I OSK 2962/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku. Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 918 zł wraz z odsetkami. S.P. argumentował, że jego trudna sytuacja zdrowotna (choroba nowotworowa, niepełnosprawność) i materialna (niska emerytura, koszty leczenia) uzasadniają umorzenie. Organy administracji oraz WSA uznały jednak, że mimo tych trudności, nie wystąpiły 'szczególnie uzasadnione okoliczności' w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które pozwalałyby na umorzenie. Podkreślono, że skarżący posiada stały dochód z emerytury, mieszkanie własnościowe i korzysta z pomocy celowej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że umorzenie ma charakter wyjątkowy i wymaga nadzwyczajnych zdarzeń. Stwierdził, że sytuacja S.P., choć trudna, nie była na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie, zwłaszcza w kontekście innych osób korzystających z pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa dotyczy prawidłowości postępowania i oceny dowodów, a nie zastępowania uznania administracyjnego. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadnionych okoliczności' w kontekście umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz zakresu kontroli sądowej nad uznaniem administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubiegającej się o umorzenie świadczeń, a jego zastosowanie wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy trudna sytuacja materialna i zdrowotna osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego może stanowić podstawę do jego umorzenia na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w przypadku wystąpienia 'szczególnie uzasadnionych okoliczności', które mają charakter nadzwyczajny i na które zobowiązany nie ma wpływu, a których zaistnienie wyłącza lub ogranicza możliwość wykonania zobowiązania lub doprowadziłoby do takiego pogorszenia sytuacji rodziny, że zostałaby ona narażona na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że umorzenie jest instytucją wyjątkową. Sama trudna sytuacja materialna lub zdrowotna nie jest wystarczająca. Konieczne jest wykazanie nadzwyczajnych zdarzeń, które uniemożliwiają spłatę lub prowadzą do skrajnego pogorszenia sytuacji życiowej. Ocena tych okoliczności należy do organu, a sąd kontroluje prawidłowość postępowania.
Jakie są granice kontroli sądowej nad decyzją administracyjną wydaną w ramach uznania administracyjnego (np. o umorzeniu nienależnie pobranego świadczenia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny kontroluje przede wszystkim prawidłowość postępowania dowodowego, ocenę zebranych dowodów oraz zgodność decyzji z przepisami prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.). Sąd nie zastępuje organu w ocenie uznaniowej, ale bada, czy ocena ta nie jest dowolna i czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że kontrola sądowa w sprawach uznania administracyjnego skupia się na formalnej poprawności postępowania i ocenie dowodów. Sąd bada, czy organ zebrał wyczerpujący materiał, czy go prawidłowo ocenił i czy uzasadnienie decyzji jest zgodne z prawem, ale nie może samodzielnie decydować o umorzeniu.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 30 § 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przepis zezwala na umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Umorzenie ma charakter wyjątkowy.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
u.ś.r. art. 30 § 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sama trudna sytuacja materialna nie uzasadnia umorzenia, jeśli nie jest ona 'szczególna' na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego, że jego trudna sytuacja zdrowotna i materialna automatycznie uzasadnia umorzenie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. • Twierdzenie, że zasiłek pielęgnacyjny był świadczeniem uznaniowym, a nie podlegającym zwrotowi w przypadku nienależnego pobrania.
Godne uwagi sformułowania
umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń ma charakter wyjątkowy i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca • szczególnie uzasadnione okoliczności stanowią tylko zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym • sytuacja finansowa S.P., w świetle analogicznych problemów innych osób korzystających z pomocy ośrodka, nie uzasadnia uwzględnienia jego żądania umorzenia
Skład orzekający
Irena Kamińska
przewodniczący sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Janusz Furmanek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadnionych okoliczności' w kontekście umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz zakresu kontroli sądowej nad uznaniem administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubiegającej się o umorzenie świadczeń, a jego zastosowanie wymaga indywidualnej oceny okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudny balans między potrzebami osób w trudnej sytuacji życiowej a zasadą zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące uznania administracyjnego.
“Czy choroba i bieda zwalniają z obowiązku zwrotu zasiłku? NSA wyjaśnia, kiedy umorzenie jest możliwe.”
Dane finansowe
WPS: 918 PLN
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.