Orzeczenie · 2025-11-19

I OSK 2968/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-11-19

NSAnieruchomościWysokansa

wywłaszczenienieruchomościodszkodowanieprawo administracyjnesąd administracyjnyNSAWSAKodeks postępowania administracyjnegoustawa o gospodarce nieruchomościamistan faktyczny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił decyzje administracyjne odmawiające przyznania odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie uchwały z 1971 r. Skarżący, J.C., domagał się odszkodowania za działkę nr [...], która przeszła na własność Państwa z mocy prawa. Organy administracji odmawiały przyznania odszkodowania, powołując się na pośrednie dowody wskazujące na jego wypłatę, mimo braku odnalezienia dokumentów potwierdzających ten fakt. WSA uchylił decyzje administracyjne, uznając, że organy nie wykazały w sposób dostateczny, czy odszkodowanie zostało wypłacone, a także naruszyły art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wcześniejszej oceny prawnej sądu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną Wojewody za zasadną. Sąd podkreślił, że art. 153 P.p.s.a. wiąże organy i sądy, jednakże w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych uzasadniająca odstąpienie od wcześniejszej oceny prawnej. Organy podjęły działania mające na celu odnalezienie dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania, zgodnie z wytycznymi WSA, jednakże z uwagi na upływ czasu i przepisy dotyczące archiwizacji, odnalezienie dowodów bezpośrednich okazało się niemożliwe. NSA stwierdził, że brak dokumentów po kilkudziesięciu latach nie jest wystarczającym dowodem na niewypłacenie odszkodowania. Sąd podzielił stanowisko organów, że pośrednie dowody, takie jak akty notarialne sprzedaży innych działek oraz zeznania świadków, wskazują na prawdopodobieństwo wypłaty odszkodowania. Podkreślono również, że strona skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający braku wypłaty odszkodowania, a jej bierna postawa w postępowaniu dowodowym również obciąża ją negatywnymi skutkami. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, zasądzając koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, znaczenie dowodów pośrednich w przypadku braku dokumentów, związanie sądu oceną prawną i wskazaniami sądu.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z wywłaszczeniem w latach 70. XX wieku i brakiem dokumentacji archiwalnej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy brak dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość po upływie kilkudziesięciu lat od wywłaszczenia stanowi wystarczający dowód na to, że odszkodowanie nie zostało wypłacone?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sam brak dokumentów po tak długim okresie nie jest wystarczającym dowodem na niewypłacenie odszkodowania, zwłaszcza gdy istnieją pośrednie dowody wskazujące na jego wypłatę.

Uzasadnienie

NSA uznał, że z uwagi na upływ czasu i przepisy dotyczące archiwizacji, brak bezpośrednich dowodów wypłaty odszkodowania nie przesądza o jego niewypłaceniu. Sąd podkreślił, że należy ocenić całokształt materiału dowodowego, w tym dowody pośrednie, a także brać pod uwagę bierną postawę strony w dochodzeniu swoich praw.

Czy organ administracji jest związany oceną prawną i wskazaniami sądu zawartymi w poprzednim wyroku, nawet jeśli stan faktyczny lub prawny uległ zmianie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organ jest związany oceną prawną i wskazaniami sądu, chyba że przepisy prawa uległy zmianie lub nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że w niniejszej sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych (niemożność odnalezienia dokumentów zgodnie z wytycznymi WSA) uzasadniająca odstąpienie od wcześniejszej oceny prawnej, co pozwoliło organom na ponowną ocenę materiału dowodowego z uwzględnieniem dowodów pośrednich.

Czy roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, zgłoszone kilkadziesiąt lat po wywłaszczeniu, podlega przedawnieniu?

Odpowiedź sądu

Odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej za wywłaszczenie nieruchomości nie podlega przedawnieniu, chyba że przepis prawa wyraźnie stanowi inaczej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepisy nie przewidują ogólnego przedawnienia dla roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia, co pozwala na ich dochodzenie w każdym czasie przez uprawnione podmioty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżony wyrok WSA i oddalono skargę kasacyjną Wojewody Pomorskiego.

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., polegających na pozbawieniu praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, gdy obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Pomocnicze

u.t.b. art. 8 § ust. 3

Ustawa o terenach budowlanych na obszarach wsi

u.z.t.w.

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, obowiązek wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy określona okoliczność została udowodniona.

P.p.s.a. art. 153