I OSK 2929/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1965 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego. Minister umorzył postępowanie z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie KPA, który przewiduje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją RP. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją. Sąd podkreślił, że celem nowelizacji było dostosowanie prawa do wyroku TK z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, który wskazał na potrzebę ograniczenia czasowego możliwości stwierdzania nieważności decyzji, aby zapewnić stabilność prawną i ochronę uzasadnionych oczekiwań. NSA wskazał, że trzydziestoletni okres jest wystarczający do dochodzenia praw, a po jego upływie zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia zasad KPA i kosztów postępowania, uznając je za niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności z Konstytucją RP przepisu wprowadzającego 30-letnią cezurę czasową dla stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz interpretacja zasad prowadzenia postępowań administracyjnych w kontekście zmian prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA. Interpretacja przepisów KPA i P.p.s.a. może być stosowana w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający umorzenie z mocy prawa postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Celem przepisu jest stabilizacja stanu prawnego i ochrona pewności obrotu prawnego, zgodnie z wyrokiem TK P 46/13. Trzydziestoletni okres jest wystarczający do dochodzenia praw, a po jego upływie zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody.
Czy organ administracji publicznej może oceniać zgodność przepisu ustawowego z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracyjne nie mają uprawnień do dokonywania oceny zgodności z Konstytucją RP poszczególnych przepisów ustawowych.
Uzasadnienie
Minister, stosując art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, działał w oparciu o obowiązujący przepis prawa. Nie mógł odmówić jego zastosowania z powodu rzekomej niezgodności z Konstytucją.
Czy naruszenie zasad KPA (art. 9, 10 § 1) miało miejsce w związku z umorzeniem postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji uczynił zadość zasadom informowania strony i zapewnienia czynnego udziału.
Uzasadnienie
Dokumentacja sprawy dowodzi, że Minister zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu i informował o okolicznościach faktycznych i prawnych.
Czy sąd administracyjny jest związany treścią skargi kasacyjnej w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę zaskarżonego orzeczenia?
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi kasacyjnej i powinien zastosować bezpośrednio przepisy Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Wyjątek od związania granicami skargi kasacyjnej ma miejsce, gdy TK orzeknie o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano zaskarżone orzeczenie.
Przepisy (13)
Główne
ustawa zmieniająca KPA art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez niego prawa.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
K.p.a. art. 156 § par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji - wydanie z rażącym naruszeniem prawa.
K.p.a. art. 156 § par. 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ograniczenie czasowe możliwości stwierdzenia nieważności decyzji.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Elementy uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
P.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty postępowania.
u.g.n.r.S.P. art. 63 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Wyłączenie stosowania przepisów KPA o wznowieniu, stwierdzeniu nieważności i uchyleniu decyzji do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej i art. 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez umorzenie postępowania z mocy prawa. • Naruszenie art. 9, 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81, art. 138 § 1, art. 156 § 1 K.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP. • Naruszenie art. 250 P.p.s.a. w związku z art. 205, 224, 209, 244 i 245 P.p.s.a. poprzez brak rozpoznania wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
umorzenie postępowania administracyjnego • umorzenie z mocy prawa • ustawa zmieniająca KPA • stabilizacja stanu prawnego • ochrona pewności obrotu prawnego • zasada trwałości decyzji administracyjnej • ograniczenie w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych • zasada zaufania obywateli do Państwa i stanowionego przez niego prawa
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Kremer
sędzia
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności z Konstytucją RP przepisu wprowadzającego 30-letnią cezurę czasową dla stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz interpretacja zasad prowadzenia postępowań administracyjnych w kontekście zmian prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA. Interpretacja przepisów KPA i P.p.s.a. może być stosowana w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z ograniczeniem czasowym możliwości kwestionowania decyzji administracyjnych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obywateli i stabilności prawnej.
“Czy można kwestionować starą decyzję administracyjną? NSA wyjaśnia 30-letni limit.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.