I OSK 2911/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-08-30
NSAtransportoweWysokansa
prawo jazdypunkty karnekontrola kwalifikacjiprawo o ruchu drogowymzatarcie ukaraniaewidencja kierowcówNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną kierowcy, uznając, że zatarcie ukarania za wykroczenia drogowe nie wpływa na obowiązek skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeśli wniosek policji został złożony na podstawie aktualnych wpisów.

Kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji po przekroczeniu 24 punktów karnych. Zarzucił, że postępowanie powinno zostać umorzone, ponieważ wykroczenia, na podstawie których złożono wniosek, uległy zatarciu. Sądy obu instancji uznały jednak, że zatarcie ukarania nie ma wpływu na obowiązek skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeśli wniosek policji został złożony na podstawie wpisów istniejących w ewidencji w momencie jego sporządzenia. NSA potwierdził, że organy te nie mają kompetencji do kontroli zasadności i aktualności wpisów w ewidencji punktów karnych.

Sprawa dotyczyła skierowania kierowcy J. O. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych. Kierowca kwestionował zasadność tej decyzji, argumentując, że wykroczenia, na podstawie których złożono wniosek o sprawdzenie kwalifikacji, uległy zatarciu z mocy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił jego skargę, wskazując, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma charakter związany i jest obligatoryjna w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa o ruchu drogowym, a organ nie ma kompetencji do badania zasadności wpisów punktowych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślił, że organy administracji nie mają kompetencji do kontroli zasadności i aktualności wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Kluczowe jest, aby wniosek komendanta policji został złożony na podstawie wpisów istniejących w ewidencji w momencie jego sporządzenia. Zatarcie ukarania za wykroczenie, które następuje po złożeniu wniosku, nie wpływa na obowiązek skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, ponieważ jest to odrębna konsekwencja administracyjnoprawna, niezależna od skutków karnoprawnych. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne i oddalił ją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zatarcie ukarania nie wyklucza możliwości skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeśli wniosek policji został złożony na podstawie wpisów istniejących w ewidencji w momencie jego sporządzenia.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że organy administracji nie mają kompetencji do kontroli zasadności i aktualności wpisów w ewidencji punktów karnych. Skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest obligatoryjną konsekwencją administracyjnoprawną przekroczenia limitu punktów, niezależną od skutków karnoprawnych zatarcia ukarania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

p.r.d. art. 114 § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Pomocnicze

p.r.d. art. 130 § 2 i 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 130 § 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

u.k.p. art. 139

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

rozporządzenie art. 5 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego

k.w. art. 46 § § 1

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 97 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zatarcie ukarania za wykroczenia drogowe powinno skutkować umorzeniem postępowania o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organy administracji miały obowiązek badać zasadność i aktualność wpisów punktów karnych. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego, podjęcia zawieszonego postępowania i braku umorzenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Organ prowadzący postępowanie na podstawie przepisu art. 114 ust. 1 pkt. b) p.r.d. nie ma możliwości badania kwestii związanych z punktami, w tym zasadności przypisania kierowcy punktów. Właściwy starosta oraz samorządowe kolegium odwoławcze nie mają kompetencji do kontroli zasadności i aktualności wpisów w prowadzonej przez właściwych komendantów Policji ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Zatarcie ukarania usuwa z obrotu prawnego skutki karnoprawne ukarania za wykroczenie, jednak nie usuwa konsekwencji administracyjnoprawnych samego popełnionego czynu będącego podstawą ukarania.

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Iwona Bogucka

członek

Rafał Wolnik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA w zakresie braku kompetencji organów administracji do weryfikacji wpisów punktów karnych oraz niezależności obowiązku skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji od zatarcia ukarania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa o ruchu drogowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla kierowców i prawników zajmujących się prawem wykroczeń drogowych i administracyjnym, wyjaśniając kluczowe kwestie proceduralne dotyczące punktów karnych i kontroli kwalifikacji.

Czy zatarcie punktów karnych ratuje przed kontrolnym sprawdzeniem kwalifikacji? NSA rozwiewa wątpliwości.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 2911/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Rafał Wolnik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Kr 244/17 - Wyrok WSA w Krakowie z 2017-06-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1137
art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 2 i 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 821
art. 46 § 1
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia WSA del. Rafał Wolnik (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 244/17 w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 244/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, oddalił skargę.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:
W dniu [...] października 2011 r. Starosta Wadowicki wszczął postępowanie w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. [...],[...],[...] i [...], w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.. Skarżący w okresie od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia [...] marca 2011 r. otrzymał łącznie [...] punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. organ zawiesił postępowanie administracyjne do czasu przedłożenia orzeczenia z badania psychologicznego stwierdzającego brak przeciwskazań do kierowania pojazdami. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. postępowanie zostało podjęte.
Ponowne zawieszenie postępowania nastąpiło na podstawie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2016 r. poprzedzonego wnioskiem strony o zawieszenie z uwagi na konieczność potwierdzenia przez organ Policji stanu ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Komendant Wojewódzki Policji w K. pismem z dnia [...] września 2016 r. potwierdził aktualność wniosku o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego, w związku z czym Starosta podjął z dniem [...] września 2016 r. postępowanie.
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. organ I instancji orzekł o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. [...],[...],[...] i [...]. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), zwanej dalej p.r.d., w zw. z art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 627), zwanej dalej u.k.p.
Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem starosty jest wydanie decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia przez kierowcę [...] punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący w okresie od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia [...] marca 2011 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie [...] punktów. Organ nie jest uprawniony do oceny prawidłowości wpisów do ewidencji. Pozostaje bez wpływu na sprawę fakt, iż ukaranie za ww. wykroczenia uległo zatarciu przed wydaniem decyzji w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b), w zw. z art. 130 ust. 4 p.r.d., w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488), zwanego dalej rozporządzeniem, w zw. z art. 46 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2015 r., poz. 1094), poprzez błędną wykładnię prowadzącą do utrzymania w mocy decyzji pierwszej instancji w sytuacji, gdy wykroczenia drogowe, na podstawie których wystawiony przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosek o sprawdzenie kwalifikacji uległy zatarciu z mocy prawa. Ponadto zarzucił naruszenie art. 77 § 1, art. 97 § 1 pkt 4, art. 97 § 2, art. 107 w zw. z art. 6, art. 105 § 1, art. 7, 8 i 9 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że kontrolowane decyzje podjęte zostały na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 b) p.r.d. Decyzja podjęta na tej podstawie prawnej ma charakter aktu związanego, wobec czego ziszczenie się przesłanek określonych w przepisie zobowiązuje starostę do wydania orzeczenia o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Podstawową przesłanką nałożenia tego rodzaju obowiązku na kierowcę jest wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, a nie sam fakt przekroczenia punktów. Organ prowadzący postępowanie na podstawie przepisu art. 114 ust. 1 pkt. b) p.r.d. nie ma możliwości badania kwestii związanych z punktami, w tym zasadności przypisania kierowcy punktów. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skarżącego dotyczące nieuwzględnienia okoliczności zatarcia wymienionych we wniosku komendanta wykroczeń, jak również i pozostałe zarzuty natury procesowej.
Odnosząc się do zarzutów nieuzasadnionego podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, Sąd pierwszej instancji uznał, że Starosta błędnie zastosował prawo w tym przypadku, gdyż kwestia skierowania danej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w przypadku przekroczenia liczby [...] punktów pozostaje niezależna od przesłanek odnoszących się do stanu zdrowia, a jedyną przesłanką jest wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Jednakże w ocenie Sądu okoliczność, że błędnie zawieszone postępowanie zostało podjęte czyni zbędnym dokonywanie oceny prawnej wpływu stwierdzonego uchybienia na wynik niniejszej sprawy.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego - art. 140 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b), w zw. z art. 130 ust. 2 i 4 p.r.d., w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia, w zw. z art. 46 § 1 k.w., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji dotyczy osoby, która w dacie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej nie przekroczyła 24 punktów karnych, o których mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d. oraz pominięcie, że skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie posiadał liczby punktów, o których mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d., albowiem wykroczenia drogowe, na podstawie których został wystawiony przez Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosek o sprawdzenie kwalifikacji, uległy zatarciu z mocy prawa, wobec czego brak było podstaw do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a błędna wykładnia ww. przepisów doprowadziła do bezzasadnego oddalenia skargi;
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. poprzez oddalenie skargi i podzielenie stanowiska organów, zgodnie z którym występowały podstawy do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na dzień wydania zaskarżonej;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organy art. 7, art. 8, art. 9, art. 97 § 1 pkt 4, art. 97 § 2 i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie strony postępowania do organów państwowych, w tym w szczególności podjęcie zawieszonego postępowania przez organ, pomimo braku ku temu podstaw, a ponadto brak umorzenia przedmiotowego postępowania z uwagi na usunięcie z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wpisów stanowiących podstawę do skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje w ramach posiadanych uprawnień ze względu na zatarcie ukarania za czyny stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego, pomimo wniosku odwołującego w tym zakresie, jak również nieuzasadnione podjęcie przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji pomimo, że nie nastąpiła przesłanka jego podjęcia, a także brak zawieszenia postępowania w sytuacji wystąpienia przesłanek do jego obligatoryjnego zawieszenia;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zebrano całość materiału dowodowego w sytuacji, gdy organy administracji nie posiadały wszechstronnie zebranego materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie ustaleń w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 10 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego odniesienia się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się bezpodstawne.
Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny, natomiast istota sporu zawisłego między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy zatarcie ukarania za wykroczenie drogowe, które następuje już po dacie wystąpienia przez komendanta wojewódzkiego Policji z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji podważa skuteczność skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych decyzji), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie daje organowi uprawnień do uznaniowego traktowania i rozstrzygania o skutkach naruszenia przez kierowcę przepisów ruchu drogowego. Oznacza to, że osoba kierująca pojazdem, która za naruszenie przepisów związanych z bezpieczeństwem na drogach otrzymała ponad 24 punkty wpisane do wskazanej ewidencji, musi być bezwzględnie skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Takie skierowanie następuje przy tym w formie decyzji starosty podejmowanej na wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji.
Stosownie do treści art. 130 ust. 1 i 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych decyzji), Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od [...] do [...] i wpisuje się do tej ewidencji.
Natomiast rozporządzenie uregulowało m.in. warunki i sposób prowadzenie tej ewidencji. Z treści § 5 ust. 2 rozporządzenia wynika obowiązek organu prowadzącego ewidencję usunięcia z niej wpisu ostatecznego, m.in. jeżeli nastąpiło zatarcie ukarania.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji związany charakter aktu wydawanego na podstawie art. 114 pkt 1 lit. b) p.r.d., wobec ziszczenia się przesłanek określonych w tym przepisie, zobowiązuje starostę do wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, gdyż podstawową przesłanką nałożenia tego rodzaju obowiązku jest wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, a nie sam fakt przekroczenia punktów. Organ prowadzący postępowanie nie ma możliwości badania kwestii związanych z punktami.
Tymczasem, w ocenie skarżącego, w chwili wydania przez organ I instancji decyzji, brak było podstaw do jej wydania wobec braku wpisów ostatecznych wskazujących na przekroczenie 24 punktów karnych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki: z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1460/17; z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1593/16 oraz z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1931/17), właściwy starosta oraz samorządowe kolegium odwoławcze nie mają kompetencji do kontroli zasadności i aktualności wpisów w prowadzonej przez właściwych komendantów Policji ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Odmienne stanowisko mogłoby skutkować brakiem pewności co do faktycznej ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, albowiem inna ilość wynikałaby z wpisów zawartych w ewidencji, a inna byłaby przyjmowana w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Ten stan prowadziłby do obejścia prawa, gdyż organ niebędący komendantem wojewódzkim Policji, prowadząc postępowanie dowodowe decydowałby o ilości naliczonych punktów karnych. Ewidencja prowadzona przez Policję byłaby wówczas zbędna, zaś organ administracyjny, a nie sąd, sprawowałby kontrolę administracji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia
11 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3116/14).
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela powyższy kierunek orzecznictwa. Uzasadnionym jest wobec tego pogląd, że jeżeli w dniu orzekania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji starosta dysponuje wnioskiem właściwego komendanta Policji, z którego wynika, że spełniona została przesłanka z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d., to obowiązkiem tego organu jest wydanie decyzji uwzględniającej powyższy wniosek.
Natomiast bez znaczenia pozostaje kwestia, czy w dniu orzekania przez starostę wpisy, stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta Policji, pozostają nadal w ewidencji, czy stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia, zostały z niej usunięte wobec zatarcia ukarania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedawnienie karalności wykroczenia za czyny stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania przez właściwy organ w tym przedmiocie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnym, nadrzędność celu, jakim jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym, zadecydowała o przyjęciu przez ustawodawcę sztywnej zasady, w myśl której przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2579/17).
Trafnie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że decyzje podejmowane na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. są rozstrzygnięciami związanymi. Wobec tego, jeżeli wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, starosta zobligowany jest orzec o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organ nie jest natomiast uprawniony do weryfikowania, czy wpisy ostateczne na dzień sporządzenia wniosku nadal są ujęte w ewidencji, czy w okresie po skierowaniu wniosku nastąpiło ich wykreślenie wobec przedawnienia karalności wykroczenia.
Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi obligatoryjną, administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia w określonym czasie ustalonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie jakichkolwiek wyjątków ani nie wprowadził żadnych ograniczeń czasowych co do daty wydania decyzji.
Należy zwrócić uwagę na odrębność zagadnienia, jakim jest karalność za wykroczenia, a wynikający z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) p.r.d. obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, będący administracyjnoprawną konsekwencją przekroczenia 24 punktów karnych.
Zatarcie ukarania usuwa z obrotu prawnego skutki karnoprawne ukarania za wykroczenie, jednak nie usuwa konsekwencji administracyjnoprawnych samego popełnionego czynu będącego podstawą ukarania (por. wyroki NSA: z dnia
21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2349/16 oraz z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 651/14).
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Sąd ten dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisów, w świetle których istniały podstawy do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził również, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W związku z tym, że pojęcie "zagadnienie wstępne" nie zostało w Kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane, powołując się na doktrynę wskazać należy, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu jest powstałe w toku postępowania zagadnienie o charakterze prawnym, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie było bowiem uzależnione od kwestii wyniku badania psychologicznego. Okoliczność, że błędnie zawieszone postępowanie zostało podjęte czyniło zaś zbędnym, po stronie Sądu pierwszej instancji, dokonywanie oceny wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Ponowne zawieszenie przez organ postępowania nastąpiło natomiast postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., lecz Komendant pismem z dnia [...] września 2016 r. potwierdził aktualność wniosku o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego, zaistniała zatem ustawowa podstawa do podjęcia postępowania.
Na uwagę nie zasługiwał też zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Tak, jak w przypadku innych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, również i w tym przypadku ewentualne jego naruszenie stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku jedynie wówczas, gdyby mogło ono mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku nie budzi zastrzeżeń co do przesłanek i podstaw prawnych, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji i w pełni poddaje się kontroli instancyjnej.
W świetle powyższych okoliczności i wywodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI