I OSK 291/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-10-11
NSAAdministracyjneŚredniansa
bezrobociezasiłek dla bezrobotnychstatus bezrobotnegodochódświadczenie po zmarłymprawo pracyubezpieczenia społeczneZUSpodatek dochodowy

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku po otrzymaniu niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce, uznając je za dochód podlegający opodatkowaniu.

Sprawa dotyczyła utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku przez Annę W. po otrzymaniu w październiku 2003 r. kwoty 2.159,86 zł z ZUS jako niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce. Organy administracji uznały to za dochód z innego tytułu, podlegający opodatkowaniu, co skutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość decyzji.

Anna W. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku od 1 października 2003 r. przez Prezydenta Miasta W., a decyzję tę utrzymał w mocy Wojewoda M. decyzją z 1 kwietnia 2004 r. Powodem było otrzymanie przez Annę W. w październiku 2003 r. kwoty 2.159,86 zł z ZUS jako niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce. Organy administracji uznały to za dochód z innego tytułu niż zatrudnienie, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, co zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu skutkowało utratą statusu bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2004 r. oddalił skargę Anny W., uznając pozbawienie statusu za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2005 r. oddalił skargę kasacyjną Anny W. Sąd uznał, że niezrealizowane świadczenie po zmarłym emerycie, wypłacane na podstawie art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie wchodzi w skład masy spadkowej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi dochód podlegający opodatkowaniu, co skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej.

Uzasadnienie

Niezrealizowane świadczenie po zmarłym emerycie, wypłacane na podstawie art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, stanowi przychód z praw majątkowych podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie wchodzi w skład masy spadkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.z.p.b. art. 13 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków z art. 2 ust. 1 pkt 2, w tym nieuzyskiwania miesięcznie dochodu przekraczającego połowę najniższego wynagrodzenia z innego tytułu niż zatrudnienie, podlegającego opodatkowaniu.

u.z.p.b. art. 2 § ust. 1 pkt 2 lit. "i"

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Warunkiem uznania za bezrobotnego jest nieuzyskiwanie miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia.

u.z.p.b. art. 2 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Przez dochody rozumie się dochody z innego tytułu niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pomocnicze

u.e.r.f.u.s. art. 136 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się określonym kręgom członków rodziny. Stanowi to regulację szczególną w stosunku do przepisów prawa spadkowego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia przepisów postępowania jest skuteczny, gdy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 106 § par. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.f. art. 2 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wyłączenie stosowania przepisów ustawy o PDOF, gdy świadczenie nie wchodzi w skład masy spadkowej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niezrealizowane świadczenie po zmarłej matce nie jest dochodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, lecz przychodem ze spadku. Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu (zaświadczenia ZUS) i nierozważenie całokształtu materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Świadczenie to nie wchodzi zatem w skład masy spadkowej, a w konsekwencji nie jest obciążone podatkiem należnym od spadków. Niezrealizowane świadczenie, które przysługiwało osobie zmarłej wypłaca się więc wyłącznie osobom wskazanym w cyt. przepisie, co oznacza, że mamy do czynienia z regulacją szczególną w stosunku do przepisów prawa spadkowego.

Skład orzekający

Leszek Włoskiewicz

przewodniczący

Witold Falczyński

sprawozdawca

Joanna Runge-Lissowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących statusu bezrobotnego i dochodów z niezrealizowanych świadczeń po zmarłych, a także zasady prowadzenia postępowania dowodowego przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji otrzymania świadczenia po zmarłym rodzicu i jego kwalifikacji jako dochodu w kontekście ustawy o zatrudnieniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego dla wielu osób zagadnienia utraty statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku w specyficznych okolicznościach, co może być interesujące dla osób poszukujących pracy i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Czy świadczenie po zmarłej mamie pozbawi Cię zasiłku dla bezrobotnych? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 291/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska
Leszek Włoskiewicz /przewodniczący/
Witold Falczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 974/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-11-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 13 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
art. 136 ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174 pkt 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Witold Falczyński /spr./, Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Anny W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt II SA 974/04 w sprawie ze skargi Anny W. na decyzję Wojewody M. z dnia 1 kwietnia 2004 r. (...) w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I OSK 291/05
U z a s a d n i e n i e
Zastępca Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej M. Urzędu Wojewódzkiego w W. działając z upoważnienia Wojewody M. decyzją z dnia 1 kwietnia 2004 r. po rozpatrzeniu odwołania Anny W. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 24 lutego 2004 r. orzekającej o utracie przez odwołującą się statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 października 2003 r. oraz utracie przez nią z tą datą prawa do zasiłku - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Według ustaleń tej decyzji Anna W. została uznana za osobę bezrobotną i przyznano jej prawo do zasiłku od dnia 10 września 2003 r. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia 16 września 2003 r.
W dniu 2 stycznia 2004 r. strona złożyła oświadczenie w Urzędzie Pracy Miasta W., iż w październiku 2003 r. otrzymała z ZUS zaległe świadczenie po zmarłej matce. Uzasadniało to, zdaniem organu administracji, orzeczenie na podstawie art. 13 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514 ze zm./, o utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 1 października 2003 r., gdyż w październiku 2003 r. uzyskała ona miesięczny dochód z innego tytułu niż zatrudnienie, podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2004 r. oddalił skargę Anny W. na powyższą decyzję Wojewody M. stwierdzając w uzasadnieniu, iż pozbawienie strony statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych było prawidłowe w sytuacji nie spełniania przez nią przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Sąd wskazał ponadto, że przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracji ani sądowi administracyjnemu uprawnień do odstępstw w kwestiach szczegółowo tymi przepisami uregulowanych.
Anna W. reprezentowana przez adwokat Hannę O. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 par. 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do otrzymanego przez skarżącą niezrealizowanego świadczenia, które jest przychodem w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn, a tym samym podlegającym wyłączeniu przedmiotowemu /art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./ oraz nie jest dochodem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514 ze zm./ a także art. 106 par. 3 p.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie na rozprawie zawnioskowanego przez stronę dowodu z dokumentu /zaświadczenia ZUS złożonego jako załącznik do pisma skarżącej z dnia 1.07.2004 r./ oraz art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" oraz art. 13 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 15 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania/ poprzez zakwalifikowanie niezrealizowanego świadczenia wypłaconego następcy prawnemu jako dochodu osoby bezrobotnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i", gdy ustalony stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej.
W konkluzji skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub zmiany zaskarżonego wyroku i uznania skarżącej za osobę o statusie bezrobotnej oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in. że strona skarżąca złożyła zaświadczenie ZUS jako załącznik do pisma z dnia 1.07.2004 r., z którego jednoznacznie wynika, iż wypłacone skarżącej niezrealizowane świadczenie po zmarłej matce Rozalii K. było dochodem matki a nie skarżącej i winno być przychodem skarżącej ze spadku zobowiązującym ją do zapłacenia podatku od spadku a nie podatku dochodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wbrew jej wywodom zaskarżony wyrok Sądu I instancji nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania.
Zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 3 pkt 1 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody M. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514 ze zm./ starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" omawianej ustawy jednym z warunków uznania danej osoby za bezrobotną jest nieuzyskiwanie przez nią miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia, przy czym stosownie do treści pkt 4 cyt. przepisu przez dochody rozumie się dochody z innego tytułu niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Okolicznością bezsporną w rozpoznawanej sprawie jest otrzymanie przez skarżącą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w październiku 2003 r. kwoty 2.159,86 zł tytułem niezrealizowanego świadczenia po zmarłej matce Rozalii K.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Niezrealizowane świadczenie, które przysługiwało osobie zmarłej wypłaca się więc wyłącznie osobom wskazanym w cyt. przepisie, co oznacza, że mamy do czynienia z regulacją szczególną w stosunku do przepisów prawa spadkowego.
Świadczenie to nie wchodzi zatem w skład masy spadkowej, a w konsekwencji nie jest obciążone podatkiem należnym od spadków. Nie zachodzi wiec wyłączenie stosowania przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Należy zauważyć, że w piśmie z dnia 20 października 2003 r. (...) zawiadamiającym skarżącą o przekazaniu kwoty 2.159,86 zł tytułem niezrealizowanego świadczenia po matce poinformowano ją, że świadczenia wypłacane na podstawie art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowią dla osób, o których mowa w tym przepisie, przychód z praw majątkowych podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W tych warunkach prawidłowo Sąd I instancji uznał, że pozbawienie Anny W. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie narusza zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Chybiony jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd zawnioskowanego przez stronę dowodu z dokumentu /zaświadczenia ZUS złożonego jako załącznik do pisma skarżącej z dnia 1.07.2004 r./
Zgodnie z treścią art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie".
Pismo ZUS z dnia 29 czerwca 2004 r. (...), które - zdaniem skarżącej - Wojewódzki Sąd Administracyjny bezzasadnie pominął jako dowód uzupełniający w sprawie, w istocie nie wnosi do tej sprawy niczego nowego.
Zawiera ono jedynie informacje o kręgu osób uprawnionych do tzw. niezrealizowanego świadczenia po zmarłym emerycie lub renciście.
Niezależnie od powyższego podnieść należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania będzie skuteczny wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby więc nawet uznać, że Sąd naruszył przepisy postępowania nie dopuszczając zgłoszonego dowodu z dokumentu /co wszakże nie miało miejsca/ to obowiązkiem strony skarżącej było wykazanie, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego zaś skarżąca nie wykazała.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI