I OSK 2944/12

I OSK 2944/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
Jacek Hyla
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 601/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-06-29
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2010 nr 28 poz 143
art. 1 pkt 35 ust. 1
Ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
art. 37a, art. 45 ust. 3 pkt 5
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia del. NSA Jacek Hyla, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 601/12 w sprawie ze skargi A.H. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od A. H. na rzecz Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r., II SA/Wa 601/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. H. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. przydzielony został J. Z. jako żołnierzowi zawodowemu na podstawie imiennego nakazu przydziału kwatery wydanego przez Szefa Wydziału Zakwaterowania MON z dnia [...] listopada 1954 r. Przy ustalaniu należnej powierzchni kwatery uwzględnieni zostali członkowie rodziny tj. żona A. Z. (obecnie H.) i syn K. Z. W 1965 roku J. Z. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej bez zachowania uprawnień. J. Z. i A. H., w dniu [...] czerwca 1996 r. zrzekli się prawa do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. na rzecz ich syna K. Z., który następnie z rodziną wyprowadził się z przedmiotowego lokalu. Z akt sprawy wynika że lokal nr [...] przy ul. [...] przez wiele lat był podnajmowany.
Dyrektor Oddziału Terenowego Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 1999 r. uchylił imienny nakaz przydziału kwatery przyznający prawo do lokalu J. Z., a następnie skierował wobec K. Z. pozew o eksmisję. W trakcie toczącego się postępowania sądowego A. H. wniosła pozew o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu przedmiotowego lokalu. Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2006 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa oddalił powództwo a następnie Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2007 r. oddalił apelację A. H.
Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego w Warszawie w dniu [...] listopada 2007 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w trybie art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, ze zm.) – zwanej dalej ustawą o zakwaterowaniu, w stosunku do A. H., K. Z. i D. Z. W trakcie postępowania ustalono, że osoby zameldowane w lokalu nie przebywają w nim od dłuższego czasu.
Z dniem 1 lipca 2010 r. uległy zmianie przepisy ustawy o zakwaterowaniu. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) – zwanej dalej ustawą zmieniającą ustawę o zakwaterowaniu, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy najmu, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Ponieważ w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 2010 r. podlega ono rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r.
W sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 30 maja 2011 r., II SA/Wa 172/11 uchylił decyzje obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu, że organ w swojej decyzji nie określił konkretnej wysokości kwoty należnych opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich i kwoty odszkodowania wbrew przepisom art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu, a zatem naruszył prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając po raz kolejny sprawę Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie wydał w dniu [...] listopada 2011 r. decyzję zobowiązującą Annę H. i K. Z. do opróżnienia przedmiotowego lokalu i zobowiązującą A. H. i K. Z. solidarnie do uiszczania ściśle określonych kwot opłat pośrednich i odszkodowania z tytułu użytkowania przedmiotowego lokalu bez tytułu prawnego począwszy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia zwolnienia lokalu.
A. H. i K. Z. odwołali się do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, który decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej potwierdził zasadność braku tytułu do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez odwołujących się i potwierdził prawidłowość ustaleń w tym zakresie dokonanych przez organ I instancji. Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji, z uwagi na przepis art. 18 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu, stanowił przepis art. 37a ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.). Zastosowanie tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. wynikało z faktu wszczęcia przedmiotowego postępowania w okresie przed wskazaną wyżej zmianą. Jednocześnie organ zaznaczył, że do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, zainteresowani, mimo wezwania, nie wykazali, że znajdują się w kręgu osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu. Konsekwencją orzeczenia obowiązku opróżnienia lokalu było orzeczenie o obowiązku wynikającym z treści art. 37a ust. 2 wyżej wskazanej ustawy.
Organ wyższego stopnia wskazał również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2004 r. oddalił skargę K. Z. w zakresie ustalenia na jego rzecz tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. H. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wskazując, że z akt sprawy wprost wynika, że ani skarżąca, ani uczestnik postępowania nie posiadają tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Trafnie oba organy wskazały tu na wyroki sądów powszechnych oddalających powództwo A. H. o wstąpienie w stosunek najmu przedmiotowego lokalu i na wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę K. Z. w zakresie ustalenia na jego rzecz tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Wobec treści tych rozstrzygnięć nie można odmówić racji organowi, gdy uwzględniając zapadłe w sprawie wyroki, określające brak po stronie zainteresowanych tytułu prawnego do lokalu, nie uznał za zagadnienie wstępne, sygnalizowaną przez zainteresowanych chęć wzruszenia prawomocnej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Nr [...] w Warszawie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 1999 r.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skoro ani A. H., ani K. Z. nie posiadają tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, to organ trafnie zastosował wobec nich przepisy art. 37a ust. 1 i art. 37a ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Niniejsza sprawa została wszczęta pod rządami ustawy o zakwaterowaniu z dnia 22 czerwca 1995 r. i zastosowanie tych przepisów wynikało z art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto, Sąd zauważył, że nie jest zasadny pogląd skargi, że postępowanie wszczęte w tym przedmiocie w 2007 r. zostało zakończone decyzją organu I instancji w dniu [...] maja 2010 r. wobec utrzymania w mocy tej decyzji przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] września 2011 r. Z uwagi na uchylenie powyższych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2011 r., II SA/Wa 172/11, nie weszły one w istocie do obrotu prawnego i nadal pozostawało niezakończone postępowanie administracyjne wszczęte w 2007 roku.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. H., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) wskutek przyjęcia, że ponieważ postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, to należy w sprawie zastosować art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz. 398 ze zm.), uchylony przez przepis art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) z dniem 1 lipca 2010 r. W niniejszej sprawie należało zastosować przepis art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i przewidywany w nim tryb cywilnoprawnego załatwienia sprawy opróżnienia lokalu w stosunku do skarżącej,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
2.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała w postępowaniu administracyjnym, wszczętym [...] listopada 2007 r., że jest osobą pobierającą rentę z Zakładu Ubezpieczeń Emerytalno-Rentowych Pracowników Umysłowych Republiki [...] z powodu niemożliwości wykonywania zawodu, a postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie zgodnie z art. 7 k.p.a. stanu faktycznego w sprawie,
2.2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w sposób jasny i pełny podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odpowiedź na pytanie, dlaczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, że przepis art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej nie wyłączył stosowania w sprawie A. H. przepisu art. 37a tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2010 r., będącego merytoryczną podstawą rozstrzygnięć podjętych przez organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Z uwagi na przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że w sprawie pozostaje bezsporne, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego w Warszawie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w dniu [...] listopada 2007 r., a w dniu [...] listopada 2011 r. wymieniony organ wydał decyzję w I instancji, zobowiązującą Annę H. i K. Z. do opróżnienia wymienianego lokalu i do regulowania opłat za używanie tego lokalu oraz odszkodowania, którą utrzymał w mocy Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W sprawie tej nie jest również sporne, że wydane po wszczęciu z urzędu postępowania w dniu [...] listopada 2007 r. decyzje organów z [...] maja 2010 r. i [...] września 2010 r. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2011 r., II SA/Wa 172/11.
Z dniem 1 lipca 2010 r. utracił moc obowiązującą przepis art. 37a ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej stanowiący podstawę decyzji wydawanych w 2010 r. w postępowaniu w sprawie A. H., a przepis art. 18 ust. 1 ustawy z 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw stanowił, że "Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym". Zwrot ustawowy "w brzmieniu dotychczasowym" ma istotne znaczenie przy ustalaniu sposobu rozumienia przepisu art. 18 i wynikającej z niego zasady rozgraniczenia reżimów prawnych. Do czasu wydania przez organy decyzji w I instancji [...] listopada 2011 r. miały miejsce jeszcze cztery inne nowelizacje tej ustawy.
W toku postępowania, pełnomocnik skarżącej nadesłał dokumenty wskazujące na zaistnienie przesłanek z art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu. Sąd w zaskarżonym wyroku w ogóle się nie ustosunkował do podnoszonej przez skarżącą konieczności zastosowania w sprawie art. 45 ust. 3 pkt 5 cyt. ustawy i dlaczego zastosowanie tego przepisu nie wyłączyło stosowania przepisu art. 37a tej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2010 r. W sprawie należało zastosować art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu i przewidywany w nim tryb cywilnoprawnego załatwienia sprawy opróżnienia lokalu w stosunku do skarżącej. Należałoby zastosować tryb przewidujący powództwo do sądu powszechnego (po uprzednim procesowym zakończeniu decyzją o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a., wszczętego z urzędu 27.11.2007 r.).
Ponadto, art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu był również wymienionym w art. 18 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu "przepisem ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym". Sąd administracyjny rozstrzygający prawidłowość zaskarżonych skargą decyzji nie dostrzegł, że występuje konkurencja pomiędzy dyspozycjami przepisów art. 37a oraz art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz że treść art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy wyklucza możliwość zastosowania do Skarżącej art. 37 a ustawy w związku z art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw.
Osobne zagadnienie stanowi problem stosowania w sprawie przepisu art. 18 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu w dacie wydawania decyzji I i II instancji, to jest po kolejnych czterech nowelizacjach ustawy o zakwaterowaniu, co nie jest prawidłowe zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną.
Pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną przyjął, że należy wziąć pod uwagę stan prawny obowiązujący nie "w czasie faktu", lecz obowiązujący "w momencie wydawania decyzji". Moment wszczęcia postępowania administracyjnego ma zawsze znaczenie z punktu widzenia wyznaczenia wstępnych granic czynności procesowych organu związanych ze sferami stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy administracyjnej. Moment wszczęcia postępowania nie wyznacza sztywnych granic sprawy administracyjnej, bowiem moment pełnego ukształtowania się granic sprawy administracyjnej następuje co do zasady dopiero przed wydaniem decyzji (a więc po zamknięciu postępowania wyjaśniającego).
Wejście w życie nowego prawa w okresie po wszczęciu postępowania, a przed wydaniem decyzji powoduje, że kolejny etap konkretyzacji (etap jurysdykcyjny) zaczyna podlegać nie tylko przepisom intertemporalnym wskazującym właściwy reżim oceny prawnej zrealizowanych już stanów faktycznych ale również - w razie milczenia ustawy w tym przedmiocie (jak w przypadku kolejnych czterech nowelizacji ustawy, dokonanych po nowelizacji z 22 stycznia 2010 r. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP) - zasadom teoretycznym prawa administracyjnego intertemporalnego.
Organ orzekający w I instancji ma bezwzględny obowiązek wzięcia pod uwagę treści regulacji intertemporalnej wskazującej na właściwy reżim prawny załatwienia "zawisłych" spraw administracyjnych. Wydanie decyzji w sprawie A. H. i K. Z., wszczętej 27.11.2007 r., zaraz po wejściu w życie (1 lipca 2010 r.) nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dokonanej ustawą dnia 22 stycznia 2010 r., podlegałoby słusznie tego rodzaju bezwzględnemu obowiązkowi. Jednakże, pomiędzy 1.07.2010 r., a momentem wydania decyzji w I instancji ([...].11.2011 r.) a następnie w lI instancji ([...].01.2012 r.), uchwalono jeszcze cztery nowelizacje ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, załatwianie "zawisłej" sprawy [...].11.2011 r. decyzją organu i instancji w oparciu o normę przewidywaną art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. już uprawnione nie było.
Ponadto, wydanie decyzji w II instancji miało miejsce [...] września 2010 r. a wzruszenie "ostateczności" zostało dokonane wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2011 r. a więc po wejściu w życie przepisu intertemporalnego (tzn. art. 18 ustawy zmieniającej ustawę o zakwaterowaniu) ale również po uchwaleniu kolejnych nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu.
Nowelizacja ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dokonana omawianą ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. nie tylko zniosła postawę kompetencyjną organów WAM do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach opróżnienia lokali mieszkalnych, lecz również dokonała równoległej derogacji podstawy materialnoprawnej dotychczasowej sprawy administracyjnej, wprowadzając w to miejsce nowe podstawy odnoszące się do rozpatrywanej grupy stanów faktycznych.
W nauce prawa procesowego cywilnego przyjmuje się, że w razie zmiany przepisów procesowych "w toku instancji" powinna mieć zastosowanie metoda bezpośredniego działania nowego prawa. Dla podejmowanych w postępowaniu czynności obowiązuje uniwersalna formuła, w myśl której czynności te powinny być oceniane według prawa procesowego obowiązującego w momencie ich dokonywania. W stanie faktycznym tej sprawy zastosowanie przez Sąd przepisu art. 18 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. było nieadekwatne i niewłaściwe, ponieważ "międzyczas" w jakim mógł być on stosowany kończyło, zdaniem pełnomocnika skarżącej, wydanie decyzji przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2010 r., jeśli nie kolejna nowelizacja ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
W dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte [...] listopada 2007 r. i nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37a cyt. ustawy.
Wniesienie skargi do sądu administracyjnego oznacza, że zaskarżona decyzja nie staje się ostateczna. W niniejszym postępowaniu pierwotnie wydane przez organy decyzje zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącą, co doprowadziło do ich uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Brak uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności i uchylenie zaskarżonych decyzji nie pozwala na stwierdzenie, że postępowanie w sprawie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu zostało zakończone przed 1 lipca 2010 r.
Ponadto, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, dla zasad stosowania art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzonych ustawą z 22 stycznia 2010 r., nie ma znaczenia okoliczność, że ustawa ta była jeszcze nowelizowana po wszczęciu postępowania w dniu 27 listopada 2007 r., ponieważ te nowelizacje nie obejmowały art. 18 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, ani nawet art. 1 pkt 35 tej ustawy, którym uchylono art. 37a ustawy o zakwaterowaniu.
Z tego względu nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 18 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 p.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Zatem – co do zasady – lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem komentowanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 3 września 2013 r., I OSK 1220/13). Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie w sprawie dla rozstrzygnięcia sprawy miał art. 37a ustawy o zakwaterowaniu oraz art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej. Z uwagi na treść art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej, organy były obowiązane wziąć pod uwagę treść art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu w brzmieniu sprzed nowelizacji, który nakazywał zastosować odmienny tryb przymusowego wykwaterowania wobec "emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej". Wbrew stanowisku wnoszącej skargę kasacyjną, z decyzji administracyjnych jednoznacznie wynika, że pełnomocnik nie wykazał przesłanek, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, pomimo stosownego wezwania z dnia 4 października 2011 r. (k. 123 akt administracyjnych), doręczonego pełnomocnikowi w dniu 13 października 2011 r., to znaczy jeszcze przed wydaniem decyzji w I instancji z dnia [...] listopada 2011 r.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.