 6 czerwca 2024 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Organ I instancji, działając na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 323; dalej "K.p.a."), art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323; dalej "u.ś.r."), art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 142; dalej "u.ś.w."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) wydał w dniu 11 grudnia 2024 r. decyzję nr 2013-5/ŚP/2024, w której uchylił od dnia 1 czerwca 2024 r. własną decyzję z dnia 22 października
2021 r. nr 2013-1/ŚP/2021 (zmienioną decyzjami z: 13 grudnia 2021 r., 19 grudnia 2022 r., 12 grudnia 2023 r.) przyznającą skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką.
Organ I instancji przytoczył treść art. 63 ust. 1 u.ś.w., art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wskazał, że w dniu 3 czerwca 2024 r. uzyskał informację o umowie o pracę zawartej na czas określony od dnia 27.05.2024 r. do dnia 31.08.2024 r. z córką skarżącej. Z umowy wynikało, że córka skarżącej jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy (ľ etatu - 30 godzin tygodniowo).
Organ I instancji podał, że z wywiadu środowiskowego z 15 listopada 2024 r. wynikało, że córka skarżącej zamieszkuje z rodzicami. Córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu schorzeń neurologicznych. Orzeczenie zostało wydane na okres od dnia 7.10.2021 r. do 31.10.2024 r., które aktualnie zostało przedłużone do 30.04.2025 r. (zaświadczenie z PZON w B. z dnia 25.10.2024 r.). Nowy wniosek o ustalenie niepełnosprawności został złożony w dniu 24.10.2024 r. i oczekuje na rozstrzygnięcie.
Organ I instancji opisał schorzenia córki i przebyte leczenie. Córka skarżącej porusza się samodzielnie, choć ma kłopoty z dłuższym staniem, przemieszczaniem się z obciążeniem, chodzeniem po schodach. Nie wymaga pomocy przy czynnościach takich jak: ubieranie się, posiłki czy zabiegi higieniczne. Organ I instancji wskazał, że córka skarżącej podjęła pracę na stanowisku młodszego referenta w bibliotece szkolnej w LO w T. . Z uwagi na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córce skarżącej zmniejszono tygodniowy wymiar czasu pracy z 30 na 26 godzin i 15 min. Do obowiązków córki skarżącej należała ewidencja książek - praca siedząca przy komputerze, w godzinach od 9.00 do 13.15. Wykonywanie pracy przez córkę skarżącej nie wymagało dostosowania stanowiska pracy do jej niepełnosprawności.
Transport do miejsca zamieszkania zapewniała córce skarżąca lub jej mąż. W trakcie całego okresu zatrudnienia w godzinach pracy córki, nie zaistniały sytuacje wymagające interwencji, czy obecności skarżącej. Z wywiadu wynikało, że skarżąca nie mogła podjąć pracy w okresie zatrudnienia córki, z uwagi na godziny pracy córki, oraz zapewnienie jej transportu do pracy i z powrotem. Nie była w stanie pracować zawodowo również ze względu na swoje problemy zdrowotne. Skarżąca nie jest osobą niepełnosprawną i nie ubiega się o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
Organ I instancji uznał, że zakres sprawowanej opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną córką nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca nie spełnia obecnie przesłanki wynikającej z art. 17 ust.1 u.ś.r.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podniosła, że podczas pracy córki nie była w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na czas pracy córki i dowóz córki do pracy oraz jej odbiór z niej. Podała, że żaden z pracodawców nie przyjąłby jej do pracy w wymiarze czasu odpowiadającym godzinom pracy córki. Wskazała również, że jest osobą schorowaną.
Organ odwoławczy wydał w dniu 25 marca 2025 r. decyzję nr SKO.4111.2593.2024, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 11 grudnia 2024 r.
Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny w sprawie i treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b, art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżącej przyznano przedmiotowe świadczenie decyzją organu I instancji z 22 października 2021 r. z uwagi na fakt sprawowania opieki nad córką, której zakres wykluczał podjęcie zatrudnienia przez skarżącą. Organ odwoławczy opisał przebieg zatrudnienia córki skarżącej, w tym godziny pracy, jej dojazd do pracy. Według organu odwoławczego, skarżąca w czasie zatrudnienia córki nie pozostawała w gotowości do sprawowania opieki nad nią. Wskazał, że choć przepisy u.ś.r. nie określają zakresu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, to jednak wykonywane czynności w ramach sprawowanej opieki muszą uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ odwoławczy podał, że skarżąca od października 2023 r. do października 2024 r. miała problemy zdrowotne spowodowane kamicą nerkową, przechodziła w tym czasie szereg badań i pobytów w szpitalu, w tym m.in. jeden z pobytów miał miejsce w trakcie zatrudnienia córki.
Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że skarżąca miała możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w minimalnym wymiarze.
Kwestia braku możliwości zatrudnienia w okolicy nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy, gdyż zdaniem organu odwoławczego, ustawodawca wymaga, aby niepodejmowanie zatrudnienia (czy rezygnacja z niego) lub innej pracy o charakterze zarobkowym było spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nie brakiem możliwości jego podjęcia z powodu braku zakładów pracy czy zamieszkiwanie w określonym miejscu.
Organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje danej osobie nie za sprawowanie opieki, lecz ma być rekompensatą za rezygnację z pracy (lub za jej niepodejmowanie) z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja wydana przez organ I instancji była prawidłowa.
Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych prze organy administracyjne obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., przez dokonanie jego błędnej wykładni poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu powołanego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, co nie wpływa na uprawnienia opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego;
2. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad córką, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca podała, że jej córka jest sprawna intelektualnie, ukończyła LO w T. , gdzie podjęła czasowe zatrudnienie w okresie wakacyjnym. Córka starła się być aktywną, nie mniej jednak nawet zatrudnienie w tak niewielkim zakresie było dla niej dużym wysiłkiem fizycznym, niemożliwym do utrzymania. Skarżąca sama poinformowała organ o fakcie podjęcia pracy przez córkę. Wskazała, że mimo, iż córka sama dba o własną higienę, to ona wykonuje inne czynności w domu i poza nim umożliwiające normalne funkcjonowanie córki, np. przygotowuje posiłki, towarzyszy w wizytach u lekarzy, sprząta, pierze, pomaga w ćwiczeniach fizycznych. Według skarżącej, krzywdzące jest twierdzenie organu, że w czasie godzin pracy córki mogła podjąć zatrudnienie. Podniosła, że w istocie wymiar czasu pracy jej córki (ok. 5 godzin) odpowiadał czasowi jaki spędzała ona w szkole, czego organ wówczas nie kwestionował. Podała, że niepełnosprawność jej córki istnieje od urodzenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 8 maja 2025 r. organ I instancji wskazał, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecnie wydał w dniu 19 lutego 2025 r. orzeczenie, w którym ustalił, że córka skarżącej posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, lecz złożone zostało od niego odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy prawidłowości decyzji uchylającej skarżącej prawo do przedmiotowego świadczenia.
Z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która w art. 43 wprowadziła zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym również w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Artykuł 17 uzyskał więc nową treść, wedle której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje określonym osobom, jeżeli sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Bezspornie przy zastosowaniu tego unormowania skarżąca nie mógłby uzyskać dochodzonego świadczenia, bowiem jej córka, nad którą sprawuje opiekę urodziła się w 2001 r., a zatem nie jest osobą małoletnią, czego wymaga nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Jednocześnie w zawartym w akcie nowelizującym w rozdziale 7 zatytułowanym: "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy" ustawodawca zawarł art. 63
o następującym brzmieniu w istotnym dla sprawy zakresie:
- ust. 1: W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
- ust. 2: Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
- ust. 3: Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności,
a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności."
W sprawie zastosowania miały zatem przepisy u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego
1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 6 u.ś.r.).
W niniejszej sprawie bezsporne było, że skarżącej jako matce, która nie podejmuje zatrudnienia lub z niego rezygnuje z powodu sprawowania opieki nad córką - osobą, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznano prawo do ww. świadczenia od 1 października 2021 r. do 31 października 2024 r. oraz że córka podjęła pracę w okresie od 27 maja 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r. w niepełny wymiarze czasu, tj. ok. 5 godzin dziennie.
Podkreślić należy, że okoliczność, iż córka skarżącej przez ok. 3 miesiące otrzymywała wynagrodzenie pozostaje bez wpływu na rozpoznanie sprawy, gdyż przedmiotowe świadczenie nie jest zależne od tego czy osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym pracuje, czy też nie. Podstawą do przyznania ww. świadczenia jest okoliczność rezygnacji zatrudnienia lub niepodejmowania pracy zarobkowej z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną.
Fakt podjęcia pracy przez córkę był podstawą dla organów do przyjęcia, że skarżąca może podjąć zatrudnienie, gdyż nie sprawuje w tym czasie opieki nad córką.
Zdaniem Sądu, podnoszony przez skarżącą argument, że czas przebywania córki w pracy był zbliżony do czasu przebywania jej na zajęciach w szkole jest zasadny. Skoro bowiem organ nie kwestionował wówczas, że skarżąca sprawuje opiekę nad uczącą się córką, nie ma podstaw do podważania, że takiej opieki nie sprawowała w czasie gdy córka pracowała.
Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Przy czym świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Osobą rezygnującą z pracy jest również osoba bezrobotna, która jako zdolna do zatrudnienia nie podejmuje pracy zarobkowej. Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 6 u.ś.r.).
Podkreślić należy, że związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla przy tym żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie – po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia – wystąpi on o to świadczenie. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką, najważniejsze jest, aby oba te elementy pozostawały w związku przyczynowo - skutkowym. Podzielić należy pogląd, zgodnie z którym punkt ciężkości w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nie w samej opiece nad nim. Opieka stała poza tym, że wyklucza możliwość wykonywania pracy zarobkowej, powinna być sprawowana codziennie. Opieka stała musi być przy tym ukierunkowana na osobę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (por. Rączka Piotr (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II e/Lex do art. 17).
Opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę. Sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Powyższy przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami, wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie zakwestionował faktu sprawowania opieki nad skarżącą, ani jej zakresu, lecz w sposób nieuprawniony dokonał oceny skali niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności przez stwierdzenie, że zakres opieki nie wskazuje brak możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia. Sam fakt, że podopieczny jest w stanie wykonywać pewne proste czynności samodzielnie, spożywać posiłki, czy poruszać się, nie może przesądzać, że zakres świadczonej opieki nie wymaga od opiekuna rezygnacji z pracy, czy nie usprawiedliwia jej niepodejmowania. W ocenie Sądu, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest adekwatny do wymogów określonych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przedstawiony przez skarżącą zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez nią każdego dnia świadczył o tym, że opieka ta ma w istocie charakter całodobowy i stały. Córka skarżącej wymaga ciągłej asysty i wsparcia w czynnościach życia codziennego w związku ze znacznie ograniczoną możliwością poruszania się. Według Sądu, z zakresu czynności opiekuńczych nie można wyłączyć czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (pranie, sprzątnie, robienie zakupów itd.). Zdaniem Sądu, wszystkie wskazane przez skarżącą czynności są konieczne, aby zapewnić osobie ograniczonej w możliwościach samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia z dnia 29 czerwca 2023 r. o sygn. akt II SA/Gd 35/23).
Oceny Sądu nie zmienia fakt, że w czasie pracy córka nie zgłaszała pracodawcy potrzeby opieki drugiej osoby, ani że pracodawca nie wzywał skarżącej celem pomocy (opieki) córce w czasie wykonywania przez nią pracy. Nie świadczy to o tym, że córka skarżącej nie wymaga stałej opieki zgodnie ze wskazaniami, wynikającymi z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Według Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka skarżącej nad córką, która legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w czasie rozpoznawania sprawy przez organy. Córka skarżącej jest osobą znacznie ograniczoną w samodzielnej egzystencji. Konfrontacja potwierdzonego w orzeczeniu znacznego stopnia niepełnosprawności córki skarżącej wymagającej stałej i długotrwałej opieki innej osoby w związku ze stwierdzoną znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ze wskazanymi czynnościami opiekuńczymi świadczonymi przez skarżącą w sposób ciągły i stały, nie pozostawia, zdaniem Sądu, wątpliwości, że zakres tej opieki i pomocy uniemożliwiał skarżącej podjęcie zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze. Według Sądu, organy nie przedstawiły żadnych przekonywujących argumentów przemawiających za możliwością pogodzenia przez skarżącą niezbędnej opieki z zajęciem zarobkowym.
Z tych też względów, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo zinterpretowanego art. 17 ust. 1 u.ś.r. i naruszyły w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organów polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a opieką sprawowaną przez skarżącą.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę wskazania Sądu zaprezentowane powyżej i uznać, że skarżąca nie utraciła od 1 czerwca 2024 r. prawa do przedmiotowego świadczenia z tytułu sprawowania opieki nad córką. Skarżącej zwrócić uwagę należy, że otrzymywanie przedmiotowego świadczenia zależne jest od legitymowania się przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, że obecnie córka skarżącej posiada orzeczenie z 19 lutego 2025 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności organ musi uwzględnić ww. orzeczenie, ponownie rozpoznając sprawę.
Na marginesie wskazać należy, że z uwagi na zmianę przepisów u.ś.r. od 1 stycznia 2024 r. osoba niepełnosprawna może ubiegać się o przyznanie jej świadczenia wspierającego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). Postępowanie w sprawie świadczenia wspierającego prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przed złożeniem wniosku o świadczenie wspierające należy uzyskać decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, którą wydaje wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności na wniosek osoby niepełnosprawnej na podstawie art. 6b3 - 6b4 z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje wydane przez organy administracyjne obu instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964).
Na rzecz skarżącej zasądzono od organu odwoławczego kwotę 480 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania.
Przywołane przeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.