I OSK 294/24

I OSK 294/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1566/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 188, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 14 § 1a, art. 39 § 1, 2 i 3, art. 39 pkt 1 i 2, art. 39 § 1-4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K-L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1566/23 w sprawie ze skargi T.K-L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2023 r., nr KOA/3169/Sr/23 w przedmiocie refundacji podatku VAT odbiorcy paliw gazowych uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1566/23, oddalił skargę T.K-L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 czerwca 2023 r., nr KOA/3169/Sr/23 w przedmiocie refundacji podatku VAT odbiorcy paliw gazowych.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 11 kwietnia 2023 r. T.K-L. (dalej – skarżący, skarżący kasacyjnie) wystąpił do Burmistrza Miasta M. o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. i załączył wymagane dokumenty. Wniosek został złożony drogą elektroniczną.
Burmistrz Miasta M. decyzją z 9 maja 2023 r., nr 5411.5.24.2023, odmówił skarżącemu prawa do tej refundacji, z uwagi na przekroczenie kwoty kryterium dochodowego określonej w ustawie z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu. Decyzja została doręczona skarżącemu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 20 maja 2023 r.
Skarżący pismem z 22 maja 2023 r. złożył odwołanie drogą elektroniczną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 20 czerwca 2023 r., nr KOA/3169/Sr/23, sprostowaną postanowieniem z 5 lipca 2023 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wskazało, że warunkiem uzyskania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. do odbiorcy paliw gazowych jest m. in. nieprzekroczenie wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. kwoty 1500 zł na osobę.
Wskazało również, że z ustaleń organu I instancji dokonanych w związku z weryfikacją złożonego wniosku, w szczególności w zakresie dochodu skarżącego i jego obliczenia, wynika, że łączny dochód netto wszystkich członków trzyosobowej rodziny skarżącego za 2021 r. wyniósł 204.671,88 zł. Przeciętny miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę wynosi 5.685,33 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie, tj. kwotę 1500 zł na osobę. Okoliczności tej skarżący nie zaprzecza w złożonym odwołaniu. Zatem, w ocenie Kolegium, nie została spełniona przesłanka warunkująca uwzględnienie wniosku o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r.
Kolegium decyzję wysłało skarżącemu za pośrednictwem operatora pocztowego z uwagi na brak możliwości jej wysłania EPUAP-em ze względu na błąd adresu.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 20 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1566/23, tę skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarżący do wniosku o przyznanie refundacji podatku VAT załączył fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez przedsiębiorstwo energetyczne, obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę oraz zaznaczył, że w skład jego gospodarstwa domowego wchodzą trzy osoby: skarżący, jego żona i córka.
Sąd wskazał także, że łączny dochód netto wszystkich członków trzyosobowej rodziny skarżącego za 2021 r. wyniósł 204.671,78 zł. Przeciętny miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę wynosi 5.685,33 zł i przekracza, w ocenie Sądu, kryterium dochodowe określone w ustawie, tj. kwotę 1.500 zł na osobę. Przy tym skarżący ani w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, ani w odwołaniu, ani w postępowaniu odwoławczym, ani też w końcu w skardze wniesionej do Sądu na decyzję Kolegium, nie przedłożył żadnych dokumentów obalających okoliczność przekroczenia kryterium dochodowego, jak i nie zaprzeczył powyższym ustaleniom.
Sąd I instancji zauważył, że zarzuty skargi koncentrują się na naruszeniu przez Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji szeregu przepisów postępowania. Jednak Sąd w niniejszej sprawie się nie dopatrzył naruszenia przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że choć Kolegium w zaskarżonej decyzji powołało się w rozstrzygnięciu na "art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.", bez przywołania pełnej nazwy ustawy oraz miejsca jej publikacji, to skrót ten jest skrótem powszechnie stosowanym w dokumentach urzędowych określających Kodeks postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nie ma wątpliwości, jaki przepis stanowił podstawę formalnoprawną wydanej decyzji (skrót ten zastosował przy przywoływaniu się na ww. ustawę następnie skarżący we wniesionej skardze). Niezrozumiałe jest, w ocenie Sądu, stanowisko skarżącego odnośnie tego, że Kolegium zaniechało w ogóle obowiązku wskazania mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza jasno bowiem wynika, które przepisy stanowiły podstawę orzekania w przedmiocie wniosku skarżącego (z powołaniem ich numerów, nazwy ustawy i miejsca jej publikacji), jak też, że niespełnienie przesłanki z art. 18 pkt 2 ustawy spowodowało jego nieuwzględnienie. W konsekwencji w sprawie nie naruszono art. 107 § 1 pkt 4 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o SKO w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 107 § 1 pkt 8 oraz art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o SKO poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podania stanowiska służbowego osób ją podpisujących. Z art. 4 ust. 2 ustawy o SKO wynika, że w skład Kolegium wchodzą: prezes, wiceprezes oraz pozostali członkowie. Tymczasem z komparycji zaskarżonej decyzji wprost wynika, że w składzie orzekającym zasiadli członkowie Kolegium. Okoliczność, że powyższe nie zostało wskazane przy podpisach składu orzekającego, nie mogła spowodować naruszenia ww. przepisów.
Sąd I instancji wskazał również, że zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o SKO, orzeczenia Kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym, a orzeczenie Kolegium wydaje po odbyciu niejawnej narady składu orzekającego. Zgodnie z art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. § 2 art. 89 K.p.a. stanowi, że organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W rozpatrywanej sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 89 § 1 i § 2 K.p.a., nie było też przepisów szczególnych, które stanowiłyby o obowiązku przeprowadzenia rozprawy. Z akt również nie wynika, by skarżący we wniesionym odwołaniu zgłosił wniosek o wyznaczenie rozprawy. Natomiast zasadą jest, że Kolegium rozstrzyga sprawę na posiedzeniach niejawnych, tym samym strony postępowania w nich nie uczestniczą, zaś organ nie ma obowiązku informowania stron o terminie takiego posiedzenia.
W ocenie Sądu I instancji niezasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 15 i art. 136 § 1 w zw. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz naruszenia art. 10 § 1, art. 79a § 1 zd. 1 i § 2 oraz art. 81 k.p.a. Skarżący uczestniczył w postępowaniu, został zawiadomiony o jego wszczęciu i możliwości zapoznania się z aktami sprawy (por. zawiadomienie z 20 kwietnia 2023 r.). W piśmie tym Burmistrz, zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a., poinformował skarżącego o przesłankach zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane oraz że może to skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (wskazano w nim jakie jest ustawowe kryterium dochodowe i że zostało ono przez skarżącego przekroczone). Po doręczeniu tego pisma skarżący nie przedstawił swojego stanowiska, skorzystał jedynie z prawa do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, w którym także nie zanegował ustaleń poczynionych w toku postępowania. Z kolei w postępowaniu odwoławczym, skoro materiał dowodowy zgromadzony przez Burmistrza był wystarczający do dokonania oceny spełnienia przesłanek do przyznania prawa do refundacji podatku VAT, Kolegium nie gromadziło już dodatkowych dokumentów i na ich podstawie wydało decyzję. Przy tym zarzut braku zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania w danej instancji (tu przez Kolegium) może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast skarżący nie wskazał takich czynności oraz nie wykazał, czy uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przywoływana w skardze okoliczność, że rozporządzalny dochód, którym dysponuje skarżący jest inny, niż dochód nominalny - gdyż dochód ten jest m.in. pomniejszony o raty spłacanego kredytu, a także na wydatki na nierefundowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia opiekę medyczną córki skarżącego, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem ww. wydatki nie podlegają odliczeniu od dochodu, który był brany pod uwagę w tym postępowaniu.
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu skargi odnoszącego się do niezbadania przez organy kwestii zgodności z art. 32 w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji przepisów stosowanych w sprawie. O odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe zadecydowało przekroczenie, wprowadzonego ustawą kryterium dochodowego. Z kolei wprowadzenie ustawowego kryterium dochodowego w przypadku ubiegania się o przyznanie ww. świadczenia nie ma, zdaniem Sądu, charakteru dyskryminującego, bowiem odnosi się do wszystkich osób i rodzin o konkretnym dochodzie (aby ograniczyć wzrost kosztów utrzymania rodzin potrzebujących takiej pomocy), a zatem każda rodzina traktowana jest jednakowo – otrzymuje refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe spełniając te same warunki i kryteria finansowe.
Sąd I instancji zauważył, że choć rację ma skarżący, że doręczenie zaskarżonej decyzji winno, mając na uwadze art. 39 § 1 i art. 391 k.p.a., nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej (skoro skarżący odwołanie złożył w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej), to jednak okoliczność doręczenia decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego pozostawała bez wpływu na wynik sprawy. Po pierwsze, w aktach znajduje się notatka urzędowa pracownika organu, z której wynika, że brak było możliwości doręczenia decyzji za pośrednictwem platformy e-PUAP, po drugie zaś doręczenie decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego, nie spowodowało dla skarżącego negatywnych skutków procesowych, bowiem decyzja ta została mu skutecznie doręczona i zaskarżona przez niego do Sądu w terminie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł skarżący, będący radcą prawnym, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej - p.p.s.a.) Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji, a to art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 134 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie przez Sąd I instancji na skutek nieodrzucenia skargi z tej przyczyny, iż była ona niedopuszczalna, a to dlatego, że nie rozpoczął biec termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., w konsekwencji czego Sąd I instancji błędnie orzekł wyrokiem w sprawie, w której winien był wydać postanowienie o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej (przedwczesnej).
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 189 w zw. z 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że Sąd I instancji w wyroku będącym przedmiotem skargi kasacyjnej nie zbadał w pełnym zakresie zaskarżonej decyzji i oparł się jedynie na zarzutach zawartych w skardze - czego wynikiem było to, że umknął jego uwadze fakt, że w sprawie brak jest substratu zaskarżenia, albowiem SKO w Warszawie nie wywiązało się z obowiązku, o którym mowa w art. 109 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. i nie doręczyło stronie decyzji. Wynikający z tych przepisów obowiązek doręczania stronie decyzji, należy rozumieć jako obowiązek doręczenia stronie oryginału decyzji. Jedynie na zasadzie wyjątku k.p.a. w art. 393 § 1 przewiduje, że w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma, przy czym, stosownie art. 393 § 2 k.p.a., wydruk ten musi obligatoryjnie zawierać po pierwsze informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną oraz po drugie, identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane. Brak któregokolwiek z elementów, o których mowa wart. 393 § 2 k.p.a., nie wywołuje skutków doręczenia decyzji.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, brak skutecznego doręczenia decyzji skutkujący brakiem związania organu decyzją czyni skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wobec wynikającego z treści art. 53 § 1 p.p.s.a. wymogu wnoszenia skargi od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu przed doręczeniem decyzji nie rodzi skutków prawnych. Zatem sąd administracyjny nie powinien o decyzji nieistniejącej orzekać w sposób merytoryczny.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w sprawie oczywistym jest, że dokument oznaczony jako decyzja SKO w Warszawie, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta M. nie tylko nie został doręczony w sposób niewadliwy, ale także, że ów dokument jest pozbawiony jednego z konstytutywnych elementów decyzji, jakim jest podpis z podaniem stanowiska służbowego albo prawnie określonej informacji uwierzytelniającej wydruk decyzji wydanej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, tj. o której mowa w art. 393 § 2 k.p.a. - co oznacza, że doręczenie tego dokumentu nie może być uznane za skuteczne doręczenie decyzji, a tym samym, że stanowi on tzw. "nieakt" nierodzący żadnych skutków w sferze prawnej.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, skoro oczywistym jest, że zaskarżona decyzja, została wydana w postaci elektronicznej, jednakże doręczony stronie wydruk tej decyzji nie zawierał elementów, o których mowa w art. 393 § 2 k.p.a., co oznacza to, że stronie nie została doręczona decyzja, lecz jej odpis (kopia), a tym samym że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego, bo w ogóle nie została doręczona stronie - to Sąd I instancji powinien, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., stwierdzić niedopuszczalność skargi na tą decyzję i ją odrzucić postanowieniem, albowiem skarga ta dotyczy decyzji administracyjnej, która nie weszła do obrotu prawnego, co czyni ją niedopuszczalną w rozumieniu tego przepisu. Natomiast rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie w oparciu o art. 151 p.p.s.a. stanowiło niewątpliwą obrazę przepisów p.p.s.a., a ponadto godzi w zasady wynikające z art. 2 i 7 Konstytucji RP, ponieważ przyzwala organom władzy publicznej działać w sposób sprzeczny z prawem, co niewątpliwie godzi w zasadę demokratycznego państwa prawnego.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej - p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na określonym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucie naruszenia przepisów postępowania z uwagi na dokonanie przez Sąd I instancji wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 134 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie na skutek nieodrzucenia skargi z tej przyczyny, iż była ona niedopuszczalna.
Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii prawidłowego doręczenia decyzji organu odwoławczego.
Zgodnie z art. 14 § 1a k.p.a. sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
Sposoby doręczenia przez organ administracji publicznej pism w toku postępowania administracyjnego określa art. 39 k.p.a. Zgodnie z § 1 art 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo w siedzibie organu.
W przypadku gdy doręczenie pisma na adres do doręczeń elektronicznych lub w siedzibie organu nie jest możliwe, to stosownie do § 2 art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez: 1) operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Natomiast, w myśl § 3 art. 39 k.p.a., w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 (doręczenie pisma na adres do doręczeń elektronicznych lub w siedzibie organu) i § 2 pkt 1 (doręczenie przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej), wówczas organ administracji publicznej doręcza pisma: 1) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy - Prawo pocztowe, albo 2) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Stosownie do art. 391 pkt 1 i 2 k.p.a. w przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1 k.p.a., pisma doręcza się stronie lub innemu uczestnikowi postępowania na: adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, a w przypadku pełnomocnika - na adres do doręczeń elektronicznych wskazany w podaniu (pkt 1), albo adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony lub innego uczestnika postępowania nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych (pkt 2).
Zgodnie z art. 393 § 1 – 4 k.p.a. w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma (§ 1). Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, zawiera: 1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną; 2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane (§ 2). Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, może zawierać mechanicznie odtwarzany podpis osoby, która podpisała pismo (§ 3). Wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej (§ 4).
Celem wprowadzenia przepisu art. 393 k.p.a. było umożliwienie organowi załatwiania wszystkich spraw w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 391 k.p.a. (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2020, komentarz do art. 393 k.p.a.) i jego doręczanie w sposób tradycyjny, a więc przez operatora pocztowego. W piśmiennictwie rozwiązanie to określono mianem "odwróconej cyfryzacji" i prezentowane jest stanowisko, że doręczeniu w trybie art. 393 k.p.a. może podlegać wydruk decyzji, jeśli została ona wcześniej wydana w formie elektronicznej (zob. G. Sibiga, "Odwrócona cyfryzacja" w postępowaniu administracyjnym ogólnym po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 16.4.2020 r., Monitor Prawniczy 2020 r., nr 18, str. 956 i n.).
W świetle powołanych przepisów organ ma możliwość załatwienia sprawy i wydania decyzji w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego (opatrzonego podpisem zaufanym, kwalifikowanym, osobistym) i doręczyć decyzję:
1) w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego (art. 39 k.p.a.);
2) w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (przez ePUAP – art. 391 k.p.a.);
3) w formie dokumentu elektronicznego, wysyłając wydruk decyzji w trybie art. 39³ k.p.a. za pośrednictwem operatora pocztowego (art. 39 k.p.a.).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący kasacyjnie odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł w formie dokumentu elektronicznego sporządzonego w dniu 22 maja 2023 r. podpisanego podpisem elektronicznym.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Kolegium wydało w dniu 20 czerwca 2023 r. decyzję administracyjną w postaci elektronicznej, która wedle art. 39 § 1 k.p.a. powinna być doręczona drogą elektroniczną. Tymczasem doręczenie decyzji nastąpiło za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 23 czerwca 2023 r., zamiast drogą elektroniczną, albowiem, jak wskazał organ, wystąpiły przeszkody w doręczeniu elektronicznym. Skarżący przesyłkę odebrał w dniu 28 czerwca 2023 r., co potwierdza elektroniczne potwierdzenie odbioru.
Ustawodawca w przypadku wystąpienia przeszkód doręczenia decyzji sporządzonej w postaci elektronicznej drogą elektroniczną dopuszcza w świetle § 1 art. 393 k.p.a. doręczenie wydruku decyzji w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 1 art. 39 k.p.a., przy czym w art. 393 § 2 określono wymogi, jakie ten wydruk ma spełniać. Podkreślenia przy tym wymaga, że papierowy wydruk nie stanowi oryginału pisma (w tym przypadku decyzji), które było przedmiotem konwersji poprzez jego wydruk, a jedynie poświadczenie jego treści i metadanych z systemu teleinformatycznego. Oryginał pisma (decyzji) pozostaje w postaci elektronicznej. Wydruk ten ma charakter sformalizowany. Nie chodzi tu bowiem o dowolne wydrukowanie pliku, a wydruk spełniający wymagania formalne oznaczone w art. 39³ § 2 k.p.a. Prawidłowy wydruk decyzji powinien zawierać obligatoryjne elementy wymienione w tym przepisie, tj. informację, że pismo zostało wydane w formie dokumentu elektronicznego i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, a także zawiera identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane. Zwrócić należy również uwagę, że zgodnie z art. 393 § 4 k.p.a. wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w formie dokumentu elektronicznego.
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie ma rację twierdząc, że doręczony mu wydruk decyzji nie spełnia wymogów formalnych z art. 393 § 2 pkt 1 i 2 k.p.a., a to oznacza, że nie ma on mocy dokumentu urzędowego i nie korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności), jak również zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. Doręczony wydruk decyzji nie zawiera bowiem informacji, że pismo (decyzja) zostało wydane w postaci elektronicznej oraz identyfikatora tego pisma (decyzji), nadawanego przez system teleinformatyczny, za pomocą którego zostało wydane. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że oczywistym jest, że nie doszło do prawidłowego sporządzenia wydruku pisma (decyzji), jak również do prawidłowego doręczenia skarżącemu kasacyjnie tego wydruku.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku i w sposób prawidłowy doręczy skarżącemu kasacyjnie decyzję wydaną w postaci elektronicznej.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.