I OSK 2931/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość. Sprawa dotyczyła rozbiórki budynku handlowo-usługowego na działce nr [...] w C., objętej decyzją zrid. Starosta pierwotnie odmówił ustalenia odszkodowania, uznając roszczenie za przedwczesne, ponieważ budynek nie został jeszcze rozebrany, a inwestycja drogowa nie została zrealizowana. Wojewoda utrzymał tę decyzję, umarzając postępowanie. WSA uchylił decyzję Wojewody, uznając, że budynek częściowo znajdował się na działce drogowej (działka nr [...]) i wadliwie ustalono stan faktyczny. NSA uznał skargę kasacyjną Wojewody za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie wyjaśniające jest zdeterminowane przez prawo materialne. Wskazał, że odszkodowanie za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości (art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 4 u.g.n. i art. 11f ust. 2 specustawy drogowej) przysługuje za realne szkody powstałe wskutek realizacji uprawnienia do ingerencji w cudzą własność. Ponieważ budynek nie został rozebrany, a inwestycja nie zrealizowana, roszczenie o odszkodowanie za rozbiórkę jest przedwczesne. NSA zaznaczył również, że kwestia odszkodowania za działkę nr [...] (przeznaczoną pod drogę i przejętą z mocy prawa) stanowi odrębną sprawę, regulowaną przepisami art. 12 ust. 4a-4b specustawy drogowej. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania roszczenia o odszkodowanie za rozbiórkę budynku w związku z inwestycją drogową oraz rozróżnienie między odszkodowaniem za przejęcie nieruchomości a odszkodowaniem za szkody wynikające z ograniczenia sposobu użytkowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z realizacją inwestycji drogowych na podstawie specustawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy roszczenie o odszkodowanie za rozbiórkę budynku, który nie został jeszcze rozebrany, jest przedwczesne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o odszkodowanie za rozbiórkę budynku jest przedwczesne, jeśli budynek nie został jeszcze rozebrany, a inwestycja drogowa nie została zrealizowana.
Uzasadnienie
Odszkodowanie za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości (w tym obowiązku rozbiórki) przysługuje za realne szkody powstałe wskutek realizacji uprawnienia do ingerencji w cudzą własność. Nie może ono zostać ustalone przed faktycznym wykonaniem tych czynności.
Czy kwestia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę (znajdującą się w liniach rozgraniczających teren inwestycji) jest tożsama z odszkodowaniem za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości poza tym terenem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, są to odrębne kwestie prawne i odszkodowawcze.
Uzasadnienie
Nieruchomość przejęta pod drogę staje się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z dniem ostateczności decyzji zrid, a odszkodowanie za nią jest ustalane na podstawie odrębnych przepisów (art. 12 ust. 4a-4b specustawy drogowej). Natomiast odszkodowanie za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości poza liniami rozgraniczającymi jest regulowane innymi przepisami.
Przepisy (15)
Główne
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
specustawa drogowa art. 11f § ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
specustawa drogowa art. 12 § ust. 4b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
u.g.n. art. 124 § ust. 4-7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 124a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 128 § ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o odszkodowanie za rozbiórkę budynku jest przedwczesne, jeśli budynek nie został jeszcze rozebrany, a inwestycja drogowa nie została zrealizowana. • Kwestia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę (znajdującą się w liniach rozgraniczających teren inwestycji) stanowi odrębną sprawę administracyjną.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że budynek handlowo-usługowy częściowo znajdował się na działce drogowej (działka nr [...]) i w związku z tym wadliwie ustalono stan faktyczny sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. • Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. • Z natury rzeczy takie odszkodowanie nie może zostać ustalone już w decyzji udzielającej takiego uprawnienia.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Mariola Kowalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania roszczenia o odszkodowanie za rozbiórkę budynku w związku z inwestycją drogową oraz rozróżnienie między odszkodowaniem za przejęcie nieruchomości a odszkodowaniem za szkody wynikające z ograniczenia sposobu użytkowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z realizacją inwestycji drogowych na podstawie specustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z odszkodowaniami za wywłaszczenia pod drogi, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i inwestorów. Rozstrzygnięcie NSA wyjaśnia kluczowe momenty powstania roszczeń.
“Kiedy można domagać się odszkodowania za rozbiórkę budynku pod drogę? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.